II SA/Kr 1513/25
PostanowienieWSA w Krakowie2026-02-26
Skład orzekający: Monika Niedźwiedź, Małgorzata Łoboz, Joanna Człowiekowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie oraz mieszkańcy Sołectwa N. posiadają legitymację procesową do zaskarżenia uchwały Rady Gminy Gdów uchylającej uchwałę w sprawie przekazania nieruchomości mienia komunalnego do zarządzania i korzystania Sołectwu N.?Ratio decidendi
Sąd odrzucił skargi Stowarzyszenia oraz mieszkańców Sołectwa N. z uwagi na brak legitymacji procesowej. Sąd uznał, że ani Stowarzyszenie, ani mieszkańcy nie wykazali naruszenia swojego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę. Interes Stowarzyszenia jako byłego dzierżawcy oraz potencjalnego przyszłego dzierżawcy, a także interes mieszkańców jako członków wspólnoty samorządowej, zostały zakwalifikowane jako interesy faktyczne lub hipotetyczne, nie zaś jako interesy prawne w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.Stan faktyczny
Stowarzyszenie "[...]" oraz mieszkańcy Sołectwa N. zaskarżyli uchwałę Rady Gminy Gdów uchylającą uchwałę z 2005 r. w sprawie przekazania nieruchomości mienia komunalnego do zarządzania i korzystania Sołectwu N. Skarżący zarzucili naruszenie procedury uchwałodawczej, w tym nieuzasadnioną reasumpcję głosowania oraz brak uzyskania zgody zebrania wiejskiego na uszczuplenie praw sołectwa. Stowarzyszenie powoływało się na swoje prawa wynikające z umów dzierżawy oraz ekspektatywę ich przedłużenia. Mieszkańcy wywodzili legitymację z faktu bycia mieszkańcami sołectwa i prawa do uczestnictwa w zebraniu wiejskim. Gmina Gdów wniosła o odrzucenie skarg z powodu braku legitymacji procesowej skarżących.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargi Stowarzyszenia "[...]" oraz J. M., K. S., A. T., S. S. i P. N. na uchwałę Rady Gminy Gdów. Zwrócono skarżącym uiszczone wpisy od skarg.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia "[...]" oraz J. M., K. S., A. T., S. S. i P. N. na uchwałę nr XXI/192/2025 Rady Gminy Gdów z dnia 11 września 2025 r. uchylającej uchwałę w sprawie przekazania Sołectwu N. do zarządzania i korzystania, nieruchomości mienia komunalnego Gminy G., położonych w N. postanawia: I. odrzucić skargi; II. zwrócić każdemu ze skarżących kwotę po 300 zł (trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Stowarzyszenie "[...] z siedzibą w N. wniosło do Wojewódzkiego Sądu w Krakowie skargę na uchwałę nr XXI/192/2025 Rady Gminy Gdów z dnia 11 września 2025 r. uchylającą uchwałę w sprawie przekazania Sołectwu N. , do zarządzania i korzystania, nieruchomości mienia komunalnego Gminy Gdów, położonych w N.
Zaskarżonej uchwale zarzucono:
- naruszenie procedury uchwałodawczej, tj. art. 14 ust. 1 u.s.g. oraz § 30 ust. 9 Statutu Gminy Gdów (uchwalonego uchwałą Rady Gminy Gdów nr XLI/304/2017 z dnia 21 września 2017 r.) przez podjęcie zaskarżonej uchwały w drodze reasumpcji pierwotnego głosowania, mimo braku przesłanek do przeprowadzenia reasumpcji głosowania przewidzianych § 30 ust. 9 Statutu Gminy Gdów, a w konsekwencji podjęcie uchwały wbrew wynikowi pierwotnego głosowania, w którym większością 8 głosów “przeciw" do 7 głosów “za" uchwała została odrzucona przez organ, a zatem z naruszeniem zasady większości wynikającej z art. 14 ust. 1 u.s.g.;
- naruszenie procedury uchwałodawczej, tj. art. 48 ust. 2 u.s.g. przez podjęcie uchwały skutkującej uszczupleniem dotychczasowych praw Sołectwa N. do zarządzania mieniem komunalnym (działkami nr [...] o powierzchni 3,34 ha, nr [...] o powierzchni 2,54 ha, nr [...] o powierzchni 0,81 ha, nr [...] o powierzchni 7,34 ha, nr [...] o powierzchni 9,47 ha, nr [...] o powierzchni 4,75 ha, nr [...] o powierzchni 4,24 ha, nr [...] o powierzchni 3,92 ha), tj. praw uzyskanych na mocy uchwały Rady Gminy Gdów z dnia 27 grudnia 2005 r., nr XLI1/277/2005, bez uprzedniego uzyskania obligatoryjnej zgody Zebrania Wiejskiego Sołectwa N. na ograniczenie uprawnień zarządczych.
Mając na uwadze powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła stwierdzenie nieważności uchwały w całości, a także, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentow wymienionych w skardze.
W uzasadnieniu skargi podano, że Stowarzyszenie wywodzi swoją legitymację do wniesienia niniejszej skargi z następujących okoliczności:
Po pierwsze, z przysługującego mu prawa użytkowania, wynikającego z umowy dzierżawy, zawartej na okres do 31 grudnia 2024 r., następujących działek: - nr [...] o powierzchni 3,34 ha, - nr [...] o powierzchni 2,54 ha, - nr [...] o powierzchni 9,47 ha,
- nr [...] o powierzchni 4,75 ha, - nr [...] o powierzchni 7,34 ha, - nr [...] o powierzchni 4,24 ha, - nr [...] o powierzchni 3,92 ha, które to działki do dnia podjęcia zaskarżonej uchwały były zarządzane przez Sołectwo N. na mocy uchwały Rady Gminy Gdów z dnia 27 grudnia 2005 r., nr XLII/277/2005.
Po drugie, Stowarzyszenie wywodzi swoją legitymację do wniesienia niniejszej skargi z przysługującego mu prawa posiadania majątku oraz prowadzenia działalności gospodarczej na cele statutowe - tj. naruszenia interesu prawnego opartego na art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, które to prawa zostały naruszone odebraniem Sołectwu N. praw zarządczych wobec działek, co de facto pozbawiło Stowarzyszenie możliwości zawarcia kolejnej umowy dzierżawy.
Po trzecie, Stowarzyszenie wywodzi swoją legitymację do wniesienia niniejszej skargi ze względu na quasi-indywidualny charakter zaskarżonej uchwały, która jak wynika z jej uzasadnienia, została podjęta właśnie z uwagi na sytuację faktyczno-prawną Stowarzyszenia i trwającego z nim stosunku dzierżawy działek.
Dalej wskazano, że na mocy uchwały 2005 Rady Gminy Gdów działki zostały pozostawione do dyspozycji mieszkańców Sołectwa N. którzy wielokrotnie i kategorycznie deklarowali wolę oddania nieruchomości w ramach dzierżawy bądź w oparciu o inną podstawę prawną do dyspozycji Stowarzyszenia. Samo Stowarzyszenie zostało utworzone zgodnie z ustaleniami przyjętymi przez mieszkańców Sołectwa z Wójtem Gminy Gdów. Na kanwie tychże ustaleń przyjęto, iż Stowarzyszenie w ramach umowy dzierżawy będzie gospodarować powierzonymi działkami zgodnie z wolą mieszkańców Sołectwa, skupioną w szczególności na prawidłowym zagospodarowaniu terenu celem udostępnienia go mieszkańcom oraz turystom.
W celu realizacji powyższych zamierzeń Wójt Gminy Gdów, niejako w wykonaniu uchwał podejmowanych przez Zebranie Wiejskie Sołectwa, zawarł szereg umów dzierżawy ze Stowarzyszeniem, począwszy od 2016 r. Ostatnia umowa dzierżawy została zawarta na okres do 31 grudnia 2024 r. Jeszcze we wrześniu 2024 r. Stowarzyszenie złożyło, tak jak dotychczas, odpowiedni wniosek do Wójta Gminy Gdów o przedłużenie umowy dzierżawy na kolejny okres (załącznik nr 3). Na wniosek Wójt Gminy Gdów odpowiedział w piśmie z dnia 16 października 2025 r. (załącznik nr 4), że temat przedłużenia dzierżawy będzie poruszony podczas zebrania wiejskiego planowanego na listopad 2024 r.
Do dnia 31 grudnia 2024 r. Stowarzyszenie zgodnie z umową dzierżawy użytkowało działki i po zasięgnięciu wstępnej, pozytywnej opinii Sołectwa N. , przedstawionej ostatecznie w uchwale Zebrania Wiejskiego z dnia 28 marca 2025 r., nr 4/28/2025, Stowarzyszenie posiadało ekspektatywę przedłużenia umowy dzierżawy na kolejny okres, także w związku z odpowiednim, wcześniejszym przedłożeniem wniosku z września 2024 r. o przedłużenie umowy. Wspomniana ekspektatywa kontynuowania stosunku dzierżawy działek wynikała z konsekwentnego podejmowania przez Zebranie Wiejskie Sołectwa N. pozytywnych uchwał w przedmiocie oddania Stowarzyszeniu zarządzanych przez Sołectwo działek, kolejno w 2016 roku, w 2018 roku oraz w 2025 r. Stowarzyszenie pozostawało zatem w uzasadnionym przekonaniu, że wobec pozytywnego stanowiska Sołectwa, czyli podmiotu zarządzającego działkami, działki te zostaną ponownie wydzierżawione Stowarzyszeniu. Za zamiarem kontynuowania umowy dzierżawy przemawiała również jednoznaczna deklaracja Wójta Gminy Gdów, że umowa ta będzie kontynuowana. Jednak mimo jednoznacznej opinii wyrażonej wielokrotnie przez Sołectwo oraz mimo własnych zapewnień złożonych Stowarzyszeniu, Wójt Gminy Gdów postanowił odmówić Stowarzyszeniu dalszej dzierżawy działek, działając w tym zakresie wbrew Sołectwu zarządzającemu tymi nieruchomościami na mocy uchwały 2005.
Podano dalej, że w styczniu 2025 r. podczas trwającego Zebrania Wiejskiego Sołectwa N. Wójt Gminy Gdów odmówił poddania pod obrady Zebrania uchwały wyrażającej pozytywną opinię na kontynuowanie umowy dzierżawy ze Stowarzyszeniem, mimo jednoznacznych żądań mieszkańców Sołectwa.
Mimo prowadzonej przez Sołectwo, Stowarzyszenie i Gminę Gdów korespondencji, Gmina Gdów jeszcze przed podjęciem uchwały pozwała Stowarzyszenie (doręczenie pozwu nastąpiło 9 maja 2025 r.; sprawa toczy się przed Sądem Rejonowym w M. do sygn. akt [...]), żądając wydania działek zajmowanych przez Stowarzyszenie w związku z umową dzierżawy. Tym samym Gmina Gdów podjęła działania sprzeczne z wolą podmiotu zarządzającego działkami - Sołectwa N. oraz wbrew zapewnieniom Wójta Gminy Gdów.
Ekspektatywę kontynuacji stosunku dzierżawy ostatecznie zniweczyło podjęcie zaskarżonej uchwały, która odebrała Sołectwu przysługujące mu uprawnienia zarządcze, a tym samym pozbawiła Sołectwo jakiegokolwiek wpływu na kontynuowanie umowy darowizny ze Stowarzyszeniem. Rada Gminy Gdów podejmując uchwałę de facto wyeliminowała pozytywne dla Stowarzyszenia uchwały Zebrania Wiejskiego Sołectwa N. i tym samym drastycznie zmniejszyła szanse Stowarzyszenia na kontynuowanie dzierżawy działek.
Podjęcie zaskarżonej uchwały naruszyło zatem interes prawny Stowarzyszenia, tj. prawo użytkowania działek, wynikające ze stosunku dzierżawy regulowanego art. 693 § 1 Kodeksu cywilnego i związanej z nim ekspektatywy kontynuowania umowy dzierżawy, w związku z którą Stowarzyszenie zawarło umowy i zaciągnęło zobowiązania na 2025 r.
Powyższe antagonistyczne działania organów Gminy Gdów, zdaniem Stowarzyszenia, wpływają również na realizację umów (a raczej niemożność ich realizacji), które Stowarzyszenie zawierało w 2024 r. z wędkarzami oraz innymi podmiotami zainteresowanymi korzystaniem z łowiska na przyszłość, tj. na okres 2025 r. z uzasadnionym założeniem, wobec aprobaty Sołectwa i Wójta Gminy Gdów, że umowa dzierżawy będzie kontynuowana. Pozbawienie Sołectwa i Stowarzyszenia przysługujących im praw zarządczych nad działkami w wyniku podjęcia zaskarżonej Uchwały naraziło Stowarzyszenie na roszczenia jego kontrahentów o nienależyte wykonanie umów zawartych na okres 2025 r. wobec utraty przez Stowarzyszenie praw do użytkowania działek. Powyższe może doprowadzić do uszczuplenia majątku Stowarzyszenia, nie mówiąc już o skutku uchwały w postaci uniemożliwienia Stowarzyszeniu prowadzenia działalności gospodarczej na potrzeby statutowe.
Podkreślono, że Stowarzyszenie na przestrzeni lat dzierżawienia działek, tj. od 2016 r. poniosło szereg nakładów na działki, w szczególności związane z utrzymywaniem czystości akwenów, stałym i planowym zarybianiem stawów, utrzymywaniem infrastruktury, czynnościami porządkowo-eksploatacyjnymi utrzymywaniem szlaków dla użytkowników, promocją terenu w social mediach. Zaskarżona uchwała narusza zatem interes prawny Stowarzyszenia wynikający z art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach.
W odniesieniu do trzeciej podstawy legitymacji skargowej Stowarzyszenia podkreślono, że uchwała została podjęta z motywacji dotyczącej bezpośrednio Stowarzyszenia, tj. uchwała miała na celu uniemożliwienie dalszego korzystania przez Stowarzyszenie z dzierżawionych działek. Uzasadnienie uchwały skupia się przede wszystkim na sporze Gminy Gdów ze Stowarzyszeniem, dotyczącym korzystania z działek. Można zatem pokusić się o stwierdzenie, że uchwała została podjęta przez organ przede wszystkim z uwagi na indywidualną sytuację faktyczno-prawną skarżącego Stowarzyszenia, co wprost uzasadnia występowanie po jego stronie legitymacji do wniesienia niniejszej skargi.
W uzasadnieniu zarzutów skargi Stowarzyszenie podniosło, że zaskarżona uchwała została podjęta przez Radę Gminy Gdów z zasadniczo dwoma naruszeniami przepisów procedury uchwałodawczej. Po pierwsze, uchwała została podjęta w wyniku nieuzasadnionej reasumpcji głosowania Rady Gminy Gdów, która w pierwotnym głosowaniu odrzuciła uchwałę większością 8 głosów “przeciw" do 7 głosów “za". Jak wynika z protokołu XXI sesji organu, a także nagrania z XXI sesji organu dostępnego na stronie BIP Organu (46:30 minuta nagrania), po pierwszym głosowaniu nad uchwałą, radny J. B. zgłosił, że popełnił błąd w głosowaniu i zamiast zagłosować "za" podjęciem uchwały zagłosował "przeciw". W związku z powyższym radny J. B. wniósł o reasumpcję głosowania nad uchwałą. Przewodnicząca Rady Gminy przyjęła ww. wniosek radnego do porządku obrad i następnie zarządziła przerwę. Po przerwie w obradach, bez przeprowadzania debaty w przedmiocie wniosku o reasumpcję, organ podjął uchwałę o reasumpcji głosowania nad zaskarżoną uchwałą. W wyniku powtórzonego głosowania organ przyjął zaskarżoną uchwałę większością 8 głosów “za" do 7 głosów “przeciw".
Zgodnie z § 30 ust 9 Statutu Gminy Gdów: W razie zaistnienia istotnych i niedających się usunąć wątpliwości co do przebiegu głosowania, obliczenia jego wyników lub wprowadzenia w błąd radnych co do zasad głosowania Rada, na wniosek radnego, może postanowić o powtórzeniu głosowania (reasumpcja). Z wyżej wymienionego przepisu wynika, że Rada Gminy ma możliwość postanowienia o powtórzeniu głosowania tylko w trzech przypadkach, tj. 1) w razie zaistnienia istotnych i niedających się usunąć wątpliwości co do przebiegu głosowania; 2) w razie zaistnienia istotnych i niedających się usunąć wątpliwości co do obliczenia jego wyników lub 3) w przypadku wprowadzenia w błąd radnych co do zasad głosowania. Co oczywiste na kanwie stanu faktycznego wynikającego z protokołu z XXI sesji organu oraz nagrania XXI sesji organu, podczas głosowania nad uchwałą nie doszło do ziszczenia żadnej z trzech przesłanek możliwości przeprowadzenia reasumpcji. Nie sposób uznać prozaicznego błędu radnego za niedająca się usunąć wątpliwość co do przebiegu głosowania czy obliczenia jego wyniku. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie sposób również mówić o wprowadzeniu radnych w jakikolwiek błąd co do zasad głosowania. Ponieważ zgodnie z art. 7 Konstytucji organy władzy publicznej (w tym także rady gmin) działają na podstawie i w granicach prawa, Rada Gminy Gdów nie miała możliwości powtórzenia głosowania na innej podstawie niż § 30 ust. 9 Statutu Gminy Gdów, która to podstawa nie mogła mieć zastosowania w niniejszym stanie faktycznym, to powtórzenie głosowania nad uchwałą przez organ nastąpiło w sposób niezgodny z prawem. Podjęcie uchwały z naruszeniem Statutu Gminy Gdów, jako aktu prawa miejscowego, stanowi naruszenie prawa skutkujące nieważnością uchwały, jak przyjął WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., II SA/Rz 1507/16. W konsekwencji powtórzone głosowanie nad uchwałą było nieważne, a zatem wobec wyniku pierwotnego głosowania, tj. 8 głosów “przeciw" do 7 głosów “za" podjęciem uchwały, uznanie zaskarżonej uchwały za podjętą nastąpiło z naruszeniem art. 14 ust. 1 u.s.g., tj. z naruszeniem zasady większości głosów, co potwierdza WSA w Olsztynie w wyroku dnia 29 maja 2025 r., II SA/Ol 89/25.
Dalej wskazano, że zgodnie z art. 48 ust. 2 u.s.g. rada gminy nie może uszczuplić dotychczasowych praw sołectw do korzystania z mienia bez zgody zebrania wiejskiego. Choć w doktrynie i orzecznictwie brak jednolitego stanowiska, dotyczącego wykładni pojęcia "dotychczasowych praw sołectw do korzystania z mienia", to wykładnia gramatyczna przepisu art. 48 ust. 2 u.s.g. pozwala na przyjęcie, że chodzi o uszczuplenie praw zarządczych sołectw, które zostały im uprzednio przyznane przez radę gminy. Za powyższą wykładnią przemawiają również względy systemowe. Ustawodawca w art. 35 ust. 1 u.s.g. przewidział, że przed uchwaleniem statutu jednostki pomocniczej (tu: Sołectwa N. organy gminy powinny przeprowadzić obligatoryjne konsultacje społeczne z mieszkańcami. Powyższy przepis zapewnia czynny udział mieszkańców w procesie uchwałodawczym dotyczącym ich sołectwa. Przepis art. 35 ust. 1 u.s.g. stanowi ogólne zasady regulowania ustroju jednostek pomocniczych, wobec których przepisem szczególnym jest art. 48 u.s.g., który w zakresie przekazywania mienia komunalnego w zarząd jednostce pomocniczej (sołectwu) przewiduje bardziej szczegółowe wymogi niż przepis art. 35 u.s.g. (np. wymóg ustalenia zakresu czynności zarządczych wykonywanych samodzielnie przez sołectwa).
Również wynikający z art. 48 ust. 2 u.s.g. wymóg uzyskania zgody zebrania wiejskiego przed podjęciem uchwały skutkującej uszczupleniem praw zarządczych sołectwa stanowi regulację szczególną wobec art. 35 ust. 1 u.s.g. Taki sposób uregulowania procesu uchwałodawczego w zakresie mienia i ustroju jednostek pomocniczych gminy, świadczy o woli ustawodawcy obwarowania kwestii dotyczących mienia komunalnego powierzonego jednostkom pomocniczym dalej idącymi rygorami proceduralnymi (obligatoryjna zgoda Zebrania Wiejskiego w przypadku przepisu szczególnego art. 48 ust. 2 u.s.g. - w miejsce wymogu konsultacji z art. 35 ust. 1 u.s.g. - przepisu ogólnego).
Wszystkie powyższe regulacje mają za cel umożliwienie mieszkańcom gminy czynnego i bezpośredniego udziału w ustalaniu ustroju gminy i jej jednostek pomocniczych, a także czynnego i bezpośredniego udziału w zarządzaniu mieniem komunalnym.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, strona skarżąca zauważyła, że Sołectwo N. (czyli jego mieszkańcy) od 20 lat zarządzało działkami objętymi uchwałą na podstawie uchwały 2005. Zarządzane działki stanowiły istotną część mienia powierzonego Sołectwu. Nie budzi wątpliwości, że odebranie Sołectwu N. praw zarządczych nad działkami objętymi uchwałą stanowiło uszczuplenie praw Sołectwa nadanych mu uchwałą 2005. W powyższych okolicznościach, przed podjęciem uchwały organ powinien był zatem w trybie art. 48 ust. 2 u.s.g. wystąpić o zgodę Zebrania Wiejskiego Sołectwa na uszczuplenie jego uprawnień zarządczych w zakresie działek. Rada Gminy Gdów o taką zgodę jednak nie wystąpiła. Co więcej, Rada Gminy Gdów nie przeprowadziła również żadnych konsultacji z mieszkańcami Sołectwa, odbierając mieszkańcom jakąkolwiek możliwość zajęcia stanowiska wobec zamierzeń organu. W wyniku wykluczenia Sołectwa N. i jego mieszkańców z procesu decyzyjnego, zaskarżona uchwała została podjęta w sposób arbitralny, w szczególności wobec braku merytorycznych podstaw do jej podjęcia, co wynika z niemerytorycznego, skierowanego przeciw skarżącemu Stowarzyszeniu, uzasadnienia uchwały.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Gdów wniosła o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., z uwagi na brak legitymacji skargowej Skarżącego, ewentualnie o oddalenie skargi. Organ wskazał, że uchwała dotyczy kwestii uchylenia uchwały dotyczącej przekazania obszaru terenu do korzystania jednostce pomocniczej gminy, a nie Skarżącemu Stowarzyszeniu. Zauważono, że Stowarzyszenia wraz z jego członkami i sympatykami nie można utożsamiać z ogółem mieszkańców miejscowości N., liczącej na dzień 30 czerwca 2025 r. 587 mieszkańców (a tym bardziej z mieszkańcami gminy Gdów jako całością, którzy na dzień 30 czerwca 2025 r. liczyli 18 158 osób). Innymi słowy Stowarzyszenia nie sposób utożsamiać z sołectwem. W ocenie organu niezależnie od bytu zaskarżonej uchwały przedmiotowy teren może zostać decyzją Wójta Gminy Gdów wydzierżawiony w trybie przetargowym lub w trybie bezprzetargowym za zgodą Rady Gminy. Zgodnie z art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umów (na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony) wymagałoby zgody Rady Gminy Gdów wyrażonej w formie uchwały. Każdorazowe odstąpienie przez organ wykonawczy gminy od przetargowego trybu zawarcia umowy najmu wymaga uzyskania indywidualnej zgody rady gminy.
Wyjaśniono, że Wójt Gminy Gdów nie posiada zgody organu uchwałodawczego na dalszą dzierżawę przedmiotowego terenu Skarżącemu Stowarzyszeniu. Skarżący był dzierżawcą części z wymienionych w uchylanej uchwale Nr XLII/277/2025 z dnia 27 grudnia 2005 r., działek która to dzierżawa wygasła z końcem 2024 roku. W związku z powyższym zarządzeniem Nr 70/2025 Wójta Gminy Gdów z dnia 7 lipca 2025 r. w sprawie ogłoszenia wykazu nieruchomości położonych w N. część przedmiotowego terenu została przeznaczona do wydzierżawienia na okres do 5 lat, w drodze przetargów nieograniczonych.
Organ zaprzeczył, jakoby skarżącemu przysługiwało prawo użytkowania rzeczonej nieruchomości. Działki wolne są również od obciążeń, w tym dawnych przywilejów lub praw mieszkańców - działka została nabyta bowiem w drodze komunalizacji. Tym bardziej nie miała miejsca żadna darowizna. Kopia odpisu księgi wieczystej i uproszczony wypis z rejestru gruntów znajduje się w aktach sprawy.
W związku z powyższym zasadnym stało się uporządkowanie kwestii uchwały i wydzierżawienie w trybie przetargowym nieruchomości, z której sołectwo nie korzysta, a z której korzysta wąska grupa beneficjentów Stowarzyszenia do prowadzenia działalności gospodarczej (notabene wbrew zapisom wygasłej umowy, która z uwagi na preferencyjny czynsz zabraniała wykorzystywania dzierżawionego mienia do działalności gospodarczej).
Zauważono również, że Stowarzyszenie nie zawierało szeregu umów dzierżawy z Gminą Gdów (zawarto kolejno trzy umowy - ostania wygasła dnia z 31 grudniem 2024 r.).
Organ zwrócił również uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w orzeczeniu z dnia 30 kwietnia 2020 r. zgodnie z którym "Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru tzw. actio popularis. Z przepisu tego wynika bowiem, że skargę na uchwałę organu gminy może wnieść tylko podmiot, który zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny lub uprawnienie, do którego odnoszą się postanowienia uchwały.
Skarżący, w ocenie organu, nie posiada realnego interesu prawnego ani uprawnienia aby wnieść skargę na powyższą uchwałę. Kwestionowana uchwała zawiera wyłącznie przepis uchylający uchwałę o przekazaniu mienia sołectwa do korzystania, przy czym przedmiotowy teren znajduje się w posiadaniu Stowarzyszenia, które aktualnie bezumownie korzysta z mienia gminnego odmawiając wydania majątku prawowitemu właścicielowi. Powyższe wskazuje, że ponad 30 hektarów gminnego terenu stało się zbędne mieszkańcom i powinno zostać wydzierżawione w trybie przetargowym (co nie wyklucza startu w takim postępowaniu przez Skarżącego).
Upatrywanie źródła legitymacji skargowej w uzasadnieniu do projektu uchwały, z uwagi na wskazanie w nim Stowarzyszenia również nie przydaje interesu prawnego Skarżącemu. Wskazanie w uzasadnieniu do projektu uchwały Skarżącego miało miejsce w kontekście wykazania, że to Skarżący (wąska grupa beneficjentów Stowarzyszenia i sympatyków) korzysta z rzeczonej nieruchomości, a nie jednostka pomocnicza wymieniona w uchwale.
Zdaniem organu, źródła legitymacji skargowej nie można skutecznie wywodzić również z art. 33 oraz art. 34 Prawo o stowarzyszeniach, które to wskazują na działalność gospodarczą jako źródła majątku i dochodów Stowarzyszenia. W tym miejscu warto nadmienić, że w ramach wygasłej umowy dzierżawy Stowarzyszenie nie mogło prowadzić działalności gospodarczej z wykorzystaniem rzeczonego terenu (o czym stanowi § 1 ust. 2 znajdującej się przy aktach umowy dzierżawy, stanowiącej materiały analizowane w ramach prac Komisji Rady Gminy Gdów). Na marginesie wspomniano, że Skarżącemu Stowarzyszeniu w świetle umowy nie przysługiwał zwrot
poniesionych nakładów, umowa zawarta była na czas określony a wszelkie jej zmiany wymagały zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności (§2 ust. 3, § 3 ust. 2 i 3, § 8 ust. 1 umowy dzierżawy). Skarżący powołuje się na prawa nabyte dotyczące sołectw z art. 48 u.s.g. W tym miejscu podnosi się, że w powołanym przepisie nie ma mowy o prawach nabytych Stowarzyszeń. Co więcej skarżący nie wykazuje istnienia takich praw.
Uzasadniając ewentualny wniosek o oddalenie skargi organ stwierdził, że ustawa o samorządzie gminnym nie zawiera przepisów dotyczących reasumpcji głosowania. W myśl art. 22 u.s.g. tryb pracy organów gminy oraz organizację wewnętrzną określa statut gminy. W związku z powyższym Rada Gminy Gdów przyjęła w Statucie Gminy Gdów przepisy określające procedurę powtórnego głosowania, która to procedura została w całości zrealizowana w przedmiotowej sprawie, a zatem powtórzenie głosowania mogło mieć miejsce. Podstawowy akt w tym zakresie umożliwił Radzie Gminy Gdów podjęcie takiej decyzji. I tak, zgodnie § 30 ust. 4. Statutu po głosowaniu nad danym punktem porządku obrad radny mógł złożyć wniosek o reasumpcję głosowania. W myśl zaś § 30 ust. 9 Statutu to Rada Gminy Gdów na wiosek Radnego decyduje o powtórzeniu głosowania. W toku posiedzenia podczas realizacji punktu porządku obrad, z uwagi na zakłócanie sesji (okrzyki i impertynencje przez członków i sympatyków Skarżącego Stowarzyszenia) zaistniały wątpliwości co do przebiegu głosowania. Zasadność wniosku radnego o reasumpcję potwierdza także fakt, iż w trakcie aktu głosowania radny ów nie podniósł dłoni. Zgodnie zaś z § 30 ust. 2 głosowanie jawne odbywa się poprzez zadanie pytania przez Przewodniczącego: "kto jest za przyjęciem uchwały", "kto jest przeciw uchwale", "kto się wstrzymał od głosu" sam zaś akt głosowania następuje poprzez dokonanie właściwego wyboru na urządzeniu przeznaczonym do głosowania i równoczesne podniesienie ręki, które to potwierdza oddanie głosu za pomocą urządzenia (§ 30 ust. 2 Statutu).
Wobec powyższych okoliczności oraz wobec wprowadzenia radnego w błąd, a także wobec istotnych i niedających się usunąć wątpliwości co do przebiegu głosowania (na co, ów Radny wskazywał dodatkowo w zarządzonej przerwie oraz w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z dnia 20 listopada 2025 r.) wniosek radnego został poddany głosowaniu oraz przyjęty przez radnych 8 głosami za. W tym miejscu nadmienić wypada, że w trakcie sesji miało miejsce także nadużywanie instytucji wniosków formalnych przez Klub radnych, sympatyzujący ze Stowarzyszeniem, tak aby doprowadzić do niegłosowania nad wskazanym punktem obrad.
Zauważono także, że przejście do głosowania miało miejsce bez odczytu formuły poprzedzającej akt głosowania, informującej jakie przyciski urządzeń odpowiadają określonemu sposobowi głosowania. Na realizację procedury ponownego głosowania zgodnie z postanowieniami Statutu wskazuje również to, że głosowanie miało miejsce w trakcie posiedzenia, na którym odbyło się głosowanie; a głosowanie nie stanowiło głosowania tajnego, ani imiennego. Reasumpcja głosowania była przy tym jednokrotna nad tym samym projektem uchwały w następstwie wniosku
radnego, wobec wywołanego błędu. Zatem powtórne głosowanie po wyraźnej decyzji
uprawnionego w tym zakresie organu było zasadne.
Tym samym Rada Gminy Gdów uprawniona była do zrealizowania procedury statutowej prowadzącej do ponownego głosowania a następnie do ponowienia głosowania. Niezależnie od powyższego organ podniósł, że kwestia decyzji o powtórzeniu głosowania należy do wyłącznych statutowych uprawnień Rady Gminy Gdów, jako organu kolegialnego, która mocą swojej decyzji, w przypadku wątpliwości może w drodze głosowania postanowić o powtórzeniu aktu głosowania. Z powyższym powinno liczyć się Stowarzyszenie podejmując za pośrednictwem swoich członków ukierunkowanie działania (okrzyki, impertynencje pod adresem radnych i wójta) do zakłócenia przebiegu sesji i "torpedowania" aktu głosowania.
Podniesiono również, że za wnioskiem o przeprowadzenie reasumpcji zagłosowało 8 radnych, co stanowi większość bezwzględną ustawowego składu rady czyli większość wystarczającą także do zmiany porządku obrad. Wyjaśnia się przy tym, że dla podjęcia uchwały o powtórzenia głosowania w świetle postanowień statutu nie jest wymagana nawet takowa większość bezwzględna. Następnie zaskarżona uchwała również został przyjęta ośmioma głosami za.
Odnosząc się drugiego zarzutu, organ podniósł i podkreślił, że utrzymane na mocy przepisu art. 48 ust. 2 u.s.g. dotychczasowe prawa sołectw do korzystania z mienia odnoszą się do kategorii składników dawnego mienia gromadzkiego, które zostało następnie przekazane do korzystania i zarzadzania sołectwom. Powyższe wynika z treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), który w kwestii mienia gminnego odsyła poprzez art. 2 ust. 1 pkt 1, do kolejnego aktu którego treść prowadzi do wniosku, że ustawodawca miał na myśli mienie gminne w rozumieniu art. 98 ustawa z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. z 1975 r. Nr 26, poz. 139 z późn. zm.). Z przepisu art. 98 ust. 2 powyższej ustawy, wynika z kolei, że to dotychczasowe mienie gromadzkie staje się mieniem gminnym.
Natomiast znaczenie pojęcia "mienie gromadzkiego", odnaleźć można także w historycznych przepisach o zarządzie takim mieniem tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania (Dz. U. Nr 64, poz. 303 z późn. zm.), gdzie zdefiniowano mienie gromadzkie - jako mienie, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. Nr 43, poz. 191) stanowiło majątek dawnych gromad jako majątek gromadzki, dobro gromady oraz inne prawa majątkowe. W komentarzu do art. 48 u.s.g.
pod red. B. Dolnickiego zawarta jest również istotna a zarazem dalej idąca konstatacja, a mianowicie że pojęcie "mienie gminne" jest nazwą mylącą, albowiem w tym przepisie chodzi o tzw. dobra gromadzkie.
Doktryna, wypowiadając się o art. 48 ust. 3 u.s.g., wskazuje nadto, że w praktyce kwestią sporną jest ustalenie, jakie to prawa stanowią mienie gminne. Zaznacza się przy tym, że: "istnienie takiego mienia nie może być dorozumiane ani opierać się jedynie na świadomości mieszkańców. Potwierdzenie istnienia takiego mienia musi wynikać np. z dokumentów je przyznających (np. przywilejów), wpisów w księgach wieczystych itd. W razie ich braku dane mienie będzie traktowane jako mienie komunalne, którym może dysponować wójt bez potrzeby zabiegania o zgodę zebrania wiejskiego. Najczęściej będą to prawa mieszkańców danej wsi (sołectwa) np. do pobierania drewna z określonej działki lasu, piasku lub żwiru na cele budowlane wypasu bydła na określonym obszarze lub korzystania z drogi.
Należy zatem uznać, że tylko uszczuplenie praw w odniesieniu do określonego dawnego mienia gromadzkiego wymaga zgody zebrania wiejskiego - co potwierdza analiza wspominanych przepisów dotyczących pojęcia mienia gminnego oraz historycznych regulacji odnoszących do mienia gromadzkiego. W związku z czym wynikająca z art. 48 ust. 2 u.s.g. ochrona praw nabytych dotyczy wyłącznie takiego rodzaju przekazanego do korzystania składnika majątkowego.
Nadmieniono również, że przeprowadzona przez tut. Urząd kwerenda archiwalna (informacja z Archiwum w aktach sprawy) nie dostarczyła informacji, z których wynikałoby, że tereny położone w N. są dawnymi prawami nabytymi mieszkańców czy też dawnej gromady. Reasumując, należy uznać zatem, że ochrona praw nabytych wynikająca z art. 48 ust. 2 u.s.g. dotyczy tylko określonych praw istniejących (pozostawionych) w momencie kiedy nastąpiła reforma samorządowa z 1990 r. a które wynikały z jeszcze wcześniejszych historycznych regulacji i ich zmian. Przy czym, w ocenie organu, wykładnia powyższych przepisów nie może być dokonywana w sposób rozszerzający takową ochronę - a tym bardziej doprowadzać do sytuacji kiedy to każda nieruchomość stanowiąca własność gminy w sołectwie, będzie w domniemaniu objęta dawnymi prawami mieszkańców do korzystania z gruntów. Przyjmowanie, że wszelkie czynności prawne w zakresie mienia gminy, znajdującego się w sołectwie wymagają aprobaty Zebrania Wiejskiego w praktyce niejednokrotnie uniemożliwiałoby gospodarowanie gminnym zasobem nieruchomości przez osobę prawną jaką jest gmina i to nawet, jak w niniejszej sprawie, w zakresie zwykłej dzierżawy i zamiaru przeprowadzenia przetargu celem wyłonienia korzystnej dla Gminy oferty. Co nie wyklucza skorzystania z możliwości uzyskania opinii (fakultatywnie), gdy organ uzna to zasadne.
Podniesiono, że zgodnie z art. 48 ust. 1 u.s.g.: "Jednostka pomocnicza zarządza i korzysta z mienia komunalnego oraz rozporządza dochodami z tego źródła w zakresie określonym w statucie. Statut ustala również zakres czynności dokonywanych samodzielnie przez jednostkę pomocniczą w zakresie przysługującego jej mienia. Wyjaśnia się, że w statucie sołectwa N. przyjętym uchwałą Nr LVI/476/2022 Rady Gminy Gdów z dnia 29 września 2022 r. w sprawie nadania Statutu Sołectwu N. (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2022 r. poz. 6754.) nie wymieniono przedmiotowego składnika mienia jako przekazanego sołectwu. Zgodnie z przytoczoną regulacją ustawową wymaganym sposobem przekazania składnika dawnego mienia (objętego dotychczasowymi prawami nabytymi) sołectwu jest wyłącznie stosowny zapis w statucie. Co równie istotne, Statut Sołectwa N. nie zawiera także zapisów nakładających na organy gminy obowiązku uzyskiwania zgody Zebrania Wiejskiego aby dokonać czynności prawnych w odniesieniu do składników mienia gminnego zlokalizowanego na terenie sołectwa, w tym aby odstąpić o trybu przetargowego wydzierżawienia nieruchomości. Wskazano przy tym, że derogowana uchwała w ocenie organu powinna zostać uchylona. Rzeczona nieruchomość została nabyta w drodze komunalizacji. Księga wieczysta jest wolna od obciążeń, a nadto brak jest informacji, jakoby przedmiotowa nieruchomość obciążona była jakimiś dawnymi prawami. Derogowany kwestionowaną uchwałą akt zawiera mankamenty czyniące zasadnym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego, także wobec faktu, że akt ten wkracza w kompetencje organu wykonawczego Gminy Gdów. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 2 pkt 7 u.s.g. do Rady Gminy należy ustalenie zasad przekazywania jednostką pomocniczym składników mienia do korzystania, a nie przekazywanie tego mienia jak miało to miejsce w uchylanej uchwale.
Odnośnie zarzutu pozostawienia przedmiotowej nieruchomości do dyspozycji mieszkańców Sołectwa stwierdzono, że uchylona wadliwa uchwała wskazywała na przekazanie do korzystania sołectwu składników mienia, ale z całą pewnością nie dawała nikomu prawa do wybierania za organ wykonawczy kontrahentów umownych, co potwierdza wyrok NSA z 16.12.2021 r., III OSK 3893/21, LEX nr 3283171.
Wobec powyższego uprawnienia właścicielskie takie jak np. dzierżawa pozostają po stronie Gminy Gdów, a nie jej jednostki pomocniczej nieposiadającej nadto podmiotowości prawnej w zakresie prawa cywilnego. Zauważono również, że w Statucie Sołectwa N. brak jest zapisu przyznającego sołectwu prawa do korzystania z przedmiotowej działki. Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w wyroku NSA z 29.11.2016 r. I OSK 1371/16, LEX nr 2227952, sołectwo nie ma prawa do korzystania z mienia komunalnego w postaci działki, w sytuacji, gdy prawo takie nie zostało określone w statucie sołectwa, który powinien precyzować, jakimi składnikami mienia komunalnego sołectwo zarządza i z jakich korzysta. Zgodnie z obowiązującymi przepisami to Wójt, jako organ wykonawczy gminy, jest uprawniony do podejmowania decyzji dotyczących wydzierżawiania nieruchomości stanowiących własność gminy (w określonych sytuacjach nadto za zgodą Rady Gminy), albowiem osobowość prawną posiada gmina, a nie jej jednostki pomocnicze, takie jak sołectwa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Drugą skargę na ww. uchwałę, zarejestrowaną do sygn. akt II SA/Kr 1541/25 wnieśli: J. M., K. S., A. T., S. S., P. N..
Zaskarżonej uchwale zarzucono:
- naruszenie procedury uchwałodawczej, tj. art. 14 ust. 1 u.s.g. oraz §30 ust. 9 Statutu Gminy Gdów (uchwalonego uchwałą Rady Gminy Gdów nr XLI/304/2017 z dnia 21 września 2017 r.) przez podjęcie zaskarżonej uchwały w drodze reasumpcji pierwotnego głosowania, mimo braku przesłanek do przeprowadzenia reasumpcji głosowania przewidzianych § 30 ust. 9 Statutu Gminy Gdów, a w konsekwencji podjęcie uchwały wbrew wynikowi pierwotnego głosowania, w którym większością 8 głosów "przeciw" do 7 głosów "za" uchwała została odrzucona przez Organ, a zatem z naruszeniem zasady większości wynikającej z art. 14 ust. 1 u.s.g.;
- naruszenie procedury uchwałodawczej, tj. art. 48 ust. 2 u.s.g. przez podjęcie uchwały skutkującej uszczupleniem dotychczasowych praw Sołectwa N. do zarządzania mieniem komunalnym (działkami nr [...] o powierzchni 3,34 ha, nr [...] o powierzchni 2,54 ha, nr [...] o powierzchni 0,81 ha, nr [...] o powierzchni 7,34 ha, nr [...] o powierzchni 9,47 ha, nr [...] o powierzchni 4,75 ha, nr [...] o powierzchni 4,24 ha, nr [...] o powierzchni 3,92 ha; tj. praw uzyskanych na mocy uchwały Rady Gminy Gdów z dnia 27 grudnia 2005 r., nr XLI1/277/2005, bez uprzedniego uzyskania
obligatoryjnej zgody Zebrania Wiejskiego Sołectwa N. na ograniczenie uprawnień zarządczych Sołectwa N.
Mając na uwadze powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła stwierdzenie nieważności uchwały w całości, a także, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentow wymienionych w skardze.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący jako osoby uprawnione do uczestniczenia w Zebraniu Wiejskim Sołectwa N. wywodzą swoją legitymację do zaskarżenia uchwały z naruszenia ich interesu prawnego wynikającego z art. 48 ust. 2 u.s.g. oraz art. 48 ust. 1 w zw. z § 33 Statutu Sołectwa N.
Zgodnie z art. 48 ust. 2 u.s.g.: Rada gminy nie może uszczuplić dotychczasowych praw sołectw do korzystania z mienia bez zgody zebrania wiejskiego. Skarżący występują w niniejszej sprawie jako osoby uprawnione do uczestniczenia w Zebraniu Wiejskim Sołectwa N. , które na mocy art. 48 ust. 2 u.s.g. posiada uprawnienie do udzielenia (lub nie) uprzedniej zgody na podjęcie przez Radę Gminy Gdów uchwał skutkujących uszczupleniem uprawnień zarządczych Sołectwa udzielonych mu uprzednio na mocy uchwały podjętej w trybie art. 48 ust. 1 u.s.g. - tu: na mocy uchwały Rady Gminy Gdów z dnia 27 grudnia 2005 r., nr XLI1/277/2005.
Nie ulega wątpliwości, że w wyniku podjęcia zaskarżonej uchwały Rada Gminy
Gdów pozbawiła Skarżących mieszkańców uprawnień zarządczych przysługujących im uprzednio wobec działek. Jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie: art. 48 ust. 2 i ust. 3 u.s.g. stanowi normę szczególna, z której zarówno mieszkańcy sołectwa, jako zbiorowości wchodzącej w skład gminy, ale i jej indywidualni członkowie mogą wywieść interes prawny do zaskarżenia uchwały (wyrok NSA z 17 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1591/12, wyrok NSA z 29 listopada 2016 r. I OSK1371/16; wyrok NSA z 12 lipca 2022 r., I OSK 2015/21; postanowienie NSA z 26 września 2016 r. I OSK 1017/16).
Ponieważ zaskarżona uchwała została podjęta bez uprzedniej zgody Zebrania
Wiejskiego, a wręcz wbrew mieszkańcom Sołectwa, to interes prawny mieszkańców wywodzony z art. 48 ust. 2 u.s.g. został w oczywisty sposób naruszony, co uzasadnia występowanie legitymacji skargowej po stronie skarżących mieszkańców.
W ocenie skarżących drugą podstawą legitymacji skargowej skarżących jest naruszenie interesu prawnego wynikającego z przepisów art. 48 ust. 1 u.s.g. w zw. z § 33 Statutu Sołectwa N. . Zgodnie z ww. przepisami Sołectwo N. działając poprzez jego organy, a w szczególności Zebranie Wiejskie, wykonuje przyznane mu uprawnienia zarządcze nad powierzonym mieniem komunalnym - tu: działkami. Skarżący jako mieszkańcy Sołectwa N. uprawnieni do udziału w Zebraniu Wiejskim mają prawo do współudziału w zarządzaniu mieniem komunalnym powierzonym Sołectwu przez organy Gminy Gdów. Oczywistym jest, że Rada Gminy Gdów, podejmując zaskarżoną uchwałę, uszczupliła uprawnienia zarządcze Skarżących mieszkańców, czym naruszyła ich interes prawny oparty na art. 48 ust. 1 u.s.g. w zw. z § 33 Statutu Sołectwa N. W szczególności rażąca jest motywacja Rady Gminy Gdów, która odebranie Sołectwu uprawnień zarządczych wobec Działek, umotywowała de facto zatargami występującymi między Stowarzyszeniem a Gminą Gdów, wynikłymi na kanwie sporu o dalszą dzierżawę działek przez Stowarzyszenie. Działanie Rady Gminy Gdów nie było przy tym przypadkowe, bowiem Sołectwo N. wielokrotnie wypowiadało się poprzez uchwały Zebrania Wiejskiego co do woli kontynuowania stosunku dzierżawy zarządzanych przez Sołectwo działek ze Stowarzyszeniem. Powyższe okoliczności dowodzą, że zaskarżona uchwała naruszyła interes prawny skarżących, a zatem uzasadniają występowanie legitymacji skargowej po stronie skarżących mieszkańców na zasadzie art. 101 ust. 1 u.s.g.
W dalszej części skarżący przedstawili uzasadnienie zarzutów skierowanych w stosunku do uchwały, które - zdaniem skarżących – powinny prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały. Uzasadnienie zbieżne jest z przedstawioną powyżej argumentacją skargi Stowarzyszenia "[...]".
W odpowiedzi na skargę ww. mieszkańców Sołectwa N. organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. z uwagi na brak legitymacji skargowej skarżących, względnie oddalenie skargi.
Wskazano, że zaskarżona uchwała dotyczy uchylenia uchwały dotyczącej przekazania obszaru terenu do korzystania jednostce pomocniczej gminy. O istnieniu interesu prawnego można mówić natomiast w sytuacji, gdy istnieje przepis prawa materialnego, który przewiduje, uzyskanie przez konkretny podmiot uprawnień lub nałożenie na niego obowiązków.
Wskazano, że powołane przez Skarżących przepisy art. 48 u.s.g. stanowią regulację ustrojową. Ponadto działki, których dotyczy uchylona uchwała wolne, są od obciążeń, w tym dawnych przywilejów lub praw mieszkańców – działka została nabyta w drodze komunalizacji. Kopia odpisu księgi wieczystej i uproszczony wypis z rejestru gruntów znajduje się w aktach sprawy. Skarżący nie wykazują istnienia dawnych praw nabytych mieszkańców.
Wyjaśniono, że celem uchwały było uporządkowanie kwestii uchwały z 2005 r.
i wydzierżawienie w trybie przetargowym części nieruchomości, jako że sołectwo nie korzysta z nieruchomości oddanej do korzystania w 2005 roku. Zamiast sołectwa z gruntu korzysta wąska grupa beneficjentów Stowarzyszenia, do prowadzenia działalności gospodarczej (notabene wbrew zapisom wygasłej umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Gminą Gdów a Stowarzyszeniem, która z uwagi na preferencyjny czynsz zabraniała wykorzystywania dzierżawionego mienia do prowadzenia działalności gospodarczej).
Skarżący, w ocenie organu, nie posiadają realnego interesu prawnego ani uprawnienia aby wnieść skargę na powyższą uchwałę. Kwestionowana uchwała zawiera wyłącznie przepis uchylający uchwałę o przekazaniu mienia sołectwu do korzystania, przy czym przedmiotowy teren znajduje się w posiadaniu Stowarzyszenia, które aktualnie bezumownie korzysta z mienia gminnego odmawiając wydania majątku prawowitemu właścicielowi. Powyższe wskazuje, że ponad 30 hektarów gminnego terenu stało się zbędne sołectwu i powinno zostać przynajmniej w części wydzierżawione w trybie przetargowym (co nie wyklucza także udziału w takim postępowaniu skarżących lub Stowarzyszenia "[...]").
W dalszej części odpowiedzi na skargę organ odniósł się do zarzutów skargi, zajmując w stosunku do nich stanowisko zbieżne jak w sprawie wywołanej skargą Stowarzyszenia "[...]".
Na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił połączyć, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, sprawę ze skargi J. M., K. S., A. T., S. S. i P. N. (zarejestrowaną do sygn. II SA/Kr 1541/25) ze sprawą ze skargi Stowarzyszenia "[...]" (zarejestrowaną do sygn. II SA/Kr 1513/25) i prowadzić je dalej pod wspólną sygnaturą II SA/Kr 1513/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skargi podlegały odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego, zaś stosownie do art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. – w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 lub 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 lub 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Z kolei, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2025, poz. 1153, dalej: u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Z przywołanego przepisu wynikają dwie kluczowe kwestie dla dopuszczalności zainicjowania sądowej kontroli wobec uchwały rady gminy. Po pierwsze, przedmiotem zaskarżenia ma być uchwała w sprawie z zakresu administracji publicznej. Nie budzi wątpliwości w okolicznościach sprawy, że taką uchwałą z zakresu administracji publicznej jest uchwała w sprawie przekazania sołectwu mienia komunalnego, jak również uchwała uchylająca taką uchwałę. Po drugie, prawo do wniesienia skargi powiązane zostało z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną uchwałą. W taki sposób u.s.g. formułuje szczególną legitymację do zaskarżenia uchwały rady gminy, której wykazanie jest warunkiem koniecznym do merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, tj. oceny legalności uchwały.
W piśmiennictwie wyjaśniono, że: "Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) skargi. Natomiast rozpoznając merytorycznie skargę, sąd ocenia, czy wraz z naruszeniem interesu prawnego doszło do naruszenia obiektywnego porządku prawnego i w zależności od tego skarga może, ale nie musi, być uwzględniona. Obowiązek uwzględnienia skargi na uchwałę (zarządzenie) organu gminy powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem. Wówczas, mimo że naruszony zostaje prawem chroniony interes skarżącego, nie ma obowiązku uwzględnienia skargi. Organ gminy działa w takiej sytuacji w granicach przysługującego mu uznania" ("Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz", red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, Warszawa 2011, komentarz do art. 101, Legalis).
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone i niekwestionowane jest stanowisko, zgodnie z którym skarga wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis (skargi powszechnej), a do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, lecz naruszenie własnego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (zob. wyrok NSA z 3 września 2004 r., OSK 476/04,, wyrok NSA z 1 marca 2005 r., OSK 1437/2004, wyrok NSA z 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, Lex nr 81964). Kluczowe jest zatem ustalenie interesu prawnego lub uprawnienia, którego naruszenie umożliwia pełne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny.
Interes prawny, jak i zawierające się w nim pojęcie uprawnienia, nie zostały zdefiniowane w porządku prawnym. "W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że interes prawny ma zawsze wynikać z normy prawnej. Co do zasady ma to być norma prawa materialnego. Nie chodzi zatem o jakikolwiek interes, tylko o taki interes prawny, który może być wywiedziony z normy prawa materialnego. W orzecznictwie dopuszcza się jednak wyjątkowo wywodzenie tego interesu także z norm ustrojowych. Za niewystarczające uznaje się natomiast normy zadaniowe oraz normy procedury uchwałodawczej. W doktrynie postuluje się szerokie rozumienie pojęcia interesu prawnego, wskazując, że każdy przepis z zakresu prawa materialnego, prawa procesowego i prawa ustrojowego może kształtować uprawnienia i obowiązki jednostki w szerokim rozumieniu tego pojęcia. Postulat ten uznać należy za słuszny, biorąc pod uwagę to, że ograniczenie legitymacji skargowej poprzez wymóg wykazania naruszenia interesu prawnego niezasadnie ogranicza prawo do sądu, uzależniając możliwość zainicjowania sądowej kontroli od kryterium, które nie jest kryterium przeprowadzanej przez sąd kontroli legalności. Źródłem interesu prawnego i legitymacji skargowej może być nie tylko prawo administracyjne, lecz także prawo cywilne, np. prawo własności i inne prawa rzeczowe, z których można wyprowadzić legitymację do zaskarżenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Interes prawny musi mieć charakter indywidualny (tzn. dotyczący konkretnej osoby), osobisty (tj. własny i zindywidualizowany), realny oraz dotyczyć wprost i bezpośrednio podmiotu kwestionującego dany akt. Bezpośredniość interesu prawnego polega na bezpośredniości związku między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, z której wywodzony jest jego interes prawny, natomiast jego realność oznacza, że nie może to być tylko interes przewidywalny w przyszłości, hipotetyczny, ale ma być to interes już rzeczywiście istniejący" (D. Dąbek [w:] "Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz", red. P. Chmielnicki, WKP 2022, art. 101).
Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 kwietnia 2021 r., II SA/Kr 1146/20 (orzeczenia.nsa.gov.pl), na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania aktualnego w dacie wnoszenia skargi naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia: "Wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienia (wyrok SN z dnia 7 marca 2003 r., III RN 42/02, OSNP z 2004 r., nr 7, poz. 114, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 września 2004 r., II SA/Bk 364/04, LEX nr 173736)." Sąd ten wskazał dalej, że: "W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (wyrok NSA z dnia 18 września 2003 r., II SA/2637/02, LEX nr 80699)."
NSA podkreślił natomiast w jednym z orzeczeń, że "Przepis art. 101 ust. 1 u.s.g. nie przyznaje (...) legitymacji podmiotom, których interesy prawne lub uprawnienia są dopiero zagrożone naruszeniem w wyniku wejścia w życie postanowień aktu prawa miejscowego. Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi więc w dacie wniesienia skargi, a nie w przyszłości, powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków" (wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., II OSK 84/08).
Odnosząc powyższe do okoliczności kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że przedmiot skarg stanowi uchwała nr XXI/192/2025 Rady Gminy Gdów z dnia 11 września 2025 r. uchylającą uchwałę w sprawie przekazania Sołectwu N. , do zarządzania i korzystania, nieruchomości mienia komunalnego Gminy Gdów, położonych w N. . W § 1 tej uchwały wskazano: "Traci moc uchwała nr XLII/277/2005 Rady Gminy Gdów z dnia 27 grudnia 2005 r. w sprawie przekazania Sołectwu N. do zarządzania i korzystania, nieruchomości mienia komunalnego Gminy Gdów położonych w N. ". Derogowana uchwała z 2005 r. stanowi w § 1 o przekazaniu Sołectwu N. do korzystania i zarządzania w ramach zwykłego zarządu, niezabudowane nieruchomości mienia komunalnego Gminy Gdów położone w N. oznaczone jako działki: - nr [...] o powierzchni 3,34 ha, - nr [...] o powierzchni 2,54 ha, - nr [...] o powierzchni 0,81 ha, - nr [...] o powierzchni 7,34 ha, - nr [...] o powierzchni 9,47 ha, - nr [...] o powierzchni 4,75 ha, - nr [...] o powierzchni 4,24 ha, - nr [...] o powierzchni 3,92 ha, łącznie 36,41 ha. Zgodnie z § 2 ust. 1 uchwały z 2005 r. przekazanie nieruchomości nastąpiło na potrzeby samorządu wsi N..
Bezsporne jest również okolicznościach sprawy, że między Gminą Gdów a Stowarzyszeniem "[...]" zawierane były, począwszy od 2016 roku, umowy dzierżawy działek, których dotyczy ww. uchwała. Ostatnia umowa dzierżawy zawarta był 31 grudnia 2021 r. i na jej mocy oddano stowarzyszeniu w dzierżawę działki Gminy Gdów (w całości lub w części) o numerach: [...], [...], [...], [...]. W § 1 ust. 2 umowy postanowiono: "Na nieruchomości nie będzie prowadzona działalność gospodarcza". W § 2 ust. 3 umowy postanowiono, że dzierżawa ustanowiona będzie na czas oznaczony, od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. Tym samym w dacie podjęcia uchwały (11 września 2025 r.) skarżące Stowarzyszenie nie było już dzierżawcą terenu.
Dalej zauważyć trzeba, że zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 u.s.g. oraz art. 48 ust. 1 u.s.g. Przywołany jako podstawa prawna art. 18 ust. 1 u.s.g. ma bardzo ogólną treść wskazującą na właściwość rady gminy we wszystkich sprawach pozostających w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Znowu art. 48 ust. 1 u.s.g. stanowi, że jednostka pomocnicza zarządza i korzysta z mienia komunalnego oraz rozporządza dochodami z tego źródła w zakresie określonym w statucie. Statut ustala również zakres czynności dokonywanych samodzielnie przez jednostkę pomocniczą w zakresie przysługującego jej mienia. Ponadto należy zwrócić uwagę na przywołany w uchwale 2005 roku art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 r. nr 261, poz. 2603), który stanowi: "Z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. W szczególności nieruchomości mogą być przedmiotem sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się, oddania w użytkowanie wieczyste, w najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania w trwały zarząd, a także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako wkłady niepieniężne (aporty) do spółek, przekazywane jako wyposażenie tworzonych przedsiębiorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji".
Skarżące Stowarzyszenie "[...]" wywodzi legitymację do zaskarżenia uchwały z faktu zawarcia umów dzierżawy między Gminą Gdów a tymże Stowarzyszeniem, za zgodą Zebrania Wiejskiego Sołectwa N. , w stosunku do działek, które oddane zostały uchwałą z 2005 r. Sołectwu N. do korzystania i zarządzania w ramach zwykłego zarządu, innymi słowy z prawa użytkowania działek wynikających z umowy dzierżawy, a ponadto z prawa posiadania majątku oraz prowadzenia działalności gospodarczej na cele statutowe oraz z quasi-indywidualnego charakteru uchwały, która podjęta została z uwagi na sytuację faktyczno-prawną Stowarzyszenia i trwającego z nim stosunku dzierżawy działek.
W ocenie Sądu żadna z powyższych okoliczności nie wskazuje na legitymację Stowarzyszenia "[...]" do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy Gdów z 11 września 2025 r.
Przede wszystkim dostrzec należy, że przedmiotem uchwały jest utrata mocy (uchylenie) uchwały Nr XLII/277/2008 Rady Gminy Gdów z 27 grudnia 2005 r., której treścią było przekazanie przez Gminę Gdów Sołectwu N. określonych nieruchomości Gminy Gdów do korzystania i zarządzania w ramach zwykłego zarządu. Nie ulega wątpliwości, że Stowarzyszenie nie jest adresatem uchwały. Uchwała z 2005 r. dotyczyła majątku Gminy Gdów przekazywanego Sołectwu Nieznanowice. Konsekwentnie również uchwała uchylające uchwałę z 2005 r. nie była skierowana do Stowarzyszenia, tzn. nie dotyczyła jego praw ani obowiązków.
Zdaniem Sądu, nie uzasadnia legitymacji skargowej Stowarzyszenia fakt zawarcia umowy dzierżawy działek, których dotyczy zaskarżona uchwała. Zasadniczo, w świetle przywołanych wyżej kryteriów, interes prawny w zaskarżeniu uchwały dotyczącej nieruchomości nie jest interesem dzierżawcy. Sytuacja dzierżawcy jest sytuacją pochodną od sytuacji prawnej właściciela, ukształtowaną umową dzierżawy, tj. czynnością podjętą na podstawie norm prawa cywilnego. Interes dzierżawcy opiera się na treści stosunku zobowiązaniowego, nie zaś z treści normy powszechnie obowiązującej normy prawnej, a w konsekwencji prawa obligacyjne są skuteczne pomiędzy stronami danego stosunku prawnego, a nie skutkują wobec wszystkich tak jak np. prawo własności. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym sądowej kontroli uchwał nie mogą uruchamiać interesy podmiotów, którym prawa do nieruchomości przysługują w ograniczonym zakresie i w określonym czasie, czyli na podstawie umowy i w czasie jej obowiązywania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 czerwca 2012 r., II OSK 738/12; z 20 lipca 2011 r., II OSK 902/11; z 4 września 2008 r., II OSK 133/08, z 7 kwietnia 2014 r., II OSK 1981/14). Nie można przy tym pomijać w okolicznościach sprawy, że sytuacja prawna skarżącego Stowarzyszenia na dzień wniesienia skargi nie jest nawet ukształtowana umową dzierżawy. Jak wskazano wyżej, umowa ta została zawarta ze Stowarzyszeniem na czas określony, do dnia 31 grudnia 2024 r., i nie została przedłużona, ani ponownie zawarta.
Tym bardziej nie uzasadnia legitymacji skarżącego Stowarzyszenia argumentacja odnosząca się do ekspektatywy zawarcia ponownej umowy dzierżawy, którą skarżące Stowarzyszenie wywodzi z treści ww. umowy dzierżawy, zapewnień Wójta Gminy Gdów i dotychczasowej aprobaty Zebrania Wiejskiego Sołectwa N. . Również i te okoliczności nie mieszczą się w przywołanym wcześniej rozumieniu interesu prawnego i jego źródła. Zawarcie kolejnej umowy dzierżawy należy uznać za kwestię prawnie niezależną od powierzenia Sołectwu nieruchomości wcześniej dzierżawionych.
Nie uzasadnia legitymacji również argumentacja odnosząca się do prawa posiadania majątku oraz prowadzenia działalności gospodarczej na cele statutowe, wyprowadzanego z art. 33 ust. 1 i art. 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Oczywistym jest, że przywołane prawo nie może być utożsamiane z roszczeniem o zawarcie określonej umowy dotyczącej określonego składnika majątku gminy. Niezależnie jednak od tego, treść zaskarżonej uchwały – jak wskazywano – w żaden sposób nie odnosi się do Sołectwa, a w szczególności nie zawiera normy, która w jakikolwiek sposób ograniczała prawo do posiadania majątku, czy prowadzenia działalności gospodarczej. Argument dotyczący ograniczenia działalności gospodarczej Stowarzyszenia jawi się jako niezrozumiały tym bardziej, jeśli weźmie się pod uwagę postanowienie umowne wynikające z umowy dzierżawy zakazujące działalności gospodarczej na działkach dzierżawionych przez skarżące Stowarzyszenie.
Mając na względzie podane wyżej rozważania co do źródeł interesu prawnego w prawie administracyjnym, nie sposób również wyprowadzić legitymacji skargowej z quasi-indywidualnego charakteru uchwały i jej uzasadnienia. Podkreślić wypada, że badanie motywów podjętej uchwały mieści się dopiero w zakresie kontroli merytorycznej uchwały. Niemniej jednak Sąd zauważa, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały prezentuje kontekst faktyczny podjętej uchwały, ale nie naprowadza na normę prawa powszechnie obowiązującego, w związku z którą doszłoby do ograniczenia praw Stowarzyszenia lub nałożenia na niego obowiązków.
Wszystko powyższe uzasadnia stanowisko, że zaskarżona uchwała nie dotyczy interesu prawnego skarżącego Stowarzyszenia. Nie można zatem mówić o naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia, czego wymaga art. 101 ust. 1 u.s.g. Interes skarżącego Stowarzyszenia, który nie jest właścicielem terenu, związany z dążeniem do pozostania dzierżawcą terenu, którego dotyczy uchwała, należy zakwalifikować wyłącznie jako interes faktyczny, który nie uzasadnia wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g.
Co się tyczy skarżących J. M., K. S., A. T., S. S. i P. N., wywodzą oni swoją legitymację skargową przede wszystkim z tego, że są mieszkańcami Sołectwa N. . Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez organ. Ponadto skarżący podnoszą, że jako mieszkańcy Sołectwa, są uprawnieni do uczestniczenia w Zebraniu Wiejskim, którego zgoda wymagana jest zgodnie z art. 48 ust. 2 u.s.g. Twierdzą również, że został naruszony ich interes wynikający z przepisów § 48 ust. 1 u.s.g. w zw. z § 33 Statutu Sołectwa N.
Zdaniem Sądu przywołane okoliczności nie uzasadniają legitymacji skargowej mieszkańców Sołectwa N. do zaskarżenia uchwały z 11 września 2025 r. Treścią tej uchwały jest, jak wskazano wyżej, przekazanie Sołectwu N. do korzystania i zarządzania w ramach zwykłego zarządu, niezabudowane nieruchomości mienia komunalnego Gminy Gdów położonych w N.
Sołectwo stanowi jednostkę pomocniczą gminy, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.s.g., a której przysługuje, w świetle art. 48 ust. 1 u.s.g., uprawnienie do zarządzania i korzystania z mienia komunalnego oraz rozporządzania dochodami z tego źródła w zakresie określonym w statucie. Wynikająca z tego przepisu norma ma charakter ustrojowy, określając szczególne zasady dysponowania mieniem komunalnym przez jednostkę pomocniczą gminy, która - co również warto podkreślić - nie posiada osobowości prawnej i nie jej przysługują prawa majątkowe. Jednocześnie, uregulowanie w sposób określony w art. 48 ust. 1 u.s.g. sytuacji sołectwa nie oznacza, że mieszkańcy sołectwa nabywają w związku z tym indywidualne uprawnienia w stosunku do mienia, które jest przedmiotem regulacji.
Nie uzasadniają legitymacji skarżących również przepisy art. 48 ust. 2 i 3 u.s.g. Zgodnie z art. 48 ust. 2 u.s.g. rada gminy nie może uszczuplić dotychczasowych praw sołectw do korzystania z mienia bez zgody zebrania wiejskiego. W piśmiennictwie wskazuje się w odniesieniu do tego przepisu, że: "Wydaje się, że przepis ten dotyczy sytuacji, w której na terenie danej gminy istniały przed 27 maja 1990 r. (czyli datą wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym) sołectwa i przysługiwały im pewne prawa (mienie). Jednakże nawet w takiej sytuacji mienie przysługujące sołectwom stało się ex lege mieniem komunalnym. Można sądzić, że intencją twórców art. 48 ust. 2 było utrzymanie części uprawnień na rzecz sołectw, jeżeli posiadały one mienie przed 27 maja 1990 r. Taka konstrukcja jednak nie daje odpowiedzi na pytanie, jakie uprawnienia nadal ma takie sołectwo. Jedną z możliwych wykładni komentowanego artykułu jest przyjęcie założenia, że gmina uzyskała nie tylko prawo własności mienia należącego do sołectwa, lecz również inne prawa dotyczące składników majątkowych, z których korzystało sołectwo (o charakterze obligacyjnym lub rzeczowym). Jednakże wraz z tym nabyciem sołectwo otrzymało prawo do wykonywania tych praw w imieniu gminy. Oznacza to, że nabywając z mocy prawa własność np. nieruchomości gruntowej, "należącej" poprzednio do sołectwa, gmina obligatoryjnie upoważniała organy sołectwa do wykonywania (w imieniu gminy) przysługujących mu praw do danej nieruchomości stosownie do stanu sprzed daty komunalizacji. Sołectwo nie może mieć tych uprawnień, które powodowałyby możliwość skutecznego dysponowania składnikiem mienia na rzecz osoby trzeciej. Dlatego wyłączone będzie np. prawo do rozporządzania daną rzeczą" (K. Bandarzewski [w:] "Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz", red. P. Chmielnicki, WKP 2022, art. 48).
Natomiast art. 48 ust. 3 u.s.g. stanowi, że przysługujące dotychczas mieszkańcom wsi prawa własności, użytkowania lub inne prawa rzeczowe i majątkowe, zwane dalej mieniem gminnym, pozostają nienaruszone. Odkodowanie treści normy wynikającej z tego przepisu również nie jest zabiegiem oczywistym. Jak wskazuje się w piśmiennictwie "Użyte w tym przepisie pojęcie "mienie gminne" jest nazwą mylącą, chodzi bowiem o tzw. dobra gromadzkie, "do których mieszkańcom gromad nie mogło przysługiwać prawo współwłasności, lecz tylko prawo do wieczystego użytkowania i pobierania pożytków". Mieszkańcom tym nie służyło nigdy wobec dobra gromadzkiego prawo własności, dlatego też nie może ono zostać utrzymane w mocy. Służyły im natomiast prawa do korzystania z rzeczy cudzej i te zostały utrzymane w mocy art. 9 u.p.w.s.t. (ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, Dz. U. 1990 r. nr 32 poz. 191 – przyp. WSA). Dlatego przepis art. 48 ust. 3 potwierdzający tę okoliczność jest zbędny" (M. Augustyniak [w:] "Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz", red. B. Dolnicki, WKP 2021, art. 48).
Z powyższych wywodów wynika, że przepisy art. 48 ust. 2 i 3 u.s.g. nawiązują do "dotychczasowych" praw sołectw oraz prawach "przysługujących dotychczas mieszkańcom wsi, przez co należy rozumieć prawa przysługujące tym podmiotom przed utworzeniem gmin w 1990 roku. Z okoliczności sprawy nie wynika, jakoby zaskarżona uchwała dotyczyła tego rodzaju praw sołectw lub praw mieszkańców. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, przywołując wynik kwerendy archiwalnej stwierdzono, że przedmiotowe nieruchomości nie stanowią mienia gromadzkiego. Również skarżący nie wskazują na własne uprawnienia, które wskutek uchwalenia zaskarżonej uchwały miałyby ulec ograniczeniu lub odebraniu. Tymczasem, kwestionując uchwałę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. trzeba wykazać, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na sferę prawną skarżącego, czyli np. pozbawia go prawem gwarantowanych, uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.
Dostrzec również wypada, że zaskarżona uchwała dotyczy nieruchomości przekazanych co najmniej w części do korzystania i zarządzania Sołectwu N. Sołectwo jednak nie korzystało i nie zarządzało nieruchomościami, które co najmniej w części Gmina Gdów oddała Stowarzyszeniu "[...]" w dzierżawę, za aprobatą Zebrania Wiejskiego Sołectwa N. Już z twierdzeń samych skarżących nie wynika, jakoby w odniesieniu do spornych nieruchomości Sołectwo realizowało jakieś prawa.
W odniesieniu do argumentacji skargi dotyczącej legitymacji skarżących Sąd obecnie orzekający wskazuje na stanowisko wyrażone w postanowieniu WSA w Krakowie z 16 lutego 2021 r., II SA/Kr 1392/19, zgodnie z którym przepisy ustawy i statutu gminy przewidujące w określonych sytuacjach wymóg zgody zebrania wiejskiego na dysponowanie mieniem mają charakter przepisów (norm) kompetencyjnych. Potencjalne naruszenie tych przepisów (działanie bez wymaganej zgody) nie byłoby naruszeniem praw czy interesu prawnego skarżących, lecz naruszeniem kompetencji organu jednostki pomocniczej gminy. Chodzi tu zatem o wewnętrzne relacje kompetencyjne w ramach gminy. Pogląd taki należy podzielić i w okolicznościach rozpatrywanej sprawy.
Sąd podziela również stanowisko wyrażone w postanowieniu WSA w Krakowie z 28 października 2019 r., II SA/Kr 818/19, w którym wskazano, że żaden przepis prawa nie upoważnia członków wspólnoty samorządowej, czy też zebrania wiejskiego wsi do występowania z roszczeniem utrzymania niezmienionego statusu prawnego mienia komunalnego/gminnego, jak również potencjalnie hipotetycznie gromadzkiego. Podstawą tą nie może być przy tym samo pojęcie wspólnoty samorządowej, wspólnych interesów czy też pojęcie gromady i mienia gromadzkiego. Jak dostrzegł Sąd, argumentacja tego rodzaju jest właściwa dla tzw. skarg popularnych, w których skarżący nie musi wykazywać interesu prawnego jak i jego naruszenia.
Tym samym, zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie zachodziły podstawy do tego, by w okolicznościach sprawy podzielić przywołane przez skarżących stanowiska wyrażone w wyrokach NSA z 17 stycznia 2013 r., I OSK 1591/21, wyrok NSA z 29 listopada 2016 r., I OSK 1371/16, wyrok NSA z 12 lipca 2022 r., I OSK 2015/21, postanowienie NSA z 26 września 2016 r., I OSK 1017/16.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji. O zwrocie wpisów uiszczonych przez poszczególnych skarżących orzeczono, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w punkcie II sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło