II SA/Kr 1222/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 kwietnia 2009 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odrzucić skargę Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 sierpnia 2009 r. skarżący A. F. został wezwany, stosownie do przepisu § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie A. F. wniósł o zwolnienie go z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2009 r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o udzieleniu mu praw pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie od niniejszego postanowienia zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OZ 355/10. W związku z uprawomocnieniem się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 sierpnia 2009 r. skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, który został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2011 r. Zażalenie od tego postanowienia zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 511/11. W wyniku złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd postanowieniem z dnia 25 maja 2012 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 września 2012 r. oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Pismem z dnia 12 października 2012 r. A. F. został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. Sąd pozostawił kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym bez rozpoznania. Po rozpoznaniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 października 2013 r. oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 28 listopada 2013 r. zostało złożone zażalenie na ww. postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 214 § 1 i art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) strona wnosząca skargę jest zobowiązana uiścić należny wpis sądowy. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a - sąd nie może podjąć żadnej czynności na skutek pisma (w tym skargi), od którego nie została uiszczona opłata sądowa (w tym wpis sądowy), chyba że stronie przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych określone w art. 239 p.p.s.a. lub zostanie przyznane na jej wniosek stosowne prawo pomocy obejmujące zwolnienie od tych kosztów. Stosownie do art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Nadto wypada zaznaczyć, że po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd ma obowiązek, ponownie wezwać skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jednolicie w orzecznictwie przyjmuje się, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nieczyni byłym wcześniejsze wezwanie do uiszczenia opłaty, względnie przerywa bieg terminu wskazanego w zarządzeniu przewodniczącego, a po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne jest ponowne wydanie zarządzenia w przedmiocie wezwania do opłacenia pisma w ustawowym terminie (por. postanow. NSA W-waz dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 12/09). Należy zatem uznać, że w przedmiotowej sprawie skarżący był prawidłowo wzywanykolejnymi zarządzeniami z dnia 10 maja 2010 r. i 11 października 2012 r. o wykonanie zarządzenia z dnia 6 sierpnia 2009 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, w terminie 7 od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Rozważenia w sprawie wymaga jaki skutek na bieg terminu do uiszczenia wpisu wywiera - w terminie otwartym dla uiszczenia wpisu - złożenie ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie został zaprezentowany pogląd, zgodnie z którym ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w kolejnym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego rozstrzygnięcia nie ma wpływu na toczące się postępowanie, a zatem nie przerywa terminu do opłacenia skargi. Analizę tego problemu przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 marca 2012 r. sygn. II GZ 95/12. I tak NSA wskazał, że o ile postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do art. 165 p.p.s.a. - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności. Stosownie bowiem do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Brak możliwości zaskarżenia postanowienia sądu wydanego w przedmiocie prawa pomocy będzie miał miejsce między innymi w sytuacji, kiedy upłynie termin do wystąpienia z zażaleniem na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (w myśl bowiem art. 260 p.p.s.a. od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego). Sąd po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, ma obowiązek stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od zażalenia, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wówczas, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. II FZ 115/10). Oczywiście, skarżący ma prawo złożyć taki wniosek po raz kolejny, ale ewentualne przyznanie prawa pomocy dotyczyć będzie kosztów przyszłych, nie ulega bowiem wątpliwości, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku i nie działa ono z mocą wsteczną (por. postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2664/10). Skoro kolejnymi zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 6 sierpnia 2009r. (o uiszczenie wpisu od skargi) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, a później składał kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy, to uznać należy, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie przerwał biegu terminu do uiszczenia wpisu. Dlatego też stwierdzić należy, że skarga podlega odrzuceniu, gdyż w ustawowym terminie nie został uiszczony wpis od skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 220 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.