II SA/Kr 1287/10
WyrokWSA w Krakowie2011-04-06
Skład orzekający: Małgorzata Brachel-Ziaja, Jacek Bursa, Aldona Gąsecka-Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia była prawidłowa, a zarzuty skargi dotyczące wad postępowania i raportu o oddziaływaniu na środowisko zasługują na uwzględnienie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja SKO o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia była zasadna z powodu istotnych wad postępowania wyjaśniającego, w szczególności naruszeń dotyczących udziału stron i przeprowadzenia dowodów. Jednakże zarzuty skargi dotyczące wad uzasadnienia decyzji SKO oraz dopuszczalności sporządzenia raportu przez osoby powiązane z wnioskodawcą nie uzasadniały uchylenia decyzji SKO. Skarga została oddalona.Stan faktyczny
Wnioskodawcy G.W. i K.W. złożyli wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na adaptacji budynku na stację demontażu pojazdów. Organ pierwszej instancji wydał decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania, którą zaskarżyli sąsiedzi H.Ł. i Z.Ł. podnosząc liczne zarzuty proceduralne i merytoryczne, w tym brak udziału niektórych stron w postępowaniu oraz wadliwość raportu o oddziaływaniu na środowisko. SKO uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący złożyli skargę do WSA na decyzję SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie WSA Jacek Bursa Aldona Gąsecka-Duda / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H.Ł., i Z.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 13 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia skargę oddala
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r., znak [...] Burmistrz Gminy K. na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4 , art. 80, art. 82 i art. 85 ust. 1 - 2 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, póz. 1227 ze zmianami), w związku z § 2_ust. 1 pkt 39a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004r. Nr 257 póz. 2573 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku G.W. i K.W. -wspólników Spółki A. s.c., ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.: .Adaptacja istniejącego budynku produkcyjno - magazynowego na potrzeby stacji demontażu pojazdów, zlokalizowanego w K. [...] , na działkach nr ewid. 1, 2 obręb [...]", określając szczegółowo : rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia; warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich; wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania pozwolenia na budowę.
Decyzję organu pierwszej instancji zaskarżyli w całości H.Ł. i Z.Ł. , którzy wnoszące w terminie odwołanie z daty 19 maja 201Or. domagali się jej uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie - zmiany punktu [...] poprzez nakazanie wykonania wnioskodawcy przezroczystego ekranu akustycznego.
Uzasadniając powyższe podnosili, że mieszkają w domu jednorodzinnym na działce nr 3 przylegającym bezpośrednio do nieruchomości, na której wnioskodawcy planują realizację przedsięwzięcia, któremu się sprzeciwiają. Ich budynek położony jest w odległości 4 m od granicy z nieruchomością wnioskodawców. Wykonanie ekranu akustycznego wzdłuż granicy będzie powodować zacienienie części ich działki, w tym części budynku i ogródka.
W piśmie z daty 20 maja 201Or. skarżący uzupełnili i zmodyfikowali pierwotne odwołanie, w ten sposób, że podnieśli rozwijane w uzasadnieniu zarzuty wydania decyzji organu pierwszej instancji:
a) z naruszeniem art. 30 § 4 k.p.a., art. 34 § 1 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 28 k.p.a. -poprzez brak zapewnienia właściwej reprezentacji procesowej dla M.W. , współwłaścicielki działki nr 4 i pozbawienie jej lub jej następców prawnych możliwości udziału w postępowaniu w charakterze strony;
b) z naruszeniem art. 28 k.p.a., art. 10 k.p.a. oraz art. 73 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko , a także art. 140 kc, art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - poprzez pozbawienie J.S. - właścicielki działki bezpośrednio graniczącej z działką, na której wnioskodawca planuje realizację przedsięwzięcia objętego wnioskiem prawa do udziału w postępowaniu w charakterze strony oraz pozbawienie innych stron prawa do udziału w postępowaniu poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie określenia kręgu stron i w konsekwencji nieprawidłowe określenie kręgu stron w postępowaniu;
c) z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., art. 79 § 1 i 2 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 140 kc, oraz art. 73 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - poprzez pozbawienie stron, w tym odwołujących się prawa do czynnego udziału w postępowaniu z uwagi na brak zawiadomienia o przeprowadzanych dowodach z oględzin mających w zamierzeniu organu pomóc w określeniu kręgu stron postępowania, a tym samym ustalenie niewłaściwego ich kręgu;
d) z naruszeniem art. 67 § 1 i 2 pkt 4 k.p.a., art. 68 § 1 k.p.a., art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
- poprzez nieodnotowanie w protokole rozprawy administracyjnej z dnia 1 grudnia 2009 r., że skarżący brali w niej także udział, nie odnotowanie ich stanowisk wyrażonych ' względem planowanego przedsięwzięcia, a konsekwencji nieustosunkowanie się do nich z uzasadnieniu decyzji;
e) z naruszeniem art. 85 ust. 2 pkt I lit. a i art. 37 i art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - poprzez ogólnikowe odniesienie się do uwag i wniosków zgłaszanych w toku postępowania z udziałem społeczeństwa;
f) z naruszenie art. 79 ust. 1 i art. 29, art. 33 ust. l pkt 1-9 i ust. 2, art. 34, art. 3 ust. l pkt 11 lit. a-c ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
- poprzez brak podania do publicznej wiadomości informacji wymienionych w art. 33 ust. 1 pkt 1-9 i ust. 2, a w konsekwencji pozbawienie społeczeństwa prawa do zgłaszania uwagi i wniosków w toku postępowania z udziałem społeczeństwa;
g) z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - poprzez oparcie ustaleń faktycznych na raporcie oddziaływania na środowisko sporządzonym przez nieuprawnione osoby;
h) z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 80 ust. 1 i art. 66, art. art. 77 ust. l, 2, 3 i 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, w tym w szczególności oparcie się na dokumencie niespełniajacym wymagań stawianych raportowi oddziaływania na środowisko; i) z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 7, art. 3 ust. 1 pkt 8, pkt 15, art. 82 ust. pkt 2 lit. b ustawy, art. 3 pkt 39 ustawy - Prawo ochrony środowiska, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 140 kc - poprzez nakazanie wykonania ekranu akustycznego w pkt [...] decyzji bez sprecyzowania, że chodzi o ekran przezroczysty, niepowodujący zacieniowania sąsiednich posesji , a także nieprecyzyjne, nienadające się do przymusowego wyegzekwowania określenie warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji , eksploatacji i użytkowania przedsięwzięcia oraz nieprecyzyjne, nienadające się do przymusowego wyegzekwowania określenie wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania pozwolenia na budowę.
Skarżący wnosili o ostatecznie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odmowę określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia wnioskodawcy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w części obejmującej pkt [...] i nakazanie wnioskodawcy wykonania przezroczystego, niepowodującego zacieniowania nieruchomości sąsiednich, w tym naszej nieruchomości ekranu akustycznego.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak [...], na podstawie art. 59, art. 66, art. 71, art. 77, art. 80, art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, póz. 1227 z późn. zm.), § 2, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, póz. 2573 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 póz. 1071 zpóźn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Orzekając w ten sposób nawiązało do zaskarżonej decyzji, a także wniesionego odwołania , powołując zarzuty wyrażone w nim w pkt a) - d), wskazując w dalszych wywodach na następujące okoliczności.
W dniu 4 grudnia 2008 r. G.W. oraz K.W. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Spółka A. s.c., działający przez pełnomocnika W.K. , wystąpili z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Adaptacja istniejącego budynku produkcyjno-magazynowego na potrzeby stacji demontażu pojazdów, zlokalizowanego w K. , ul. [...] a na działkach nr ewid. 1 , 2 obręb [...] ", co zobowiązywało organ Burmistrza K. jako organ właściwy do prowadzenia przedmiotowego postępowania.
Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:
a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,
c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Zgodnie z art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko , decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (ust. 1). Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych:
1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2)przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie ustawy za przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 , uważa się określone w dotychczasowych przepisach przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, wymagające sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, (art. 173 ust. 2 pkt 1 ustawy).
W myśl art. 59 ustawy, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:
1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 (tj. w drodze postanowienia).
Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w zależności zatem od rodzaju zamierzonego przedsięwzięcia lub miejsca jego realizacji może mieć charakter obowiązkowy lub fakultatywny. W pierwszym przypadku ocena oddziaływania na środowisko musi być przeprowadzona zawsze, zaś w drugim właściwy organ określa, że taki obowiązek występuje.
Przedsięwzięcie określone w niniejszym wniosku przez inwestorów należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - według § 2 ust. 1 pkt 39 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, który zalicz do nich "stacje demontażu pojazdów, a także zakłady przetwarzania odpadów powstałych z tych pojazdów, w rozumieniu ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, póz. 202)". Wobec powyższego, planowane przedsięwzięcie wymaga obligatoryjnego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Stosownie do art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy, w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W sprawie niniejszej, zgodnie z wymogami art. 33 ustawy Burmistrz K. opublikował w dniach od 17 lutego do 10 marca 2009 r. obwieszczenie, w którym podał do publicznej wiadomości m.in. informację o wszczęciu postępowania oraz możliwości składania uwag i wniosków. Osobno, pismem z dnia 12 lutego 2009 r. skierował do stron zawiadomienie o wszczęciu postępowania z udziałem społeczeństwa i wystąpieniu do organów uzgadniających. Ustalenie kręgu stron postępowania nastąpiło w oparciu o wypis z ewidencji gruntów obejmujący swym zakresem teren, na którym realizowane będzie przedsięwzięcie, oraz na który będzie ono oddziaływać. Wypis ten wraz z wyrysem mapy ewidencyjnym, na którym naniesiono granice wyżej wskazanych obszarów, przedłożył do akt wnioskodawca, zgodnie z wymogami art. 74 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy.
W przypadku przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji:
1) uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska;
2) zasięga opinii organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 10-15.
W przedmiotowej sprawie, pismem z dnia 12 lutego 2009 r. Burmistrz K. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. o zajęcie stanowiska. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. w dniu 3 kwietnia 2009 r. zaopiniowła pozytywnie pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] : w pkt. l. uzgodnił pozytywnie w zakresie ochrony środowiska, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedmiotowe przedsięwzięcie i określił warunki jego realizacji, w pkt. II. stwierdził brak konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę, w pkt. III. stwierdził brak konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.
Zgodnie z art. 36 ustawy: "Organ właściwy do wydania decyzji może przeprowadzić rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa. Przepis art. 91 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio". W myśl art. 91 §3 ustawy: "Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że oprócz wezwanych stron, uczestniczących w postępowaniu, mogą być jeszcze w sprawie inne strony, nie znane organowi administracji publicznej, należy ponadto o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy ogłosić w drodze obwieszczeń albo w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.
Jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w zakresie, w jakim ustawa ta reguluje przebieg prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania dowodowego. Ponadto, z akt sprawy wynika, że nie wszystkie podmioty uznane przez organ pierwszej instancji za strony niniejszego postępowania miały możliwość wzięcia czynnego udziału w sprawie. Wątpliwości budzi również sposób ustalenia kręgu stron .
l tak, w aktach sprawy na karcie nr [...] znajduje się "notatka służbowa" z dnia 8 kwietnia 2009 r. Z treści notatki wynika, że dokumentuje ona przebieg dowodu z oględzin nieruchomości stanowiącej działki nr 1 i nr 2 obr. [...] , na której planowana jest realizacja przedsięwzięcia będącego przedmiotem postępowania. W czynności udział wzięli :wnioskodawcy z pełnomocnikiem W.K. , autor raportu oddziaływania na środowisko K.P. oraz prowadząca postępowanie A.T. Podczas czynności oględzin przekazano pełnomocnikowi wnioskodawców materiały zwierające stanowisko społeczeństwa w przedmiocie planowanej inwestycji. Wykonano też dokumentację fotograficzną, załączoną następnie do akt w formie nośnika CD (karta [...]). W treści notatki znajduje się również informacja, że: "po przeprowadzeniu wizji terenowej rozszerzono przewidywany obszar oddziaływania o działki przylegające dz. dz. nr 1 oraz 2 od strony wjazdu na posesje objęte inwestycją." Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Notatka z dnia 8 kwietnia 2009 r. wskazuje, że w sprawie przeprowadzono oględziny, które stanowią niewątpliwie istotny dowód. W oględzinach brali jednak udział jedynie wnioskodawcy, a w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek zawiadomień o przeprowadzeniu takiego dowodu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że od czasu zawiadomienia stron dokonanego pismem z dnia 12 lutego 2009 r., w niniejszej sprawie brały udział podmioty, którym należało doręczać zawiadomienia o zamiarze przeprowadzania dowodów. Przepis art. 79 §1 i 2 k.p.a stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1); .strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może .zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). W niniejszej sprawie uchybiono tym przepisom, co uzasadnia tezę, że materiał dowodowy został zebrany w sposób wadliwy, nie pozwalając na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Fakt ten daje również podstawę do uznania, że został naruszony w sprawie przepis art. 10 § 1 k.p.a., obligujący organ do zapewnienia stronie możliwości udziału w każdym stadium postępowania (vide wyrok NSA w Warszawie z 22.04.1999 r. IV SA 461/97 LEX nr 47182). Wskazana wyżej czynność oględzin, której wynik* miał istotne znaczenie dowodowe w sprawie, została przeprowadzona nie tylko z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a., ale także wskazanego wyżej art. 79 k.p.a. Przepisy te, wymagają zapewnienia udziału stronie w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.), a w tym, w przeprowadzanym dowodzie (art. 79 § 1 k.p.a.). O terminie przeprowadzenia dowodu każda ze stron musi być powiadomiona co najmniej na siedem dni przed terminem w celu umożliwienia jej wzięcia udziału w tej czynności oraz przygotowania się do niej. W toku przeprowadzania czynności strona ma prawo zadawać pytania świadkom, biegłym i innym stronom oraz składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 k.p.a. oraz wyrok NSA w Warszawie z dnia 14.05.1998 IV SA 1111/96 LEX nr 43267). O wadze wskazanego dowodu świadczy w sprawie niniejszej fakt, że w wyniku jego przeprowadzenia zmianie uległ obszar oddziaływania przedsięwzięcia, a wraz z zanim krąg stron w postępowaniu oraz zakres sporządzonego w sprawie raportu. Ponadto, w myśl art. 67 § 1 k.p.a: "Organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie." W dalszej części tego przepisu (art. 67 §2 kpa), stwierdzono wyraźnie, że protokół sporządza się w szczególności z oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej. Dla utrwalenia w aktach czynności polegającej na wizycie przedstawiciela organu na terenie nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania, tym bardziej jeżeli uczyniono to w towarzystwie stron postępowania oraz osób, które z ramienia wnioskodawców przygotowują raport oddziaływania, właściwa formą jest protokół, a nie notatka służbowa. Dlatego też, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji powinien zwrócić uwagę
na formy, jakie dla określonych czynności procesowych przewiduje Kodeks postępowania administracyjnego.
Kolejnym uchybieniem w sprawie niniejszej jest sposób przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Zgodnie z przepisem art. 91 §3 k.p.a., jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że oprócz wezwanych stron, uczestniczących w postępowaniu, mogą być jeszcze w sprawie inne strony, nieznane organowi administracji publicznej, należy ponadto o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy ogłosić w drodze obwieszczeń albo w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Organ pierwszej instancji uczynił zadość wskazanej normie, co jednak nie zwolniło go z obowiązku prawidłowego zawiadomienia stron mu znanych. W piśmie z dnia 9 kwietnia 2009 r. informującym o zamiarze przeprowadzenia w dniu 29 kwietnia 2009 r rozprawy administracyjnej, zawarto takie stwierdzenie: "W załączonym przez Inwestora wypisie skróconym z ewidencji gruntów brakuje danych adresowych Pani: M.W.-P. będącej współwłaścicielką działki nr ewid. 4 . Osoba ta, nie widnieje w ewidencji ludności Urzędu Miejskiego w K . W związku z powyższym, tut. Organ prowadzący postępowanie nie ma możliwości powiadomienia Pani M.W.-P. o wszczętym postępowaniu oraz terminie rozprawy administracyjnej. W związku z powyższym, uprasza się Państwa Z. i H.W. [...] o powiadomienie o rozprawie administracyjnej, Panią M.W.-P. ." Z cytowanego fragmentu wynika, że organowi pierwszej instancji wiadome było, że współwłaścicielką działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji jest Pani M.W.-P. . Pomimo tego nie ustalił on adresu tej strony i nie zapewnił jej udziału w toczącym się postępowaniu. W aktach sprawy po cytowanym piśmie brak jakichkolwiek danych dotyczących M.W.-P. . W szczególności, nie ma ich w treści protokołu z rozprawy administracyjnej oraz w rozdzielniku wymieniającym strony, którym doręczono zaskarżoną decyzję. Powyższe zaś stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skutkujące koniecznością uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Fakt opublikowania obwieszczenia o jakim mowa w art. 91 §3 kpa nie zwalnia bowiem z obowiązku powiadomienia stron postępowania, o których istnieniu wiadomo organowi. Skoro organ pierwszej instancji ustalił, że pozostałym współwłaścicielom działki nr 4 przysługuje interes prawny w tym postępowaniu, to zawiadomienie M.W.-P. lub jej następców prawnych było koniecznym elementem prawidłowo prowadzonego postępowania.
Na koniec należy się odnieść się do zarzutu odwołania dotyczącego niedopuszczenia do udziału w charakterze strony J.S. - właścicielki działki nr 5 graniczącej bezpośrednio z działkami, na których planowana jest inwestycja. Organ pierwszej instancji konsekwentnie odmawia J.S. przyznania przymiotu strony wskazując, że należąca do niej nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Tymczasem należy przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2010 r. , sygn. akt II SA/Kr 1741/09, zgodnie z którym: "W orzecznictwie zasadnie zauważono, że w sprawach środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia istotną kwestią w ustalaniu katalogu stron jest ocena oddziaływania projektowanej inwestycji na środowisko (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 stycznia 2009 r., II SA/Bk 842/07, LEX nr 486235) zwłaszcza w kontekście analizy raportu oddziaływania na środowisko, a przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu planowanego przedsięwzięcia (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 25 lutego 2008 r., II SA/Op 578/07, LEX nr 510776, wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., II OSK 1476/08), przy czym pojęcie "oddziaływania" musi być rozumiane jako wpływ na środowisko przyrodnicze, jak i na nieruchomości sąsiednie w szerokim znaczeniu sąsiedztwa. W pojęciu tym mieści się zatem rzeczywisty wpływ zarówno na korzystanie z innych nieruchomości, jak i na wartości prawnie chronione np. środowisko."
Prowadząc ponownie postępowanie organ pierwszej instancji winien rozważyć czy w świetle powyższych poglądów J.S., jako właścicielka działki nr 5 ma interes prawny w ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia, skoro jej działka leży w bezpośrednim sąsiedztwie działki, której dotyczy decyzja. Ponownie rozważając tę kwestię należy wyjaśnić pojęcie bezpośredniego sąsiedztwa w kontekście właściwym przedmiotowemu postępowaniu. Ustalenie kręgu stron w sprawie środowiskowych uwarunkowań, winno nastąpić indywidualnie w każdym przypadku, co powoduje, że niemożliwe jest ustalenie jednej reguły dla każdego z takich postępowań. W każdym przypadku odmowę przyznania przymiotu strony należy też wszechstronnie uzasadnić, biorąc pod uwagę dostępne w doktrynie i orzecznictwie poglądy.
Podsumowując, decyzja organu pierwszej instancji zawiera wady formalne w zakresie postępowania wyjaśniającego. Powyższe uzasadnia orzeczenie na zasadzie art. 138 §2 k.p.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Przesłanką zastosowania wskazanego przepisu przez organ drugiej instancji jest konieczność uzupełniania przeprowadzonego postępowania w całości lub w znacznej części, a tak niewątpliwie jest w tym przypadku.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak [...] H.Ł i Z.Ł. domagali się jej uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucali:
a)naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. - poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, brak ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji, a tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, zasady przekonywania, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym;
b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 2 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a. - poprzez brak wskazania w ramach okoliczności jakie organ pierwszej instancji ma wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy na kwestię dopuszczalności bądź braku dopuszczalności sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia .na środowisko przez osoby powiązane z wnioskodawcą, a tym samym narażenie ponownego postępowania wyjaśniającego toczącego się przed organem pierwszej instancji na kwalifikowaną wadę mogącą skutkować ponownym uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, a co za tym idzie naruszenie zasady szybkości postępowania.
Rozwijając podnoszone zarzuty w uzasadnieniu skargi H.Ł i Z.Ł. podkreślali , że zgadzają się z istotą kasatroryjnego rozstrzygnięcia podjętego przez organ wyższego stopnia. Niemniej jednak, skoro uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie w pełni odpowiada standardom wymaganym prze prawo, przy braku możności uchylenia przez sąd administracyjny jedynie uzasadnienia wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji. Nie kwestionowali także poglądu - choć nie wyrażono go w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kolegium, że odniesienie się do zarzutów zawartych w punktach e), f), h) i i) odwołania byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe, skoro wobec uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postępowanie wyjaśniające będzie przeprowadzone w całości ponownie. Uznawali jednakże za niezbędne dla dalszego toku postępowania ustosunkowanie się do zarzutu zawartego w pkt g) odwołania, w którym podnosili fakt sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przez nieuprawnione osoby. Poprzez brak odniesienia się do zarzutu z pkt g) odwołania kolegium naruszyło zasadę przekonywania i pogłębiania zaufania do organów państwa, gdyż nie ustosunkowało się do istotnej dla postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach kwestii jaką jest dopuszczalność sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, będącego podstawą dla wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez osoby powiązane z wnioskodawcą.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wskazując też na bezzasadność zarzutów ujętych w pkt a) skargi akcentowało dodatkowo istnienie przesłanek do zastosowania w sprawie art 138 § 2 k.p.a.
Uznając również za nietrafne zarzuty wyartykułowane w pkt b) skargi podnosiło, że raport oddziaływania na środowisko, sporządzony zgodnie z wytycznymi zawartymi w przepisach art. 66 - 70 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko przedkładany jest przez inwestora, od którego zależy kto jest jego autorem Przepisy ustawy nie przewidują w tym zakresie żadnych wymogów formalnych i jak wynika z wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2007r., IV SA/Wa 15/07 : " Brak jest przeszkód prawnych , aby osobą sporządzającą był pracownik podmiotu, w który jest również zatrudniony pełnomocnik reprezentujący wnioskodawcę (inwestora ) w postępowaniu, dla potrzeb którego został sporządzony raport ." Wskazywało jednakże, że zawarcie decyzji kasacyjnej wskazówek, co do okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczyło w niniejszej sprawie tylko kwestii, które bezpośrednio stały się przyczyną uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
Ustosunkowując się do powyższego skarżący podtrzymali dotychczasowe wnioski i zarzuty skargi, a także zarzut odwołania dotyczący niedopuszczalności sporządzenia raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko przez osoby powiązane z wnioskodawcą.
Uczestnik G.W. wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,póz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym wnioskami i zarzutami skargi ( art. 134 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzenia ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek G.W. i K.W. - wspólników Spółki A. s.c., zaś miało za przedmiot wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. : " Adaptacja istniejącego budynku produkcyjno - magazynowego na potrzeby stacji demontażu pojazdów, zlokalizowanego w K. , ul. [...] , na działkach nr ewid. 1 ,2 obręb [...] ". Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze nie było kwestionowane, że postępowanie w przedmiotowej sprawie regulowały przepisy zawarte w ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, póz. 1227 z późn. zm. - zwana dalej w skrócie ustawą), w związku z § 2 ust. 1 pkt 39a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004r. Nr 257 póz. 2573 z późn. zm.). Powyższe nie budzi także zastrzeżeń w ramach oceny legalności zaskarżonej decyzji, podobnie jak dostrzeżone prawidłowo przez organ drugiej instancji uchybienia popełnione przy wydaniu decyzji Burmistrz Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2010r, znak [...], które uzasadniały wydanie decyzji kasacyjnej z przyczyn w niej podanych. Kwestie te jako bezsporne pozostają poza szerszymi rozważaniami.
Zaskarżona w sprawie niniejszej decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Z uwagi na specyfikę takiego rozstrzygnięcia, jak i zarzutów skargi, które skierowane są wyłącznie określone wady uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak [...], w poniższych wywodach zwraca się w szczególności uwagę na regulacje odnoszące się do postępowania przed organem drugiej instancji oraz zasady wyrokowania w przypadku uchybień popełnionych przy wydaniu decyzji kasacyjnych.
W tym zakresie należy zwrócić uwagę na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego z art. 15 k.p.a., która wyraża regułę, że wszystkie decyzje nieostateczne mogą być na wniosek osoby uprawnionej zaskarżone do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał decyzję. W orzecznictwie podkreśla się słusznie , że: "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone" (wyrok NSA z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, póz. 95). W wyroku NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95 ( ONSA 1997, nr 1, póz. 35) wyrażono trafnym pogląd, że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu l instancji (art. 138 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 1991 r. Nr 36, póz. 161 z późn. zm.)". W wyroku NSA z dnia 23 listopada 2006 r., sygn. akt l OSK 451/06 ( zam. zb. LEX nr 290649 ) wskazuje się też zasadnie, że : " Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu l instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. "
Zważyć należy dalej, że stosownie do art. 7 k.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji, a także przewidziany w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. obowiązek zawarcia w decyzji uzasadnienie faktycznego - które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawnego, zwierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa oraz ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. (tak między innymi komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego : M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005, a także J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., l SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131). Wskazanym wymogom winna odpowiadać także decyzja organu drugiej instancji (art. 107 § 1 -3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. ).
Jak już sygnalizowano na wstępie, rozstrzygnięcie organu odwoławczego przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. ma swoją specyfikę. Przepis ten upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co nawiązuje wprost do czynności wstępnych i postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym są określone w art. 136 k.p.a. W konsekwencji należy przyjąć, że organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 zd. 1 tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ma miejsce w szczególności wówczas, gdy organ pierwszej instancji takiego nie przeprowadził albo uczynił to w sposób wadliwy do tego stopnia, że uchybienia lub braki mogą być sanowane w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy.
Artykuł 138 § 2 zd. 2 stanowi, że przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W doktrynie i orzecznictwie podnosi się trafnie, że organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji nie tylko nie może w jakikolwiek sposób narzucać temu organowi treści rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 1990 r., IV SA 564/89, PiŻ 1991, nr 3, s. 15 ), lecz nie może także wpływać na nie w inny sposób, niż tylko przez wskazanie okoliczności, jakie organ pierwszej instancji powinien wziąć pod rozwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Takie wskazania organ pierwszej instancji może uwzględnić kierując się autrorytetm organu wyższego stopnia. Przepisy nie przewidują bowiem związania organu pierwszej instancji wskazówkami zawartymi w decyzji organu odwoławczego.
Odnosząc te ogólne uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wykonało w sprawie niniejszej obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy, o czym świadczy treść zaskarżonej decyzji . W jej uzasadnieniu organ drugiej instancji zawarł niezbędne ustalenia oraz wyjaśnienia w zakresie materialno prawnych i procesowych postaw orzekania, wykazał istnienie przesłanek do zastosowania w sprawie art. 138 art. 138 § 2 zd. 2, a także podał jakie okoliczności należy wyjaśnić przy ponownym rozpatrzeniu. Zarówno z uzasadnienia decyzji, jaki i odpowiedzi na skargę wynika, że wydając określone rozstrzygnięcie bez udziału wszystkich stron postępowania organ odwoławczy, ograniczył ustalenia i ocenę prawną stanu faktycznego do tych kwestii, które uznał za leżące u podstaw wydania decyzji kasacyjnej, nie narzucając słusznie organowi pierwszej instancji przyszłego rozstrzygnięcia. W tym zakresie słusznie nie poddał merytorycznej ocenie zarzutów odwołania ujętych w pkt e), f), h) i i) odwołania byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe, których rozważnie w świetle stwierdzonych uchybień przepisom postępowania było przedwczesne. W tej sytuacji za bezzasadne należy uznać zarzuty skargi, które wskazują na naruszenie art. 15 k.p.a. , a także art. 138 § 2 k.p.a.
Wadą uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest jednak to, że nie wyjaśniono w nim przyczyn braku takich rozważań. Za uchybienie należy uznać także nieodniesienie się przez organ drugiej instancji wprost do zarzutu podniesionego w pkt g) odwołania. [...] ocena raportu nie był w sprawie niniejszej bezprzedmiotowa lub przedwczesna skoro także organ drugiej instancji czynił na jego podstawie pewne ustalenia. O ile stanowisko w tym przedmiocie wyraził on w odpowiedzi na skargę,
powyższe jako spóźnione nie sanuje istniejącego braku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Tak wydana decyzja nie odpowiada w pełni wymogom wynikającym z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. Budzi także zastrzeżenia pod kątem właściwej realizacji zasad pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa , ich świadomości i kultury prawnej (art. 8 k.p.a.), oraz wyjaśniania stronom zasadności przesłanek , którymi organy administracji publicznej kierują się przy załatwieniu sprawy ( art. 11 k.p.a.). Stwierdzone uchybienia nie są jednak tego rodzaju by uznać, że doszło do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, którą wyrażono w art. 10 k.p.a.
Pomimo zasadności niektórych zarzutów skargi nie zachodzą przesłanki do jej uwzględnienie i wydania wyroku prowadzącego do eliminacji z obrotu prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak [...] względnie wyroku stwierdzającego w sentencji jej wydanie z naruszeniem prawa.
Artykuł 145 p.p.s.a. stanowi, że : " § 1. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli
zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego
lub w innych przepisach;
3.) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli
zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub
w innych przepisach.
§ 2. W sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu,
niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się
z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano
zaskarżoną decyzję lub postanowienie. "
Wymienione wyżej uchybienia popełnione przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie kwalifikują się ani do stwierdzenia naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani do stwierdzenia naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyn wskazanych w art. 145 §1 k.p.a. i 145a § 1 k.p.a., ani też do stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na wady wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.
Uchybienia te wiążą się z innym naruszeniem przepisów postępowania, przy czym nie są one tego rodzaju, by mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Do takie oceny upoważnia po pierwsze prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji i tych motywów, które w uzasadnieniu podano. Drugi powód stanowi charakteru uchybień, które nie polegają na błędnej wypowiedzi , lecz na jej braku, a zatem nawet hipotetycznie - z uwagi na autorytet organu wyższego stopnia, takie wady nie mogą spowodować negatywnych skutków przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ewentualny brak zaleceń w zakresie okoliczności jakie winien wziąć pod uwagę organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie jest dostateczną podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji albowiem obowiązujący w dacie jej wydania art. 138 § 2 k.p.a. w zd. drugim przewidywał możliwość, a nie powinność wskazania takich okoliczności. Kolejną przyczynę, która nie pozwala na uchylenie zaskarżonej decyzji stanowi okoliczność, że orzekając na podstawie materiału zgromadzonego przez organ pierwszej instancji i nie kwestionując przedstawionego raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia środowisko od strony formalnej, organ odwoławczy pośrednio sposób jego sporządzenia zaakceptował. Takie stanowisko potwierdza jedynie dodatkowo treść odpowiedzi na skargę.
W tym kontekście za bezzasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., a także zasady z szybkości postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a.
Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut skarżących z pkt g) odwołania.
Zarówno na gruncie przepisów ustawy stosownej w niniejszej sprawie, jak i uprzednio obowiązujących przepisów dotyczących decyzji środowiskowej, zawartych w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, charakter prawny oraz znaczenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko są tożsame. To zaś nakazuje uznać za aktualne nadal poglądy doktryny i orzecznictwa dotyczące analizowanej problematyki, które wypowiadano w poprzednim stanie prawnym.
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Z art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku gdy wnioskodawca wystąpił o ustalenie * zakresu raportu w trybie art. 69 - kartę informacyjną przedsięwzięcia, natomiast z art. 73 ust. 1- 2 ustawy, że dla przedsięwzięcia, dla którego zgodnie z odrębnymi przepisami jest wymagana decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się z urzędu, zaś wówczas raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko albo kartę informacyjną przedsięwzięcia sporządza organ właściwy do wydania decyzji. Raport sporządzany jest zatem przez podmiot zainteresowanego realizacją przedsięwzięcia, natomiast weryfikuje go organ administracji przeprowadzający ocenę oddziaływania na środowisko. Wszelkie wymogi jakie winien spełniać raport zostały określone w art. 66-67 ustawy. Regulacje zawarte w tych przepisach wskazują na informacyjny charakter raportu, który może-sporządzić inwestor osobiście albo powierzyć jego wykonanie dowolnej wybranej osobie. Ustawodawca nie wprowadził przy tym żadnych wymogów formalnych dotyczących podmiotów mogących sporządzić raport w sprawach wszczynanych na wniosek, w przeciwieństwie do takiej regulacji zawartej np. art. 174 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 z późn. zm.), w stosunku do osób sporządzających operaty szacunkowe wartości nieruchomości. Jeżeli nawet z uwagi na złożoność problematyki raport jest w praktyce sporządzany na zlecenie wnioskodawcy przez osobę lub osoby posiadające wiadomości specjalne w określonych dziedzinach, dokument taki nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a do osoby sporządzającej raport nie można stosować art. 84 § 2 k.p.a. (w tym art. 24 k.p.a.). Podobne stanowisko zajmuje K. Gruszecki w Komentarz do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( komentarz LEX/el. 2009 ) oraz WSA w Warszawie w wyroku z dnia z dnia 9 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 15/07 ( zrn. zb. LEK nr 362515) i jest ono zasadniczo różne od prezentowanego przez skarżących w odwołaniu.
Mając powyższe na uwadze oraz uznając, że skarga w sprawie niniejszej nie zasługuje na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu -jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.
Artykuł 200 p.p.s.a. stanowi , że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Zważywszy, że w sprawie niniejszej skargi nie uwzględniono oraz nie wystąpiły szczególne okoliczności wskazane w art. 206 p.p.s.a i art. 208 p.p.s.a., nie istniały podstawy do zasądzenia na rzecz skarżących od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zwrotu kosztów postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło