II SA/Kr 1384/17
WyrokWSA w Krakowie2017-12-18
Skład orzekający: Jacek Bursa, Krystyna Daniel, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może nałożyć grzywnę w celu przymuszenia na zobowiązanego do wykonania obowiązku rozbiórki, gdy zobowiązany podnosi zarzut niewykonalności tego obowiązku z uwagi na potencjalne naruszenie stabilności zbocza?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny jest uprawniony do nałożenia grzywny w celu przymuszenia w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku rozbiórki, nawet jeśli podnosi on zarzut niewykonalności. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ponownego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a kwestie te były już rozstrzygnięte w postępowaniu jurysdykcyjnym. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze i ma na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia grzywny w celu przymuszenia na J. Z. z powodu niewykonania obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego. J. Z. wniósł zażalenie, podnosząc zarzut niewykonalności obowiązku rozbiórki ze względu na potencjalne naruszenie stabilności zbocza i wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny. J. Z. wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących wstrzymania postępowania egzekucyjnego, bezprzedmiotowości obowiązku oraz nierozpoznanie dowodów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] dnia 25 sierpnia 2017r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia skargę oddala.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. S. dla Powiatu N., postanowieniem nr [...] z dnia 30 marca 2017 r. (znak: [...]) nałożył zobowiązanego J. Z. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 9 września 2015 r., Nr [...]. Nałożono również na J. Z. obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości [...] zł.
W zażaleniu od ww. rozstrzygnięcia, J. Z. wskazał, że podtrzymuje zarzut niewykonalności obowiązku, i wyjaśnił, że wykonanie obowiązku rozbiórki spowoduje nieodwracalne skutki związane z naruszeniem stabilności zbocza. Żalący się wniósł także o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa - A. S. z dnia 8 października 2013 r. oraz z mapy ewidencyjnej działki nr [...] w obrębie J..
Po rozpatrzeniu zażalenia, Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2017 r., (znak: [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2017 r., poz.1257) w związku z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 18 listopada 2010 r. (znak: [...]), w której nakazano właścicielowi obiektu - J. Z. rozbiórkę nie nadającego się do remontu i odbudowy budynku gospodarczo-inwentarskiego o wym. 7, 20 x 10,90 m, zlokalizowanego na dz. ew. [...] w miejscowości J. gm. G. [...]
W dniu 25 czerwca 2015 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne w terenie w wyniku, których stwierdzono, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany. PINB, działając jako wierzyciel, upomnieniem z dnia 31 lipca 2015 r. wezwał J. Z. do wykonania obowiązku, zastrzegając jednocześnie, że w razie jego niewykonania sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 11 sierpnia 2015 r. organ powiatowy ponownie przeprowadził kontrolę w terenie, która wykazała, że obowiązek przedmiotowej rozbiórki nie został wykonany. W dniu 9 września 2015 r. PINB, działając jako wierzyciel i jednocześnie organ egzekucyjny, wystawił tytuł wykonawczy nr [...], wszczynając tym samym wobec J. Z. postępowanie egzekucyjne w sprawie doprowadzenia do wykonania obowiązku rozbiórki.
Następnie Inspektor Nadzoru Budowlanego przywołał art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. wskazując, że jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a. - Grzywna ta nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł, z zastrzeżeniem, iż w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, wysokość grzywny stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.
W przedmiotowej sprawie egzekucja dotyczy spełnienia przez J. Z. obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, a ściślej obowiązku rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego o wymiarach 7,20 m x 10,90 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości J.. Skoro powierzchnia zabudowy tego budynku wynosi 78,48 m2, to prawidłowo taką wartość powierzchni zabudowy przyjął PINB w N. S. dla Powiatu N. do obliczenia grzywny nakładanej na J. Z.. Organ egzekucyjny posłużył się też prawidłowo określoną ceną 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, którą przyjął z obowiązującego w dniu orzekania przez ten organ Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 lutego 2017 r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2016 r. (Dz. U. GUS z 2017 r., poz. 11). Cena ta wynosiła [...] zł. Na podstawie tak pozyskanych danych wysokość grzywny w celu przymuszenia wyliczono w następujący sposób: 78,48 m2 x 1/5 x 4000 zł/m2 = 62 784,00 zł.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z aktualnym stanem prawnym obowiązującym na dzień wydania ww. decyzji MWINB, wysokość grzywny wyliczona z uwzględnieniem aktualnego komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 sierpnia 2017 r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2017 r. (Dz. U. GUS z 2017 r. póz. 38), byłaby wyższa niż wysokość grzywny nałożonej skarżonym postanowieniem. Organ odwoławczy, będąc związany zakazem orzekania na niekorzyść (art. 139 K.p.a.), uznał jednak, że nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w skarżonym postanowieniu w taki sposób, że byłoby ono niekorzystne dla wnoszącego zażalenie. MWINB stwierdził, że nie ma wątpliwości co do tego, że nałożenie na zobowiązanego J. Z. grzywny w wysokości wyższej niż kwota [...]zł byłoby dla niego niekorzystne. Skoro nie zachodzą w przedmiotowej sprawie okoliczności określone jako wyjątki od zakazu orzekania na niekorzyść, organ II instancji postanowił utrzymać w mocy całość skarżonego postanowienia, również w zakresie wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia.
Dalej stwierdzono, że zaskarżone postanowienie zawiera wymagane w art. 122 § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, iż w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku będzie orzeczone wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego.
Ustosunkowując się do podniesionych w zażaleniu zarzutów, MWINB w pierwszej
kolejności zaznaczył, że zarzuty są odrębnym od zażalenia na postanowienie środkiem prawnym służącym zobowiązanemu. Wskazano, że sprawa zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.) była już w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym ostatecznie rozstrzygnięta przez właściwe organy. Zarówno wskazana przez stronę okoliczność związana z zagrożeniem naruszeniem stabilności zbocza w przypadku dokonania rozbiórki budynku gospodarczo-inwentarskiego jak również kwestia dokumentów (tj. opinia geologa z 8 października 2013 r. oraz mapa ewidencyjna działki nr [...] w obrębie J.) w ocenie organów nie świadczyła o niewykonalności egzekwowanego obowiązku.
W niniejszej sprawie Inspektor Nadzoru Budowlanego nie stwierdził przesłanek uzasadniających pozytywne odniesienie się do kwestii wstrzymania "wykonalności tytułu wykonawczego decyzji PINB z dnia 18 listopada 2010 r. znak[...] [...]" i nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 17 § 2 u.p.e.a.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. Z. zarzucając naruszenie:
- art. 23 § 6 P.e.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego tym bardziej, iż skarżący przedstawił okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, które mają charakter wyjątkowy wobec uruchomienia górotworu na skutek wykonania obowiązku;
- art. 7 § 2 i 3 P. e. a. poprzez odmowę wstrzymania egzekucji, pomimo że egzekwowany obowiązek stał się bezprzedmiotowy, a także brak wyjaśnienia, dlaczego nałożono grzywnę w takiej, a nie innej wysokości, w sytuacji konieczności pozostawienia budynku z naruszeniem zasad racjonalnego działania (art. 7 § 2) i zasady niezbędności (art. 7 § 3);
- art. 8 P.e.a. w zw. z art. 7, 8 k.p.a. poprzez odmowę wstrzymania egzekucji niezaskarżalnym postanowieniem nr [...] z dnia 25.08.2017 r. znak do czasu rozpatrzenia wniosku strony w tym zakresie;
- naruszenie art. 7 k.p.a., 28 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 105 k.p.a. ze względu na naruszenie przez organ słusznego interesu obywatela, a także poprzez:
- nie rozpoznanie przez organy obu instancji dowodu z opinii geologa, na okoliczność, iż obowiązek rozbiórki jest niewykonalny, albowiem doprowadziłby do unicestwienia pozostałych budynków, a przyczyny te są trwałe, niezależne od zobowiązanego oraz uniemożliwiające jego realizację, co potwierdza załączona do akt jako dowód w sprawie opinia geologiczna z 8.10.2013 r.;
- nie przeprowadzenie dowodu z załączonej mapy ew. działki nr [...] w obrębie J. z odręcznie oznaczonym przedmiotowym budynkiem oraz kierunkiem ruchu górotworu do potoku, z której wynika, iż ta budowla chroni stabilność zbocza przed suwaniem się mas ziemnych spod budynku mieszkalnego pod nr [...] oraz spod drugiego uratowanego budynku gospodarczego.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", nie potwierdziła zasadności wniesionej skargi.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201), zwanej dalej: "u.p.e.a.", w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia obowiązku określonego w tytule wykonawczym, wynikającego z decyzji organu o nakazie rozbiórki części obiektu, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Na wstępie wskazać należy, że istotą postępowania egzekucyjnego w administracji jest przymusowe wykonanie obowiązków wymienionych w art. 2 u.p.e.a. w przypadku uchylania się zobowiązanych od wykonania tych obowiązków. Trzeba podkreślić, że nie prawem, lecz obowiązkiem wierzyciela (w niniejszej sprawie jest nim PINB w N. S.) jest doprowadzenie do wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie wykonaniu podlega obowiązek rozbiórki wynikający z decyzji PINB z 18 listopada 2010 r. Na obecnym etapie postępowania ani organy prowadzące postępowanie egzekucyjne, ani też sąd nie ma kompetencji do ponownego badania prawidłowości wydania decyzji kreującej obowiązek. Z art. 29 § 1 zd. 2 u.p.e.a. wynika jednoznacznie, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.
Wysokość grzywny w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (art. 121 § 5 u.p.e.a).
W zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, inspektor nadzoru budowlanego jest organem egzekucyjnym w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych w imieniu tego organu decyzji i postanowień.
W okolicznościach sprawy niesporne jest, że J. Z. jest zobowiązany do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 9 września 2015 r., wynikającego z ostatecznej decyzji PINB w N. S. z dnia 18 listopada 2010 r.
Przedmiotem rozbiórki jest budynek gospodarczo-inwentarski o wym. 7,20 x 10,90 m, zlokalizowany na dz. ew. [...] w miejscowości J. gm. G. [...]
Z ustaleń organu wynika, że przedmiotowy nakaz rozbiórki nie został wykonany pomimo kierowanego do zobowiązanego upomnienia. W takiej sytuacji, organ miał uzasadnione powody do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki o charakterze niepieniężnym.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie zastosowanego środka egzekucyjnego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 7 § 2 ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W postępowaniu dotyczącym rozbiórki obiektu budowlanego możliwe jest zastosowanie jedynie dwóch środków wymienionych w art.1a pkt 12 lit. b u.p.e.a., to jest grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. Obowiązkiem organu egzekucyjnego jest rozważenie, zastosowanie którego z tych środków jest właściwe przy realizacji obowiązku wykonania rozbiórki (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt II SA/Po 327/17, CBOSA). Stosownie do treści art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Jest więc ona środkiem, który z uwagi na dolegliwość natury finansowej skłania zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Grzywna w celu przymuszenia znajduje zastosowanie do wszystkich obowiązków o charakterze niepieniężnym polegających na braku działania (czyli zaniechaniu, znoszeniu) lub pewnym działaniu. Natomiast w przypadku egzekucji obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego najpierw powinna być nałożona grzywna w celu przymuszenia, zaś dopiero w drugiej kolejności powinno być zastosowane wykonanie zastępcze (por. wyrok NSA z dnia z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt II OSK 538/13, z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2315/10, z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1387/10, CBOSA). Jednocześnie podkreślić należy, że grzywna w celu przymuszenia spełnia funkcję motywującą zobowiązanego do spełnienia nałożonego obowiązku. Nie jest więc karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się (por. wyroki NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1169/09, z dnia 2 lutego 2010r., sygn. akt II OSK 235/09, z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1642/06, CBOSA).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Jest to bowiem środek mniej dolegliwy, a zarazem skłaniający zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Dopiero brak skuteczności grzywny w celu przymuszenia powinien być podstawą do zastosowania innego środka egzekucyjnego – wykonania zastępczego. Wyjaśnić przy tym należy, że wykonanie zastępcze jest bardziej uciążliwe, zgodnie bowiem z art. 127 u.p.e.a. polega na zleceniu innej osobie wykonania czynności, do której był obowiązany, na koszt i ryzyko zobowiązanego. Wykonanie zastępcze wprowadza do postępowania egzekucyjnego nowy podmiot - wykonawcę, który zgodnie z art. 132 § 2 u.p.e.a. decyduje czy odstąpi od dalszego prowadzenia wykonania zastępczego. Tymczasem w przypadku zastosowania grzywny, to zobowiązany pozostaje głównym podmiotem decydującym o wykonaniu obowiązku. Może on w każdym czasie wykonać obowiązek a tym samym uchronić się od konieczności zapłacenia grzywny. W myśl bowiem art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Nadto, zgodnie z art. 126 u.p.e.a., uiszczona lub ściągnięta grzywna może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w części lub całości. Unormowania te wskazują, że środek egzekucyjny w postaci grzywny jest, co do zasady środkiem o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego. W przypadku zastosowania tego drugiego środka, zobowiązany do dokonania rozbiórki zostaje bowiem zgodnie z art. 127 i 133 § 1 u.p.e.a. obciążony pełnymi kosztami wykonania zastępczego.
Za bezzasadny należało również uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 § 3 u.p.e.a. W myśl art. 7 § 3 u.p.e.a. stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy, zaś zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania. Przepisy powyższe są konsekwencją zasady tzw. niezbędności, co oznacza, że postępowanie egzekucyjne prowadzi się wyłącznie wówczas gdy istniejący obowiązek o charakterze publicznoprawnym nie został wykonany przez zobowiązanego dobrowolnie i nie ma innej możliwości zrealizowania go. Aby uznać zatem zasadność zastosowania środka egzekucyjnego organ egzekucyjny winien dysponować nie budzącą wątpliwości wiedzą, że obowiązek nie został wykonany.
W przedmiotowym postępowaniu bezsporne jest, że nałożony na skarżącego obowiązek nie został wykonany.
Niezasadny jest również zarzut skarżącego, że w sprawie zaistniały przesłanki do wstrzymania postępowania na zasadzie art. 23 § 6 u.p.e.a.
W myśl art. 23 § 1 u.p.e.a. - nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. W ramach tych kompetencji organ nadzoru jest: 1) organem odwoławczym od postanowień organu egzekucyjnego, 2) organem sprawującym kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne (art. 23 § 4 u.p.e.a.). W tym ostatnim przypadku oznacza to przeprowadzanie z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym (art. 23 § 6 u.p.e.a.). W ramach prowadzonych czynności kontrolnych organ w wyjątkowych sytuacjach może wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne w oparciu o przesłanki, o którym mowa w tym przepisie.
Celem tego przepisu jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego, zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na tej podstawie muszą mieć charakter szczególnie wyjątkowy, co oznacza, że powinny w sposób oczywisty odbiegać od występujących powszechnie. W trybie zmierzającym do wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych w oparciu o art. 23 § 6 nie jest możliwe kwestionowanie działań organu egzekucyjnego.
Podkreślić należy również, że u.p.e.a. nie normuje instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika, czego domaga się skarżący. Wniosek taki, skierowany do organu nadzoru, może jedynie stanowić podstawę podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu. Wskazany przepis nie daje zatem żadnych bezpośrednich uprawnień zobowiązanemu poddanemu egzekucji (por. wyrok NSA z 8 października 1999 r. o sygn. akt III SA 7798/98 - LEX nr 46233). Tryb przewidziany art. 23 § 6 u.p.e.a. nie przysługuje zatem dłużnikowi. Pogląd, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika został wyrażony także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 2009 r. o sygn. akt II FSK 1925/07 oraz w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 września 2007 r. o sygn. akt III SA/Wa 3584/06, z 18 lutego 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 1773/13, z 6 maja 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 93/14, z 24 października 2014 r. o sygn. akt V SA/Wa 936/14 i z 6 marca 2015 r. o sygn. akt V SA/Wa 2114/14 (wszystkie pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stanowisko takie znajduje także potwierdzenie w aktualnym brzmieniu art. 23 § 6 u.p.e.a., nadany ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1269). W uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazano na orzecznictwo sądów administracyjnych prezentujące wykładnię instytucji wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jako prerogatywy organu nadzoru przysługującej z urzędu, dodając, iż przepis wprowadza w błąd zobowiązanych, którzy składają wnioski o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego bądź czynności egzekucyjnych, oczekując merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie.
Sąd nie dopatrzył się również trafności zarzutów skargi co do naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego i postępowania administracyjnego, w tym m.in. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 105 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie. Po pierwsze zważyć należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego tylko, gdy przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Tym samym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym jedynie uzupełniająco. Odnośnie postępowania wyjaśniającego kwestie związane z obowiązkiem egzekwowanym w postępowaniu egzekucyjnym - organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 zd. drugie u.p.e.a.). Postępowanie egzekucyjne nie jest bowiem procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Taka konkretyzacja ma miejsce na etapie wcześniejszym, określanym jako postępowanie jurysdykcyjne. Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny ma ograniczone możliwości badania sprawy, jego kognicja ogranicza się tylko i wyłącznie do zagadnień, związanych z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie ma natomiast umocowania, aby sięgać "wstecz" i badać prawidłowość sposobu, w jaki w fazie jurysdykcyjnej skonkretyzowano prawa i obowiązki strony. Nie może zatem odnosić się do zagadnień, związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego. Punktem wyjścia dla organu egzekucyjnego jest wykonywany akt administracyjny. Dopóki znajduje się on w obrocie prawnym, organ prowadzący egzekucję jest nim związany. W żadnym wypadku nie może samodzielnie dokonywać jego weryfikacji (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2016 r., II FSK 1138/14, Lex nr 2082790).
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze, a w szczególności naruszenia przez organ art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., stwierdzić należy, że nie mogły odnieść zamierzonego skutku, ponieważ nie podlegały rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu. Kwestie te odwołują się bowiem do okoliczności, które podlegały już rozważeniu w ramach postępowania zgłoszenia zarzutów (PINB postanowieniem z dnia 8 lipca 2016 r. odmówił uwzględnienia zarzutów, a MWINB w K. w wyniku rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego, postanowieniem z dnia 22 marca 2017 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu pierwszej instancji). W uzasadnieniach ww. rozstrzygnięć odniesiono się do wskazanych w skardze opinii i map.
W ocenie Sądu, skarżący podnoszonymi argumentami, nie podważył skutecznie prawidłowości wydania zaskarżonego postanowienia.
Podsumowując wskazać należy, że postanowienie o nałożeniu grzywny zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 122 § 2 u.p.e.a. Zawiera ono wezwanie do uiszczenia grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem o konsekwencjach jej niezapłacenia. Zawiera także wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z pouczeniem o dalszych konsekwencjach jego niewykonania. Organy egzekucyjne wykazały, że spełnione zostały przesłanki wymierzenia grzywny w celu przymuszenia, a jej wysokość została w sposób wystarczający uzasadniona. Tym samym organy egzekucyjne wypełniły wymóg z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.a.e.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło