II SA/Kr 1261/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. P. i W. P. na postanowienie nr 650/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 19 lipca 2024r. znak WOB.7722.63.2024.JKUR w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. nr 650/2024 Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie odmówił przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej nr 16/2024 z dnia 22 stycznia 2024 r., znak: PINB.7355.II.79.Z.2023.WW. Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach: Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej nr 16/2024 z dnia 22 stycznia 2024 r. nakazano W. P. i P. P. (dalej: skarżący) wstrzymać prowadzone przez nich roboty budowlane, informując jednocześnie o postępowaniu legalizacyjnym. Przesyłki zawierające powyższe postanowienie skierowane do skarżących, zostały doręczone w miejscu zamieszkania adresatów w dniu 26 stycznia 2024 r. ich córce, A. P. (doręczenie dorosłemu domownikowi). W dniu 25 lutego 2024 r. skarżący złożyli zażalenie na postanowienie z dnia 22 stycznia 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wyjaśnili, że córka zapomniała przekazać im odebranej przez siebie korespondencji, a koperty zostały przez skarżących odnalezione w dniu 25 lutego 2024 r. Do wniosku dołączono oświadczenie córki skarżących, w którym przyznała ona, że odebrała korespondencję, jednakże zapomniała przekazać ją rodzicom. Ponadto wskazała, że od chwili rozpoczęcia studiów jej miejscem zamieszkania i centrum życiowym jest Kraków. W domu rodziców przebywa okazjonalnie, w ramach odwiedzin. Organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnili zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., że uchybienie nastąpiło bez ich winy. W uzasadnieniu organ ocenił, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy doszło do doręczenia zastępczego przesyłki zawierającej skarżone postanowienie dorosłemu domownikowi. W tym zakresie przedstawiono orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że dla uznania określonej osoby za domownika wystarczy, aby będąc krewnym przebywał on w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu do dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. W dalszej części rozważań organ wyjaśnił, że powód uchybienia terminu w postaci braku przekazania adresatom przesyłki na skutek zapomnienia, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia ani nie przemawia za przywróceniem terminu. Ewentualne zaniedbania, nieuwaga, czy przeoczenie dorosłego domownika nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2024 r. nr 651/2024 Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie stwierdził, że zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej nr 16/2024 z dnia 22 stycznia 2024 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, a skarga na powyższe postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1260/24. P. P. i W. P. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 19 lipca 2024 r. nr 650/2024, zarzucając naruszenie: 1) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a przez błędne ustalenie stanu faktycznego, a to że A. P. jest domownikiem skarżących, 2) art. 43 k.p.a. przez błędne ustalenie, że postanowienie PINB w Suchej Beskidzkiej z dnia 22 stycznia 2024 r. zostało skutecznie doręczone skarżącym, 3) art. 58 § 1 k.p.a. przez odmowę przywrócenia terminu, podczas gdy rozpoznawanie ewentualnego wniosku skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia było niedopuszczalne, gdyż zażalenie zostało wniesione w terminie wobec jego nieskutecznego doręczenia skarżącym. Nadto skarżący uprawdopodobnili, a nawet wykazali brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skargę należało oddalić. Przedmiotem skargi jest postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 stycznia 2024 r. Przesłanki przywrócenia terminu są zawarte w art. 58 k.p.a., jednakże ich ocena musi być poprzedzona zbadaniem, czy termin w ogóle rozpoczął swój bieg. W przeciwnym razie rozważania dotyczące ewentualnego przywrócenia terminu byłyby bowiem bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie kwestia ta zależy od rozstrzygnięcia, czy doszło do skutecznego doręczenia zaskarżonego postanowienia. W tym zakresie Sąd przychylił się do oceny organu, który stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało skutecznie doręczone skarżącym w trybie zastępczym. Co do zasady, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (art. 42 ust. 1 K.p.a.). Jednakże w art. 43 K.p.a. przewidziano instytucję tzw. doręczenia zastępczego. Przepis ten stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W przedmiotowej sprawie spór dotyczy tego, czy córka skarżących, która bez wątpienia odebrała przesyłkę, była dorosłym domownikiem uprawnionym do odbioru pism skierowanych do swoich rodziców. Skarżący bronili się, że z uwagi na to, iż centrum życiowe córki od dnia rozpoczęcia studiów znajduje się w Krakowie, a w ich miejscu zamieszkania przebywa ona tylko okazjonalnie, w ramach odwiedzin, nie może ona być uznana za ich domownika. Twierdzenia te poparła córka skarżących adekwatnym oświadczeniem, twierdząc, że nie jest domownikiem skarżących. W opinii Sądu twierdzenia te nie przekreślają jednak skuteczności dokonanego doręczenia. Na wstępie należy wyjaśnić, że przepisy nie definiują pojęcia domownika, a orzecznictwo wyjaśniające tę kwestię jest różnorodne i zależne od okoliczności faktycznych, w jakich zostało wydane. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest niewątpliwie osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym. Domownikiem będzie osoba, dla której mieszkanie adresata jest jej aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Nie można więc za domownika uważać każdej osoby obecnej w mieszkaniu adresata w dacie odbioru korespondencji (por. Knysiak-Sudyka Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III). Sam fakt pokrewieństwa nie przesądza jeszcze o zaliczeniu do kręgu osób uprawnionych do odbioru przesyłki w postępowaniu administracyjnym (wyrok WSA we Wrocławiu z 24.02.2011 r., II SA/Wr 774/10). Nieistotne jest natomiast, czy taka osoba jest zameldowana w miejscu zamieszkania adresata (postanowienie NSA z 7.12.2011 r., II GSK 2247/11). Rozstrzygając niniejszą sprawę, Sąd przychylił się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przyjął, że wystarczające dla uznania określonej osoby za domownika, o którym mowa w art. 43 K.p.a. jest, aby osoba odbierająca pismo zamieszkiwała z adresatem, prowadząc z nim wspólne gospodarstwo domowe lub też, aby będąc krewnym lub powinowatym, przebywała ona w mieszkaniu adresata za jego zgodą okresowo, przy czym bez znaczenia jest jakiego okresu to dotyczy oraz czy osoba ta prowadzi z adresatem wspólne gospodarstwo domowe. Skuteczne doręczenie następuje wówczas, gdy pod nieobecność adresata w domu, pismo odbiera dorosły domownik w rozumieniu wyżej podanym, który zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi, przy czym zobowiązanie to następuje z momentem przyjęcia pisma i złożenia czytelnego podpisu na potwierdzeniu odbioru. Brak przy tym podstaw, aby twierdzić, że odbierający pismo domownik musi złożyć oświadczenie, że zobowiązuje się oddać pismo adresatowi. Już sam fakt, że dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki oznacza, że podjął się on doręczenia tej przesyłki adresatowi (zob. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 3157/19, z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10). W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że podczas doręczania przesyłek w miejscu zamieszkiwania adresatów przebywała dorosła córka skarżących. W chwili obecnej twierdzi ona, że w chwili odbioru przesyłek nie była domownikiem swoich rodziców. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru pism (k. 9 i 11) podpisała się jednak jako dorosły domownik. Taka pozycja została bowiem zaznaczona na potwierdzeniach odbioru, a córka skarżących potwierdziła ten status swoim podpisem. Z oświadczenia tego należy wywieźć, że w chwili odbioru uważała się za domownika adresatów i podjęła się przekazania im korespondencji, choć miała prawo odmówić przyjęcia korespondencji. Z dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wynika zatem, że w chwili odbioru przesyłek córka skarżących była ich domownikiem. Powyższych ustaleń nie podważają zdaniem Sądu późniejsze stwierdzenie, że od czasów studiów centrum życiowe córki skarżących znajduje się poza ich miejscem zamieszkania. Jeżeli w chwili odbioru korespondencji dorosła córka adresatów, przebywająca pod ich adresem podjęła się przekazania korespondencji, podpisując się jako dorosły domownik, doręczenie należy uznać za skuteczne w świetle art. 43 K.p.a., skarżący nie obalili bowiem wynikającego z tego przepisu domniemania. Skoro w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia postanowienia w dniu 26 stycznia 2024 r., należy rozważyć zasadność przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, które złożone zostało z opóźnieniem. Zgodnie z art. 58 K.p.a. przywrócenie terminu jest możliwe w razie spełnienia czterech przesłanek. Pierwszą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a czwartą – dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki pierwsza, trzecia i czwarta, natomiast zdaniem organu, które podzielił również Sąd – skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2023 r., sygn. III OSK 2162/21). W orzecznictwie podkreśla się również, że o braku winy w niedochowaniu terminu nie świadczy niewywiązanie się z obowiązku doręczenia przez domownika, który podjął się oddania przesyłki adresatowi (wyrok NSA z 20.02.2009 r., I OSK 480/08). Zaniechanie dorosłego domownika należy traktować tak samo jak adresata decyzji (wyrok WSA w Opolu z 13.11.2012 r., II SA/Op 331/12; wyrok WSA w Poznaniu z 7.04.2011 r., II SA/Po 61/11; wyrok WSA w Bydgoszczy z 11.12.2013 r., II SA/Bd 1173/13). W świetle powyższego orzecznictwa jest zdaniem Sądu jasne, że fakt, iż dorosły domownik zapomniał przekazać korespondencję adresatom, na którą to okoliczność powoływali się skarżący w przedmiotowej sprawie – nie stanowi niezawinionej przyczyny uchybienia terminu, która mogłaby warunkować jego przywrócenie. Oczywiście w niektórych sytuacjach możliwe będzie przywrócenie terminu, np. jeżeli przesyłkę odbierze dorosły domownik w podeszłym wieku, schorowany, wymagający stałej opieki i mający problemy z pamięcią (por. wyrok WSA w Poznaniu z 3.12.2013 r., II SA/Po 733/13). Nic nie wskazuje na to, aby tego typu okoliczność miała w niniejszej sprawie miejsce. Uchybienia terminu nie usprawiedliwia zapomnienie, a zatem niedbalstwo w wywiązaniu się z przyjętego zobowiązania, ale niemożność działania z przyczyn niezależnych od tej osoby (wyrok NSA z 20.02.2009 r., I OSK 480/08). Wobec powyższego skargę należało oddalić, o czym orzeczono na zasadzie art. 151 P.p.s.a.