II SA/Kr 1052/16
WyrokWSA w Krakowie2016-11-08
Skład orzekający: Mirosław Bator, Jacek Bursa, Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na istnienie zagadnienia wstępnego, czy też powinien utrzymać w mocy decyzję organu I instancji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że toczące się przed sądem powszechnym postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności nie stanowiło zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które uniemożliwiałoby wydanie decyzji wywłaszczeniowej. W związku z tym, uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było niezasadne. Sąd oddalił skargę, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wywłaszczenia udziału 1/4 części nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w celu budowy zbiornika wodnego. Organ I instancji wydał decyzję o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania. Organ II instancji (Wojewoda) uchylił tę decyzję, uznając, że toczące się postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności stanowi zagadnienie wstępne i nakazał zawieszenie postępowania. Następnie, w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), Wojewoda uchylił własną decyzję uchylającą i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca H.D. zaskarżyła decyzję Wojewody z trybu autokontroli, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym kwestii wyceny nieruchomości i rozliczenia szkód powodziowych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] – T.W. sprawy ze skargi H.D. na decyzję Wojewody z dnia 21 lipca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości skargę oddala.
Decyzją z 8 grudnia 2015 r. znak: [....] Starosta W. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa poprzez pozbawienie H.D. prawa własności do udziału 1/4 części w nieruchomości zabudowanej (......) utworzonej z działek ewidencyjnych oznaczonych numerami: [....] o pow. 0,0255 ha, [....] o pow. 0,0032 ha, [....] o pow. 0,0288 ha, oraz w nieruchomości niezabudowanej utworzonej z działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [....] o pow. 0,0080 ha, [....] o pow. 0,0227 ha, [....] o pow. 0,0324 ha, [....] o pow. 0,0948 ha, [....] o pow. 0,0918 ha, [....] o pow. 0,0558 ha i [....] o pow. 0,0715 ha, położonej w obrębie: S. , jednostka ewidencyjna [....] , powiat [....], z przeznaczeniem na realizację celu publicznego, tj. budowę zbiornika wodnego "[....] ", stanowiącej zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [....] współwłasność H.D. , c. [....] , w udziale 1/4 cz. oraz Skarbu Państwa w udziale 3/4 cz., w trwałym zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. , a ponadto o ustaleniu odszkodowania na rzecz H.D. w kwocie 100 482,75 zł, do wypłaty, którego zobowiązany jest Skarb Państwa, reprezentowany przez Starostę W. , jednorazowo, w terminie 14-tu dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie ostateczna (pkt. 1-4).
Jednocześnie, działając w oparciu o przepis art. 132 ust. 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ I instancji wskazał, że odszkodowanie pokryje Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. - podmiot realizujący cel publiczny - poprzez przekazanie kwoty 100482,75 zł na konto Starostwa Powiatowego w W. w [....] nr: [....] , w terminie 7-miu dni od uprawomocnienia się decyzji (pkt 5).
W pkt 6 decyzji organ I instancji odmówił inwestorowi, tj. Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w K. , nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Ponadto Starosta W. poinformował, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, zaś ustalona w decyzji wysokość odszkodowania podlega waloryzacji na dzień wypłaty według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (pkt. 7 i 8).
Dodatkowo organ I instancji wskazał, że ostateczna decyzja o wywłaszczeniu stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej oraz w operacie ewidencji gruntów i budynków (pkt 9), natomiast stosownie do treści art. 133 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody (pkt 10).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że pismem z dnia 7 października 2013 r. znak: [....] Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. jako podmiot zamierzający realizować cel publiczny, tj. budowę zbiornika wodnego "[....] " wystąpił do Starosty [....] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości.
Po potwierdzeniu kompletności złożonego wniosku organ I instancji dokonał analizy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [....] . zatwierdzonego uchwałą nr XXIX/259 Rady Gminy M. z dnia 12 października 2010 r. (ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Województwa [....] nr 703, poz. 5994 z dnia 21 grudnia 2010 r.) oraz uchwałą nr VII/59 Rady Gminy M. z dnia 29 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M., ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Województwa [....] nr 445. poz. 4233 z dnia 19 września 2011r., zgodnie z którym nieruchomość położona jest w terenach oznaczonych symbolem "WZ", tj. tereny zbiornika "[....] ".
Następnie organ I instancji wskazał, że realizacja zadania pn.: "budowa zbiornika wodnego "[....] " na rzece S." jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym spełnione zostały w niniejszej sprawie przesłanki do prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, o których mowa w art. 112 ust. 1 u.g.n.
Z uwagi na negatywny wynik rokowań przeprowadzonych przez organ I instancji na podstawie art. 114 ust. 1 u.g.n. z H.D. , której przysługuje prawo własności w udziale 1/4 cz. do nieruchomości, zawiadomieniem z 20 sierpnia 2013 r. wszczęto postępowanie wywłaszczeniowe, występując jednocześnie do właściwego sądu o wpisanie ostrzeżenia do księgi wieczystej nr [....] .
Równocześnie wskazano, iż pozytywny wynik rokowań przeprowadzonych z pozostałymi współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości doprowadził do zawarcia umów sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. pozostałych udziałów w nieruchomości przysługujących :
← JC. oraz A.W. (z 22 sierpnia 2013 r. Rep. [....] , dla przedmiotowej nieruchomości założoną nową księgę wieczystą [....] , gdzie przeniesiono z urzędu wpis ostrzeżenia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego), oraz
← M.S. , K.S. oraz S.S. , będących spadkobiercami po T.S. (z 25 listopada 2014 r. Rep. [....] ).
W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia 29 czerwca 2015 r. z udziałem stron oraz rzeczoznawcy majątkowego R.M. , któremu zlecono sporządzenie na potrzeby niniejszej sprawy wyceny nieruchomości, dokonano jej oględzin oraz opisania stanu, sporządzając protokół podpisany przez wszystkich uczestników.
Następnie organ I instancji dokonał analizy sporządzonego na potrzeby niniejszej sprawy przez rzeczoznawcę majątkowego R.M. operatu szacunkowego z 13 lipca 2015 r., przyjmując to opracowanie za podstawę ustalenia wysokości odszkodowania przysługującego współwłaścicielce nieruchomości.
Odwołanie od decyzji Starosty [....] złożyła H.D. , zarzucając jej: "Naruszenie art. 128 pkt 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...) przez nieobjęcie odszkodowaniem również szkód powstałych wskutek cofki wody zbudowanej zapory na rzece S. w dniu 18 maja 2010r. a w którym to zakresie powódka aktualnie dochodzi odszkodowania od Skarbu Państwa w toczącej się sprawie IC 267/10 przed Sądem Rejonowym w W. , a z którego to powodu strony zgodnie złożyły wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności toczącej się do sygn. I Ns 319/04 przed Sądem Rejonowym w W. , przez błędne ustalenie, że odszkodowanie w tym zakresie ma zostać wypłacone uczestniczce w odrębnej sprawie już po dokonaniu wywłaszczenia nieruchomości, a w konsekwencji tego oddalenie wniosku dowodowego uczestniczki o przeprowadzenie dowodu z akt spraw IC 267/10 i INs 319/04 Sądu Rejonowego w W. , co stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 77 § 1 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zdaniem odwołującej nie wzięto pod uwagę z akt sprawy IC 267/10 Sądu Rejonowego w W. wydanej w tej sprawie opinii przez biegłego sądowego A.Z. z 30 lipca 2014 r. a z której wynika, zupełnie inna dużo wyższa wartość gruntów i budynków oraz istnienie infrastruktury, co zostało zniszczone w czasie powodzi i spiętrzenia wody na zaporze w S. na rzece S. , a za co odpowiada Skarb Państwa i co jest przedmiotem postępowania w sprawie IC 267/10 Sądu Rejonowego w W. (...)".
W uzasadnieniu zarzutu podniesiono również, że aktualnie toczy się przed Sądem Rejonowym w W. (sygn.: I Ns 319/04) postępowanie o zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości, w wyniku którego może dojść do zniesienia współwłasności na rzecz Skarbu Państwa, co zdaniem strony czyni niedopuszczalnym wydanie decyzji o wywłaszczeniu tej samej nieruchomości.
Ponadto w odwołaniu zarzucono "Naruszenie art. 149 - 159 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...) w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego z dnia 21 września 2004 r. (...) w zakresie dokonania wyceny wartości nieruchomości przez powołanego w sprawie rzeczoznawcę majątkowego T.B. i sporządzenia przez niego w przedmiotowym zakresie operatu szacunkowego w dniu 30 października 2013 r., a który wykonał bez powiadamiania uczestniczki i jej pełnomocnika o terminie wykonywania czynności w sprawie, zastosował metodę porównawczą zamiast metody odtworzeniowej, mimo, że jest bezspornym w sprawie, że nie posiadał na terenie S. obiektów porównawczych, były poczynione bardzo znaczne nakłady na przedmiotową nieruchomość przez uczestniczkę H.D. , co wynika z akt sprawy INs 319/04 Sądu Rejonowego w W., zaś wartość ustalona przez rzeczoznawcę w sposób bardzo znaczny różni się od wartości przedmiotowej nieruchomości ustalonej na zlecenie Sądu Rejonowego w W. w sprawie INs 319/04 przez biegłego sądowego ds. wyceny nieruchomości mgr inż. D.F. , jak również w tym zakresie nie wzięcie pod uwagę w zaskarżonej decyzji faktu sprzeczności tegoż szacunku rzeczoznawcy T.B. z opinią szacunkową wykonaną w przedmiotowym zakresie na polecenie Sądu Rejonowego w W. w sprawie I Ns 319/04 przez biegłego sądowego ds. wyceny nieruchomości mgr inż. D.F., a przez to naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, tym bardziej że organ I instancji nie uwzględnił wniosku dowodowego uczestniczki H.D. o przeprowadzenie dowodu z akt spraw IC 267/10 i INs 319/04 Sądu Rejonowego w W. , gdzie znajdują się opinie biegłych sądowych ds. szacowania nieruchomości jak również jest ustalona wartość nakładów uczestniczki H.D. na nieruchomość.
Naruszenie art. 112 i dalszych ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w zw. z art. 107 k.p.a., przez nie podanie w zaskarżonej decyzji dlaczego nie objęto nią własności 1/4 nieruchomości zmarłego T.S. i jak wynika z decyzji, w ogóle nie doręczono jej spadkobiercom T.S. , a w konsekwencji tego nie jest wiadomym biorąc pod uwagę komparycje zaskarżonej decyzji czy przedmiotem wywłaszczenia jest udział w 1/4 części uczestniczki H.D. , czy też udział w 1/4 części zmarłego T.S. , a jedynie w osobnym punkcie ustalenie wysokości odszkodowania przyznanego uczestniczce H.D. jak również naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez niepodanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji czy tą objęto również udział zmarłego T.S. a o ile nie to dlaczego nie dokonano w tym zakresie wywłaszczenia, dlaczego nie ustalono odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości T.S. , dlaczego uczestnikami postępowania nie są spadkobiercy po T.S. i dlaczego nie uznano za niezbędne ze względu na budowę inwestycji na rzece S. wywłaszczenie nieruchomości w zakresie udziału 1/4 części zmarłego T.S. , jak również nie podanie dlaczego mimo złożenia w przedmiotowym zakresie wniosku przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. zaskarżoną decyzję nie wydano na jego wniosek lecz jak wynika z komparycji zaskarżonej decyzji wydano ją z urzędu."
Po rozpatrzeniu tego odwołania decyzją z 12 lipca 2016 r. znak: [....] Wojewoda [....] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty W. z 8 grudnia 2015 r. znak: [....] w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem postępowania jest kwestia wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności części zabudowanej nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działki ewidencyjne o numerach: [....] o pow. 0,0255 ha, [....] o pow. 0,0032 ha, [....] o pow. 0,0288 ha, [....] o pow. 0,0080 ha, [....] o pow. 0,0227 ha, [....] o pow. 0,0324 ha, [....] o pow. 0,0948 ha, [....] o pow. 0,0918 ha, [....] o pow. 0,0558 ha i [....] o pow. 0,0715 ha, położonej w obrębie: S. , jednostka ewidencyjna M., powiat [....] , a konkretnie udziału wynoszącego 1/4 cz. tej nieruchomości przysługującego H.D. - w związku z planowaną na jej terenie realizacją celu publicznego, tj. budową zbiornika wodnego "[....] ", jak również ustalenia i wypłaty odszkodowania na jej rzecz, w trybie przepisów art. 112 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Nie jest dopuszczalne wychodzenie poza te określone Konstytucją RP ramy, ani stosowanie rozszerzającej interpretacji przepisów dopuszczających wywłaszczenie. Treść art. 21 Konstytucji RP pełni bowiem rolę ochronną wobec własności i praw dziedziczenia, stanowiąc, że tylko w sposób określony w tym przepisie można wykluczyć tę ochronę.
Przepisy art. 112-135 u.g.n. umożliwiają władzy publicznej ingerencję w cudzą własność przez ograniczenie lub pozbawienie własności nieruchomości, a także pozbawianie i ograniczanie innych praw do nieruchomości: użytkowania wieczystego i innych praw rzeczowych. Wywłaszczenie dokonywane na podstawie komentowanej ustawy:
- przeprowadzane jest w postępowaniu administracyjnym, w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej, przez wydanie decyzji (art. 112 ust. 2 u.g.n.),
- może dotyczyć tylko nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne lub nieruchomości, dla których wydana została ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 112 ust. 1 u.g.n.),
- może nastąpić, tylko jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy (art. 112 ust. 3 u.g.n.),
- następuje dla celu realizacji celu publicznego - tj. jednego z celów wymienionych w art. 6 u.g.n. lub celu publicznego określonego w innej ustawie,
- polega na pozbawieniu własności, użytkowania wieczystego lub innego ograniczonego prawa rzeczowego albo na ograniczeniu tych praw,
- następuje tylko na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (nie może nastąpić na rzecz państwowych ani samorządowych osób prawnych, ani innych osób), z tym ze ograniczenie wykonywania prawa do nieruchomości może nastąpić także na rzecz innych podmiotów realizujących cel publiczny.
Organ zwrócił szczególną uwagę na fakt, iż wywłaszczenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, która winna być stosowana tylko w tych przypadkach, gdy określonego celu publicznego nie można zrealizować w inny sposób, jak tylko w drodze decyzji o wywłaszczeniu (i nie jest możliwe jej nabycie w drodze cywilnoprawnej umowy), bowiem przewiduje zawsze ingerencję w stosunki własności, powodując pozbawienie lub ograniczenie wywłaszczanego podmiotu określonego prawa w drodze przymusu.
Przypomniano, że aktualnie w dziale II (własność) księgi wieczystej nr [....] ujawnieni są H.D. w 1/4 cz. oraz Skarb Państwa -w trwałym zarządzie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. w 3/4 cz. Ponadto w dziale III (prawa, roszczenia i ograniczenia) powołanej księgi wpisane są: ostrzeżenie o toczącym się przed Sądem Rejonowym w W. (sygn.: I Ns 319/04) postępowaniu o dział spadku i zniesienie współwłasności (które - jak wynika z ustaleń tutejszego organu - nie zostało dotychczas zakończone), w ramach którego to postępowania rozliczane są nakłady dokonane przez H.D. na nieruchomość objętą księgą wieczystą oraz ostrzeżenie o wszczęciu przez Starostę W. z urzędu postępowania wywłaszczeniowego co do udziału wynoszącego 1/4 część we współwłasności nieruchomości przysługującego H.D.
Powyższa okoliczność powoduje, iż Skarb Państwa, który stał się uczestnikiem postępowania sądowego - jako następca prawny pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości - może pozyskać udział w tej nieruchomości w inny sposób niż poprzez pozbawienie H.D. , w drodze decyzji wywłaszczeniowej, przysługującego jej udziału w 1/4 cz. nieruchomości.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Z brzmienia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika, iż organ zobligowany jest do zawieszenia z urzędu prowadzonego przed nim postępowania administracyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Wojewoda [....] stwierdził, że zawisła przed Sądem Rejonowym w W. (sygn.: I Ns 319/04) sprawa o dział spadku i zniesienie współwłasności pomiędzy H.D. a Skarbem Państwa, od wyniku której zależy zasadność prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie oraz wydania w jego wyniku decyzji wywłaszczeniowej, stanowi w ocenie organu odwoławczego zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie.
Brak zawieszenia postępowania z tego powodu przez organ I instancji stanowił o naruszeniu przepisów art. 7 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 112 ust. 3 u.g.n., co powoduje wadliwość zaskarżonej decyzji skutkującą koniecznością jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, celem niebudzącego wątpliwości ustalenia zasadności prowadzenia postępowania administracyjnego oraz - w razie konieczności - jego zawieszenia do czasu rozstrzygnięcia wspomnianej wcześniej sprawy zawisłej przed sądem powszechnym. W tym zakresie podzielono odpowiedni zarzut odwołania.
W związku z tym organ uznał za przedwczesne rozstrzyganie o kwestii ustalenia odszkodowania z tytułu pozbawienia H.D. prawa własności nieruchomości w stosunku do przysługującego jej udziału.
Odnosząc się do pozostałych kwestii podnoszonych przez stronę odwołującą organ odwoławczy zauważył, iż stanowią one powielenie zarzutów wskazanych w odwołaniu H.D. od wydanej uprzednio w niniejszej sprawie decyzji z 27 sierpnia 2014 r. znak: [....] , do których odniesiono się w uchylającej to rozstrzygnięcie decyzji Wojewody [....] z 30 kwietnia 2015 r. znak: [....] i przekazującej sprawę temu organu do ponownego rozpatrzenia, w której wskazano, iż: organ I instancji zajął w uzasadnieniu decyzji z dnia 27 sierpnia 2014 r. nr [....] stanowisko w odniesieniu do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących m. in. nieuwzględnienia wniosku dowodowego obejmującego opinie sporządzone do postępowań sądowych o sygn. IC 267/10 i I Ns 319/034. Zwrócono uwagę na regulację art. 128 ustęp 4 obejmuje swoją dyspozycją jedynie szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a które nie zaistniały w rozpatrywanej sprawie. Ponadto sama odwołująca wskazuje, iż wskutek szkód powstałych w wyniku "cofki wody" w dniu 18 maja 2010 r. dochodzi odszkodowania od Skarbu Państwa na drodze cywilnej.
Następnie wyjaśniono, iż organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe działa w ramach przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami a zgodnie z art. 130 ust. 1 tej ustawy wysokość odszkodowania ustała się według stanu, przeznaczenia i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Starosta W. odniósł się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. IC 267/10 w uzasadnieniu skarżonej decyzji powołując przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące ustalania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jak również prawidłowo wyjaśniając, iż "sporządzone w trakcie postępowania (IC 267/10 operaty szacunkowe) nie są wiążące w postępowaniu administracyjnym - jakim jest postępowanie wywłaszczeniowe". Organ odwoławczy podzielił to stanowisko dodatkowo zauważając, iż operaty szacunkowe mogą być wykorzystywane tylko do celu dla jakiego zostały sporządzone.
Ponadto w decyzji zauważono, że wydając ponownie zaskarżoną decyzję z 8 grudnia 2015 r. organ I instancji doprecyzował sentencję tego rozstrzygnięcia w sposób który nie budzi wątpliwości co do zakresu orzekania o udziale w prawie własności nieruchomości przysługującym H.D. , wynoszącym 1/4 części.
Mając na uwadze powyższe Wojewoda [....] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty W. z 8 grudnia 2015 r. znak: [....] i sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Skargę na decyzję Wojewody [....] z 12 lipca 2016 r. znak: [....] wniósł Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. , zarzucając jej naruszenie:
1. art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że przepis ten ma zastosowanie po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w niniejszej sprawie;
2. art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do jego zastosowania;
3. art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, iż nie doszło do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;
4. Art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie; Art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie"
wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanie w mocy w całości decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że zdaniem skarżącego w sprawie nie zachodzi konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego ze względu na potrzebę rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Powołując się na poglądy orzecznictwa (wyrok NSA z 31 grudnia 2003 r., sygn.: I SA 2314/00), skarżący podniósł, że: "postępowanie wywłaszczeniowe musi być poprzedzone stosownymi rokowaniami o nabycie nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej. Jeżeli w wyniku tych rokowań nie doszło do zawarcia umowy, to w określonym terminie musi nastąpić wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Tak więc ten element wstępny postępowania ma charakter cywilnoprawny. Nie oznacza to, że w trakcie postępowania wywłaszczeniowego nie może dojść do zawarcia stosownej umowy. Jeżeli dojdzie do zawarcia umowy, to postępowanie wywłaszczeniowe staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Jednakie możliwość zawarcia umowy cywilnoprawnej w trakcie postępowania wywłaszczeniowego nie ma wpływu na sam tok postępowania wywłaszczeniowego, którego celem jest rozstrzygnięcie o istocie sprawy, tj. o wywłaszczeniu nieruchomości lub odmówi jej wywłaszczenia."
Tym samym w ocenie skarżącego brak było postaw do uchylenia decyzji Starosty [....] , która jest prawidłowa.
Wojewoda [....] decyzją z dnia 21 lipca 2016 r., znak [....] na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), po uwzględnieniu w całości skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. , na decyzję Wojewody [....] z 12 lipca 2016 r. znak: [....] ,
I. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [....] z 12 lipca 2016 r. znak: [....] ;
II. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [....] z 8 grudnia 2015 r.
znak: [....] ;
III. stwierdził, że wydanie decyzji Wojewody [....] z 12 lipca 2016 r. znak: [....] nie miało miejsca bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że zgodnie z aktualną treścią przepisu art. 54 § 3 zd. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej: "p.p.s.a"), Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
Respektując podstawową zasadę tzw. decyzji "autokontrolnej" (wydanej na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a.), polegającą na obowiązku uwzględnienia skargi w całości, organ administracji publicznej może następnie skorzystać ze wszystkich uprawnień przysługujących organowi odwoławczemu na podstawie art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł 54 § 3 p.p.s.a. "stanowi nowe, samodzielne upoważnienie organu administracji publicznej do weryfikacji własnej decyzji, wiążące się wyłącznie z zaskarżeniem tej decyzji do sądu administracyjnego" (por. A. Kabat, Komentarz do art. 54 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 8, LEX 2013 oraz powołane tamże: T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne..., s. 157; K. Sobieralski, Uprawnienia samokontrolne organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2004, z. l, s. 60 i n.; uchwała NSA z 5 lipca 1999 r., sygn.: FPS 20/98, teza 6), to jednak konkretne rodzaje (formy) rozstrzygnięcia organu administracji publicznej orzekającego w II instancji przewiduje właśnie przepis art. 138 k.p.a.
Z samodzielności prawnej podstawy orzekania przez organ na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. wynika, iż organ administracji publicznej dokonujący autokontroli nie jest związany granicami skargi (por. A. Kabat, tamże, teza 8 oraz powołane przez tego autora: T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2004, s. 222).
Zastosowanie powołanej regulacji polega na uwzględnieniu w całości żądania zawartego w skardze, a nie jedynie na podzieleniu słuszności podniesionych w jej uzasadnieniu zarzutów.
Podstawowym zarzutem skargi jest niezasadne w ocenie skarżącego uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji z uwagi na błędne przyjęcie przez organ odwoławczy, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniało zagadnienie o charakterze prejudycjalnym, które powoduje konieczność zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Z kolei "żądanie" skargi sprowadza się do uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody [....] z 12 lipca 2016 r. znak: [....] i utrzymania w mocy decyzji Starosty [....] z 8 grudnia 2015 r. znak: [....] ).
Dokonując weryfikacji zaskarżonej decyzji Wojewoda [....] doszedł do przekonania, iż złożona przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej skarga na to rozstrzygnięcie zasługiwała w całości na uwzględnienie.
Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przy wykazaniu ziszczenia się w przedmiotowej sprawie przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ II instancji powołał się na literalne brzmienie tego przepisu, stwierdzając, że zawieszenie postępowania administracyjnego jest konieczne w razie ustalenia, iż w jego toku wyłoniło się zagadnienie prawne, które nie tyle warunkuje samo wydanie decyzji w sprawie, a ma również znaczenia dla samego jej rozpatrzenia.
W judykaturze wskazuje się, iż: "Wprawdzie pojęcie zagadnienia wstępnego użyte w powołanym przepisie jest sporne, niemniej przyjmuje się, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. są kwestie (zagadnienia) prawne, które ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej" (wyrok WSA w Warszawie z 7 marca 2007 r., sygn.: VI SA/Wa 2175/06, CBOSA).
Jak słusznie zwrócono uwagę w skardze, w orzecznictwie na gruncie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. ukształtował się pogląd prawny, zgodnie z którym: stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi podstawę zawieszenia postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie, organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne" (tak w powoływanym przez skarżącego wyroku NSA z 31 grudnia 2003 r., sygn.:ISA2314/00). Zgodnie z powołaną linią orzecznictwa: "Wystąpienie zagadnienia wstępnego i brak jego rozstrzygnięcia wyklucza zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony merytoryczne zakończenie postępowania administracyjnego (...) Samo zatem stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego nie mają wpływu względy natury celowościowej i ekonomiki postępowania" (tak m.in. w wyroku WSA w Krakowie z 26 marca 2012 r., sygn.: II SA/Kr 111/12, LEX nr 1138519 ).
Dla stwierdzenia wystąpienia w sprawie zagadnienia wstępnego koniecznym jest ustalenie, iż w jej toku wyłoniło się zagadnienie materialnoprawne. którego uprzednie rozstrzygnięcie przez inny organ lub sąd warunkuje w ogóle możliwość wydania w sprawie decyzji - czy to rozstrzygającej istotę tej sprawy, czy też "w inny sposób kończącej sprawę w danej instancji" (art. 104 § 1 i 2 k.p.a.) (por. wyrok WSA w Krakowie z 17 lipca 2013 r., sygn. II SA/Kr 538/13, LEX nr 1343028).
Mając na uwadze powyższe Wojewoda [....] doszedł do przekonania, że toczące się przed Sądem Rejonowym w W. (sygn.: I Ns 319/04) postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności przedmiotowej nieruchomości pomiędzy H.D. a Skarbem Państwa, jakkolwiek mogłoby mieć znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, to jednak jego wynik nie stanowi zagadnienia, bez rozstrzygnięcia którego wykluczonym jest wydanie obecnie orzeczenia w przedmiocie wywłaszczenia części przedmiotowej nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania z tego tytułu.
Tym samym niezasadnym było uchylanie przez organ odwoławczy decyzji Starosty [....] z 8 grudnia 2015 r. znak: [....] i przekazywanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, co stanowiło naruszenie przez organ odwoławczy przepisów art. 138 § 2 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 112 ust. 3 u.g.n.
Natomiast dokonując oceny sprawy w kontekście spełnienia przesłanek wywłaszczenia części przedmiotowej nieruchomości, wskazano, że kwestia prawidłowości poczynionych w tym zakresie ustaleń przez organ I instancji nie budziła wątpliwości już w wydanej uprzednio w przedmiotowej sprawie decyzji Wojewody [....] z 30 kwietnia 2015 r. znak: [....] .
W kontekście powyższego wskazano, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy M. zatwierdzonym uchwałą nr XXIX/259 Rady Gminy M. z dnia 12 października 2010 r. oraz uchwałą nr VII/59 Rady Gminy M. z dnia 29 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M., zgodnie z którym położona jest w terenach oznaczonych symbolem "WZ", tj. tereny zbiornika [....]. Powyższe potwierdza pozyskane do akt sprawy zaświadczenie Wójta Gminy M. z 13 maja 2013 r. znak: [....] - wypis z planu miejscowego wraz z załącznikiem graficznym, na którym przedstawiono również granice strefy ochronnej pośredniej tego obiektu.
Zgodnie z § 36 powołanej uchwały:
1. wyznacza się TERENY ZBIORNIKA [....] oznaczone na rysunku planu symbolem WZ.
2. Przeznaczenie podstawowe: tereny zbiornika [....] .
3. Przeznaczenie dopuszczalne obejmuje budowle i obiekty budowlane związane z budową i eksploatacją zbiornika [....] .
4. W granicach terenów WZ, w zakresie sposobu ich zagospodarowania i warunków zabudowy obowiązują ustalenia zawarte w Rozdziale II i III niniejszej Uchwały
a ponadto następujące ustalenia:
1) dopuszcza się wykonanie budowli hydrotechnicznych niezbędnych dla realizacji statutowych zadań związanych z utrzymaniem wód, ochroną przeciwpowodziową oraz zabezpieczeniem przeciwerozyjnym;
2) dopuszcza się lokalizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej;
3) dopuszcza się lokalizację w strefie nadbrzeżnej urządzeń związanych z wypoczynkiem i turystyką.
Jak stanowi przepis § 23 ww. planu zamieszczonym w Rozdziale III - "Ustalenia obowiązujące w granicach wydzielonych stref):
1. Wyznacza się wrysowaną na rysunku planu granicę strefy ochrony pośredniej zbiornika [....] .
2. W terenach położonych w strefie, o której mowa w ust. l, przeznaczonych pod zabudowę i do zainwestowania, wprowadza się następujące dopuszczenia i zakazy:
1) dopuszcza się lokalizację obiektów małej architektury i tymczasowych obiektów budowlanych;
2) zakazuje się lokalizacji budynków.
W sprawie brak podstaw do kwestionowania niezbędności całej przedmiotowej nieruchomości na realizację planowanego zbiornika wodnego.
Przechodząc do kwestii odszkodowania z tytułu pozbawienia H.D. prawa własności udziału 1/4 cz. w nieruchomości, którego podstawę stanowiła wartość tej nieruchomości określona w operacie szacunkowym sporządzonym [....] 2015 r. przez rzeczoznawcę majątkowego R.M. , organ stwierdził, że dowód ten został wykonany zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Zgodnie z przepisami art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, zaś po upływie tego okresu, operat szacunkowy może stanowić podstawę wyceny nieruchomości jedynie po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego poprzez umieszczenie stosownej klauzuli potwierdzającej, że wartość nieruchomości określona w tym operacie jest aktualna.
Pismem z 14 lipca 2016 r. biegły potwierdził aktualność opracowania, przesyłając stosowną klauzulę.
Przechodząc do analizy operatu szacunkowego organ powołał się na zasady wyceny nieruchomości, które zostały uregulowane w przepisach art. 134-135 oraz art. 149-159 u.g.n., jak również rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).
Zgodnie z art. 134 u.g.n., podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.
Zgodnie z art. 135 ust. 1-4 u.g.n., jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, gdyż tego rodzaju nieruchomości nie występują w obrocie, określa się jej wartość odtworzeniową. Przy określaniu wartości odtworzeniowej nieruchomości, oddzielnie określa się wartość gruntu i oddzielnie wartość jego części składowych. Przy określaniu wartości gruntu stosuje się przepisy art. 134 ust. 2-4. Przy określaniu wartości budynków lub ich części, budowli, urządzeń infrastruktury technicznej i innych urządzeń szacuje się koszt ich odtworzenia, z uwzględnieniem stopnia zużycia.
W operacie dokonano oszacowania wartości odtworzeniowej przedmiotowej nieruchomości, bowiem przeprowadzona przez biegłego analiza rynku wykazała, iż w latach 2013-2015 stwierdzono na rynku jedynie 2 transakcje nieruchomościami gruntowymi przeznaczonymi pod zbiornik wodny i jednocześnie zabudowanymi budynkami mieszkalnymi oraz z zabudową gospodarczą, które były podobne do wycenianej, co stanowiło niewystarczający materiał porównawczy.
Po myśli przepisu art. 154 ust. 1 u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
Autor wyceny stwierdził, iż ze względu na fakt, iż przedmiot wyceny w dniu określania stanu, tj. 13 lipca 2015 r., położony był zgodnie z miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy M. w terenach zbiornika [....] oznaczonych symbolem "WZ", to przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem przejęcia nieruchomości pod budowę zbiornika wodnego nie spowodowało zwiększenia jej wartości. W konsekwencji wartość przedmiotowej nieruchomości gruntowej określona została stosownie do treści ww. art. 134 ust. 3 u.g.n., z wykorzystaniem podejścia porównawczego, metody korygowania ceny średniej - w oparciu o dane transakcyjne podobnych do wycenianej nieruchomości przeznaczonych pod tereny zbiornika wodnego z terenu gminy M. oraz sąsiadujących z nią gmin Z. i S.
Jak stanowią przepisy § 4 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia, przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen. W podejściu porównawczym stosuje się metodę porównywania parami, metodę korygowania ceny średniej albo metodę analizy statystycznej rynku. Przy metodzie korygowania ceny średniej do porównań przyjmuje się co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Wartość nieruchomości będącej przedmiotem wyceny określa się w drodze korekty średniej ceny nieruchomości podobnych współczynnikami korygującymi, uwzględniającymi różnice w poszczególnych cechach tych nieruchomości.
Zgodnie z art. 4 pkt 16 u.g.n., nieruchomością podobną jest nieruchomość porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość.
Z zamieszczonego w operacie opisu przedmiotowej nieruchomości wynika, iż wyceniana nieruchomość położona jest w pośredniej części gminy M., posiada dostęp do drogi publicznej. Mając na uwadze ustalone cechy rynkowe biegły przyjął, iż wyceniana nieruchomość posiada dobre położenie, otoczenie korzystne (część zabudowana) oraz przeciętne (część niezabudowana), jest częściowo uzbrojona (sieć wodna i elektryczna-część zabudowana), posiada regularny kształt oraz dostęp do drogi, przyznając jej oceny: "dobrą" (cecha: "położenie, atrakcyjność lokalizacji"), "średnią" (cecha: "możliwości inwestycyjne"), "średnią" (cecha: uzbrojenie i dostęp do drogi"), "dostateczne" (cecha: "sąsiedztwo i otoczenie"), "bardzo dobrą" (cecha: "wielkość działki") oraz "zadowalającą" (cecha: "kształt działki"), a następnie dokonał odpowiedniej korekty jej wartości, spójnej z przedstawionym jej opisem oraz przyjętą skalą cech rynkowych, uzyskując kwotę 151 945,00 zł.
Z kolei dokonując oszacowania części składowych przedmiotowej nieruchomości (zabudowań mieszkalnych i gospodarczych) biegły zastosował podejście kosztowe, metodę kosztów odtworzenia, technikę wskaźnikową, w sposób zgodny z przepisami § 20, § 22 ust. l, § 23 ust. 1 i 4 rozporządzenia), uwzględniając stopień zużycia poszczególnych elementów (§21 ust. 1 rozporządzenia) i koszty nadzoru i dokumentacji (§ 23 ust. 5 rozporządzenia), korzystając przy tym z wartości ustalonych w oparciu o katalogi branżowe (na łączną kwotę 231356, 00 zł), podobnie jak wartość składnika roślinnego (18 863,00 zł).
Powyższy sposób oszacowania przedmiotowej nieruchomości nie budzi wątpliwości organu odwoławczego pod względem logiczności oraz zgodności z powołanymi przepisami prawa, a zatem organ odwoławczy pozytywnie ocenił wartość dowodową przyjętego przez organ I instancji za podstawę orzekania w niniejszej sprawie operatu szacunkowy z 13 lipca 2015 r. autorstwa rzeczoznawcy majątkowego R.M. .
W świetle powyższego zdaniem Wojewody [....] należało orzec zgodnie z żądaniem skargi, tj. uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody [....] z 12 lipca 2016 r. znak: [....] oraz utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.
Jednocześnie stwierdzono, że zaskarżona decyzja Wojewody [....] z 12 lipca 2016 r. nie została wydana bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa. Wśród obowiązujących przepisów prawa niewątpliwie istnieją te które stanowiły podstawę orzekania przez organy administracji publicznej o wywłaszczeniu nieruchomości oraz regulujące kwestie odszkodowania z tego tytułu, w związku z czym brak podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja Wojewody [....] z 12 lipca 2016 r. została wydana bez podstawy prawnej.
Ponadto wskazano, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie prawa przyjmuje się w zasadzie jednolicie, że o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia, a zatem rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 6 czerwca 2012 r., sygn.: II SA/Kr 276/12, CBOSA; por. również M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2015), co nie miało zdaniem Wojewody [....] miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie H.D. , zarzucając jej
1. Naruszenie przez Wojewodę [....] w K. przepisu art. 10 § 1 k.p.a., przed wydaniem skarżonej decyzji z dnia 21 lipca 2016 roku znak [....] , a co nastąpiło przez nieumożliwienie skarżącej i jej pełnomocnikowi wypowiedzenia się co do treści skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Wojewody [....] w K. przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. , na decyzję tegoż z 12 lipca 2016 roku [....] , w wyniku czego skarżoną obecnie decyzją w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. uchylono wówczas skarżoną decyzję z 12 lipca 2016 roku, a w konsekwencji tego zastosowanie dla wydania skarżonej art. 54 § 3 p.p.s.a., przy niewiedzy skarżącej i jej pełnomocnika o tym, że decyzja wyżej wymieniona z 12 lipca 2016 roku, została zaskarżona skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K., a co pozbawiło skarżąca i jej pełnomocnika możliwości ustosunkowania się do zarzutów zawartych w tej skardze, a co w konsekwencji spowodowało nieważność obecnie skarżonej decyzji stosownie do art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., wobec jej wydania w sprawie z rażącym naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., w sposób wyżej podany polegający na braku powiadomienia skarżącej i jej pełnomocnika o złożeniu skargi przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. (daty złożenia tej skargi nie zawiera skarżona decyzja), która to skarga tegoż Zarządu do dziś nie została doręczona skarżącej i jej pełnomocnikowi, w który to sposób uniemożliwiono skarżącej i jej pełnomocnikowi ustosunkowanie się do zarzutów tej skargi.
2. Naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. przez niepodanie w skarżonej decyzji jakie okoliczności podane przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. w skardze złożonej na decyzję Wojewody [....] w K. z 12 lipca 2016 roku znak [....] spowodowały, że organ zaskarżony w sprawie zastosował przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. dla uchylenia skarżonej decyzji, biorąc pod uwagę, że organ skarżony stwierdził że przy wydawaniu decyzji z dnia 12 lipca 2016 roku nie miało miejsca działanie tegoż bez podstawy prawnej, jak również działanie z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji tego, dlaczego organ w dniu 12 lipca 2016 roku wydał decyzję uchylającą, a w 9 dni potem, w dniu 21 lipca 2016 roku uchylił ta decyzję uchylającą, zwłaszcza, że w skarżonej decyzji stwierdził że pierwotnie rozpoznając sprawę działał na podstawie prawnej i wówczas przy orzekaniu nie nastąpiło rażące naruszenie prawa.
To naruszenie przepisu art. 107 § 1 k.p.a., jak również do dziś nie doręczenie skarżącej i jej pełnomocnikowi złożonej skargi przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. na decyzję uprzednią z 12 lipca 2016 roku, spowodowało niemożność polemiki w skardze przez skarżącą z treścią obecnie zaskarżonej decyzji, zaś Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, możność kontroli merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia zawartego w pkt. II skarżonej decyzji.
3. Odnośnie pkt. II skarżonej decyzji zarzucono :
a) Naruszenie art. 128 pkt 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2014r poz. 518 z późn. zm.) przez nieobjęcie odszkodowaniem również szkody powstałej wskutek cofki wody zbudowanej zapory na rzece S. w dniu 18 maja 2010r a w którym to zakresie powódka aktualnie dochodzi odszkodowania od Skarbu Państwa w toczącej się sprawie IC 267/10 Sądu Rejonowego w W., a z którego to powodu strony zgodnie złożyły wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności toczącej się do sygn. INs 319/04 Sądu Rejonowego w W., przez błędne ustalenie, że odszkodowanie w tym zakresie ma zostać wypłacone uczestniczce w odrębnej sprawie już po dokonaniu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji tego oddalenie wniosku dowodowego uczestniczki o przeprowadzenie dowodu z akt spraw IC 267/10 i I Ns 319/04 Sądu Rejonowego w W., a w konsekwencji tego naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. , przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 77 § 1 k.p.a. , przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W szczególności nie wzięto w ogóle pod uwagę z akt sprawy IC 267/10 Sądu Rejonowego w W. wydanej w tej sprawie opinii przez biegłego sądowego A.Z. z 30 lipca 2014 r. a z której to w sposób ewidentny wynika, zupełnie inna dużo wyższa wartość przedmiotowych gruntów i budynków oraz istnienie infrastruktury, a co zostało zniszczone w czasie powodzi i spiętrzenia wody na zaporze w Ś. na rzece S. , za co odpowiada Skarb Państwa i co jest przedmiotem postępowania w sprawie IC 267/10 Sądu Rejonowego w W.
Gdyby biegły rzeczoznawca wziął pod uwagę treść tejże opinii to na pewno wartość szacunku przedmiotowych nieruchomości byłaby znacznie wyższa.
W załączeniu do odwołania pierwotnie złożonego w sprawie w dniu 12 września 2014 r. została przedłożona opinia biegłego sądowego A.Z. z 30 lipca 2014r z akt sprawy IC 267/10 Sądu Rejonowego w W. W załączeniu do aktualnego odwołania zostaje przedłożony wniosek Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z 9 listopada 2015r w sprawach INs 319/04 i IC 267/10 Sądu Rejonowego w W. o wyznaczenie terminu rozprawy w związku z chęcią złożenia przez tenże Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. propozycji H.D. ugodowego załatwienia sprawy, dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości i wypłaty odszkodowania, wraz zawiadomieniem Sądu Rejonowego w W. o wyznaczeniu w sprawie IC 267/10 terminu rozprawy na dzień 10 grudnia 2015r .Aktualnie trwają pertraktacje ugodowe stron w celu ugodowego załatwienia sprawy.
Ponadto w sprawie INs 319/04, w której uczestnikiem jest Skarb Państwa Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. , Sąd Rejonowy w W. wyznaczył termin rozprawy na dzień [....] lutego 2016r i prawdopodobnie na tej rozprawie sądowej może dojść do zniesienia współwłasności, co czyni niedopuszczalnym prawnie wydanie decyzji o wywłaszczeniu tej samej nieruchomości, której przyznania własności domaga się Skarb Państwa w sprawie INs 319/04 Sądu Rejonowego w W.
b) Naruszenie art. 149-159 u.g.n. w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego z dnia 21 września 2004r 9Dz.U. z 2005r nr 196, póz. 1628) w zakresie dokonania wyceny wartości przedmiotowej nieruchomości przez powołanego w sprawie rzeczoznawcę majątkowego T.B. i sporządzenia przez niego operatu szacunkowego w dniu 30 października 2013 r , a który wykonał bez powiadamiania uczestniczki i jej pełnomocnika o terminie wykonywania czynności w sprawie, zastosował metodę porównawczą zamiast metody odtworzeniowej, mimo że jest bezspornym w sprawie , że nie posiadał na terenie S. obiektów porównawczych, były poczynione bardzo znaczne nakłady na przedmiotową nieruchomość przez uczestniczkę H.D. co wynika z akt sprawy INs 319/04 Sądu Rejonowego w W., zaś wartość ustalona przez tegoż rzeczoznawcę w sposób bardzo znaczny różni się od wartości przedmiotowej nieruchomości ustalonej na zlecenie Sądu Rejonowego w W. w sprawie INs 319/04 przez biegłego sądowego ds. wyceny nieruchomości mgr inż. D.F. , jak również w tym zakresie nie wzięcie pod uwagę w zaskarżonej decyzji faktu sprzeczności tegoż szacunku rzeczoznawcy T.B. są z opinią szacunkową wykonaną w przedmiotowym zakresie na polecenie Sądu Rejonowego w W. w sprawie I Ns 319/04 przez biegłego sądowego ds. wyceny nieruchomości mgr inż. D.F. , a przez to naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 77 § 1 k.p.a., przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego , tym bardziej że organ I instancji nie uwzględnił wniosku dowodowego H.D. o przeprowadzenie dowodu z akt spraw IC 267/10 i I Ns 319/04 Sądu Rejonowego w W., gdzie znajdują się opinie biegłych sądowych ds. szacowania nieruchomości jak również jest ustalona wartość nakładów uczestniczki H.D. na nieruchomość.
c) Naruszenie art. 112 i dalszych u.g.n. w zw. z art. 107 k.p.a., przez nie podanie w zaskarżonej decyzji dlaczego nie objęto nią własności w 1/4 przedmiotowej nieruchomości będącej własnością zmarłego T.S. i jak wynika z przedmiotowej decyzji, tej decyzji w ogóle nie doręczono spadkobiercom T.S. , a w konsekwencji tego nie jest wiadomym biorąc pod uwagę komparycje zaskarżonej decyzji czy przedmiotem wywłaszczenia w przedmiotowej decyzji jest udział w 1/4 części uczestniczki H.D. , czy też udział w 1/4 części zmarłego T.S. , a jedynie w osobnym punkcie ustalenie wysokości odszkodowania przyznanego uczestniczce H.D. jak również naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez niepodanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji czy tą objęto również udział zmarłego T.S. ,a o ile nie to dlaczego nie dokonano w tym zakresie wywłaszczenia, dlaczego nie ustalono odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości T.S. , dlaczego uczestnikami postępowania nie są spadkobiercy po T.S. i dlaczego nie uznano za niezbędne ze względu na budowę inwestycji na rzece S. wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości w zakresie udziału w 1/4 części zmarłego T.S. , jak również nie podanie dlaczego mimo złożenia w przedmiotowym zakresie wniosku przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. , zaskarżoną decyzję nie wydano na jego wniosek lecz jak wynika z komparycji zaskarżonej decyzji wydano ją z urzędu.
d) Naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie w sprawie zawnioskowanych przez uczestniczkę H.D. dowodów, a to:
- z Akt sprawy II SA/Kr 1235/15 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, która to sprawa toczy się ze skargi H.D. na postanowienie Starosty [....] z 17 lipca 2015 r. wydane w nin. sprawie, o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w S. , na okoliczność zasadności pierwotnego rozpoznania prawomocnie spraw I Ns 319/04 i IC 267/10 Sądu Rejonowego w W. , a dopiero następnie rozpoznanie niniejszej sprawy wywłaszczeniowej, oraz zasadności wniosku o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia powyższych spraw sądowych.
- Nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania zawnioskowanych przez H.D. w pismach z 11 sierpnia 2015 r i 25 sierpnia 2015r rzeczoznawców majątkowych A.Z. i D.A. , którzy w postępowaniu sądowym odmiennie wyszacowali wartość przedmiotowej nieruchomości oraz ruchomości, w sprawie IC 267/10 Sądu Rejonowego w W. na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015r Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. przyznał że prawidłowy jest szacunek wartości nieruchomości i szkód wyrządzonych wedle operatu biegłych sądowych z postępowania sądowego, a nie wedle operatu w tym zakresie sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego R.M. , jak również nieprzeprowadzenie konfrontacji w związku z powyższym biegłych sądowych A.Z. i D.F. z rzeczoznawcą majątkowym z postępowania administracyjnego R.M. , a o co wnosił pełnomocnik uczestniczki H.D. w pkt 5 pisma z 11 sierpnia 2015r.
Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. , stwierdzenie, że nie może ona powodować żadnych skutków prawnych, zasądzenie od Wojewody [....] w K. na rzecz skarżącej H.D. kosztów postępowania wedle norm przepisanych oraz przekazanie sprawy Wojewodzie [....] w K. , w celu nadania przez niego biegu skardze złożonej przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. , na pierwotnie wydaną przez Wojewodę [....] w K. w dniu 12 lipca 2016 roku decyzję w sprawie [....] .
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a."
Kontrolując zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia powyższych zasad, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń, a zarzuty skargi są w tym zakresie bezzasadne.
Zaskarżona decyzja i jej uzasadnienie spełniają wymogi art. 107 § 1 i 3 kpa gdyż w szczególności zawiera : jasne rozstrzygnięcie , opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, ocenę zebranych dowodów pod kątem spełnienia przesłanek wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz wysokości należnego odszkodowania. W uzasadnieniu decyzji powołano i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia. Organ analizował przesłanki z art. 54 § 3 p.p.s.a. i wyciągnął prawidłowe wnioski, co do możliwości zastosowanie tego przepisu w okolicznościach rozpatrywanej sprawy.
Zgodnie z art. 54 § 3 zdanie 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270) : Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2011 r do sygn. akt II OSK 1953/10 uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć, jako uwzględnienie skargi, co do istoty sprawy, co obejmuje uznanie zasadności zarzutów oraz wniosków oraz wskazanej podstawy prawnej skargi (por. B. Dauter, B. Gruszecki, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 182).
Uwzględnienie skargi w całości oznacza uznanie zasadności wszystkich zarzutów skargi i uczynienie zadość żądaniom skarżącego w kontekście powyższego zakresu uwzględnienia zarzutów.
Ocena zasadności skargi nie może być dokonana w oderwaniu od stanu faktycznego i prawnego sprawy, ustalonego w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji.
Przepis art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi odstępstwo od zawartej w art. 110 kpa zasady związania organu administracyjnego wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Wyjątkowy charakter tego przepisu, a także fakt, że nie określa on jakie uprawnienia do orzekania posiada organ, w odniesieniu do własnej zaskarżonej decyzji, powoduje, iż nie powinien on być interpretowany rozszerzająco, a tym bardziej w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 6.10.2006r., II OSK 1190/05, LEX nr 288979).
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 lipca 2008 r ,II OSK 899/07 - Postępowanie autokontrolne jest szczególnym postępowaniem administracyjnym, w którym organ administracji publicznej dokonuje subsumpcji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, oświadczeń i twierdzeń strony zawartych w skardze do sądu administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego i postępowania umożliwiających zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Wyjątkowy charakter tego postępowania musi mieć swoje odzwierciedlenie przede wszystkim w decyzji autokontrolnej, w której uzasadnieniu, stosownie do art. 107 § 3 kpa, organ administracji publicznej powinien zawrzeć fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a ponadto wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji warunkuje możliwość dokonania oceny prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.
Decyzja Wojewody [....] z dnia 21 lipca 2016 r wydana w następstwie uwzględnionej w całości skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. spełnia wymogi art. z art. 54 § 3 p.p.s.a. Wojewoda [....] mógł następnie skorzystać ze wszystkich uprawnień przysługujących organowi odwoławczemu na podstawie art. 138 k.p.a.
Norma z art. 54 § 3 p.p.s.a. umożliwia, bowiem organowi administracyjnemu weryfikację własnego działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę zgodności tego działania z prawem.
W ten sposób możliwe jest szybsze rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej, a tym samym realizacja postulatów płynących z zasady ogólnej szybkości postępowania.
Przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. stanowi samodzielną podstawę postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej w ramach procedury samokontroli, jak również samoistną podstawę do stosowania zróżnicowanych rozstrzygnięć.
Organ korzystający z instytucji samokontroli nie jest związany granicami skargi, przy czym jest limitowany granicami sprawy (Komentarz do p.p.s.a. pod red prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 r , tezy 6 i 9 do art. 54 )
Decyzja Wojewody [....] z dnia 12 lipca 2016 r znak: [....] (następnie uchylona w trybie autokontroli) nie została wydana bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa.
Podstawa prawną do wydania decyzji z dnia 12 lipca 2016 r były art. 9a i art. 112-135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r poz 1774 ze zm.) oraz art. 97 § 1 pkt 4 138 § 2 k.p.a.
Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie z potocznym i słownikowym znaczeniem tego pojęcia za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie.
W rozpatrywanej sprawie takie rażące naruszenie prawa nie występowało, o czym trafnie orzekł Wojewoda [....] w zaskarżonej decyzji z dnia 21 lipca 2016 r.
Wbrew twierdzeniom skargi nie może być mowy o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 30 , poz.168 ze zm.) przed wydaniem decyzji z dnia 21 lipca 2016 r. Dotychczasowe całe postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przed organem I instancji i w tym postępowaniu skarżąca miała zapewniony czynny udział, w tym pełną możliwość wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Brak formalnego zawiadomienia skarżącej o zakończeniu postępowania przed organem II instancji ,możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach ,powiadomienia o złożeniu skargi przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej nie miały jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Skarżąca uczestniczyła, bowiem aktywnie w całym postępowaniu, jej twierdzenia i wnioski były przedmiotem analizy organów obu instancji. Organ odwoławczy nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego, orzekał w oparciu o te same ustalenia, których dokonał organ pierwszej instancji, a przed tym organem skarżąca miała zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym.
Wbrew twierdzeniom skargi zaskarżona decyzja Wojewody [....] z dnia 21 lipca 2016 r jest ważna, oparta na prawidłowo zastosowanych przepisach prawa. Brak spełnienia przesłanek ustawy z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. do stwierdzenia jej nieważności. Przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. również nie zostały naruszone.
Zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena dowodów nie była dowolna i nie została przekroczona. Ani w skardze ani w trakcie postępowania administracyjnego nie zostały skutecznie podważone konkretne ustalenia stanu faktycznego organów obu instancji, co czyni ogólne zarzuty skarżącej w tym względzie gołosłownymi i pozbawionymi uzasadnionych podstaw.
Decyzja Starosty [....] z dnia 8 grudnia 2015 r jednoznacznie wskazuje, że przedmiotem wywłaszczenia jest udział w wysokości 1/4 części we współwłasności nieruchomości należący do uczestniczki H.D. Pozostała część tej nieruchomości została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie umów cywilno - prawnych ( sprzedaży ) zawartych ze spadkobiercami pierwotnych współwłaścicieli nieruchomości.
Stosownie do art. 115 ust 1 zdanie 2 u.g.n. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego z urzędu może nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza zrealizować cel publiczny. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Z wnioskiem z dnia 9 maja 2013 r wystąpił do Starosty [....] - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K.
Kwestia toczącego się postępowania w sprawach: o dział spadku i zniesienie współwłasności do sygn. I Ns 319/04 przed Sądem Rejonowym w W. oraz o odszkodowanie za zniszczenia w czasie powodzi i spiętrzenie wody na zaporze w [....] na rzece S., jaka toczy się do sygn. akt I C 267/10 przed Sądem Rejonowym w W. nie miały charakteru prejudycjalnego dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Przeciwnie to ewentualne zakończenie postępowania wywłaszczeniowego będzie miało znaczenie dla rozpoznawanej przed sądem cywilnym sprawy o zniesienie współwłasności i zakresu tego postępowania, stosownie do art. 618 kodeksu postępowania cywilnego.
Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia w sytuacji, w której rozpatrzenie danej sprawy i wydanie decyzji wymaga rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd jakiejś kwestii o znaczeniu prawnym. Podkreślić trzeba też, że musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Zatem dla zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. konieczne jest ustalenie, że bez wydania rozstrzygnięcia w innym postępowaniu nie jest możliwe prawidłowe rozpatrzenie danej sprawy i dlatego postępowanie w tej sprawie musi zostać zawieszone.
Dla rozpoznania kontrolowanej sprawy administracyjnej nie miały znaczenia toczące się postepowania cywilne w sprawie o dział spadku i zaniesienie współwłasności oraz o odszkodowanie, bowiem te postępowania toczą się samodzielnie i zakończone zostaną osobnymi rozstrzygnięciami na podstawie dokonanych w nich ustaleń.
Brak było, zatem podstaw do przeprowadzania dowodów z akt sądowych I Ns 319/04 i I C 267/10 Sądu Rejonowego w W. , bowiem organy administracyjne mogły dokonać ustaleń stanu faktycznego na podstawie zebranego w trakcie postępowania administracyjnego materiału dowodowego a wnioskowane dowody nie mogły przyczynić się do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.
Brak było również podstaw do przeprowadzania dowodu z przesłuchania zawnioskowanych przez H.D. rzeczoznawców majątkowych A.Z. i D.F. , którzy w postępowaniu sądowym odmiennie wyszacowali wartość należących do niej nieruchomości oraz ruchomości bowiem rzeczoznawcy ci sporządzali swoje opinie na potrzebny spraw sądowych. Zasady wyrażone w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie zostały przez organy obu instancji naruszone.
Powoływana w skardze sprawa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt. II SA/Kr 1235/15 została prawomocnie zakończona postanowieniem o odrzuceniu skargi , bowiem na postanowienie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania nie przysługuje zażalenie (I OSK 587/16 - Postanowienie NSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2016 r).
Wbrew kolejnym zarzutom skargi w rozpatrywanej przez organy administracyjne sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego.
Zgodnie z art. 112 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami ( t. j. Dz.U. z 3 listopada 2015 poz. 1774) wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy.
Ten przepis ustawy został w niniejszej sprawie spełniony. Nieruchomość wywłaszczona jest niezbędna na realizację planowanego celu publicznego, jakim jest budowa zbiornika wodnego [....] .
Powoływany przez skarżącą art. 128 ustęp 4 u.g.n. obejmuje swoją dyspozycją i zakresem jedynie szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a które nie zaistniały w rozpatrywanej sprawie. Sama odwołująca wskazuje, że wskutek szkód powstałych w wyniku cofnięcia się wody w dniu 18 maja 2010 r ( na zaporze będącej w budowie a na której doprowadzono do spiętrzenia wody ) dochodzi odszkodowania od Skarbu Państwa na drodze cywilnej.
Opinia sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego R.M. na potrzeby określenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość sporządzona była prawidłowo. Organy I i II instancji dokonały jej przekonującej analizy.
Organy administracyjne mają obowiązek ocenić wartość dowodową operatu szacunkowego na podstawie art. 80 K.p.a. (wyrok NSA z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 459/2005) . Operat szacunkowy winien spełniać wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego ( Dz.U. z 2004 , nr 207, poz. 2109 z dnia 22 września 2004 ), oraz opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1246/08 "Obowiązkiem organu administracji, jest troska o to, aby opinia rzeczoznawcy majątkowego wyjaśniała wszelkie zgłoszone w postępowaniu przez stronę zarzuty i wątpliwości. Organ administracji nie jest związany opinią. Dowód ten podlega swobodnej ocenie, co do jego wiarygodności i mocy dowodowej, w kontekście również innych złożonych w sprawie dowodów, w tym wypowiedzi i wyjaśnień złożonych w postępowaniu przez strony. Organ nie może, co prawda wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Organ winien jednak dokonać oceny tego dowodu pod względem formalnym, czy nie zawiera on braków, niejasności, itd. Na nim spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a to z kolei wynika z obowiązku oceny wiarygodności sporządzonej opinii. (...) Skoro przedmiotem oceny operatu jest prawidłowość jego sporządzenia, to ocena ta musi następować według takich samych zasad, jakie obowiązują przy jego sporządzeniu. Ocena prawidłowości operatu obejmować musi takie kwestie jak: przyjęte sposoby określenia wartości nieruchomości przy zastosowaniu poszczególnych podejść, metod i techniki wyceny, sposoby określenia wartości nieruchomości dla określonego celu w zależności od ich rodzaju i przeznaczenia. Innymi słowy, ocena prawidłowości dokonanych przez rzeczoznawców wycen stanowi formę ich weryfikacji pod kątem zgodności z przepisami".
Sporządzony w rozpatrywanej sprawie przez rzeczoznawcę majątkowego R.M. operat szacunkowy z dnia 13 lipca 2015 r określający wartość rynkową nieruchomości zabudowanej i zagospodarowanej wraz z działkami niezabudowanymi ( Skawce 40 ), której współwłaścicielką w ¼ części jest skarżąca- pozostaje w zgodzie z zasadami wyceny nieruchomości dla celu ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod cel publiczny. Rzeczoznawca wykonał wycenę wartości rynkowej nieruchomości gruntowej niezabudowanej przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metody korygowania ceny średniej niezabudowanych nieruchomości podobnych z uwzględnieniem wielkości oraz kształtu działki. Wszystkie działki składające się na wycenianą nieruchomość położone są w obrębie czaszy zbiornika wodnego a przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia jakiekolwiek zamierzenia inwestycyjne. Przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem przejęcia nieruchomości pod budowę zbiornika wodnego nie spowodowało zwiększenia jej wartości. Rzeczoznawca zastosował prawidłową metodę wyceny, zapewnił właściwy dobór nieruchomości podobnych i opatrzył operat kartą aktualizacyjną z dnia 14 lipca 2016r.
Nieruchomość gruntowa położona jest w terenach oznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy M., zatwierdzonym uchwałą nr XXIX/259 Rady Gminy M. z dnia 12 października 2010 r. oraz uchwałą nr VII/59 Rady Gminy M. z dnia 29 sierpnia 2011 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M. - symbolem "WZ", tj. tereny zbiornika [....] .
Biegły dokonał oszacowania wartości odtworzeniowej budynków, w oparciu o podejście kosztowe, metodę kosztów odtworzenia, technikę wskaźnikową, wraz z wartością składnika roślinnego. W dniu [....] czerwca 2015 r przeprowadził wizję lokalną z udziałem skarżącej, z której sporządzono protokół załączony do opinii.
Stosownie do art. 154 ust. 1 u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Wybór ten znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 135 ust 1-4 u.g.n.
Zarzuty do opinii sformułowane przez skarżącą miały charakter wyłącznie ogólny ( k – 841- 843 akt adm.) . Skarżącą reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika domagała się by organ porównywał opinię sporządzoną na potrzeby postępowania administracyjnego z opinią sporządzoną w sprawie cywilnej, choć były to opinie sporządzone na potrzeby różnych postępowań. Domagała się również, aby organ dokonał konfrontacji zeznan biegłych sądowych z rzeczoznawcą, nie wskazując jednak żadnych merytorycznych i konkretnych zarzutów dotyczących sposobu wyceny bądź sprzeczności z przepisami prawa operatu który stał się podstawą dla wydania decyzji wywłaszczeniowej za odszkodowaniem. Nie były, zatem to zarzuty merytoryczne do konkretnej opinii sporządzonej w trakcie postępowania administracyjnego a jedynie brak zgody i niezadowolenie skarżącej z różnic w wynikach opinii. Każda z opinii sporządzona została na potrzeby, konkretnego postępowania (sądowego i administracyjnego), inne były cele tych opinii i konieczne założenia. Nie można, zatem oceniać przydatności opinii wyłącznie przez pryzmat ich wyników, jak tego chce skarżąca i odmawiać przydatności tej mniej dla niej korzystnej. Organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjna w dniu 14 września 2015 r z udziałem rzeczoznawcy majątkowego , celem wyjaśnienia wątpliwości skarżącej związanych ze sporządzoną opinią.
Jednocześnie zauważyć należy, że zawarte w skardze do Sądu zarzuty skarżąca kieruje wobec wyceny wartości dokonanej przez powołanego w sprawie na początkowym etapie postępowania - rzeczoznawcy majątkowego T.B. i sporządzenia przez niego operatu szacunkowego w dniu 30 października 2013r ( k – 6 skargi). O operacie z dnia 13 lipca 2015 r sporządzonym przez rzeczoznawcę R.M. skarżąca nie wspomina. Jednocześnie z treści skargi wynika, że skarżąca akceptuje metodę odtworzeniową, która przecież została zastosowana w operacie z dnia 13 lipca 2015 r.
Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło