II SA/Kr 1174/25

WyrokWSA w Krakowie2026-02-26

Skład orzekający: Monika Niedźwiedź, Małgorzata Łoboz, Joanna Człowiekowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę węzła komunikacyjnego, która po wyburzeniu budynku stała się terenem zielonym, może zostać zwrócona poprzednim właścicielom, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w sposób bezpośredni, a jedynie poprzez stworzenie zieleni izolacyjnej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie wykazały w sposób należyty, iż cel wywłaszczenia (budowa i przebudowa węzła komunikacyjnego) został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości. W szczególności, nie udowodniono, że zieleń izolacyjna stanowiła precyzyjnie określony element celu wywłaszczenia, a nie jedynie wtórny skutek braku zabudowy. Sąd podkreślił również, że organy administracji są związane treścią umowy sprzedaży nieruchomości, jeśli określa ona podstawę prawną nabycia, i nie mogą jej dowolnie interpretować.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę węzła komunikacyjnego "M.". Organy administracji uznały, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, mimo że nieruchomość stanowi obecnie teren zielony, pełniąc funkcję izolacyjną. Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego postępowania dowodowego, błędne uznanie zaistnienia "dowłaszczenia" oraz lakoniczne uzasadnienie decyzji. Kwestionowały również podstawę prawną wywłaszczenia części nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Krakowskiego. Zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżących J. S. i B. J. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. sprawy ze skarg J. S. i B. J. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 lipca 2025 r. znak: WS-VI.7534.3.24.2025.BK w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącej J. S. kwotę 714 zł (siedemset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącej B. J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 8 lipca 2025 r. znak: WS-VI.7534.3.24.2025.BK utrzymano w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 20 lutego 2025 r. znak: GN-II.6821.1.19.2015.WA w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach: Starosta Krakowski, na podstawie art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., zwanej dalej u.g.n.) orzekł: - w pkt. 1 - odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. m. K. w granicach części wywłaszczonej parceli l. kat. [...] (oznaczonej jako część parceli l. kat. [...]), b. gm. kat. P. na rzecz: M. W. w [...] cz., W. G. w [...] cz., G. T. w [...] cz., J. K. w [...] cz., J. W. w [...] cz., R. R. w [...] cz., T. R. w [...] cz., U. C. w [...] cz., B. J. w [...] cz., E. S. w [...] cz., K. W. w [...] cz., R. C. w [...] cz., R. P. [...] cz., M. K. w [...] cz., A. W. w [...] cz., G. P. w [...] cz., I. B.-S. w [...] cz., M. B. w [...] cz., M. B. w [...] cz., J. W. w [...] cz., J. S. w [...] cz., P. S. w [...] cz., J. M. B. w [...] cz., S. M. B. w [...] cz. oraz T. P. w [...] cz., - w pkt. 2 - o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K. w granicach części wywłaszczonej parceli l. kat. [...] (oznaczonej jako część parceli l. kat. [...]), b. gm. kat. P. , na rzecz ww. osób, - w pkt. 3 - o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K. w granicach części wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. P. na rzecz ww. osób. W wyniku odwołań B. J., P. G., P. G., D. G., J. S. i B. G., Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na podstawie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej ustalono, że parcela l. kat. [...] podzieliła się na parcele l. kat. [...] i [...], z kolei parcela l. kat.[...] podzieliła się na parcele l. kat. [...] i [...]. W skład parceli l. kat. [...] wchodzą w części aktualne działki nr [...] i nr [...], zaś w skład parceli l. kat. [...] wchodzą w części aktualne działki nr [...] i [...] Organ odwoławczy ocenił, że spełnione zostały dwie przesłanki warunkujące zwrot nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot wystąpiły uprawnione do tego osoby. Po drugie, nabycie parceli l. kat. [...] nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z 11 grudnia 1969 r., zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydaną dnia 28 maja 1969 r. przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z przeznaczeniem pod przebudowę węzła komunikacyjnego "M. ". Z kolei parcela l. kat. [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 31 grudnia 1969 r. na cele przebudowy węzła komunikacyjnego "M. również zgodnie z tą samą decyzją lokalizacyjną. Zwrot jest jednak wykluczony z uwagi na fakt, że nieruchomość oznaczona jako część parceli l. kat. [...] (o której mowa w pkt 1 decyzji Starosty) nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Analiza załącznika graficznego w postaci planu sytuacyjnego dla obiektu "[...] – projekt techniczny, stanowiący integralną część decyzji lokalizacyjnej wykazała, że część ww. parceli, na której posadowiony był fragment budynku, znajdowała się w granicach lokalizacji inwestycji. Dla ustalenia stanu zagospodarowania tej nieruchomości, dokonano analizy zdjęć lotniczych wykonanych w latach od 1969 do 2003 r. Na zdjęciu wykonanym w 1969 i 1970 r. widoczny jest budynek, na zdjęciu z 1975 r. widoczny jest teren porośnięty trawą, na zdjęciu z 1982 r. – teren porośnięty drzewami, na zdjęciu z 1997 r. – teren porośnięty trawą. Na zdjęciu wykonanym w 1998 r. widoczna jest ubita ścieżka prowadząca do ścieżki asfaltowej przeznaczonej do ruchu pieszych wzdłuż ul. K. a zdjęcie z 2003 r. ilustruje teren porośnięty trawą. Powyższe zdjęcia pokazują, że na ww. nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia, tj. w ramach przebudowy węzła komunikacyjnego na terenie, na którym posadowiony był budynek mieszkalny, który wyburzono, pozostawiono teren zielony (izolacyjny) oddzielający ul. K. od zlokalizowanych dalej budynków mieszkalnych. Analiza ortofotomap z lat 2004-2023 wykazała, że stan zagospodarowania nieruchomości na przestrzeni lat nie uległ istotnej zmianie, teren porośnięty był trawą. W dniu 29 września 2023 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami, na której ustalono, że działka stanowiła obszar porośnięty trawą, od strony północno-zachodniej granica działki biegła po ścianie budynku biurowego, a wokoło budynku znajduje się opaska o szerokości 40 cm. Z pisma Zarządu Dróg Miasta Krakowa wynika, że ww. działka nie wchodzi w skład pasa drogowego, jednak okoliczność ta nie świadczy zdaniem organów o zbędności na cel wywłaszczenia, gdyż na potrzeby inwestycji wyburzono stojący tam budynek mieszkalny, a pozostawiony teren zielony pełnił funkcję izolacyjną. Wojewoda wskazał, że przebudowa węzła drogowego dotyczyła nie tylko budowy ronda i jezdni, ale również wyburzenia budynków znajdujących się w ciągu jezdni, w utrudniających korzystanie z niej. Fakt, że przedmiotowy teren nie jest zabudowany ulicą nie zmienia jego zasadniczej funkcji, gdyż tworzy on obecnie zwarty obszar zieleni, oddzielający ruchliwą drogę od zabudowań mieszkalnych. Zdaniem Wojewody z planu realizacyjnego wynika jasno, że w liniach zajętości terenu, który stanowić miał pas zieleni znajdował się budynek, który podlegał wyburzeniu, bowiem znacząco utrudniał korzystanie z chodnika (jego szerokość była wyrysowana na mapie). Przechodząc do parceli l. kat. [...] (o której mowa w pkt 2 decyzji Starosty), na której posadowiona była część budynku mieszkalnego, organy uznały ją za tzw. "nieruchomość dowłaszczoną". W tym względzie wskazano na protokół z rozprawy wywłaszczeniowej z dnia 9 grudnia 1969 r., z którego wynika, że na skutek wywłaszczenia parcela ta pozbawiona zostanie łączności z resztą parceli i nie będzie nadawać się do dalszego racjonalnego użytkowania. Z protokołu wynika również, że S. G., działając w imieniu żony S. oraz A. L. wnieśli o objęcie wywłaszczeniem całej nieruchomości w związku z tym, że pozostałe jej części nie nadają się do racjonalnego użytkowania. W związku z tym organy stwierdziły, że ww. parcela została "dowłaszczona" w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zwrot tak nabytej nieruchomości jest możliwy jedynie wówczas, gdy zwrotowi podlega część nieruchomości wywłaszczonej na cel wywłaszczenia. Skoro zatem orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości, o której mowa w pkt 1 decyzji, w konsekwencji odmówiono również zwrotu nieruchomości, o której mowa w pkt 2 decyzji. Nieruchomość odpowiadająca natomiast parceli l. kat. [...] (o której mowa w pkt 3 decyzji Starosty) została natomiast "dowłaszczona" na podstawie art. 5 ust. 2 cyt. ustawy, co wynika z orzeczenia o wywłaszczeniu z 31 grudnia 1969 r. Nieruchomość ta stanowiła bowiem mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej na budowę domu jednorodzinnego. W związku z okolicznościami wskazanymi powyżej nie mogła zatem podlegać zwrotowi. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem, że całość nieruchomości wywłaszczona została na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej, co wynika zdaniem stron z umowy sprzedaży. Wojewoda ocenił że tylko część działki, oznaczona jako działka nr [...] była niezbędna na cel wywłaszczenia, zaś pozostała część działki dla ubiegającego się o wywłaszczenia od samego początku nie była potrzebna. Skargi od powyższej decyzji złożyły J. S. oraz B. J., zarzucając naruszenie: 1. art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, odstąpienie od zasady prawdy obiektywnej, nieuzasadnione przerzucenie na stronę postępowania ciężaru dowodowego, poprzez bezpodstawne uznanie, iż doszło do "dowłaszczenia" nieruchomości w trybie art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż całości nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem wywłaszczona została na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, 2. art. 6, art. 7, art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji w zakresie poczynionych przez organ ustaleń i brak wyczerpującego wskazania w oparciu o jakie dowody organ uznał, iż działka nr [...] w granicach parceli 1. kat. [...] (oznaczonej jako część parceli 1. kat. [...] b.gm. kat.. ) wykorzystana została na cele uwłaszczenia, 3. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie polegające na przeprowadzeniu postępowania w warunkach braku ochrony praworządności, niewyjaśnienia przez organ wszelkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz braku uwzględnienia przez organ słusznego interesu skarżącego, co w sposób negatywny wpływa na zaufanie obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez brak przeprowadzenia ponownych oględzin, 4. art. 137 ust. 1 i 2 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n., poprzez wadliwe uznanie, że w sytuacji zagospodarowania terenu w charakterze pasa zieleni, działka nr [...] w granicach parceli 1. kat. [...] (oznaczonej jako część parceli 1. kat. [...] b.gm. kat. P. wykorzystana została na cele wywłaszczenia. J. S. zarzuciła dodatkowo w piśmie uzupełniającym naruszenie art. 199 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie za skutecznie złożone oświadczenia S. G. oraz A. L. na rozprawie wywłaszeniowo-odszkodowawczej w dniu 9 grudnia 1969 r., w sytuacji gdy oświadczenia te złożone zostały w pierwszej kolejności przez S. G. jako osobę nieuprawnioną do rozporządzania nieruchomością wchodzącą w skład majątku osobistego jego żony oraz A. L. — właścicielkę przedmiotowej nieruchomości wyłącznie w połowie. W świetle powyższych zarzutów skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skarg, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia, czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach: 1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym, 2) dochowania wymaganej prawem procedury, 3) respektowania reguł kompetencji. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026, poz. 143 ze zmianami, dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jej części lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W orzecznictwie wskazuje się, że ocena zbędności nieruchomości dokonana przez pryzmat terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie odnosi się do wywłaszczenia, które miało miejsce przed wprowadzeniem do obrotu prawnego przepisu art. 137 ust. 1 wskazującego te terminy (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.09.2014 r., II SA/Kr 923/14, LEX nr 1513410, i wyrok NSA z 24.06.2014 r., I OSK 2876/12, LEX nr 1493700). Tak samo orzekł NSA w wyroku z 18.11.2016 r., I OSK 49/15, LEX nr 2177226, w którym stwierdzono także, że nie sposób wymagać od podmiotów przejmujących wywłaszczoną nieruchomość, aby zrealizowały cel wywłaszczenia w terminach, które nie były wówczas określone (zob. też wyrok NSA z 9.10.2019 r., I OSK 175/18, LEX nr 2757240). W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że nabycie parceli l. kat. [...] nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z 11 grudnia 1969 r., zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydaną dnia 28 maja 1969 r. przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z przeznaczeniem pod przebudowę węzła komunikacyjnego "M. ". Z kolei parcela l. kat. [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 31 grudnia 1969 r. na cele przebudowy węzła komunikacyjnego "M. również zgodnie z tą samą decyzją lokalizacyjną. Parcele l. kat [...] i [...] oraz [...] ostatecznie odpowiadają aktualnie działce [...] obr [...] jedn. ewid. P. . Organy powyższe wykazały na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (k. 22, a.a. organu I instancji, tom I, k. 329-332, k. 294, k. 291a.a. organu I instancji, tom II Do wywłaszczenia doszło na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem z mocy art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) znajdują zastosowanie przepisu rozdziału 6 działu III u.g.n. Nie jest kwestionowany również fakt, iż z wnioskiem o zwrot wystąpili następcy prawni właścicieli nieruchomości. Okolicznością sporną jest natomiast to, czy nieruchomość stała się zbędne na cel wywłaszczenia. W ocenie Sądu stanowisko organów, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka [...] było przedwczesne i nie zostało należycie udokumentowane. Nie ustalono bowiem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając art. 7, art. 77 §1 i art. 107 §3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika, że na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia. Podkreślenia wymaga, że cel wywłaszczenia jest jasny – budowa i przebudowa węzła komunikacyjnego "Węzeł M. Analiza załącznika graficznego w postaci planu sytuacyjnego dla obiektu "Węzeł M. projekt techniczny, stanowiący integralną część decyzji lokalizacyjnej wykazała, że część ww. parceli, na której posadowiony był fragment budynku, znajdowała się w granicach lokalizacji inwestycji. Nie jest też kwestionowany fakt, iż z ortofotomap z lat 2004-2023 wynika, że stan zagospodarowania nieruchomości na przestrzeni lat nie uległ istotnej zmianie, teren porośnięty był trawą. W dniu 29 września 2023 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami, na której ustalono, że działka stanowiła obszar porośnięty trawą, od strony północno-zachodniej granica działki biegła po ścianie budynku biurowego, a wokoło budynku znajduje się opaska o szerokości 40 cm. Z kolei pisma Zarządu Dróg Miasta Krakowa wynika, że ww. działka nie wchodzi w skład pasa drogowego, jednak okoliczność ta sama w sobie, jak słusznie wskazuje organ, nie świadczy o zbędności na cel wywłaszczenia. Wojewoda wskazuje, że przebudowa węzła drogowego dotyczyła nie tylko budowy ronda i jezdni, ale również wyburzenia budynków znajdujących się w ciągu jezdni, w utrudniających korzystanie z niej. Fakt, że przedmiotowy teren nie jest zabudowany ulicą nie zmienia jego zasadniczej funkcji, gdyż tworzy on obecnie zwarty obszar zieleni, oddzielający ruchliwą drogę od zabudowań mieszkalnych. Zatem organy upatrują realizacji celu wywłaszczenia w wykorzystaniu przedmiotowej działki jako zieleni izolacyjnej. W ocenie Sądu z akt sprawy, w szczególności z załącznika graficznego w postaci planu sytuacyjnego dla obiektu "Węzeł M. – projekt techniczny nie wynika, aby na terenie parceli l. kat [...] oraz l. kat [...] była przewidziana zieleń izolacyjna (plan sytuacyjny posługuje się określeniem "zieleniec", k. 515-517 a.a. organu I instancji, tom III). Tzw. zieleńce na planie sytuacyjnym były zaznaczone, ale nie w miejscy w/w parceli. Analiza dokumentacji fotograficznej z tzw. nakładkami pokazuje również, że z czasem, w miarę realizacji inwestycji, obecna działka [...] odsuwa się od pasa drogi publicznej (por. k. 610-616 a.a. organu I instancji, tom IV). Z akt sprawy wynika również, że teren obecnej działki [...] po wyburzeniu budynku był cały czas i pozostaje nadal porośnięty zielenią. Na zdjęciu wykonanym w 1969 i 1970 r. widoczny jest budynek, na zdjęciu z 1975 r. widoczny jest teren porośnięty trawą, na zdjęciu z 1982 r. – teren porośnięty drzewami, na zdjęciu z 1997 r. – teren porośnięty trawą. Na zdjęciu wykonanym w 1998 r. widoczna jest ubita ścieżka prowadząca do ścieżki asfaltowej przeznaczonej do ruchu pieszych wzdłuż ul. K. , a zdjęcie z 2003 r. ilustruje teren porośnięty trawą. Powyższe okoliczności same w sobie nie wskazują jednak na to, iż dawne parcele l. kat [...] oraz l. kat [...] były przeznaczone pod zieleń izolacyjną, bez powiązania z takim przeznaczeniem w planie inwestycji. Zaakcentować należy, że cel wywłaszczenia był konkretny – budowa i przebudowa Węzła M. Nie znajduje zatem zastosowania stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych w przypadku wywłaszczenia na cele budowy osiedli mieszkaniowych, zgodnie z którym celu wywłaszczenia określonego jako "budowa osiedla mieszkaniowego" nie można rozumieć wyłącznie jako wywłaszczenie pod zabudowę. Realizacja bowiem tak określonego celu wywłaszczenia obejmuje także realizację całej infrastruktury np. ciągów pieszo-jezdnych, parkingów, budynków usługowych, szkół, boisk sportowych a także terenów zielonych, które tworzą infrastrukturę osiedla służącą jego mieszkańcom. Dopuszczalna jest przy tym także modyfikacja dotycząca usytuowania poszczególnych w/w elementów składających się na osiedle mieszkaniowe (tak np. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 3237/14, wyrok z dnia 30 kwietnia 2020 r. I OSK 1116/19 oraz wydany w niniejszej sprawie wyrok z dnia 7 listopada 2025 r. sygn. I OSK 67/24). W realiach niniejszej sprawy bez wykazania, że przedmiotowa nieruchomość miała być przeznaczona pod tzw. zieleńce, nie można a priori przyjąć , że tereny zieleni izolacyjnej stanowią w sposób dorozumiany zieleń izolacyjną w ramach Węzła M. . Tym samym w ocenie Sądu organy nie wykazały, zgodnie z regułami wskazanymi w art. 7, art. 77 §1, art. 107 §3 k.p.a., aby na przedmiotowej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany, co doprowadziło do wadliwego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 137 ust. 1 u.g.n. Tym samym w tym zakresie Sąd podzielił zarzuty Skarżących. Odnosząc się do kwestii dowłaszczenia części parceli l. kat [...] Skarżąca wskazuje, że brak jest podstaw do uznania, że nieruchomości te zostały "dowłaszczone", w szczególności ze względu na treść umowy sprzedaży z dnia 11 grudnia 1969 r. Repertorium A.1. Nr [...]. Przede wszystkim, zgodnie z literalnym brzmieniem umowy całość dz. nr [...] podlega sprzedaży i zgodnie z pkt III. "Strony oświadczają, że umowa niniejsza zostaje zawarta w wykonaniu przepisów artykułu 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Skoro zatem w umowie notarialnej wyraźnie wskazano na jakiej podstawie prawnej nieruchomość podlega wywłaszczeniu, to nie mogła ona zostać wywłaszczone jako tzw. resztówki na wniosek samych właścicieli, jak wskazuje organ. Wobec tych zarzutów wskazać należy, co następuje. W przedmiotowej sprawie na mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia 31 grudnia 1969 r. wywłaszczona zostaje parcela lwh kw [...] l. kat [...] (o pow. 50 m˛) i [...] ( o pow. 222 m˛), k. 398 a.a. organu I instancji, tom II. Z treści orzeczenia z dnia 31 grudnia 1969 r. wynika, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wywłaszczeniem objęto całą nieruchomość lwh [...] czyli l. kat [...] i [...]. (k. 397 a.a. organu I instancji, tom II). W sumie zatem wywłaszczono 272 m.˛ Ta wywłaszczona część z kolei przylegała do zabudowanej działki [...] o pow. 118 m˛(uprzednio [...], k. 383, a.a. organu I instancji, tom II). Ta ostatnia została nabyta na podstawie umowy sprzedaży Rep Nr A.I. [...] z dnia 11 grudnia 1969 r. zawartej na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (k. 246 a.a. organu I instancji, tom II, k. 52 a.a. organu I instancji, tom I). W umowie sprzedaży wskazane zostało, iż całość nieruchomości sprzedawana jest wykonaniu przepisów art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. Brak jest zatem jakiejkolwiek wątpliwości co do rzeczywistych przyczyn wywłaszczenia, jak i rzeczywistej woli stron. W tym kontekście przytoczyć również należy za Skarżącą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2019 II OSK 2661/17: "W przypadku sporu stron umowy cywilnoprawnej co do jej treści, obejmującej podstawę prawną nabycia tą umową prawa własności nieruchomości -gdy podstawa ta determinuje charakter nabycia prawa - organy administracji są związane treścią tej umowy. Odstąpienie od tego związania może nastąpić jedynie wtedy, gdy we właściwej dla cywilnoprawnego charakteru umowy formie lub procedurze zostanie rozstrzygnięty spór stron u treść tej umowy. Organy administracji nie są właściwe do rozstrzygania cywilnoprawnego sporu stron co do treści umowy, szczególnie w zakresie ustalenia zgodnego ich zamiaru, który legł u podstaw zawarcia tej umowy." W niniejszej sprawie zatem organ wyłożył umowę sprzedaży z dnia 11 grudnia 1969 r. Repertorium A.I. Nr [...] wbrew jej dosłownej treści, jak również dokonał tego na niekorzyść Skarżącej, z czym należy się zgodzić. Ponownie rozpatrując sprawę, organy przeprowadzą uzupełniające postepowanie dowodowe na okoliczność, że na przedmiotowej działce miała powstać zieleń izolacyjna jako element precyzyjnie określonego celu wywłaszczenia budowa i przebudowa "Węzła M. W zależności od wyników tego postępowania podejmą rozstrzygnięcie w sprawie mając na uwadze uwagi poczynione powyżej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a zasądzając od organu na rzecz skarżącej J. S. kwotę 714 złotych oraz na rzecz skarżącej B. J. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło