I SA/Kr 870/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi: A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2005r. oraz za marzec, kwiecień, czerwiec i sierpień 2006r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący A.M. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej przez siebie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 kwietnia 2012r. nr [...]. W uzasadnieniu tego wniosku zostało wskazane, że wykonanie skarżonej decyzji skutkować może dla niego powstaniem nieodwracalnych, katastrofalnych szkód związanych z ewentualnym prowadzeniem postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania kwoty niebotycznej w stosunku do jego możliwości finansowych i stanu majątkowego. Dodatkowym argumentem przemawiającym za wstrzymaniem wykonalności zaskarżonej decyzji, jest fakt prowadzenia przez Prokuraturę Apelacyjną postępowania dotyczącego możliwości popełnienia przestępstwa skarbowego, dotyczącego m.in. zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją. Ponadto w sprawie zapadł już wyrok wydany przez Sąd Rejonowy dla K. Wydz. II Karny, który najprawdopodobniej dotyczy bezpośrednio powyższej sprawy. Jest bardzo prawdopodobne, iż w wyniku zapadłego wyroku okaże się, że zaległości podatkowe objęte zaskarżoną decyzją nie istnieją lub też wykaże zaistnienie okoliczności potwierdzających wskazany przez skarżącego brak jego winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "R". Podjęcie zatem jakichkolwiek działań przed wyjaśnieniem zasadniczych wątpliwości co do samego faktu istnienia zaległości podatkowych uznać należałoby za przedwczesne i mogące doprowadzić do powstania nieodwracalnych szkód po stronie wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Jak wynika z treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwana dalej p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28.10.2010 r., sygn. akt II GZ 313/10 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca. Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Twierdzenia strony, które stanowią jedynie powtórzenie art. 61 § 3 p.p.s.a nie przesądzają o spełnieniu wskazanych w tym przepisie przesłanek (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 598/06 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W celu wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenie skutków strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Można w tym miejscu wskazać także na inne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wyrażony został pogląd co do należytego uzasadniania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu oraz wykazywania przesłanek. W postanowieniu z dnia 18 maja 2004 r. (sygn. akt FZ 65/04 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl) zostało stwierdzone, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Z kolei w postanowieniu z dnia 21 października 2010 r. (sygn. akt II FZ 522/10 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na zaistnienie jednej z przesłanek wstrzymania, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Ponadto strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. W niniejszej sprawie okolicznością przedstawioną przez skarżącego mającą uzasadnić wstrzymanie wykonania decyzji, będzie "powstanie nieodwracalnych, katastrofalnych szkód związanych z ewentualnym prowadzeniem postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania kwoty niebotycznej w stosunku do jego możliwości finansowej i stanu majątkowego". Poza takimi ogólnikowymi stwierdzeniami skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które mogłyby je uzasadniać. W szczególności nie wskazał, jak przedstawia się jego sytuacja materialna, w jakiej wysokości jego rodzina osiąga dochody, jakie ma wydatki. Powyższe oznacza, że skarżący przytoczył w istocie jedynie przesłanki wstrzymania decyzji stwierdzając tylko, iż ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowoduje pogorszenie jego sytuacji materialnej. Odnosząc się jednak do wywodów przedstawionych we wcześniejszej części uzasadnienia należy stwierdzić, że są to jedynie gołosłowne twierdzenia, które nie są poparte żadnymi dowodami. Przedstawienie jedynie ogólnej tezy, że być może w przyszłości dojdzie do jakiegoś zdarzenia, bez poparcia takiej tezy jakimikolwiek dowodami, nie spełnia warunku wykazania przez skarżącego przesłanek umożliwiających sądowi wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazać również należy, że sama egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. W razie bowiem uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 października 2010r. (sygn. akt I FZ 317/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl), egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony, nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Strona musi bowiem wykazać następstwo czynności egzekucyjnych, które może rodzić zagrożenie, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie wykazał, poza ogólnikowym stwierdzeniem, jakie następstwo będzie miało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zwrócić należy również uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010 r. (I FZ 389/10 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zostało stwierdzone, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowo administracyjnym, bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Należy również podkreślić, na co zasadnie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2009 r. (II FZ 511/09 – orzeczenia.nsa.gov.pl), że nie można mylić przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu z tymi, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 38/04 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudna sytuacja finansowa nie może stanowić samoistnej podstawy orzeczenia, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem skarżący na uzasadnienie swojego wniosku powołuje się właśnie na trudną sytuację materialną w jakiej może się znaleźć w przypadku rozpoczęcia wykonywania zaskarżonej decyzji, choć na tę okoliczność nie przedstawia żadnych dokumentów źródłowych, które by jego twierdzenie potwierdzały. W istocie uzasadnienie wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji składa się z jednego ogólnikowego zdania. Wynika z niego, że kwota do wyegzekwowania jest "niebotycznie" wysoka w stosunku do możliwości majątkowych skarżącego. Stwierdzenie takie nie może jednak prowadzić do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymaniu wykonalności, skarżący powołał się również na okoliczność, że wynik innego postępowania może potwierdzić, iż zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Oznacza to tym samym, że kwestionuje on zasadność zaskarżonej decyzji. Co więcej, skarżący podnosi, że przed wyjaśnieniem faktu istnienia zaległości podatkowej, które to wyjaśnienie ma jego zdaniem nastąpić w postępowaniu karnym, przedwczesnym byłoby podejmowanie działań w celu egzekwowania obowiązku i prowadziłoby do powstania nieodwracalnych szkód. Niezasadność powoływania się na zasadność przesłanki "nieodwracalnych szkód", została już wyjaśniona we wcześniejszej części uzasadnienia. W tym miejscu jeszcze raz można podkreślić, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby ewentualna egzekucja miała doprowadzić skarżącego do powstania nieodwracalnych szkód. Odnosząc się natomiast do pozostałych powyższych wywodów skarżącego należy stwierdzić, że rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd nie dokonuje oceny zawartości skargi (np. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2004 r., FZ 163/04 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezgodność decyzji z prawem, która jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61, to dwie różne kwestie. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (postanowienie. NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05 – orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym powoływanie się przez skarżącego na fakt, że nałożony na niego w zaskarżonej decyzji obowiązek nie istnieje, nie może odnieść skutku w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zarzuty w tym zakresie mogą bowiem zostać rozpoznane dopiero podczas merytorycznego badania zasadności zaskarżonej decyzji. Podsumowując należy stwierdzić, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. W niniejszej sprawie, jak zostało to wskazane we wcześniejszej części uzasadnienia, skarżący nie uzasadnił należycie we wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W takim przypadku sąd nie ma obowiązku poszukiwania takich okoliczności. W szczególności jeżeli wnioski takie, jak w niniejszym przypadku, nie wynikają z akt sprawy. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.