II SA/Kr 1240/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: Asesor WSA Anna Kopeć Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Opiłka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi E. P.-Ś., B. L. i A. L. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 25 lipca 2025 r. znak: WS-VI.7534.3.46.2024.KP w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżących E. P.-Ś., B. L. i A. L. kwotę 698 zł (sześćset dziewięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi E. P. – Ś. , B. L. i A. L. jest decyzja Wojewody Małopolskiego (dalej "organ II instancji", "Wojewoda") z dnia 25 lipca 2025 r., znak: WS-VI.7534.3.46.2024.KP utrzymująca w mocy decyzję Starosty Gorlickiego ("organ I instancji", "Starosta") z dnia 15 kwietnia 2024 r., znak: GN.682-1-72:5720-19 o odmowie zwrotu na rzecz E. P. – Ś. , B. L. i A. L. udziału [...] we współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] o pow. 491 m2, położonej w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...], wydzielonej z p.gr. I. kat. [...], obj. księgą wieczystą nr [...], dla których obecnie prowadzona jest księga wieczysta nr [...] Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 15 października 2019 r. wpłynął do Starosty Gorlickiego wniosek E. P. - Ś., A. L. i B. L. reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), w przedmiocie wydania decyzji o zwrocie udziału 4384/10000 we współwłasności nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] o pow. 491 m2 położonych w granicach wywłaszczonej parceli l. kat [...] wydzielonej z pgr l. kat [...]. dawną księgą wieczystą nr [...] dla których obecnie Sąd Rejonowych w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] Starosta Gorlicki ustalił, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. po przeprowadzeniu postępowania wywłaszczeniowego, decyzją z dnia 12 maja 1958 r., nr L.Sa 2/36/9/55 orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości oraz składniki trwałe. Na podstawie powyższego orzeczenia doszło do wywłaszczenia 491 m2 parceli l. kat [...] wydzielonej z pgr l. kat [...] objętej dawną księgą wieczystą nr [...] z przeznaczeniem na cele realizacji narodowych planów gospodarczych - na cele budownictwa mieszkaniowego. Za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone odszkodowanie. Powyższa decyzja została wydana w trybie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 roku, Nr 4, poz 31) z zw. z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70). Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia decyzją z dnia 28 września 1962 r., nr D.191/KW/62 zmieniła wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w stosunku do niektórych stron innych niż poprzednik prawny Skarżących. Starosta ustalił ponadto, że na wywłaszczonej nieruchomości został wybudowany budynek wielorodzinny z częścią usługową a część wywłaszczonej nieruchomości stanowi drogę dojazdową do podwórza oraz pas zieleni. W tym stanie rzeczy, decyzją Starosty Gorlickiego z dnia 18 maja 2020r., znak: GN.6821.2.5.2019 umorzono postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o zwrocie udziału [...] we współwłasności nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] o pow. 491 m2 położonych w granicach wywłaszczonej parceli l. kat [...] wydzielonej z pgr l. kat [...] obj. dawną księgą wieczystą nr [...] dla których obecnie Sąd Rejonowych w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] uznając, iż przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie a jednocześnie brak jest materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia. Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 21 sierpnia 2020 r., znak: WS-VI.7534.3.72.2020.MK uchylił decyzję Starosty Gorlickiego z dnia 18 maja 2020 r. W uzasadnieniu wskazał na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy oraz ustaleniu, czy w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot znajdują zastosowanie przepisy art. 136 ust. 3 i art. 142a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponownie rozpoznając sprawę Starosta Gorlicki wystąpił do Archiwum Państwowego w R. o przesłanie kopii akt postępowania wywłaszczeniowego zakończonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 18 listopada 1957 r., znak: L.Sa.2/36/9/55 o wywłaszczeniu nieruchomości i o odszkodowaniu za nieruchomości oraz ich składniki, a w szczególności o kopię planu zagospodarowania osiedla, planu sytuacyjnego lub innego dokumentu umożliwiającego zidentyfikowanie planowanego przeznaczenia pgr l. kat [...] położonej w G.. W odpowiedzi otrzymano dokumentację wywłaszczeniową w tym m.in. projekt drogi osiedlowej do zaplecza budynków nr [...] [...], zaświadczenie lokalizacyjne oraz plany sytuacyjne gm. kat. G.. Starosta Gorlicki wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w G. o udzielenie dostępu do akt postępowania (sygn. akt. [...] z możliwością wykonania fotokopii. Wyjaśniono, że przedmiotem zainteresowania są archiwalne akta wywłaszczeniowe i zagospodarowania terenu takie jak dokumenty planistyczne związane z projektowaną inwestycja, plany zagospodarowania terenu oraz dokumentacja projektowa. Mając na uwadze powyższe dołączono do materiału dowodowego dokumentację pozyskaną z Sądu Rejonowego w G. dotyczącą m. in. postępowań spadkowych, aktów notarialnych mających znaczenie w sprawie. Wystąpiono także do Ministerstwa Rozwoju i Technologii w Warszawie z prośbą o przesłanie kopii akt postępowania wywłaszczeniowego w przedmiotowej sprawie, w tym dokumenty planistyczne związane z projektowaną inwestycją takie jak m. in. plany zagospodarowania terenu czy dokumentację projektową. W odpowiedzi uzyskano informację o braku możliwości przesłania akt sprawy zakończonej decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 08.11.2018r. nr DO-4-6613 - 459-RF/16 ze względu na przekazanie ich do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż właścicielką wywłaszczonej nieruchomości była J. Ś. natomiast osobami wywłaszczonymi na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 12 maja 1958 r., znak: L. Sa 2/36/9/55 byli jej spadkobiercy: A. B., J. Ś. oraz A. Ś. na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w B.- B. z dnia 25 kwietnia 1956 r. Jak ustalono wszystkie te osoby na dzień prowadzenia postępowania nie żyły. Z pozyskanej dokumentacji wynika, iż A. B. zmarła 4 października 1995 r., a spadek po niej odziedziczył M. B.. Z kolei M. B. zmarł 21 września 1998 r., a spadek po nim odziedziczył Skarb Państwa. A. Ś. sprzedał swój udział w nieruchomości w całości. Na dzień prowadzenia postępowania A. Ś. nie żyje, a potencjalnym spadkobiercą pozostaje jego żona M. B. - Ś., która pomimo osobistego odbioru zawiadomienia o toczącym się postępowaniu, nie złożyła oświadczenia o przystąpieniu do tego postępowania. Trzeci ze spadkobierców J. Ś. zmarł 2 stycznia 1997 r., a spadek po nim nabyli: jego żona: E. P.- Ś. i syn A. Ś., który również pomimo odbioru zawiadomienia o toczącym się postępowaniu, nie złożył oświadczenia o przystąpieniu do tego postępowania. Zebrany materiał dowodowy pozwolił organowi na ustalenie, iż w wyniku zmian ewidencyjnych nieruchomość pgr. [...] uległa podziałowi i zmieniła oznaczenia. Obecnie obszar odpowiadający pgr [...] o powierzchni 491m2 odpowiada działkom nr ewid. [...] o powierzchni 0,0221 ha i ner ewid. [...] o powierzchni 0,0252 ha. Działka nr ewid.[...] jest zabudowana budynkiem pod adresem ul. [...] Natomiast jak wynika z pisma Burmistrza Miasta G., które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w G. w dniu 27.09.2021r., znak: GK.6870.10.2021 działka nr ewid. [...] wykorzystywana była jako zaplecze budowy, dojazd oraz podwórko dla mieszkańców budynku przy ul. [...] oraz nieruchomości przyległych. Dalej organ wskazał, że obecnie przedmiotowa działka jest niezabudowana i stanowi część utwardzonej drogi dojazdowej wewnętrznej wraz z chodnikiem prowadzącej do zaplecza budynków zlokalizowanych przy ul. [...], [...] oraz [...]. Na pozostałej części działki znajduje się zieleniec oraz dojście do budynku [...] Starosta wskazał, że wnioskowane do zwrotu nieruchomości były wywłaszczone na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, z wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w R. i były niezbędne dla planowej rozbudowy osiedla robotniczego w G.. Jak wynika z pisma Burmistrza Miasta G. z dnia 21 września 2021 r., znak: GK.6870.10.2021 "(...) zgodnie z zezwoleniem zawartym w decyzji L.SA.2/36/9/55 z 21 marca 1995 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego części pgr. [...] (po podziale [...] nieruchomość ta została przejęta przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych w R. i w 1955 r. rozpoczęto budowę budynku mieszkalnego oznaczonego numerem porządkowym [...] Po zakończeniu budowy został on przekazany Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. i nadal jest w administracji miejskich jednostek organizacyjnych". Ponadto, jak wskazał Starosta, na wywłaszczonej nieruchomości został wybudowany budynek wielorodzinny z częścią usługową, a część wywłaszczonej nieruchomości stanowi drogę dojazdową do podwórza oraz pas zieleni. Tym samym naturalnym jest, że część wywłaszczonych gruntów z założenia nie miała zostać zabudowana. Miała pełnić funkcję pomocniczą dla głównego celu, czyli budowy budynku. Wywłaszczenie wiązało się nie tylko z budową samych mieszkań, ale także powstaniem infrastruktury towarzyszącej. Starosta nie miał wątpliwości, iż wywłaszczone działki obecnie nr ewid. [...] oraz nr ewid.[...] były i nadal są wykorzystywane zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. na cele budownictwa mieszkaniowego. Reasumując, Starosta Gorlicki nie znalazł podstaw do zwrotu udziału [...] we współwłasności nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] o pow. 491 m2 położonych w granicach wywłaszczonej parceli l. kat [...] wydzielonej z pgr l. kat [...] obj. dawną księgą wieczystą nr [...] dla których obecnie Sąd Rejonowych w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] wywłaszczonych orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 12 maja 1958 r. znak: L.Sa 2/36/9/55. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli E. P. – Ś. , A. L. i B. L.. Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 25 lipca 2025 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że legitymację do złożenia wniosku o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości ma E. M. P. - Ś. , natomiast nie posiadają jej A. L. i B. L., uznając, że wniosek o zwrot nieruchomości posiadają jedynie poprzedni właściciele lub ich spadkobiercy, a nie szeroko rozumiani następcy prawni poprzedniego właściciela nieruchomości. W związku z powyższym Wojewoda wskazał, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony przez A. L. i B. L. nie spełnia przesłanki określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. Natomiast ww. osoby są stronami postępowania jako ujawnieni w księdze wieczystej nr [...] i w księdze "lokalowej" współwłaściciele nieruchomości. Niniejszą decyzję doręcza się również pozostałym współwłaścicielom nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr [...] i w wymienionych w niej księgach "lokalowych". Ponadto Wojewoda wskazał, że zakresie udziałów w nieruchomości stanowiących własność osób trzecich, nabytych przed wejściem w życie u.g.n., znajduje zastosowanie art. 229 ww. ustawy, zgodnie z którym roszczenie o którym mowa art. 136 ust. 3 (zwrotu wywłaszczonej nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W dalszej części uzasadnienia, organ II instancji stwierdził, że spełnione zostały dwie z podstawowych przesłanek warunkujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości, określonych w art. 136 ust. 3 u.g.n., tj. że przedmiotowa nieruchomość stanowi nieruchomość wywłaszczoną, a wniosek o zwrot udziału w nieruchomości złożył spadkobierca poprzedniego właściciela. W opinii Wojewody, kolejną przesłanką warunkującą pozytywne rozpatrzenie wniosku E. M. P. - Ś. jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Organ II instancji ponownie przeprowadzając analizę dokumentów w sprawie, zważył, że Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w R. - jako wykonawca narodowego planu gospodarczego - wnioskowała o zezwolenie na nabycie parceli I. kat. [...] gm. kat. G. w celu realizacji budownictwa mieszkaniowego w G. przewidzianego w Planie Inwestycji na rok 1955. W toku trwania postępowania wywłaszczeniowego, zakończonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 12.05.1958r., nieruchomość oznaczona jako parcela I. kat. [...] gm. kat. G., w części odpowiadającej działce nr [...], położonej w G. została zabudowana zgodnie z planem budynkiem nr [...], położonym przy ul. [...] (wcześniej oznaczonym jako budynek nr [...] przy ul. gen. W. ). W zakresie odpowiadającym działce nr [...] - wywłaszczona część parceli I. kat. [...] gm. kat. G. została zagospodarowana planowanym zapleczem budynków nr [...], nr [...], nr [...], przy ul. gen. W. wraz z drogą dojazdową i chodnikiem. Powyższe potwierdza kalka projektu drogi osiedlowej do zaplecza budynków nr [...] i [...] w G. z dnia 13.09.1955r. w porównaniu z aktualną ortofotomapą, zgodnie z którą działka nr [...] stanowi część drogi dojazdowej do podwórza z chodnikiem i pasem zieleni, co mieści się w ogólnym celu wywłaszczenia jakim jest realizacja osiedla mieszkaniowego. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w odwołaniu, że "objęta wnioskiem działka nr [...] stanowi przydomową zieleń. W dniu wywłaszczenia była użytkowana jako przydomowy ogród każdoczesnych właścicieli działki nr [...]. Jest wydzielona z otaczającej przestrzeni ogrodzeniem, odgrodzona od działek sąsiednich, wykorzystywana wyłącznie przez współwłaścicieli zabudowanej domem mieszkalnym działki nr [...]. Stan powyższy istniał w roku 1965 r., co potwierdza zawarte w aktach sprawy zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego w G. z dnia 21 października 1956 roku, a zatem jeszcze przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu i ma miejsce do chwili obecnej (...)", organ odwoławczy wskazał, że przy uwzględnieniu standardów prawnych postępowań wywłaszczeniowych z lat 50-tych taki sposób zagospodarowania nieruchomości mieści się w pojęciu zaplecza położonych w pobliżu budynków. Zauważono, że w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 12.05.1958 r. znak: L.Sa.11.2/36/9/55 o wywłaszczeniu nieruchomości zobowiązano inwestora m.in. do urządzenia schodów kamiennych prowadzących od budynku do ogrodu. Działki nr [...] i nr [...], położone w G. nie są zatem zbędne na cel wywłaszczenia i udział w ww. nieruchomości nie może podlegać zwrotowi na rzecz E. P. - Ś.. W ocenie organu II instancji, organ I instancji zgromadził do akt sprawy wystarczający i kompletny materiał dowodowy dotyczący dokumentów wywłaszczeniowych pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy, choć w zaskarżonej decyzji Starosty Gorlickiego nie został on szczegółowo opisany, naruszając tym samym art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, że organ orzekający w sprawie zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości nie jest uprawniony do oceny legalności postępowania wywłaszczeniowego i kończącej go decyzji. Odnosząc się do zarzutu, że naruszenia "art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 roku (...) zgodnie z którym organ administracyjny jest związany wpisem w księdze wieczystej prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] odpowiadających parceli budowlanej [...], które są ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] (obecnie nr [...]) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., V Wydział Ksiąg Wieczystych, i stanowią współwłasność właścicieli wyodrębnionych samodzielnych czterech lokali mieszkalnych na podstawie sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym umowy ustanowienia odrębnej własności lokali z dnia 18.12.1961 r., Nr Rep. [...]. (...)", organ wskazał, że w ww. księdze na wniosek z dnia 25.03.1955r. ujawnione zostało w dniu 28.11.1957r. ostrzeżenie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. znak: L SA.11.2/36/9/55 z dnia 21.03.1955 r. Natomiast zgodnie z przepisem art. 16 ust 5 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zmiany stanu prawnego nieruchomości dokonane po wniesieniu do księgi wieczystej wpisu o wszczęciu postępowania lub po złożeniu do zbioru dokumentów odpisu zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie będą miały wpływu na dalszy tok postępowania. Organ II instancji końcowo zauważył, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, skardze na orzeczenie referendarza sądowego, apelacji lub skardze kasacyjnej oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję wniósł pełnomocnik skarżących, podnosząc zarzuty: 1. art. 136 ust. 1 w zw. z art, 136 ust. 3 u.g.n. poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę zwrotu wywłaszczonych działek nr [...] oraz nr [...] położonych w G., pomimo iż zgodnie z powołanymi przepisami nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, podczas gdy orzeczenie o wywłaszczeniu nie wskazało w ogóle celu wywłaszczenia, a ponadto cel ten nie został przez organ ustalony; 2. art. 136 ust. 1 w zw. z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę zwrotu wywłaszczonych działek nr [...] oraz nr [...] położonych w G., pomimo, iż dowody w sprawie wyraźnie wskazują, iż cel wywłaszczenia nie został na przejętych działkach zrealizowany; 3. naruszenie art. 136 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 31. tj.) poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż brak określenia celu w orzeczeniu o wywłaszczeniu uzasadnia wniosek o prawidłowości decyzji i nie wymaga prowadzenia dalszego postępowania dowodowego w zakresie celów przejęcia działek, podczas gdy w sytuacji, kiedy orzeczenie wbrew literalnemu brzmieniu przepisu nie określa celu wywłaszczenia, to przyjmuje się, iż wywłaszczona nieruchomość była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych; 4. naruszenie art. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 31 t. j.) poprzez ich błędne zastosowanie i bezpodstawne arbitralne przyjęcie, iż nieruchomość została wywłaszczona "na cele budownictwa mieszkaniowego", podczas gdy cel taki nie wynika z orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia 12 maja 1958 r., ani z treści art. 1 dekretu, który stanowi, iż wywłaszczenia dokonuje się dla "realizacji narodowych planów gospodarczych", podczas gdy orzecznictwo przyjmuje, iż zwrot ten nie może być uznany za określenie celu wywłaszczenia nieruchomości, gdyż cel winien być skonkretyzowany i nie można go domniemywać, w ramach narodowych planów gospodarczych realizowanych było bowiem wiele różnych zadań i o tym, na jaki cel następowało wywłaszczenie w ramach realizacji planu gospodarczego. Decydowało realizowane w ramach tego planu ściśle określone zadanie inwestycyjne: 5. naruszenie art. 1 w zw. z art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 311. j.) poprzez ich błędne zastosowanie i brak ustalenia jakie zadanie inwestycyjne miało być realizowane na spornych działkach, jaki narodowy plan inwestycyjny miał być wdrażany na spornych działkach, czy przejęte nieruchomości były niezbędne dla realizacji zadania inwestycyjnego realizowanego w ramach narodowego planu gospodarczego, a pomimo to odmowa zwrotu działek właścicielom; 6. naruszenie art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.g.n. poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę zwrotu nieruchomości pomimo ustalenia, iż na działce nr [...] nie zrealizowano celu wywłaszczenia, i pozostaje ona nadal w niezmienionym stanie jak przed wywłaszczeniem oraz jest ogrodzona i wykorzystywana jako zieleniec przydomowy wyłącznie przez Skarżących; 7. naruszenie art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.g.n. poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę zwrotu nieruchomości pomimo braku ustalenia, na jaki cel działki nr [...] oraz nr [...] zostały wywłaszczone oraz czy cel ten został zrealizowany; 8. naruszenie art. 137 ust. 1 pkt. 1, 2 u.g.n. w zw. z art. 1 oraz art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie, że przepisy te z uwagi na wyjątkowość przyjętego w nich rozwiązania, regulując zasady i tryb nabywania nieruchomości w drodze przymusowej (administracyjnej) podlegają wykładni restryktywnej (ścieśniającej), w świetle których niezbędność jest zasadniczą przesłanką wszczęcia postępowania, należy odnosić nie tylko do oceny potrzeby pozyskania tej, a nie innej nieruchomości ale także do określenia obszaru, na jakim miały być zrealizowane zadania planu; 9. naruszenie art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 u.g.n. poprzez ich błędne zastosowanie i odmowę ustalenia na podstawie dokumentów wywłaszczeniowych, zagospodarowania terenu, dokumentacji projektowej, zaświadczeń lokalizacyjnych, jaki był cel wywłaszczenia oraz czy cel ten został zrealizowany; 10. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie, a mianowicie brak pozyskania przez organ dokumentów wywłaszczeniowych, zagospodarowania terenu, dokumentacji projektowej, zaświadczeń lokalizacyjnych niezbędnych do określenia, jakie konkretnie zamierzenie inwestycyjne miało być realizowane na spornych działkach w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych, opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej oraz treści zezwolenia właściwego ministra, a następnie brak ustalenia, czy cel ten został zrealizowany, a także, czy sporne działki były niezbędne dla realizacji określonego w dokumentach stanowiących podstawę wywłaszczenia zadania inwestycyjnego, przy czym niezbędność należy w tym ujęciu rozumieć jako sytuację, w której realizacja zadań objętych planem jest możliwa wyłącznie z wykorzystaniem konkretnej nieruchomości (bez których plan nie może być wykonany- art. 4 ust. 1 dekretu), a której pozyskanie może nastąpić w drodze administracyjnej, gdyż zawiodły inne – nieprzymusowe formy i możliwości jej nabycia; 11. naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz. U. z 1982 r,, nr 19, poz. 147) zgodnie z którym organ administracyjny jest związany wpisem w księdze wieczystej prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] odpowiadających parceli budowlanej [...] które są ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] (obecnie nr [...]) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., Wydział V Ksiąg Wieczystych, i stanowią współwłasność właścicieli wyodrębnionych samodzielnych czterech lokali mieszkalnych na podstawie sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym umowy ustanowienia odrębnej własności lokali z dnia 18 grudnia 1961 r., nr Rep. [...]. Powołując się na powyższe pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania. W skardze rozwinięto podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie z powodu jej bezzasadności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07). Sprawa dotyczy odmowy zwrotu udziału 4384/10000 we współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] o pow. 491 m2, położonej w granicach wywłaszczonej parceli I. kat. [...], wydzielonej z p.gr. I. kat. [...], obj. księgą wieczystą nr [...], dla których obecnie prowadzona jest księga wieczysta nr [...] W pierwszej kolejności należy wskazać, że trafnie przyjęły organy, że ze legitymację do złożenia wniosku o zwrot udziału w wywłaszczonej nieruchomości ma E. M. P. - Ś. natomiast nie posiadają jej A. L. i B. L.. Jak wynika bowiem z postanowienia Sądu Rejonowego w G. sygn. akt I [...] z dnia 4.11.2003r. A. L. i B. L. są spadkobiercami Z. S., która wraz z J. S. nabyła od J. Ś., na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w G. sygn. akt [...] z dnia 3.09.1969r. oraz umowy Rep. [...] z dnia 20.09.1967r. własność lokalu mieszkalnego obj. księgą wieczystą nr [...] wraz z przynależnym do niego udziałem w nieruchomości obj. księgą wieczystą nr [...]. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w G. sygn. akt [...] z dnia 19.08.2005r. spadek po J. S. nabyli: żona Z. S. w [...] cz., brat A. S. w [...] cz. oraz zstępni rodzeństwa: Z. D., S. P., S. S. oraz P. D. po [...] cz. Umową Rep. A Nr [...] z dnia 18.01,2006r. Z. D., S. P., S. S., P. D. oraz spadkobiercy A. S.: C. S., R. S., K. J. z d. S. i B. K. z d. S. sprzedali A. L. i B. L. - spadkobiercom Z. S. udziały w stanowiącym odrębną własność lokalu nr [...] przy ul. [...] (dawniej ul. gen. W. w G., wpisanym w księdze wieczystej nr [...] wraz z przynależnym do niego udziałem w nieruchomości obj. księgą wieczystą nr [...]. Podziela także Sąd stanowisko organów, że w zakresie udziałów w nieruchomości stanowiących własność osób trzecich, nabytych przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, znajduje zastosowanie art. 229 ww. ustawy, zgodnie z którym roszczenie o którym mowa art. 136 ust. 3 (zwrotu wywłaszczonej nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Pozbawione podstaw są także zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz. U. z 1982 r,, nr 19, poz. 147) zgodnie z którym organ administracyjny jest związany wpisem w księdze wieczystej prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] odpowiadających parceli budowlanej [...], które są ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] (obecnie nr [...]) i stanowią współwłasność właścicieli wyodrębnionych samodzielnych czterech lokali mieszkalnych na podstawie sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym umowy ustanowienia odrębnej własności lokali z dnia 18 grudnia 1961 r., nr Rep. [...]. Jak zasadnie wskazał organ we wskazanej księdze na wniosek z dnia 25.03.1955r. ujawnione zostało w dniu 28.11.1957r. ostrzeżenie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. znak: L SA.II.2/36/9/55 z dnia 21.03.1955 r. Natomiast zgodnie z przepisem art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zmiany stanu prawnego nieruchomości dokonane po wniesieniu do księgi wieczystej wpisu o wszczęciu postępowania lub po złożeniu do zbioru dokumentów odpisu zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie będą miały wpływu na dalszy tok postępowania. Ponadto zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, skardze na orzeczenie referendarza sądowego, apelacji lub skardze kasacyjnej oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt II CSKP 1829/22, w którym sąd orzekł, że "Ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu, w toku którego może dojść do ustalenia innego stanu prawnego nieruchomości niż ten wynikający z księgi wieczystej, jest ostrzeżeniem dotyczącym niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze z rzeczywistym stanem prawnym, o jakim mowa w art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W konsekwencji, wyłącza ono działanie rękojmi." Dodatkowo można także podkreślić, że decyzja o wywłaszczeniu została wydana przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. w dniu 12 maja 1958 r. Od tej decyzji nie odwołał się poprzednik prawny Skarżących. Jak wynika natomiast z treści księgi wieczystej nr [...] wzmianka o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego została wpisana w dniu 28 listopada 1957 roku, natomiast umowa ustanowienia odrębnej własności lokali (a nie umowa zbycia lokalu) została sporządzona w dniu 18 grudnia 1961 roku (Rep. A Nr [...]) a wpis w tym zakresie został dokonany w księdze wieczystej w dniu 19 stycznia 1962 roku. W tym zakresie, jedynie dla porządku wypada zanotować, że zgodnie z art. 21 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934 r. o własności lokali (D.U. z 1934 roku, Nr 94, poz. 848 ze zm.) do powstania odrębnej własności lokali potrzebny jest wpis w księdze wieczystej, zatem przed wpisem nie można twierdzić, że doszło do zmiany faktycznej i prawnej gdyż prawa te skutecznie nie powstały. Jak zaznaczono już powyżej wpis został dokonany już po wydaniu decyzji przez Prezydium, od której nie odwołał się poprzednik prawny Skarżących. Ponadto wbrew sugestiom Skarżących wyodrębnienie odrębnej własności lokalu w budynku nie skutkowało zmianami rzeczowymi, ponieważ odrębną własność lokali mogli ustanowić jedynie współwłaściciele nieruchomości, tym samym zawarcie już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, od której nie odwołał się poprzednik prawny Skarżących, umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu nie skutkowało zmianą stanu prawnego czy faktycznego, który miałby istotny wpływ na decyzję. Niezależnie należy także zauważyć, że przedmiotem niniejszej sprawy nie kontrola prawidłowość wydanej decyzji o wywłaszczeniu, ale decyzji orzekającej o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a powyższe wątki akcentowane przez Skarżących dotyczą decyzji wywłaszczeniowej, a nie zaskarżonej decyzji Wojewody. Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi, należy wskazać, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona w trybie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 roku, Nr 4, poz 31). Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że decyzja Prezydium Rady Narodowej o wywłaszczeniu została wydana w dniu 12 maja 1958 r., natomiast w dniu 5 kwietnia 1958 roku weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70). Jednakże zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku, postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze nie zakończone będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dotychczasowych. Zgodnie natomiast z art. 216 ustawy z dnia ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145) - dalej jako "u.g.n.", przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio m.in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79) oraz do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 20 listopada 2024 roku, sygn. I OSK 1010/23). Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Stosownie do art. 137 u.g.n.: 1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. 2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - jak wskazuje się w orzecznictwie - jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2) (por. np. wyroki: NSA w Warszawie z 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2205/11, z 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1663/12; z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2391/12 i z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12 oraz wyroki WSA w Krakowie z 11 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 923/14, z 9 października 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1048/14, z 12 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1066/14 i z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1067/14). Zarówno art. 136 u.g.n. jak i art. 137 u.g.n., posługując się pojęciem celu wywłaszczenia, utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Z tego właśnie względu podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa (umowa sprzedaży) i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia. Podstawową kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie była ocena zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości, co sprowadza się do oceny czy wywłaszczona nieruchomość była zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. Aby dokonać takiej oceny, w pierwszej kolejności należało zatem odkodować cel wywłaszczenia, aby móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany. Cel wywłaszczenia może wynikać już z samej treści decyzji wywłaszczeniowej, jak i również może wynikać z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia, czy też mu towarzyszących (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). W sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych środków dowodowych, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego, i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować. (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 października 1994 r., sygn. akt IV SA 1153/93, publ. ONSA 1995/2/99, oraz z dnia 12 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1484/97, LEX nr 48653, z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. I OSK 1622/14). Ustalając, czy doszło do realizacji celu wywłaszczenia, szczególnie w perspektywie art. 216 u.g.n. (wywłaszczeń dokonywanych na podstawie aktów prawnych, które już nie obowiązują), trzeba w pierwszej kolejności określić jaki był cel wywłaszczenia, a następnie czy doszło do zrealizowania tego celu. Realizacja celu wywłaszczenia musi być rozumiana, jako zaplanowane działanie organów lub innych uprawnionych podmiotów, mających realizować zamierzenia, dla których wywłaszczenia dokonano. Brak jakiegokolwiek zagospodarowania terenu lub zagospodarowanie go sprzecznie z choćby ogólnie nawet określonym celem wywłaszczenia, nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia i nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości, o ile spełnione zostaną pozostałe przesłanki, o których mowa w art. 136 u.g.n. Na gruncie niniejszej sprawy przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 12 maja 1958 r., nr L.Sa 2/36/9/55. Jak wynika z treści orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 12 maja 1958 r. (k. 30 a.a. I instancji), wywłaszczenie nastąpiło na podstawie art. 1, art. 10, art. 21, art. 27 – 39 dekretu z dnia 26 czerwca 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. z Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31 z późn. zm.) - dalej jako "dekret". Z przepisów dekretu wynika, że pozyskiwanie nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych następowało po uprzednim uzyskaniu przez wykonawcę planu zezwolenia na nabycie nieruchomości, którego udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, jeżeli uznał, że nieruchomość lub prawa są niezbędne dla realizacji narodowego planu gospodarczego oraz, że przewidziane będą środki na ich nabycie (por. art. 5 dekretu). Pozyskiwanie wskazanych nieruchomości następowało w drodze nabycia nieruchomości od dotychczasowego właściciela po uprzednim wezwaniu właściciela nieruchomości niezbędnej dla realizacji planu, by przekazał mu tę nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez władzę naczelną wykonawcy (por. art. 7 ust. 1 dekretu). Jeżeli w określonym terminie 15 dni, nie doszłoby do zawarcia umowy sprzedaży (albo zamiany lub umowa przedwstępna), wówczas wykonawca planu może nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia (por. art. 7 ust. 4 dekretu). Podmiot ubiegający się o wywłaszczenie (wykonawca planu) dążąc do wywłaszczenia powinien był złożyć stosowny wniosek do wojewody, w którym należało m.in. wymienić i opisać rodzaj zamierzonych inwestycji z powołaniem się na złożony wniosek inwestycyjny lub na obowiązujący plan inwestycyjny, a jeżeli wywłaszczenie nie jest związane z dokonaniem inwestycji - wskazać cel wywłaszczenia z powołaniem się na obowiązujące inne plany gospodarcze (por. art. 13 ust. 2 pkt 1) dekretu), oraz wskazać na czym polegać ma wywłaszczenie (por. art. 13 ust. 2 pkt 4) dekretu). Wniosek wywłaszczeniowy wraz z załącznikami w celu obwieszczenia o wszczęciu postępowania w gminach, w których obrębie znajdują się wywłaszczane nieruchomości był przesyłany przez wojewodę powiatowej władzy administracji ogólnej (por. art. 16 dekretu). Z treści obwieszczenia wynikało m.in. na czym ma polegać wywłaszczenie według zamierzeń wnioskodawcy (art. 17 ust. 1 pkt 2) dekretu). Organ po przeprowadzeniu rozprawy orzekał o wywłaszczeniu albo odmawia wywłaszczenia w przypadku, gdy ustały powody, stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego (por. art. 23 ust. 1 dekretu). Orzeczenie o wywłaszczeniu zawierało (art. 23 ust. 2 dekretu): a) ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, b) wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło, c) uzasadnienie przyjęcia lub odrzucenia wniosków i sprzeciwów. Orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Orzeczenie to stanowiło podstawę do ujawnienia praw w księdze wieczystej (por. art. 39 ust. 1 dekretu). Z wywłaszczeniem wiązało się ustalenie odszkodowania, które następowało na wniosek. W przypadku złożenia wniosku przed rozprawą wojewoda mógł zarządzić jednoczesną rozprawę co do wywłaszczenia i odszkodowania (por. art. 33 ust. 1 i ust. 2 dekretu). Odnosząc się bezpośrednio do orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 12 maja 1958 r. należy wskazać, że w samej treści decyzji nie wskazano wyraźnie i precyzyjnie celu wywłaszczenia, jednakże wypada w tym zakresie podkreślić, że przepisy dekretu z dnia 26 czerwca 1949 roku nie nakazywały organom orzekającym o wywłaszczeniu wskazywać celu wywłaszczenia, na jaki wywłaszczone były określone nieruchomości. Jednocześnie wskazać należy, że jak wynika m.in. z treści wniosku o wywłaszczenie, wskazane do wywłaszczenia nieruchomości były niezbędne dla planowanej rozbudowy osiedla "[...] w G. (por. wniosek z dnia 20 kwietnia 1956 roku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w R. – k. 161; por. też m.in. zaświadczenie lokalizacyjne, plan inwestycyjny – k. 162 – 174). Odnosząc się do odkodowania celu wywłaszczenia trzeba mieć na uwadze, podnoszone w orzecznictwie stanowisko, a które Sąd na gruncie niniejszej sprawy w pełni podziela, że "na tle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (...) wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane (...) proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Należy bowiem zaznaczyć, że inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu. Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych - fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury historycznej" (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. I OSK 1417/13; NSA z dnia 17 marca 2016 r., sygn. I OSK 1454/14; NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1928/16). W tym stanie rzeczy trafnie organy ustaliły, że celem wywłaszczenia jest budowa (realizacja) osiedla mieszkaniowego. Trzeba podkreślić, że ustalając cel wywłaszczenia organy szeroko przeanalizowały dostępne dokumenty, w tym orzeczenie o wywłaszczeniu, ale i również i inne dostępne dokumenty, w tym sam wniosek jak i dokumenty do niego dołączone. Ustalenia organu w tym zakresie zostały oparte na możliwe szerokim materiale dowodowym, a wyciągnięte wnioski w tym zakresie są prawidłowe. Niezależnie od ustalenia celu wywłaszczenia, w kontrolowanej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy wnioskowane do zwrotu nieruchomości zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia. Jak wskazały organy, cyt.: "W toku trwania postępowania wywłaszczeniowego, zakończonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 12.05.1958r., nieruchomość oznaczona jako parcela I. kat. [...] gm. kat. G., w części odpowiadającej działce nr [...], położonej w G. została zabudowana zgodnie z planem budynkiem nr [...], położonym przy ul. [...] (wcześniej oznaczonym jako budynek nr [...] przy ul. gen. W. ). W zakresie odpowiadającym działce nr [...] - wywłaszczona część parceli I. kat. [...] gm. kat. G. została zagospodarowana planowanym zapleczem budynków nr [...], nr [...], nr [...], przy ul. gen.. wraz z drogą dojazdową i chodnikiem. Powyższe potwierdza kalka projektu drogi osiedlowej do zaplecza budynków nr [...] i [...] w G. z dnia 13.09.1955r. w porównaniu z aktualną ortofotomapą, zgodnie z którą działka nr [...] stanowi część drogi dojazdowej do podwórza z chodnikiem i pasem zieleni, co mieści się w ogólnym celu wywłaszczenia jakim jest realizacja osiedla mieszkaniowego." Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy i okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.) - dalej jako "k.p.a.", organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Na gruncie niniejszej sprawy, która dotyczy odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organy były zobligowane do dokonania ustalenia na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona oraz czy cel został zrealizowany. W odniesieniu do działki nr [...] organy trafnie wskazały, że została ona zabudowana zgodnie z planem budynkiem nr [...], położonym przy ul. [...] (wcześniej oznaczonym jako budynek nr [...] przy ul. gen. W. [por. np. ortofotomapa – k. 246 a.a.), co stanowi o realizacji celu wywłaszczenia i stanowi o podstawie do odmowy zwrotu tej nieruchomości. W tym zakresie zatem zarzuty skargi są bezzasadne. Jednak ustalenia organów dotyczące działki nr [...] są niewystarczające, a z treści uzasadnienia do zaskarżonej decyzji wynika, że w istocie organy uchyliły się od dokładnego wyjaśnienia sprawy w tym zakresie. W odniesieniu do tej działki (nr [...]) organy wskazały, że stanowi ona część drogi dojazdowej do podwórza z chodnikiem i pasem zieleni, co mieści się w ogólnym celu wywłaszczenia jakim jest realizacja osiedla mieszkaniowego. Jednakże analiza akt sprawy nie pozwala na wyciągnięcie tak jednoznacznego stanowiska, do którego doszły organy. Tym bardziej, że jak zauważa Wojewoda "aktualnie istnieje część drogi dojazdowej do podwórza z chodnikiem i pasem zieleni, który jak wskazano w odwołaniu jest użytkowany tylko przez wnioskodawców". Zestawienie tej konkluzji, z argumentacją Skarżącej prowadzi do wniosku, że poczynione przez organ ustalenia faktyczne są niewystarczające i niepełne. Kwestia wyłącznego użytkowania przez Skarżącą "pasa zieleni" na działce nr [...] i to bez jakiejkolwiek przerwy od czasu wydania orzeczenia o wywłaszczeniu, o czym miałaby świadczyć podnoszona przez Skarżącą okoliczność, że działka ta od daty wywłaszczenia była i nadal jest ogrodzona przez Skarżącą stanowi istotną dla sprawy okoliczność. W przypadku ustalenia, że w istocie w odniesieniu do tej części nieruchomości, która ewentualnie była i jest od czasu wywłaszczenia niezmiennie ogrodzona i wykorzystywana wyłącznie przez Skarżącą, w konsekwencji należałoby uznać, że w odniesieniu do tej części nieruchomości nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia. Zgromadzone w aktach sprawy materiały i dokumenty nie dają jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewody wynika, że również i sam organ nie dokonał w tym zakresie istotnych ustaleń faktycznych. Na marginesie należy wskazać, że jak wynika z widoku nieruchomości dostępnego za pośrednictwem danych z Google Maps Street View, w istocie jak podnosi Skarżąca przedmiotowa działka pokryta zielenią jest ogrodzona płotem. Trafne zatem okazały się zarzuty Skarżącej, dotyczące wadliwego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych w zakresie w jakim organy ustaliły, że także w zakresie działki nr [...] w tej jej części, która stanowi zieleń, doszło do realizacji celu wywłaszczenia. W tym zakresie ustalenia organów są przedwczesne i konieczne jest w związku z tym zweryfikowanie, jak wyglądał stan zagospodarowania wskazanej nieruchomości (działki nr [...]) od czasu wywłaszczenia, a w szczególności czy, jak twierdzi Skarżąca, od czasu orzeczenia od wywłaszczeniu do chwili obecnej Skarżąca była wyłącznym posiadaczem tej nieruchomości, a nieruchomość ta była w tym okresie ogrodzona. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali i wyjaśni te okoliczności i stosownie do poczynionych ustaleń wyda adekwatne rozstrzygnięcie. Ze względu na powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 698 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu w wysokości 200 zł, kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego stronę skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1044 z późn. zm).