II SA/Kr 10/26
WyrokWSA w Krakowie2026-03-13
Skład orzekający: WSA Paweł Darmoń, WSA Magda Froncisz, WSA Sebastian Pietrzyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, jeśli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że waga naruszenia prawa polegającego na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego nie była znikoma. Długotrwałe naruszenie, brak uzyskania pozwolenia pomimo wielokrotnych prób i wezwań, a także istotne znaczenie ochrony zasobów wodnych jako dobra wspólnego, wykluczyły możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 KPA. Sąd podkreślił, że celem kary jest nie tylko przymuszenie do uzyskania zgody, ale także ochrona interesu publicznego i prewencja ogólna.Stan faktyczny
Spółka P. z o.o. została ukarana administracyjną karą pieniężną za korzystanie z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków komunalnych do rzeki O. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w IV kwartale 2024 r. Pozwolenie wygasło w 2022 r., a kolejne wnioski Spółki o jego wydanie były niekompletne lub wycofywane. Organy administracji uznały, że Spółka nie dołożyła należytej staranności w celu uzyskania pozwolenia, a waga naruszenia nie była znikoma, co wykluczyło możliwość odstąpienia od nałożenia kary. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak podstaw do nałożenia kary oraz błędy w procedurze.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2026 r. sprawy ze skargi P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w O. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 października 2025 r., znak K.RUT.477.193.2025 w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Decyzją z dnia 16 października 2025 r. nr K.RUT.477.193.2025 Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 5 czerwca 2025 r. nr KS.ZUT.477.42.2024.AW o nałożeniu na P. sp. z o.o. w O. (zwanej dalej także stroną skarżącą lub Spółką) kary administracyjnej w wysokości 42.330 zł za korzystanie w IV kwartale 2024 r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z usług wodnych polegających na wprowadzaniu do wód rzeki O. ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej przy ul. [...] w O..
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 30 stycznia 2025 r. nr KS.ZUT.452.13.2024 Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zawiadomił skarżącą Spółkę, że upoważnieni pracownicy organu przeprowadzą kontrolę dotyczącą korzystania z wód oraz ochrony zasobów wodnych. Celem kontroli miała być weryfikacja i ustalenie wielkości oraz celu korzystania z wód przez podmiot, w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Dyrektor Zarządu Zlewni w S. wystąpił o przygotowanie i przesłanie wskazanych w zawiadomieniu dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia kontroli.
W dniu 26 marca 2025 r. upoważnieni pracownicy Zarządu Zlewni w S. przeprowadzili kontrolę w skarżącej Spółce, której wyniki zostały zawarte w protokole kontroli z dnia 26 marca 2025 r. nr KS.ZUT.452.13.2024. W trakcie prowadzenia czynności kontrolnych ustalono ilość ścieków wynikającą z maksymalnej technicznej wydajności instalacji służącej do wprowadzania ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków w O., tj. 79.218 m3 ścieków, jak również okres eksploatacji instalacji do wprowadzania ścieków, tj. 978 godzin w okresie czwartego kwartału 2024 r. Potwierdzono również, że kontrolowany podmiot korzystał z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2025 r. nr KS.ZUT.4701.2073.0Z.2024.AW Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w S. poinformowało skarżącą Spółkę o ustaleniu dla niej za IV kwartał 2024 r. opłaty zmiennej w wysokości 8.466 zł za wprowadzenie do rzeki O. ścieków komunalnych z oczyszczalni w O..
Pismem z dnia 5 maja 2025 r. nr KS.ZUT.477.42.2024 Dyrektor Zarządu Zlewni w S. zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie w IV kwartale 2024 r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z usług wodnych.
Następnie w dniu 5 czerwca 2025 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w S. wydał wymienioną na wstępie decyzję nr KS.ZUT.477.42.2024.AW. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6b i 6c ustawy Prawo wodne jako iloczyn: jednostkowej stawki opłaty (1,71 zł za 1 kg substancji wprowadzonych ze ściekami do wód lub do ziemi wyrażonych jako wskaźnik chemicznego zapotrzebowania tlenu ChZT), współczynnika różnicującego (0,5) i ilości tej substancji (9902,25 kg). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej za 1 kg substancji wprowadzonej ze ściekami do wód lub do ziemi, wyrażonej jako wskaźnik ChZT została określona w § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 2471). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto substancję, wyrażoną jako wskaźnik ChZT, który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Dla ścieków komunalnych współczynnik różnicujący dla jednostkowej stawki opłaty za substancję wyrażoną jako wskaźnik ChZT określa § 10 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia.
Następnie organ I instancji wskazał, że z danych zgromadzonych w Systemie Informatycznym Gospodarki Wodnej (WISMA), prowadzonym przez RZGW Kraków Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wynika, że Starosta Opatowski decyzją z dnia 4 maja 2012 r. nr R.Oś.I.6341.11.2012, udzielił Spółce pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni w O. wylotem kanalizacyjnym do rzeki O. w km 36+910 brzegu lewego. Termin obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego na przedmiotową usługę określono do dnia 30 kwietnia 2022 r. Według informacji z Działu Zgód Wodnoprawnych Zarządu Zlewni w S. w dniu 27 marca 2025 r. wydana została decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w S. PGW WP nr KS.ZUZ.4210.258.2024.AK udzielająca Spółce pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne obejmujące wprowadzanie istniejącym wylotem kanalizacyjnym betonowym Ř 500 mm do wód rzeki O. , o współrzędnych wylotu w geodezyjnym układzie odniesienia [...] oraz miejsca wprowadzania (poprzez koryto betonowe odpływowe), oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej przy ul. [...] w O., która stała się ostateczna z dniem 19 kwietnia 2025 r.
Organ I instancji stwierdził, że Spółka od l kwartału 2018 r. przedkładała Dyrektorowi Zarządu Zlewni w S. PGW WP "Oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi". W przesłanych oświadczeniach podmiot wykazywał, iż wprowadza do wód rzeki O. ścieki komunalne pochodzące z oczyszczalni w O., równocześnie w oświadczeniach tych wskazywał ilość wprowadzonych ścieków, ich rodzaj oraz jakość wyrażoną w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód jako wskaźnik BZTs, ChZT, zawiesina ogólna.
Dyrektor Zarządu Zlewni w S. PGW WP w okresie od II kwartału 2022 r. do IV kwartału 2023 r. w związku z wprowadzaniem ścieków z oczyszczalni ścieków w O. do wód rzeki O. bez pozwolenia wodnoprawnego - zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 2 Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625) przepis obowiązujący do dnia 1 stycznia 2024 r. - ustalił dla Spółki opłaty podwyższone.
W ocenie organu I instancji, zgromadzone dowody w postaci danych z systemu informatycznego (WISMA), protokołu kontroli gospodarowania wodami, informacji ustalających wysokość opłaty zmiennej, informacji ustalających wysokość opłaty podwyższonej oraz oświadczeń podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w ocenie organu w pełni udowadniają, iż Spółka wprowadzała bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ścieki komunalne z oczyszczalni ścieków w O. do wód rzeki O. . Zebrane dowody stanowią więc wystarczającą podstawę do zastosowania względem podmiotu kary administracyjnej określonej w art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawo wodne.
Odnosząc się z kolei do pisma skarżącej Spółki z dnia 12 maja 2025 r. organ I instancji wyjaśnił, że zbadał możliwość odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej według art. 189e i art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ I instancji stwierdził, że działania Spółki polegające na wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, należy uznać za godzące w system mający na celu ochronę środowiska naturalnego i zasobów wodnych, którego istotnym elementem są zasady dotyczące udzielania zgód wodnoprawnych. Zdaniem organu, wagę naruszenia zwiększa dodatkowo okoliczność, że dokonane naruszenie nie było zdarzeniem incydentalnym, a działanie Spółki było świadome i długotrwałe. Spółka co prawda wystąpiła o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na 16 dni przed terminem obowiązywania poprzednio udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, ale złożony wniosek był niezgodny z obowiązującą wówczas uchwałą Rady Miejskiej w O. z dnia 29 stycznia 2021 r. nr XXIX/262/2021 w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji O., w kwestii możliwości przyjmowania przez oczyszczalnię w O. ścieków przemysłowych. Dopiero w dniu 18 września 2024 r. uchwałą nr VI/37/2024 Rady Miejskiej w O. wprowadzono zmiany do ww. uchwały z dnia 29 stycznia 2021 r., które uwzględniły zapis o możliwości przyjmowania ścieków przemysłowych przez ww. oczyszczalnię ścieków. Biorąc pod uwagę RLM aglomeracji oraz projektową maksymalną wydajność oczyszczalni ścieków stwierdzono, że aglomeracja spełnia wymaganie określone w art. 87a pkt 3 ustawy Prawo wodne. Organ I instancji stwierdził, że pomimo tego, iż to rada gminy jest uprawniona do zmiany stosownej uchwały to Spółka, która realizuje zadania publiczne na podstawie przepisów prawa powinna dołożyć wszelkich starań, aby wniosek został złożony w odpowiednim czasie i był kompletny, co pozwoliłoby na szybkie załatwienie sprawy. Uchwała Rady Gminy O. jest dokumentem obligatoryjnym w przedmiocie uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na zrzut ścieków przemysłowych i Spółka powinna być tego świadoma.
Odpowiadając na zarzut Spółki dotyczący czasu rozpatrywania sprawy w kwestii uzgodnienia ww. projektu uchwały Rady Miejskiej w O. organ I instancji przedstawił przebieg procedowania, z którego wynika, że pierwsze wystąpienie Burmistrza Miasta i Gminy w O. pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr RŚP-II.6324.2.2022 w sprawie zmiany uchwały nr XXIX/262/2021 Rady Miejskiej w O. z dnia 29 stycznia 2021 r. w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji O. wraz z załącznikiem Nr 1 z prośbą o uzgodnienie wpłynęło do organu w dniu 17 sierpnia 2022 r., a 22 sierpnia 2022 r. zostało przekazane według właściwości do Dyrektora RZGW w Krakowie PGW WP pismem nr KR.ZZŚ.4.4032.4.2022.BS z dnia 19 sierpnia 2022 r. Według informacji z Wydziału Zarządzania Środowiskiem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. PGW WP, po wezwaniu wnioskodawcy o uzupełnienie informacji oraz dokonanie zmian w projekcie uchwały pismem nr KR.RZŚ.4032.3.2022.AP z dnia 21 września 2022 r. oraz odbytym spotkaniu w siedzibie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. w dniu 13 lutego 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy w O. pismem z dnia 15 lutego 2023 r. nr RŚP-II.6324.2.2022 wniósł o wycofanie wniosku o uzgodnienie ww. projektu uchwały. Następnie w dniu 25 lipca 2023 r. pismem nr RŚP-II.6324.3.2023 wpłynął do Dyrektora Zarządu Zlewni w S. PGW WP kolejny wniosek o uzgodnienie ww. projektu uchwały, który miał następujące etapy procedowania. W dniu 2 sierpnia 2023 r. pismem nr KR.ZZŚ.4.4022.1.2023.NG przekazano wniosek Gminy O. wraz z załączonymi do niego materiałami do załatwienia zgodnie z kompetencjami do Dyrektora RZGW w K. PGW WP. W dniu 24 sierpnia 2023 r. pismem nr KR.RZŚ.4022.13.2023.AP Dyrektor RZGW w K. PGW WP po analizie przedłożonych materiałów wzywa wnioskodawcę o uzupełnienie informacji oraz dokonanie zmian w projekcie uchwały. W dniu 20 września 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy O. pismem nr RŚP-II.6324.3.2023 zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu wniesienia uzupełnienia. W dniu 27 października 2023 r. pismem nr RŚP-II.6324.3.2023 przedłożono uzupełnienie. W dniu 9 listopada 2023 r. po analizie przedłożonego uzupełnienia Dyrektor RZGW w K. PGW WP pismem nr KR.RZŚ.4022.13.2023.AP ponownie wezwał wnioskodawcę o dokonanie zmian w projekcie uchwały. W dniu 11 grudnia 2023 r. pismem nr RŚP-II.6324.3.2023 przedłożono uzupełnienie przez wnioskodawcę. W dniu 12 stycznia 2024 r. pismem nr KR.RZŚ.4022.13.2023.AP Dyrektor RZGW w K. PGW WP ponownie wezwał wnioskodawcę o dokonanie stosownych zmian w projekcie przedmiotowej uchwały. W dniu 12 lutego 2024 r. pismem nr RŚP-II.6324.3.2023 przedłożono uzupełnienie na ww. wezwanie. W dniu 12 marca 2024 r. pismem nr RŚP-II.6324.3.2024 wnioskodawca przedłożył zweryfikowany projekt uchwały aglomeracyjnej. W dniu 8 kwietnia 2024 r. pismem nr KR.RZŚ.4022.13.2023.AP Dyrektor RZGW w K. PGW WP po analizie ostatniego przedłożonego projektu uchwały wzywa o dokonanie ponownych wyjaśnień informacji i wprowadzenia korekt i uzupełnienie materiałów. W dniu 16 kwietnia 2024 r. przesłano pismem Burmistrza Miasta i Gminy O. znak: RŚP-II.6324.3.2023 ostateczny projekt uchwały aglomeracyjnej. W dniu 28 czerwca 2024 r. postanowieniem nr KR.RZŚ.4022.13.2023.AP Dyrektor RZGW w K. PGW WP uzgodnił projekt przedmiotowej uchwały.
Za bezzasadną organ I instancji uznał dodatkową argumentację Spółki, że "przez cały okres eksploatacji oczyszczalni prowadzone były regularne badania ścieków, które nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych norm jakościowych i mimo braku pozwolenia wodnoprawnego nie doszło do pogorszenia stanu wód ani interesu publicznego". Dostarczane bowiem do organu wyniki badań oczyszczonych ścieków z oczyszczalni w O. wprowadzanych do rzeki O. co prawda nie wykazywały przekroczeń, ale tylko parametrów określonych w nieobowiązującej już decyzji Starosty Opatowskiego z dnia 4 maja 2012 r. nr R.0ś.I.6341.11.2012. W złożonym do urzędu operacie wodnoprawnym załączonym do wniosku o nowe pozwolenie wodnoprawne, w związku ze zmianą "zakresu korzystania z wód", uwzględniono przyjmowanie na oczyszczalnię w O. ścieków przemysłowych zawierających substancje szkodliwe, a to wiąże się z wykonywaniem rozszerzonych badań. Przyjmując ścieki od dostawców ścieków przemysłowych Spółka winna mieć świadomość wymagań do spełnienia zgodnie z rozporządzeniem ministra budownictwa z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych.
Biorąc pod uwagę przedłożone wyjaśnienia, jak również fakt, iż z uprzednio przedkładanych organowi oświadczeń Spółki, niezbędnych do naliczenia opłaty zmiennej wynika, że korzystanie ze wskazanej wyżej usługi wodnej bez pozwolenia wodnoprawnego następowało nieprzerwanie od 1 maja 2022 r. do 18 kwietnia 2025 r. organ I instancji uznał, iż w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, które określone zostały w art. 189e i art. 189f ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W ocenie organu I instancji, stopień naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie jest większy niż znikomy ze względu na jego długotrwałość oraz przede wszystkim z uwagi na to, iż brak pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do wód powoduje stan braku warunków prowadzenia tej działalności, a tym samym obciążanie środowiska zanieczyszczeniami w sposób niekontrolowany.
W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji Spółka wniosła o jej uchylenie i odstąpienie od nałożonej kary administracyjnej, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzji organu I instancji Spółka zarzuciła naruszenie:
1) art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ orzekł karę niewspółmierną do zakresu i skutków naruszenia oraz nie odstąpił od wymierzenia kary, mimo że spełnione zostały przesłanki do jej uchylenia.
2) art. 189d pkt 1-6 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ nie uwzględnił istotnych okoliczności wpływających na wymiar kary, takich jak działanie w dobrej wierze, brak winy umyślnej Spółki, brak korzyści finansowej oraz działania podjęte w celu uzyskania pozwolenia.
3) art. 8 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. zasady proporcjonalności i legalności, poprzez zastosowanie maksymalnej sankcji pomimo braku szkody środowiskowej i zachowanej dobrej wiary Spółki.
4) art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak uwzględnienia wyników badań ścieków potwierdzających brak przekroczeń norm jakościowych.
Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 16 października 2025 r. nr K.RUT.477.193.2025 Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 5 czerwca 2025 r. Uzasadniając swoją decyzję organ II instancji stwierdził, że analiza nadesłanych akt administracyjnych wskazuje na to, że skarżąca Spółka nie posiadała ważnego pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków komunalnych z oczyszczalni w O. do rzeki O. od dnia 1 maja 2022 r. Organ dodał, że art. 414 ustawy Prawo wodne dawał stronie postępowania możliwość złożenia wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia, jednak Spółka z powyższej możliwości nie skorzystała i nie składała takiego wniosku do PGW Wody Polskie. Natomiast była, zdaniem organu, świadoma faktu, że uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego wiąże się z posiadaniem i przedstawieniem koniecznych do wniosku dokumentów. Świadczy o tym fragment uzasadnienia odwołania przedłożonego przez stronę. Aby zadośćuczynić terminom i spełnić warunki zapisane w art. 414 ust. 2 Prawa wodnego, strona winna była złożyć wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia w lutym 2022 r., a działania związane z pozyskaniem dokumentów załączanych do wniosku podjąć odpowiednio wcześniej. A takich działań strona nie podjęła.
Organ odwoławczy wskazał, że pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę O. w O. decyzją nr R.Oś.l.6341.11.2012 z dnia 4 maja 2012 r., wygasło z dniem 30 kwietnia 2022 r. Spółka złożyła wniosek o udzielenie nowego pozwolenia wodnoprawnego w dniu 14 kwietnia 2022 r. Zdaniem organu II instancji, złożenie pierwszego wniosku przez stronę 16 dni przed upływem terminu ważności posiadanego pozwolenia wodnoprawnego nie wskazuje na dochowanie należytej staranności w działaniach związanych z pozyskaniem nowego pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto organ podkreślił, że dokumenty, które zostały złożone były niekompletne, posiadały braki formalne i wymagały uzupełnienia. W związku z powyższym organ wezwał Spółkę pismem z dnia 26 czerwca 2022 r. nr KR.ZUZ.4.4210.104.2022.AK do jego uzupełnienia w zakresie i terminie określonym w w/w piśmie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Z uwagi na konieczność uzupełnienia dużej ilości braków na wniosek Spółki przedłużono termin ich uzupełnienia do dnia 30 lipca 2022 r. Poprawiony przez stronę wniosek przedłożono w dniu 1 sierpnia 2022 r., informując jednocześnie, że Gmina O. jest w toku zmiany uchwały XXIX/262/2021 Rady Miejskiej w O. z dnia 29 stycznia 2021 r w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji O.. Pismem nr KR.ZUZ.4.4210.104.2022.AK z dnia 31 sierpnia 2022 r. organ powiadomił o wszczęciu postępowania w przedmiocie udzielenia wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego. W wyniku analizy całości akt sprawy oraz wobec braku odniesienia się strony do zapisów uchwały XXIX/262/2021 Rady Miejskiej w O. z dnia 29 stycznia 2021 r. organ wezwał przy piśmie z dnia 31 sierpnia 2022r. nr KR.ZUZ.4.4210.104.2022.AK do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia braków w w/w zakresie w terminie 10 dni od daty otrzymania pisma. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 14 września 2022 r. Spółka złożyła do Zarządu Zlewni w S. pismo o cofnięcie wniosku dotyczącego pozwolenia wodnoprawnego do sprawy znak: KR.ZUZ.4.4210.104.2022.AK, a tym samym o umorzenie wszczętego już postępowania. Decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w S. nr KR.ZUZ.4.4210.104.2022.AK z dnia 16 września 2022 r. postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku P. Sp. z o.o. zostało umorzone w całości.
Następnie organ II instancji wskazał, że kolejne postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek strony, który wpłynął w dniu 10 lipca 2023 r. Pismem nr KR.ZUZ.4.4210.220.2023.AK z dnia 16 listopada 2023 r. organ powiadomił o wszczęciu postępowania w przedmiocie udzielenia wnioskowanego przez skarżącą Spółkę pozwolenia wodnoprawnego. Pismem nr KR.ZUZ.4.4210.220.2023.AK z dnia 17 listopada 2023 r. organ wezwał do uzupełnienia przedłożonego wniosku i do złożenia wyjaśnień niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy i podjęcia stosownych czynności przewidzianych przepisami ustawy Prawo wodne. Pismem nr KR.ZUZ.4.4210.220.2023.AK z dnia 20 grudnia 2023 r. organ powiadomił stronę o zamiarze zakończenia postępowania niezgodnie z wnioskiem. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 3 stycznia 2024 r. do Zarządu Zlewni w S. wpłynął wniosek Spółki o wycofanie wniosku dotyczącego pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego sprawy KR.ZUZ.4.4210.220.2023.AK, a tym samym o umorzenie wszczętego już postępowania. Decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w S., nr KR.ZUZ.4.4210.220.2023.AK z dnia 9 stycznia 2024 r. postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku skarżącej Spółki zostało umorzone w całości.
Podmiot ponowił wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego w dniu 18 października 2024 r. Postępowanie w sprawie wszczęte zostało pismem z dnia 24 stycznia 2025 r. nr KS.ZUZ.4210.258.2024.AK. Pismem nr KS.ZUZ.4210.258.2024.AK z dnia 27 stycznia 2025 r. organ wezwał do uzupełnienia przedłożonego wniosku i do złożenia wyjaśnień niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy i podjęcia stosownych czynności przewidzianych przepisami ustawy Prawo wodne. Decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w S. nr KS.ZUZ.4210.258.2024.AK z dnia 27 marca 2025 r. zostało podmiotowi udzielone pozwolenie wodnoprawne na usługi wodne obejmujące wprowadzenie istniejącym wylotem kanalizacyjnym do wód rzeki O. , oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w O..
W ocenie organu odwoławczego, takie działanie strony, czyli inicjowane postępowania administracyjnego w celu pozyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego bez spełnienia wymogów zawartych w przepisach prawa, a następnie dwukrotne wycofywanie złożonych wniosków należy ocenić jako działanie "pro forma", tj. działanie, które jest podejmowane jedynie dla zachowania formy, pozorów, bez dbałości o rzeczywistą treść lub staranność wykonania. Zdaniem organu, trudno nie ocenić tej sytuacji, jako przypadku, w którym podejmowane działania i czynności są wykonywane, aby sprawiały wrażenie, że coś zostało przez stronę zrobione, ale w rzeczywistości nie miały one z punktu widzenia przepisów prawa znaczenia ani nie przybliżały strony do realizacji założonego celu, tj. uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego.
Organ II instancji stwierdził, że jako jednostka podległa bezpośrednio Miastu i Gminie O., Spółka powinna była podejmować stosowne działania tak, aby zapisy ujęte w uchwale Rady Miejskiej w O. z dnia 29 stycznia 2021 r. określające podstawy prawne i faktyczne działalności Spółki, zostały do dnia złożenia pierwszego z wniosków, tj. wniosku z dnia 14 kwietnia 2022 r. sprostowane i pozwoliły na uzyskanie nowego pozwolenia wodnoprawnego oraz prowadzenie działalności przez Spółkę zgodne z przepisami prawa. Spółka nie dostarczyła dokumentów potwierdzających podjęcie takich działań przez cały czas dotyczący składania i wycofywania poszczególnych wniosków o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, czyli przez okres czterech lat. Zdaniem organu, samo złożenie niespełniającego wymogów prawa wniosku i to dopiero 16 dni przed wygaśnięciem posiadanego pozwolenia wodnoprawnego nie wskazuje na zachowanie należytej staranności przez stronę w powyższej sprawie.
W świetle powyższego organ odwoławczy nie zgodził się ze stwierdzeniem Spółki, że dochowała wszelkiej należytej staranności w celu uzyskania wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie organu odwoławczego, powyższe wskazuje na zaniedbania Spółki w tym zakresie, co uniemożliwiło jej podjęcie działań w terminach, które pozwoliłyby jej złożyć wniosek o nowe pozwolenie w terminie i uzyskać go przed wygaśnięciem posiadanego pozwolenia wodnoprawnego.
Organ II instancji stwierdził, że w odwołaniu Spółka przedłużający się proces pozyskania pozwolenia wodnoprawnego tłumaczy brakiem właściwej uchwały Rady Miejskiej w O. w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji O.. Organ odwoławczy zapoznał się z dokumentacją dotyczącą postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, z której wynika, że strona nie podjęła żadnych działań, aby skorzystać z art. 414 ustawy Prawo wodne, który dawał stronie postępowania możliwość złożenia wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia. Natomiast wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego został złożony 16 dni przed wygaśnięciem starego pozwolenia wodnoprawnego i zawierał braki formalne uniemożliwiające jego procedowanie. Spółka została wezwana do uzupełnienia braków, po otrzymaniu powyższego wezwania zwracała się do organu o przedłużenie terminu na przedłożenie i uzupełnienie braków, co w konsekwencji przesuwało w czasie termin wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. A ostatecznie wycofała swój wniosek. Tak więc Spółka również swoimi działaniami przyczyniała się do wydłużenia czasu, w którym korzystała z usług wodnych bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego. l to poprzez swoje zaniechania powodowała przesunięcie terminu wszczęcia postępowania administracyjnego w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze organ II instancji uznał, że kwestia braku w/w uchwały w sprawie ma znaczenie, lecz nie jest jedyną przyczyną zaistniałej sytuacji, ponieważ są nią przede wszystkim zaniechania Spółki, tj. zbyt późne przedłożenie przez nią wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie spełniającego warunków określonych w art. 407 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Z kolei przedłożony wniosek nie spełniał wymogów formalno-prawnych i wymagał uzupełnienia braków. Organ II instancji podkreślił, że Spółka nie kwestionowała zasadności wezwań organu o uzupełnienie braków formalnych. Organ nie zgodził się zatem z twierdzeniem, że strona dochowała należytej staranności w celu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Zdaniem organu odwoławczego, występując o wydanie pozwolenia tuż przed wygaśnięciem poprzedniego, tj. bez zachowania dla organu prowadzącego sprawę terminu określonego w art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a następnie wycofując wniosek dwukrotnie, strona powinna się liczyć z negatywnymi skutkami takiego działania, tj. rozpatrzeniem wniosku przez organ po terminie wygaśnięcia posiadanego pozwolenia wodnoprawnego, tym bardziej z uwagi na niekompletność złożonych wniosków w tym przedmiocie. Organ stwierdził, że Spółka jako podmiot realizujący zadania publiczne na podstawie przepisów prawa powinna dołożyć wszelkich starań, aby wniosek został złożony z odpowiednim wyprzedzeniem czasowymi i był kompletny, co pozwoliłoby na szybkie załatwienie sprawy. Zatem okolicznością decydującą o zastosowaniu administracyjnej kary pieniężnej powinno być m.in. złożenie wniosku w terminie tak bliskim wygaśnięcia dotychczasowego pozwolenia, że nie było możliwe uzyskanie zgody na korzystanie z usług wodnych w odpowiednim czasie oraz fakt, że złożony wniosek nie był kompletny nawet po jego ponownym złożeniu. Organ II instancji podkreślił, że to przede wszystkim zaniedbania strony i nie złożenie wniosku we wcześniejszym terminie miało decydujący wpływ na zaistniałą sytuację.
W ocenie organu odwoławczego, organ l instancji podejmował wszelkie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili orzekania. Strona skarżąca od II kwartału 2022 r., w którym wygasło pozwolenie wodnoprawne, przedkłada Dyrektorowi Zarządu Zlewni w S. "Oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi". W okresie od II kwartału 2022 r. w przesłanych oświadczeniach podmiot wykazuje, iż wprowadza ścieki bez pozwolenia wodnoprawnego wskazując ich rodzaj, ilość oraz jakość. Na podstawie powyższego Dyrektor Zarządu Zlewni w S. w okresie od II kwartału 2022 r. do IV kwartału 2023 r. ustalał w związku z wprowadzaniem ścieków komunalnych z oczyszczalni w O. do rzeki O. opłaty podwyższone zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne. Spółka wnosiła ustalone opłaty podwyższone nie kwestionując ich naliczenia, nie korzystając z art. 273 ust. 1 ustawy Prawo wodne i zapisanego w nim prawa do reklamacji naliczonej opłaty podwyższonej oraz przewidzianej tam ścieżki odwoławczej.
Organ II instancji stwierdził, że z wejściem w życie przepisów ustawy o rewitalizacji rzeki Odry z dnia 13 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz.1963) w miejsce opłaty podwyższonej określonej w art. 280 pkt 1 ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2023 r. poz.1478) weszła administracyjna kara pieniężna zgodnie z art. 472aa dla podmiotów korzystających z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. W żadnym z wymienionych stanów prawnych złożenie przez stronę "Oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi" (art. 552 ust. 2h, 2ha, 2i, 2r i 2s ustawy Prawo wodne) nie oznacza, że podmiot korzystający z takich usług robi to dobrowolnie. Zatem przyjęcie przez Dyrektora Zarządu Zlewni w S. złożonych przez stronę oświadczeń i ustalenie na ich podstawie opłat zmiennych za usługi wodne, nie oznacza uznania istniejącego stanu faktycznego, tj. korzystania przez stronę z usługi wodnej bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego za dopuszczalny, akceptowalny i zgodny z prawem. Przeczą temu, podjęte przez organu l instancji działania, który naliczał stronie korzystającej z usług wodnych bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego opłaty podwyższone. Organ l instancji przyjmując oświadczenia od strony i naliczając opłaty za korzystanie z usług wodnych bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego realizował swój statutowy obowiązek.
Organ odwoławczy zauważył również, że korzystanie z usług wodnych przez użytkownika nie posiadającego pozwolenia wodnoprawnego powoduje uszczuplenie środków finansowych pozyskiwanych z tytułu korzystania z usług wodnych, ponieważ organ l instancji bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego nie ma możliwości naliczenia opłat stałych użytkownikowi. Nie miał też przed wejściem w życie przepisów ustawy o rewitalizacji rzeki Odry narzędzi prawnych do wyegzekwowania, od użytkowników korzystających z usług wodnych bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego, podjęcia działań w celu usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem organu II instancji, na żadnym etapie prowadzonych dotychczas postępowań wyjaśniających, Spółka nie wskazała w przedstawionej dokumentacji na podejmowane przez nią działania, które wskazywałyby na chęć szybkiego uregulowanie przedmiotowej sytuacji i uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Organ odwoławczy nie zgodził się z zawartym w uzasadnieniu odwołania stanowiskiem Spółki, że organ I instancji nie przeprowadził prawidłowej analizy okoliczności, z powodu których nie doszło do uzyskania na czas przez stronę stosownego pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem organu, pierwotną przyczyną są zaniedbania strony na poziomie formalno-prawnym, tj. wystąpienie o udzielenie pozwolenia na korzystanie z usług wodnych na kolejny okres, kilka dni przed wygaśnięciem starego pozwolenia oraz nieprzygotowanie i niezłożenie wraz z wnioskiem wszystkich wymaganych przepisami prawa dokumentów. Spółka nie przedstawiła również żadnych dowodów na potwierdzenie podejmowania przez nią jakichkolwiek działań związanych z usunięciem przyczyn, które miały wpływ na opóźnienia związane ze złożeniem kolejnych wniosków po wymaganym terminie. Spółka nie korzystała w tym czasie z art. 273 ust. 1 ustawy Prawo wodne i zapisanego w nim prawa do reklamacji naliczonej opłaty podwyższonej oraz przewidzianej tam ścieżki odwoławczej, lecz ustalone przez organ opłaty podwyższone wnosiła bez zastrzeżeń i to w kwotach zbliżonych do obecnie naliczonych administracyjnych kar pieniężnych, co również potwierdza powyższe ustalenia w zakresie dowodów. Również działania strony w latach 2022-2024 absolutnie nie można, w ocenie organu II instancji, nazwać działaniami dobrowolnymi, ponieważ stanowiły wykonanie obowiązków zapisanych w przepisach ustawy Prawo wodne.
Organ II instancji zwrócił również uwagę na fakt, że dokonane naruszenie prawa przez stronę nie jest zdarzeniem incydentalnym, a działaniem ciągłym i długotrwałym. W ocenie organu odwoławczego, działania Spółki nie były dziełem przypadku, lecz wcześniejszych zaniedbań. Nie mają małego i ubocznego znaczenia w zaistniałym sporze, ponieważ wiążą się z nieprzestrzeganiem przez stronę istniejącego stanu prawnego do czego jako podmiot realizujący zadania użyteczności publicznej na zlecenie gminy strona jest zobowiązana. Organ II instancji wskazał, że stwierdzony stan faktyczny trwa od maja 2022,więc nie sposób podważyć ustaleń organu l instancji, iż są to działania ciągłe i długotrwałe.
Organ podkreślił, że jeżeli pozwolenie wodnoprawne strony wygasło, a podmiot nie uzyskał decyzji ustalającej kolejny okres obowiązywania tego pozwolenia bądź nowego pozwolenia wodnoprawnego, to nawet w sytuacji wystąpienia ze stosownym wnioskiem spełniającym wszystkie wymogi formalno-prawne (co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca), do czasu uzyskania przez nową decyzję przymiotu ostateczności, strona działa bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego i nie można mówić o zaprzestaniu naruszenia prawa przez stronę.
W ocenie organu II instancji, ustalony stan faktyczny w związku z prowadzonym postępowaniem odwoławczym wskazuje, że żaden z warunków odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej zawartych w art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego nie był spełniony przez stronę. Aby bowiem można było odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszenia prawa, zaś obie te przesłanki musiałyby zostać spełnione łącznie.
W ocenie organu odwoławczego, nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, że organ l instancji nie rozważył prawidłowo na tle niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy również przesłanek materialnoprawnych, o których mowa wart. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu odwoławczego, organ l instancji przeprowadził prawidłowo operację wykładni oraz zastosowania na tle stanu faktycznego sprawy (zachowanie strony polegające na naruszeniu obowiązku, o którym mowa w art. 389 pkt 1 w związku z art. 472aa ust. 1 pkt 1, pkt 2 ustawy Prawo wodne) przesłanki znikomości wagi naruszenia prawa, uzasadniając w sposób dostateczny, że indywidualne okoliczności przedmiotowej sprawy świadczą o tym, iż waga naruszenia prawa przez skarżącego nie była znikoma. W ten sposób w zaskarżonej decyzji zrealizowano obowiązek uwzględnienia w ramach oceny przesłanki znikomości z art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego skonkretyzowanych i powiązanych ze specyfiką podstawy materialnoprawnej nałożenia kary pieniężnej okoliczności faktycznych i prawnych, które odnoszą się z jednej strony do samej złożonej podstawy prawnej orzekania o odpowiedzialności sankcyjnej (norma sankcjonowana i norma sankcjonująca) i istotności wartości (dóbr) prawnych, które podlegają ochronie za pośrednictwem odpowiedniego reżimu sankcji, oraz znaczenia naruszonego obowiązku dla tej ochrony, z drugiej zaś - do zakresu i postaci stwierdzonego naruszenia prawa, jego skutków negatywnych oraz indywidualnych cech przedmiotowych i podmiotowych sankcjonowanego zachowania lub sytuacji faktycznej, w której zachowanie to nastąpiło. Organ II instancji podkreślił, że Spółka nie wskazała przekonujących prawnie argumentów, które podważałyby wynik operacji interpretacyjnej organu l instancji w niniejszej sprawie. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że zarzut strony nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach.
Z powyższą decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie zgodziło się P. sp. z o.o. w O. i pismem z dnia 20 listopada 2025 r. wniosło na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie:
I. prawa materialnego:
1) art. 472aa ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 w zw. z art. 472c ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.) w zw. z art. 189a § 1 i 2, art. 189d oraz art. 189f § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez:
a) przyjęcie, że każde stwierdzone korzystanie z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego automatycznie obliguje organ do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości odpowiadającej 500% opłaty zmiennej,
b) potraktowanie sformułowania "organ może wymierzyć administracyjną karę pieniężną" w art. 472aa Prawa wodnego jak sformułowania "organ musi wymierzyć karę", z całkowitym pominięciem norm działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 189a § 1 i 2, art. 189d i art. 189f § 1 pkt 1 tego Kodeksu,
c) przyjęcie, że walor prewencyjny kary oraz formalny brak pozwolenia wodnoprawnego z góry wykluczają możliwość uznania wagi naruszenia za znikomą i odstąpienia od wymierzenia kary,
podczas gdy z art. 472c ust. 3 Prawa wodnego wprost wynika obowiązek stosowania do kar z art. 472aa Prawa wodnego przepisów działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 189a-189f tego Kodeksu, nałożenie kary z art. 472aa Prawa wodnego nie ma charakteru automatycznego i wymaga każdorazowego zbadania, czy nie zachodzą przesłanki odstąpienia od kary z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa oraz zaprzestanie naruszenia (por. szerzej M. Bursztynowicz, Administracyjne kary pieniężne w prawie wodnym, LEX/el. 2024; M. Jaśkowska (red.). Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, komentarze do art. 189a-189f; wyrok WSA w Krakowie z 4.07.2025 r., II SA/Kr 527/25; wyrok WSA w Gdańsku z 7.05.2025 r., II SA/Gd 224/25; wyroki WSA w Poznaniu z 24.06.2025 r., IV SA/Po 675/25 i z 10.07.2025 r., IV SA/Po 499/25).
2) art. 189f § 1 pkt 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 472c ust. 3 Prawa wodnego, poprzez:
a) zaniechanie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, mimo że waga naruszenia prawa miała charakter co najmniej znikomy,
b) uznanie, że już sam formalny fakt wprowadzania ścieków do wód bez ważnego pozwolenia wyklucza znikomą wagę naruszenia,
c) pominięcie przy ocenie wagi naruszenia takich okoliczności jak: wcześniejsze korzystanie przez P. sp. z o.o. z usług wodnych na podstawie wydanego pozwolenia wodnoprawnego, złożenie przez Spółkę wniosku o wydanie nowego pozwolenia, brak szkody w środowisku, uiszczanie w okresie objętym decyzją opłat zmiennych odpowiadających faktycznemu korzystaniu z usług wodnych oraz wykonywanie przez P. zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków,
co w rezultacie spowodowało nałożenie na skarżącą dotkliwej sankcji finansowej pomimo spełnienia ustawowych przesłanek odstąpienia od jej wymierzenia. Gdyby organy prawidłowo zastosowały art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego, przy znikomym ciężarze gatunkowym naruszenia i jego usunięciu przez P. sp. z o.o., decyzja powinna prowadzić do odstąpienia od kary, a więc do zupełnie innego rozstrzygnięcia.
3) art. 189d pkt 1-4 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 472c ust. 3 Prawa wodnego, poprzez:
a) pominięcie przy wymiarze kary elementów wskazanych w art. 189d Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. w szczególności:
- wagi naruszenia prawa i stopnia jego szkodliwości społecznej,
- czasu trwania naruszenia po wejściu w życie art. 472aa Prawa wodnego (tj. po 1 stycznia 2024 r.),
- stopnia zawinienia skarżącej i stopnia jej przyczynienia się do powstania stanu bezpozwoleniowego,
- stopnia przyczynienia się organu do powstania i utrwalenia tego stanu (w szczególności czasu trwania postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego oraz liczby wezwań formalnych);
b) całkowite zignorowanie faktu, że P. sp. z o.o. korzystała wcześniej z usług wodnych na podstawie wydanego pozwolenia, złożyła wniosek o wydanie nowego pozwolenia oraz na bieżąco deklarowała ilość odprowadzanych wód/ścieków i uiszczała opłaty zmienne,
co doprowadziło do wymierzenia kary w wysokości całkowicie oderwanej od rzeczywistej wagi i okoliczności naruszenia, w tym od braku szkody środowiskowej oraz od komunalnego charakteru zadań wykonywanych przez P. sp. z o.o. Przy prawidłowym zastosowaniu art. 189d Kodeksu postępowania administracyjnego wysokość kary powinna zostać istotnie zindywidualizowana albo - w powiązaniu z art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego - w ogóle niewymierzona.
4) art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zakaz retroaktywności i zasada zaufania obywatela do państwa) w zw. z art. 472aa Prawa wodnego, poprzez:
a) ujmowanie przy ocenie "wagi naruszenia prawa" oraz przy uzasadnianiu konieczności nałożenia kary z art. 472aa Prawa wodnego również okresu sprzed dnia 1 stycznia 2024 r., gdy art. 472aa jeszcze nie obowiązywał,
b) wskazywanie na "długoletni" okres korzystania bez pozwolenia jako argument wykluczający znikomą wagę naruszenia,
co w praktyce doprowadziło do zaostrzenia odpowiedzialności administracyjnej P. sp. z o.o. za okres, w którym sankcja z art. 472aa Prawa wodnego nie obowiązywała oraz do sztucznego "dociążenia" oceny wagi naruszenia okolicznościami sprzed 1 stycznia 2024 r. Przy poszanowaniu zasady zakazu retroakcji oraz zasady zaufania obywatela do państwa organy powinny były oceniać wagę naruszenia wyłącznie w odniesieniu do okresu obowiązywania art. 472aa Prawa wodnego, co dodatkowo przemawia za znikomym charakterem naruszenia i zastosowaniem art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego.
II. przepisów postępowania:
1) art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:
a) prowadzenie postępowania w sposób skrajnie formalistyczny, sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadą informowania strony o przysługujących jej prawach,
b) niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności:
- rzeczywistego wpływu korzystania przez P. sp. z o.o. z usług wodnych w okresie objętym decyzją na stan wód w rzece O. (brak jakichkolwiek ustaleń co do pogorszenia stanu wód lub wystąpienia szkody środowiskowej).
- przyczyn powstania stanu bezpozwoleniowego i skali przyczynienia się do niego organów Wód Polskich prowadzących postępowanie w sprawie wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego.
- zakresu dotychczasowego legalnego korzystania z wód na podstawie wcześniejszych pozwoleń wodnoprawnych.
c) dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego przez pominięcie dokumentów i okoliczności przemawiających na korzyść P. sp. z o.o. (w tym informacji o złożonym wniosku o nowe pozwolenie, o regularnym uiszczaniu opłat zmiennych oraz o braku incydentów środowiskowych),
d) sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający odtworzenie toku rozumowania organu przy ocenie przesłanek z art. 189d i 189f Kodeksu postępowania administracyjnego,
co wprost przełożyło się na treść rozstrzygnięcia - organy, dysponując niepełnym i jednostronnie ocenionym materiałem dowodowym, z góry wykluczyły możliwość zastosowania przepisów działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 189d i 189f tego Kodeksu Gdyby postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, a następnie rzetelnie uzasadnione zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy musiałyby rozważyć odstąpienie od nałożenia kary albo przynajmniej odmienny sposób jej ukształtowania. Naruszenia te miały zatem istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
2) art. 15, art. 127 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:
a) ograniczenie się przez organ II instancji do powielenia ustaleń i ocen organu I instancji, bez realnej, merytorycznej kontroli instancyjnej,
b) nieuwzględnienie w istocie żadnego z argumentów i zarzutów przedstawionych w odwołaniu P. sp. z o.o.,
c) ogólne i schematyczne stwierdzenie, że zarzuty są "niezasadne", przy braku jakiejkolwiek pogłębionej analizy kwestii znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa,
co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji dotkniętej istotnymi naruszeniami prawa materialnego i procesowego oraz naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W rezultacie skarżącej odmówiono skutecznej ochrony jej praw w drodze postępowania odwoławczego, a zaskarżona decyzja -jako wydana z naruszeniem art. 15,127 § 1 i 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy - podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
3) art. 12 § 1-2, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 oraz art. 57 § 5 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:
a) niezałatwienie wniosku P. sp. z o.o. z dnia 16.10.2024 r. o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego bez zbędnej zwłoki,
b) pozostawanie przez organ w stanie faktycznej bezczynności od chwili wniesienia tego wniosku (który - stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - należy uważać za wniesiony w dniu 16 października 2024 r., tj. w dniu nadania w placówce operatora wyznaczonego) aż do dnia wszczęcia postępowania pismem z dnia 24.01.2025 r., doręczonym Spółce w dniu 31.01.2025 r.
c) przyjęcie w zaskarżonej decyzji błędnej daty wniesienia wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (18 października 2024 r.), co wypacza ocenę zachowania P. i w istocie zaciera skalę zwłoki po stronie organu,
d) brak poinformowania strony - zgodnie z art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - o przyczynach zwłoki i o przewidywanym nowym terminie załatwienia sprawy,
przy jednoczesnym przerzuceniu skutków własnej zwłoki na P. sp. z o.o., poprzez nałożenie na Spółkę kary za IV kwartał 2024 r. tak, jakby jedyną przyczyną braku pozwolenia wodnoprawnego była bierność i zaniechania po stronie P. co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania wyłącznej winy Spółki za stan bezpozwoleniowy oraz do wymierzenia jej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 42.300 zł, podczas gdy prawidłowe zastosowanie powołanych przepisów powinno prowadzić do uwzględnienia zwłoki organu przy ocenie wagi naruszenia (art. 189d Kodeksu postępowania administracyjnego) oraz do rozważenia odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego (ewentualnie istotnego jej zmiarkowania).
4) art. 15, art. 127 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:
a) nierozpoznanie sprawy przez organ II instancji w sposób odpowiadający zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i ograniczenie się do prostego powielenia stanowiska organu I instancji,
b) nieustosunkowanie się w sposób merytoryczny do zarzutów odwołania, w szczególności do zarzutu dotyczącego złożenia przez P. sp. z o.o. wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego w dniu 16.10.2024 r. oraz do zarzutu zwłoki organu w wszczęciu i prowadzeniu tego postępowania,
c) zaakceptowanie bez jakiejkolwiek krytycznej refleksji tezy organu I instancji, że stan bezpozwoleniowy jest "wyłączną" konsekwencją zaniedbań P. , mimo że z materiału sprawy wynika współodpowiedzialność organu,
co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia strony realnej ochrony wynikającej z zasady dwuinstancyjności postępowania, utrwalenia błędnych ustaleń faktycznych oraz wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, a w efekcie - do utrzymania w mocy decyzji rażąco naruszającej art. 189d i 189f Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy Prawa wodnego, zamiast jej uchylenia i ponownego, prawidłowego rozpoznania sprawy.
5) błędne ustalenie stanu faktycznego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 57 § 5 pkt 2, art. 35 § 1--3 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) - polegające na przyjęciu, że wniosek P. sp. z o.o. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego został złożony dopiero 18 października 2024 r. oraz że brak pozwolenia w IV kwartale 2024 r. wynika wyłącznie z bierności P. , podczas gdy z dowodu nadania wynika, iż wniosek został wniesiony w dniu 16 października 2024 r., a brak rozstrzygnięcia do końca 2024 r. był przede wszystkim konsekwencją zwłoki organu w wszczęciu i prowadzeniu postępowania pozwoleniowego, co w konsekwencji doprowadziło do całkowitego pominięcia współodpowiedzialności organu za utrzymywanie się stanu bezpozwoleniowego, błędnego przypisania P. "wyłącznej winy" za brak pozwolenia oraz do wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej w maksymalnej wysokości 42.330 zł, zamiast do uwzględnienia tej zwłoki przy ocenie wagi naruszenia na gruncie art. 189d Kodeksu postępowania administracyjnego i rozważenia odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f Kodeksu postępowania administracyjnego (ewentualnie jej istotnego zmiarkowania).
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła argumenty, które jej zdaniem przemawiają za zasadnością powyższych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przeciwnym wypadku Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Wskazać również należy, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., II OSK 795/07).
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, mocą której utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 5 czerwca 2025 r. nr KS.ZUT.477.42.2024.AW o nałożeniu na P. sp. z o.o. w O. kary administracyjnej w wysokości 42.330 zł za korzystanie w IV kwartale 2024 r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z usług wodnych polegających na wprowadzaniu do wód rzeki O. ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej przy ul. [...] w O..
Zgodnie z art. 389 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (Dz.U.2025.960 t.j. z dnia 2025.07.21) – dalej jako PrWod jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane między innymi na usługi wodne polegające na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi.
Stosownie do art. 35 ust. 3 pkt. 5 PrWod usługi wodne obejmują wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych.
Zgodnie z art. 472aa ust. 1 pkt. 1 i 2 PrWod, administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 343 ust. 1, mimo wezwania Wód Polskich, nie usuwa w terminie określonym przez Wody Polskie zaniedbań w zakresie gospodarki wodnej, w wyniku których może powstać stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku albo prawnie chronionemu interesowi osób trzecich, następnie, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.
W myśl art. 472aa ust. 2 i ust. 3 pkt. 2 PrWod, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, właściwy organ Wód Polskich, a w odniesieniu do Wód Polskich - minister właściwy do spraw gospodarki wodnej (art. 472aa ust. 2 PrWod), a wysokość administracyjnej kary pieniężnej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi - gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500 % opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi.
W sprawach należących do zakresu działania Wód Polskich organem właściwym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm.) – dalej też jako "k.p.a." jest: dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich - w sprawach decyzji, o których mowa w art. 80, art. 132, art. 135 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 226 ust. 4, art. 271 ust. 7, art. 272 ust. 19, art. 273 ust. 6, art. 275 ust. 15 i 19, art. 310 ust. 7, art. 311 ust. 6 oraz art. 472aa ust. 2 (art. 14 ust. 6 pkt 2 PrWod). Właściwy dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich pełni funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich w sprawach określonych ustawą (art. 14 ust. 4 PrWod).
W świetle przytoczonych przepisów stwierdzenie wprowadzania do wód rzeki O. ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej przy ul. [...] w O., co stanowi usługę wodną, bez pozwolenia wodnoprawnego rodziło obowiązek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z tego tytułu w oparciu zasady wynikające z art. 472aa ust. 3 pkt. 2 PrWod.
Na gruncie niniejszej sprawy nie ma wątpliwości, że Spółka wprowadzała bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ścieki komunalne z oczyszczalni ścieków w O. do wód rzeki O. , w IV kwartale 2024r. Zebrane dowody (dane z systemu informatycznego [...], protokół kontroli gospodarowania wodami, informacja ustalająca wysokość opłaty zmiennej, informacja ustalająca wysokość opłaty podwyższonej oraz oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne) stanowią wystarczającą podstawę do zastosowania względem podmiotu kary administracyjnej określonej w art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawo wodne.
Tym samym w świetle powołanych przepisów nie budzi wątpliwości zaistniała podstawa do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z tego tytułu.
Podniesiony przez P. Spółkę z o.o. w O. zarzut naruszenia art. 472aa ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 PrWod jest bezzasadny. Jak wskazano powyżej Spółka nie legitymowała się wymaganym pozwoleniem wodnoprawnym wymaganym w świetle art. 389 pkt. 1 PrWod, w związku z czym trafnie organy przyjęły, że istnieje podstawa do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Spółka podnosi także, że organ bezzasadne przyjął, że na gruncie niniejszej sprawy nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na zasadzie art. 189f k.p.a., bowiem waga naruszenia przepisów prawa przez spółkę była znikoma, a organy wód polskich zdaniem spółki przyczyniły się do stanu bezpozwoleniowego. W ocenie Skarżącej okoliczność, że Spółka "wcześniej korzystała z usług wodnych na podstawie wydanego pozwolenia wodnoprawnego, złożyła wniosek o wydanie nowego pozwolenia, brak szkody w środowisku, uiszczanie w okresie objętym decyzją opłat zmiennych odpowiadających faktycznemu korzystaniu z usług wodnych oraz wykonywanie przez P. zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków" stanowi wystarczającą podstawę do zastosowania tego przepisu.
Odnosząc się do tej kwestii należy zauważyć, że organ – co wynika z treści uzasadnienia do zaskarżonej decyzji – drobiazgowo przeanalizował wszystkie możliwe podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w niniejszej sprawie i trafnie przyjął, że takie podstawy nie istnieją.
Stosownie do art. 189f k.p.a.:
"§ 1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
§ 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
§ 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.".
Odnotować trzeba, że warunkiem zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu przesłanek wskazanych w tym przepisie, a zatem zarówno znikomej wagi naruszenia prawa jak i zaprzestania naruszenia prawa (por. np. uzasadnienia do wyroków NSA: z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19; II GSK 1090/19; II GSK 1092/19 oraz z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 294/20; II GSK 1386/19).
Jak wskazuje się w orzecznictwie "waga naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) musi być oceniana z punktu widzenia zagrożenia dla realizacji tego celu (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 22 lutego 2022 roku, sygn. II GSK 9/22).
Ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Waga naruszenia prawa jest znaczna, jeżeli konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2023 r. III OSK 2411/21).
Sąd podziela stanowisko organu, który przyjął, że na gruncie niniejszej sprawy nie można mówić o znikomości wagi naruszenia prawa. Przedmiotowe naruszenie polega na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, co stanowi poważne uchybienie, biorąc pod uwagę istotne znaczenie ochrony zasobów wodnych jako dobra wspólnego i narodowego, a także zachowania standardów ochrony środowiska. Naruszenie to dotyczy nieuregulowanego prawnie odprowadzania ścieków komunalnych, dlatego też nie sposób uznać, że stwierdzone naruszenie ma charakter znikomy.
Trafne jest także stanowisko organu, że celem bezpośrednim sankcji ustanowionej w normie prawnej zawartej w art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego jest doprowadzenie do działania zgodnego z prawem poprzez nakłonienie strony do uzyskania wymaganej zgody wodnoprawnej na korzystanie z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Celem pośrednim wynikającym z ww. przepisu jest z kolei dążenie do zapewnienia ochrony wód, w szczególności poprzez przestrzeganie warunków wprowadzania zanieczyszczeń zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym. Istotne znaczenie dla skuteczności nakładanej administracyjnej kary pieniężnej ma przy tym prewencja ogólna polegająca na oddziaływaniu na podmioty korzystające z wód w sposób nieuregulowany w stosownym pozwoleniu wodnoprawnym, której brak może skutkować poniesieniem odpowiedzialności prawnej. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w omawianym przypadku jest zatem niezbędne nie tylko w celu przymuszenia podmiotu do realizacji obowiązków związanych z uzyskaniem uprawnienia do odprowadzania ścieków komunalnych do wód, zgodnie z wymaganiami Prawa wodnego, ale także dla ochrony interesu publicznego (tzn. ochrony środowiska wodnego jako dobra wspólnego).
Dalsze zarzuty skargi również nie zasługiwały na uwzględnienie.
Strona skarżąca jest profesjonalistą występującym w obrocie prawnym, wobec tego w szczególny sposób powinna zadbać o swoje interesy i we właściwym czasie (odpowiednio wcześnie) złożyć prawidłowy i uzasadniony wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, następnie zadbać, aby w terminie usunąć jego ewentualne braki formalne. Zasada racjonalnego planowania działań przedsiębiorcy wymagała, aby przed końcem obowiązywania dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego złożyć skutecznie wniosek, by podejmować w przyszłości legalne działania wodne. Pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostwo O. decyzją z 4 maja 2012 r wygasło 30 kwietnia 2022 r. Skarżąca miała wystarczająco dużo czasu, by we właściwym czasie skutecznie zabiegać o wydanie nowego pozwolenia i jednocześnie powinna liczyć się z negatywnymi skutkami braku takiego działania. Skarżąca złożyła skuteczny wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dopiero pismem nadanym w dniu 16 października 2024 r, a wcześniejsze nie wywołały skutków prawnych, bowiem zakończyły się niepowodzeniem (strona nie uzupełniła braków formalnych lub cofnęła wniosek). Bieżące deklarowanie ilość odprowadzanych wód / ścieków, uiszczanie opłat zmiennych, oraz brak wywołania istotnych incydentów środowiskowych, to zwykłe obowiązki korzystającego z wód. Zaprzestanie naruszenia prawa przez skarżącą nastąpiło dopiero z momentem uzyskania przez spółkę nowego pozwolenia wodnoprawnego, to jest 27 marca 2025 r (decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w S. znak: KS.ZUS.4210.258.2024.AK). Naruszenie prawa nie było zatem incydentalne a długotrwałe, bowiem trwało od 1 maja 2022 r. Administracyjna kara pieniężna dotyczy IV kwartału 2024 r. Skarżąca nie wykazała, by składała skargi na bezczynność bądź przewlekłość organu w prowadzonym postępowaniu wodnoprawnym. Wniosek procedowany był w normalnym, przewidzianym procedurą administracyjną trybie.
Wbrew twierdzeniom skargi organy administracyjne w żaden sposób nie przyczyniły się do zaniechania skarżącej, a żadne zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) nie zostały naruszone wydaniem zaskarżonej decyzji. Demokratyczne państwo prawa wymaga, aby obowiązujące prawo było przestrzegane, a sankcje za naruszenia porządku prawnego wymierzane i egzekwowane.
Podzielić zatem należy stanowisko Dyrektora RZGW, co do tego, że ewentualne odstąpienie od wymierzenia kary nie pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których została nałożona administracyjna kara pieniężna.
Niezależnie od podniesionych zarzutów skargi Sąd nie dopatruje się jakichkolwiek uchybień, które mogły stanowić podstawę dla uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych względów orzeczono na zasadzie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło