II SA/Kr 152/24
WyrokWSA w Krakowie2024-06-28
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Joanna Tuszyńska, Magda Froncisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może umorzyć postępowanie egzekucyjne z powodu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie może weryfikować ostatecznej decyzji administracyjnej w ramach postępowania egzekucyjnego. Kwestie dotyczące prawidłowości skierowania obowiązku do zobowiązanego oraz jego wykonalności, które były już przedmiotem rozstrzygnięć administracyjnych i prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, wiążą organ egzekucyjny na zasadzie powagi rzeczy osądzonej. W związku z tym, brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy te same argumenty były już przedmiotem kontroli sądowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. T. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne miało na celu wykonanie nakazu rozbiórki kortu tenisowego. K. T. wniosła o umorzenie postępowania, argumentując niewykonalność obowiązku z uwagi na ustanowione dożywotnie prawo użytkowania nieruchomości przez inną osobę, co uniemożliwia jej wejście na teren i wykonanie rozbiórki. Organy administracyjne odmówiły umorzenia, wskazując, że kwestia wykonalności obowiązku i prawidłowości skierowania go do właścicielki była już badana w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, a orzeczenia sądów administracyjnych (WSA i NSA) potwierdziły prawidłowość decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki na właścicielkę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K. T. na postanowienie nr 941/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 20 listopada 2023 r. znak WSE.7722.43.2023.MZEG w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie postanowieniem nr 499/2023 z dnia 19.07.2023 r., znak PINB-P-52.6.21.8, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, art. 17 § 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, dalej "u.p.e.a.") i art. 123 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775), po rozpatrzeniu wniosku K. T. o umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego wobec K. T., mającego na celu doprowadzenie do wykonania rozbiórki kortu tenisowego o wym. ok. 18 m x 33 m wraz z ogrodzeniem/piłkochwytem o wysokości ok. 4 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z. – postanowił odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w powyższej sprawie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w inspektoracie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w sprawie obowiązku rozbiórki kortu tenisowego.
W dniu 20.10.2022 r. wpłynął do PINB wniosek K. T., reprezentowanej przez adwokata, o umorzenie postępowania względnie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Pismo zawiera następujące uzasadnienie: powołano się na niewykonalność obowiązku rozbiórki, ponieważ co prawda zobowiązana jest właścicielem działki, na której znajduje się obiekt przeznaczony do rozbiórki, ale jak wynika z aktu notarialnego kupna nieruchomości, ustanowiono na niej dożywotnie prawo użytkowania całej nieruchomości przez M. B. i zobowiązana nie jest posiadaczem nieruchomości. Wskazano, że decyzja administracyjna, z której wynika egzekwowany obowiązek, nie może nakładać na zobowiązaną obowiązku, którego wykonanie skutkowałoby deliktem cywilnoprawnym. Wskazano, że postępowanie winno zostać umorzone, bowiem wykonanie nałożonego obowiązku nie jest możliwe. We wniosku wskazano również, że zobowiązana zwracała się do P. B. o zgodę na wejście na teren jej działki, co spotkało się z jego odmową. Poinformowano, że zobowiązana wystąpi na drogę postępowania sądowego w celu uzyskania orzeczenia sądowego umożliwiającego wejście na teren przedmiotowej nieruchomości, a do czasu jego uzyskania konieczne jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Jako że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje inne przesłanki do zawieszenia postępowania, a inne do umorzenia postępowania egzekucyjnego, PINB każdy z wniosków przeanalizował odrębnie.
Niniejsze postanowienie odnosi się do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określającym przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego:
§ 1. Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 4 września 2019r. sygn. akt I SA/Gd 607/19 stwierdził: Przepis 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Brak wymagalności obowiązku, jego umorzenie, wygaśnięcie z innego powodu oraz nieistnienie stanowią także podstawy zarzutów według art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.
Po przeanalizowaniu treści wniosku o umorzenie postępowania stwierdzić należy, że pełnomocnik zobowiązanej kolejny raz powołał te same argumenty, na które powoływał się podczas postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, jak również podczas postępowań przed sądami administracyjnymi, w istocie kwestionując decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, którą utrzymano decyzję organu I instancji w mocy. Zatem kolejny raz należy poinformować pełnomocnika zobowiązanej, że weryfikacji decyzji ostatecznej nie może dokonać organ egzekucyjny w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego, ani wierzyciel na wniosek którego takie postępowanie jest prowadzone.
Egzekwowana decyzja była poddana kontroli sądowoadministracyjnej, w wyniku której WSA w Krakowie wyrokiem z 8.11.2017 r. sygn. akt II SA Kr 1034/17 orzekł o oddaleniu skargi na decyzję MWINB. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok z dnia 24.11.2020 r. sygn. akt II OSK 1584/18 o oddaleniu skargi kasacyjnej. Zarówno WSA w Krakowie, jak i NSA zajęły jednoznaczne stanowiska w kwestii prawidłowości ustalenia adresata decyzji wskazując, że nałożenie obowiązku rozbiórki obiektu na właściciela działki czyni decyzję wykonalną.
Te same argumenty zostały również zgłoszone jako podstawa zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty zostały uznane za bezzasadne postanowieniem PINB nr 353/2022 z dnia 24.05.2022 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem MWINB z dnia 08.09.2022 r. nr 701/2022 znak: WSE.7722.25.2022.MZEG.
PINB nie ma prawa badać w postępowaniu egzekucyjnym kwestii już zbadanych w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygniętych w decyzjach administracyjnych. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. II FSK 1909/15: Skoro dane okoliczności występowały przed wystawieniem tytułów wykonawczych i nie zostały uznane za przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., tym bardziej nie mogą stanowić przesłanki umorzenia tego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Odnośnie sytuacji braku władania nieruchomością przez właściciela PINB przytoczył stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA Po 320/19: Okoliczność, że obecnie właściciel nie ma dostępu do nieruchomości, nieruchomością włada inny podmiot, nie ma żadnego wpływu na powstanie i egzekucję zobowiązania podatkowego. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr 941/2023 z dnia 20 listopada 2023 r. znak WSE.7722.43.2023.MZEG, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) w związku z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505), po rozpatrzeniu zażalenia K. T., reprezentowanej przez adwokata, na postanowienie nr 499/2023 z dnia 19 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14, utrzymaną w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB.7721.179.2017.AMAC, nakazano właścicielowi dz. nr [...] w R. : K. T. rozbiórkę kortu tenisowego o wym. ok. 18m x 33m wraz z ogrodzeniem/piłko chwytem o wysokości ok. 4m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z. . Na w/w decyzję MWINB wniesiona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/17, orzekł o oddaleniu skargi. Od w/w wyroku wniesiona została skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1584/18, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
W dniu 2 czerwca 2021 r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w K. dokonali kontroli na terenie działki nr [...] w R. , w wyniku której ustalono, iż położony na w/w nieruchomości kort tenisowy objęty w/w nakazem rozbiórki nie został rozebrany. Wobec powyższego PINB skierował do adresata nakazu rozbiórki orzeczonego w swojej decyzji nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14, K. T., upomnienie z dnia 8 czerwca 2021 r. znak: PINB-I-5160.119.21.44, którym działając na podstawie art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej u.p.e.a.), wezwał wyżej wymienioną do wykonania w/w nakazu. Jednocześnie w treści w/w upomnienia PINB zastrzegł, iż w razie niewykonania obowiązku sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 24 sierpnia 2021 r. ponownie przeprowadzono czynności kontrolne w terenie, w wyniku których ustalono, że obowiązek dokonania rozbiórki kortu tenisowego na działce nr [...] w R. pozostaje niewykonany. W dniu 19 października 2021 r. PINB wystawił wobec K. T. tytuł wykonawczy nr PINB-P-52.6.21.8, wszczynając tym samym postępowanie egzekucyjne w sprawie doprowadzenia do wykonania obowiązku dokonania rozbiórki kortu tenisowego o wymiarach ok. 18m x 33m wraz z ogrodzeniem/piłko chwytem, zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w R. . W dniu 6 kwietnia 2022 r. PINB przeprowadził kontrolę w terenie, w wyniku której ustalono, że w/w obowiązek nie został wykonany. Postanowieniem nr 242/2022 z dnia 7 kwietnia 2022 r. znak: PINB-P-52.6.21.8, PINB zastosował wobec zobowiązanej K. T., środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia do wykonania egzekwowanego obowiązku. Pismem z dnia 4 maja 2022 r. zobowiązana reprezentowana przez adwokata zażaliła się na w/w postanowienie. Odrębnym zaś pismem z dnia 4 maja 2022 r. zobowiązana reprezentowana przez adwokata zgłosiła do PINB zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej na postanowienie PINB o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, MWINB, postanowieniem nr 702/2022 z dnia 8 września 2022 r. znak: WSE.7722.19.2022.MZEG, orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy. Po rozpatrzeniu skargi na w/w postanowienie MWINB, WSA w Krakowie, wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt 11 SA/Kr 1396/22, orzekł o oddaleniu skargi. W/w wyrok pozostaje nieprawomocny wobec wniesienia od niego skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po rozpatrzeniu pisma zobowiązanej z dnia 4 maja 2022 r. zawierającego zarzut, PINB, postanowieniem nr 353/2022 z dnia 24 maja 2022 r. znak: PINB-P-52.6.21.8, orzekł o oddaleniu zarzutu.
Po rozpatrzeniu zażalenia na w/w postanowienie, MWINB, postanowieniem nr 701/2022 z dnia 8 września 2022 r. znak: WSE.7722.25.2022.MZEG, orzekł o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy. Po rozpatrzeniu skargi na w/w postanowienie MWINB, WSA w Krakowie, wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt 11 SA/Kr 1392/22, orzekł o oddaleniu skargi. Również ten wyrok WSA w Krakowie pozostaje nieprawomocny w związku z wniesioną od niego skargą kasacyjną do NSA.
Przed rozpatrzeniem zażalenia z dnia 4 maja 2022 r. na postanowienie PINB nr 242/2022 z dnia 7 kwietnia 2022 r. znak: PINB-P-52.6.21.8 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, MWINB, zawiadomieniem z dnia 8 września 2022 r. znak: WSE.7722.19.2022.MZEG, opartym na przepisie art. 66 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poinformował skarżącą K. T. reprezentowaną przez adwokata, że uczyni przedmiotem własnego rozpoznania sprawę w/w zażalenia natomiast w poruszanej w w/w piśmie z dnia 4 maja 2022 r. sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego należy wnieść podanie do organu właściwego, którym jest PINB. Analogiczne, również przed rozparzeniem zażalenia z dnia 20 czerwca 2022 r. na postanowienie nr 353/2022 z dnia 24 maja 2022 r. znak: PINB-P-52.6.21.8 w przedmiocie zarzutów, MWINB, zawiadomieniem z dnia 8 września 2022 r. znak: WSE.7722.25.2022.MZEG, opartym na przepisie art. 66 § 1 i 2 K.p.a., poinformował skarżącą reprezentowaną przez pełnomocnika, że uczyni przedmiotem własnego rozpoznania sprawę w/w zażalenia natomiast w poruszanej w w/w piśmie z dnia 20 czerwca 2022 r. sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego należy wnieść odrębne podanie do PINB, jako organu właściwego. W związku z w/w zawiadomieniami, zobowiązana reprezentowana przez adwokata, dwoma pismami z dnia 18 października 2022 r. wniosła do PINB m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W związku z w/w podaniem dotyczącym umorzenia postępowania egzekucyjnego, PINB po zbadaniu wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wydał postanowienie nr 499/2023 z dnia 19 lipca 2023 r. znak: PINB-P-52.6.21.8, którym orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8.
Pismem, które wpłynęło do Powiatowego Inspektoratu w dniu 16 sierpnia 2023 r. zobowiązana reprezentowana przez adwokata zażaliła się na w/w postanowienie PINB. Przy piśmie z dnia 28 sierpnia 2023 r. znak: PINB-P-52.6.21.8 PINB przekazał w/w zażalenie organowi odwoławczemu, tj. MWINB.
W/w zażalenie zobowiązanej na postanowienie PINB nr 499/2023 z dnia 19 lipca 2023 r. znak: PINB-P- 52.6.21.8 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, wniesione zostało w ustawowym terminie.
Po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego, MWINB zważył, co następuje:
W ocenie MWINB, zażalenie K. T. reprezentowanej przez adwokata na postanowienie PINB nr 499/2023 z dnia 19 lipca 2023 r. znak: PINB-P-52.6.21.8 nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie w/w postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8 jest prawidłowe.
Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego uregulowana została w art. 59 u.p.e.a. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie tego postępowania, uchylenie przeprowadzonych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o nieprowadzeniu postępowania dalej. Instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (zob. Piotr Pietrasz, Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX z 2014). Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione zostały w art. 59 § 1 u.p.e.a., który, stanowi: "Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
7) gdy odrębne ustawy tak stanowią
W przypadku wystąpienia jakiejkolwiek okoliczności wskazanej w art. 59 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny ma obowiązek umorzenia takiego postępowania. Niezależnie zatem od złożonego przez zobowiązanego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego i powołanych w jego treści przesłanek, organ egzekucyjny, wydając rozstrzygnięcie w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a., zobligowany jest zbadać z urzędu wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zobowiązana reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia 18 października 2022 r. skierowanym do PINB, wniosła m.in. o umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8. Uzasadniając wskazane wyżej żądanie zobowiązana działająca przez pełnomocnika podniosła, iż (cyt.): "(...) zobowiązana jest co prawda właścicielem przedmiotowej nieruchomości, jednakże co wynika wprost z aktu notarialnego, na podstawie której nabyła własność, zobowiązana nie jest jej posiadaczem i nie może korzystać z przedmiotowej nieruchomości 4. Strony umowy zastrzegły bowiem dożywotnie prawo użytkowania całej nieruchomości przez M. B. (pkt V aktu notarialnego). Zobowiązana jest zatem ograniczona w prawie władania nieruchomością. Bez zgody uprawnionego nie ma nawet prawa wejścia na teren nieruchomości, nie może zatem wykonać zobowiązania. Osobą zobowiązaną w tym przypadku winien zostać faktyczny posiadacz nieruchomości a zatem osoba, która jest uprawniona do korzystania z nieruchomości, jako jej użytkownik. 5. Wobec powyższego zobowiązana jest zmuszona znosić posiadanie nieruchomości przez M. B., gdyż prawo dożywotniego użytkowania stanowi ograniczone prawo rzeczowe, które zobowiązana jest zmuszona znosić i nie ma uprawnienia by w to prawo ingerować. Prawo to jest skuteczne erga omnes 6. W konsekwencji do czasu wygaśnięcia prawa użytkowania zobowiązana nie ma możliwości wykonania zobowiązania, a zatem występuje sytuacja określona w art. 59 § 1 ustawy, tj. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (...) 8. Podkreślić należy, że wykonanie zobowiązania stanowiłoby delikt cywilnoprawny, bowiem prowadziłoby do naruszenia ograniczonego prawa rzeczowego, a tym samym stanowi przeszkodę powodującą niewykonalność zobowiązania. Decyzja administracyjna nie może bowiem nakładać na zobowiązaną obowiązku, którego wykonanie skutkowałoby deliktem cywilnoprawnym czyli naruszeniem prawa (...) 10. Powyższe prowadzi do wniosku, że postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać umorzone, albowiem wykonanie nałożonego obowiązku jest niemożliwe.
Odnosząc się do wskazanej w piśmie zobowiązanej reprezentowanej przez adwokata z dnia 18 października 2022 r. przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, która określona została w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, MWINB wskazał, że niewykonalność obowiązku oznacza, iż istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny powodujące niemożność wykonania tego obowiązku. Niewykonalność ta jest spowodowana przyczynami o charakterze obiektywnym. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki; bez znaczenia są w tym przypadku ewentualne utrudnienia, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia (vide: wyrok NSA z dnia 8 lutego 2006 r. sygn. akt: II OSK 509/05). O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Wykonanie obowiązku nie jest możliwe nie tylko przez zobowiązanego, ale także przez każdą inną osobę. Niemożliwość ta musi mieć charakter trwały i zupełny oraz musi oznaczać brak warunków czyniących wykonanie obowiązku egzekucyjnego możliwym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 389/09, Lex nr 583016). Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn faktycznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Niewykonalność obowiązku ma charakter faktyczny w sytuacji istnienia rzeczywistej przeszkody obiektywnie wykluczającej określone zachowanie (taka zmiana stanu faktycznego sprawy, która wyklucza z technicznego punktu widzenia, wykonanie obowiązku w sposób lub w zakresie wskazanym w orzeczeniu, z którego ten obowiązek wynika). Związane z wykonaniem obowiązku trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku (vide: wyrok NSA z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1365/07). Z niewykonalnością obowiązku o charakterze prawnym mamy natomiast do czynienia w sytuacji, kiedy realizacja obowiązku wiązałaby się z naruszeniem istniejących prawnych zakazów lub nakazów, co pociągałoby za sobą odpowiedzialność określonego rodzaju (odszkodowawczą lub karną; por. Justyna Dembczyńska, Piotr Pietrasz, Krzysztof Sobieralski, Robert Suwaj, Praktyka administracyjnego postępowania egzekucyjnego, wyd. Presscom Sp. z o.o. Wrocław 2008, str. 225, oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 1797/10, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dostępnej pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Uwzględniając powyższe, w ocenie MWINB, w przedmiotowej sprawie nie występuje niewykonalność faktyczna ani prawna egzekwowanego obowiązku, tym samym brak jest podstaw umorzenia prowadzonego w tej sprawie postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie bowiem nie zaistniała taka zmiana stanu faktycznego, która wykluczałaby z technicznego punktu widzenia wykonanie egzekwowanego obowiązku rozbiórki. Brak jest również prawnych nakazów lub zakazów, które mogłyby zostać naruszone w wyniku wykonania obowiązku.
Co do zacytowanych wyżej, podniesionych w piśmie z dnia 18 października 2022 r. argumentów, którymi zobowiązana wykazuje niewykonalnością nałożonego na nią obowiązku i związaną z tą niewykonalność potrzebę umorzenia skierowanego do zobowiązanej postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8 MWINB stwierdził, że zobowiązana reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, po raz kolejny w ramach prowadzonej wobec niej egzekucji kwestionuje w istocie prawidłowość ostatecznej decyzji administracyjnej, z której wynika egzekwowany w przedmiotowej sprawie obowiązek rozbiórki kortu tenisowego o wym. ok. 18m x 33m wraz z ogrodzeniem/piłko chwytem o wysokości ok. 4m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z. , tj. decyzji MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB.7721.179.2017.AMAC. Tymi samymi bowiem argumentami zobowiązana uzasadniała, wniesiony w toku postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8 zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, rozparzony odmownie postanowieniem PINB nr 353/2022 z dnia 24 maja 2022 r. znak: jw., utrzymanym w mocy postanowieniem MWINB nr 701/2022 z dnia 8 września 2022 r. znak: WSE.7722.25.2022.MZEG. W uzasadnieniu w/w postanowienia, MWINB, odnosząc się do argumentów zobowiązanej wskazał m.in., iż (cyt.): "(...) adresat egzekwowanego w niniejszej sprawie obowiązku ustalony został w toku postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznie decyzją MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB. 7721.179.2017.AMAC, utrzymującą w mocy decyzję PINB nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14. Tym samym w/w argumentami zobowiązana nie uzasadnia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, ale w istocie kwestionuje w/w decyzję MWINB. W tym kontekście poinformować należy zobowiązaną, że weryfikacja decyzji ostatecznej możliwa jest ewentualnie w drodze nadzwyczajnych postępowań administracyjnych (w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji), i to tylko w razie zaistnienia przesłanek przewidzianych w przepisach regulujących te nadzwyczajne postępowania administracyjne. Weryfikacji takiej nie może natomiast dokonać organ egzekucyjny w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego, ani wierzyciel, na wniosek którego takie postępowanie jest prowadzone (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 21 czerwca 2013 r" sygn. akt II OSK 524/12, opubl. LEX pod nr 1356323). Według dostępnych tut. organowi danych aktualnie nie toczy się wobec ostatecznej decyzji MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB. 7721.179.2017.AMAC lub też wobec zakończonego tą decyzją postępowania administracyjnego, żadne z w/w postępowań nadzwyczajnych. Również sama zobowiązana nie informowała organu egzekucyjnego o zainicjowaniu przez nią któregoś z w/w postępowań. Wymieniona wyżej, egzekwowana aktualnie przez PINB, decyzja MWINB poddana natomiast została kontroli sądowoadministracyjnej, w wyniku której WSA w Krakowie wydal wyrok z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/17, którym orzekł o oddaleniu skargi na tę decyzję. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej od w/w wyroku WSA w Krakowie, NSA wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1584/18 orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Zarówno WSA w Krakowie, jak i NSA zajęły jednoznaczne stanowiska w przywołanej wyżej kwestii prawidłowości określenia przez organy nadzoru budowalnego adresata obowiązku orzeczonego w decyzji PINB nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14, utrzymanej w mocy decyzją MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB. 7721.179.2017.AMAC. Mianowicie w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/17 WSA w Krakowie stwierdził m.in., iż (cyt.): " (...) Wedle art. 260 § 1 k.c. użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych napraw i nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i zezwolić mu na dokonanie potrzebnych robót. Z tego krótkiego resume wynika, że treścią prawa użytkowania jest wyłącznie używanie rzeczy i pobieranie jej pożytków, a charakter tego prawa wskazuje na jego funkcję konsumpcyjną. W żadnym zatem razie użytkownik nie przejmuje tutaj uprawnień właściciela w zakresie dysponowania rzeczą, co powoduje, że nie mógłby być adresatem decyzji o rozbiórce. "Nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 P.b. podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji" (tak wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2017 r. 11 SA/Rz 292/17, LEX nr 2366916) (...) Prawidłowo zatem decyzja została skierowana do właściciela K. T., zwłaszcza, że sprzedaż miała miejsce w dniu 25 września 2013 r. (data aktu notarialnego), a więc po dacie wybudowania obiektu, która opiewała na 2011 r. Z aktu notarialnego wynika bowiem oświadczenie nabywcy - nowego właściciela, że stan faktyczny i prawny nieruchomości jest mu znany /k.108 akt adm./. W tej sytuacji przyjąć trzeba, że nabywca akceptował istnienie obiektu na działce, skoro nabył nieruchomość w określonym stanie faktycznym i prawnym. Wobec powyższego, a także wobec zawarcia w umowie sprzedaży prawa pierwokupu na rzecz inwestora, nie wynika jakiekolwiek prawdopodobieństwo sytuacji, aby nabywca chciał, by inwestor dokonał rozbiórki. W tej sytuacji adresatem decyzji o rozbiórce może być jedynie nabywca jako właściciel. "1. Nakaz rozbiórki, jak i wcześniejsze wezwania do dokonania czynności umożliwiających legalizację obiektu, może być kierowany do inwestora, który nie jest właścicielem terenu, na którym obiekt jest zlokalizowany, jedynie wtedy, gdy realizacja samowoli budowlanej na cudzym terenie dokonana była bez wiedzy i aprobaty właściciela tego terenu. 2. Natomiast realizacja samowoli budowlanej i następnie zbycie nieruchomości, na której jest ona zlokalizowana determinuje, iż stroną postępowania zmierzającego do wydania nakazu rozbiórki lub legalizacji obiektu, powinien być nowy właściciel terenu, jako jedyny lub drugi obok inwestora adresat decyzji legalizacyjnej - zatwierdzającej projekt budowlany lub nakazującej rozbiórkę obiektu, także adresat nakazów, jakie organ nadzoru budowlanego formułuje w tym postępowaniu w stosunku do osób zobowiązanych...)" - tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r. II SA/Kr 368/17, LEX nr 2309386". W/w stanowisko WSA w Krakowie poparł NSA, stwierdzając w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt IIOSK 1584/18, iż (cyt.): " (...) W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że nakaz rozbiórki powinien być w pierwszej kolejności nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej i posiada tytuł prawny do nieruchomości. Jednak skierowanie decyzji do konkretnego podmiotu uwarunkowane musi być posiadaniem przez ten podmiot takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nałożonego obowiązku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3054/18, LEX nr 2866266). Wobec tego, wybór podmiotu zobligowanego do wykonania określonych obowiązków powinien być zawsze determinowany możliwością ich legalnego wykonania, co zależy od konkretnego stanu faktycznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1530/19, LEX nr 3030669). W niniejszej sprawie, choć inwestorem przedmiotowego kortu tenisowego był poprzedni właściciel nieruchomości, to jak prawidłowo wskazał sąd wojewódzki, sprzedaż nieruchomości miała miejsce w 2013 r., podczas gdy obiekt powstał w 2011 r., a nowa właścicielka miała świadomość, jaki jest stan faktyczny i prawny tej nieruchomości. Wobec powyższego, jedynym podmiotem, który powinien być obciążony obowiązkiem wykonania nałożonego decyzją z 23 maja 2017 r. nakazu rozbiórki, jest skarżąca kasacyjnie, która jako obecny właściciel nieruchomości może nią dysponować". Biorąc powyższe pod uwagę, wbrew wyrażonemu w zażaleniu stanowisku skarżącej, PINB w skarżonym postanowieniu, odnosząc się do cytowanych wyżej uwag, którymi zobowiązana uzasadnia zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, prawidłowo nadmienił jedynie, iż kwestie te byty znane MWINB na etapie administracyjnego postępowania odwoławczego od decyzji PINB nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14 i zostały przezeń rozpatrzone, co znajduje swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB.7721.179.2017.AMAC. Jednocześnie PINB powołując się na stanowisko NSA, poinformował zobowiązaną, że wykazywanie wadliwości decyzji administracyjnej nie jest możliwe w ramach postępowania egzekucyjnego. Raz jeszcze podkreślić należy zatem, że PINB nie miał, nie tylko obowiązku, ale i prawa badać w ramach postępowania egzekucyjnego kwestii już zbadanych w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygniętych w ostatecznej decyzji administracyjnej, w której orzeczony został egzekwowany w niniejszej sprawie obowiązek. Cytowane wyżej stanowisko MWINB podtrzymuje, stwierdzając jednocześnie, iż pozostaje ono adekwatne również w odniesieniu do rozpatrywanej w przedmiotowej sprawie kwestii niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, jako przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie, odpowiadając na uwagę zażalenia (cyt.): Jest bowiem sprzeczne z podstawowym porządkiem prawnym Rzeczypospolitej egzekwowanie obowiązku, którego zobowiązana nie jest w stanie wykonać. Z tej przyczyny nawet uprzednie rozstrzygnięcia sądów administracyjnych nie wykluczają konieczności zbadania, czy obowiązek jest możliwy do wykonania przez zobowiązaną", MWINB podkreślił, że z przytoczonych wyżej okoliczności przedmiotowej sprawy wynika w sposób jednoznaczny, że konsekwentnie podnoszonym przez zobowiązaną reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, w ramach egzekucji administracyjnej, aspektom sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, która poddana została, z pozytywnym wynikiem, kontroli sądów administracyjnych obu instancji, przypisać można bez żadnej wątpliwości powagę rzeczy osądzonej. Domaganie się zatem przez zobowiązaną reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika ponownego rozstrzygania przez PINB, już na etapie egzekucji, wykonalności egzekwowanej decyzji ostatecznej, czy też prawidłowości określenia adresata tej decyzji nie znajduje żadnego prawnego uzasadnienia. Przywołane wyżej rozstrzygnięcia WSA w Krakowie oraz NSA w przedmiocie zgodności z prawem decyzji MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB.7721.179.2017.AMAC, utrzymującej w mocy decyzję PINB nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14, którą nałożono egzekwowany w przedmiotowej sprawie obowiązek świadczą o tym, iż w ocenie w/w Sądów zaskarżona decyzja tut. organu oraz poprzedzająca ją decyzja PINB, nie są obarczone kwalifikowanymi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a., w tym również wadą niewykonalności. Wskazać bowiem należy, że wojewódzki sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności decyzji, bierze pod uwagę również przesłanki do stwierdzenia jej nieważności, w tym również przesłankę niewykonalności decyzji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w przepisie art. 145 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.), które stanowią: "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: (...) 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach". Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/17, któremu przysługuje przymiot prawomocności, wiąże, na zasadzie art. 170 p.p.s.a. ("Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby") PINB, obligując go tym samym, jako wierzyciela i jednocześnie organ egzekucyjny, do doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z własnej decyzji nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14, utrzymanej w mocy decyzją MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB.7721.179.2017.AMAC.
MWINB zbadał w kontekście postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8, również pozostałe przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego (poza przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazaną przez zobowiązaną) wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a., w wyniku czego stwierdził ich brak.
Reasumując, w ocenie MWINB, rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia PINB o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8 jest prawidłowe, z uwagi na brak w niniejszej sprawie przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a.
W obliczu przywołanego wyżej stanu faktyczno - prawnego przedmiotowej sprawy, uwagi zażalenia zobowiązanej nie zasługują na uwzględnienie. Nawet gdyby przyjąć za wiarygodne przywołane przez zobowiązaną twierdzenie użytkownika nieruchomości o wykonaniu egzekwowanego obowiązku, co stałoby w absolutnej sprzeczności z twierdzeniami zobowiązanej o braku zgody użytkownika na jakiekolwiek zmiany w substancji nieruchomości (pismo z dnia 18 października 2022 r. zawierające wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego) okoliczność taka nie mieści się w katalogu przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Poza tym MWINB nadmienił, że zgodnie z prezentowanym w judykaturze i podzielanym przez MWINB poglądem wykonanie egzekwowanego obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego powoduje zakończenie egzekucji (niepodejmowanie dalszych działań), przy czym obowiązujące przepisy nie przewidują, by organ egzekucyjny wydawał jakieś rozstrzygnięcie formalnie potwierdzające fakt zakończenia egzekucji. Biorąc pod uwagę argumenty podniesione wyżej, MWINB, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z art. 18 u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
K. T., reprezentowana przez adwokata, wniosła do WSA w Krakowie skargę na postanowienie nr 941/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 20 listopada 2023 r., znak: WSE.7722.43.2023.MZEG.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie, tj. brak umorzenia postępowania na skutek jego niedopuszczalności w sytuacji, w której niedopuszczalność egzekucji zachodzi m.in. w sytuacji wygaśnięcia obowiązku lub jego nieistnienia, a także w przypadku niemożliwości wykonania obowiązku;
- naruszenie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego nieprawidłową wykładnię, dokonaną w sprzeczności z wyrażoną w art. 2 Konstytucji zasadą państwa prawa, obejmującą swoim zakresem również zasadę wyrażoną paremią ad impossibilia nemo obligatur, skutkującą koniecznością uwzględnienia argumentów skarżącej, iż nie może ona być obowiązana do rzeczy niemożliwych.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji. Wskazała, że choć skarżąca formalnie jest właścicielką nieruchomości, musi znosić fakt posiadania nieruchomości przez użytkownika M. B.. Nie ma możliwości wejścia na teren nieruchomości bez zgody użytkownika, a ten kategorycznie odmówił jej zgody na wejście w celu wykonania zobowiązania (kopia pisma użytkownika w załączeniu).
W ocenie skarżącej błędne działanie organów administracji, które zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny - polegające na skierowaniu postępowania dotyczącego rozbiórki kortu tenisowego wobec skarżącej, a nie wobec użytkownika, względnie wobec skarżącej i użytkownika łącznie, skutkuje niemożnością wykonania obowiązku.
Skarżąca nie ma rzeczywistej możliwości wykonania zobowiązania, wobec sprzeciwu użytkownika. Gdyby użytkownik był stroną decyzji dotyczącej rozbiórki kortu tenisowego, wówczas mógłby zostać przymuszony w celu jej wykonania (i umożliwienia wejścia na teren nieruchomości). W obecnym stanie prawnym skarżąca nie ma możliwości wejścia na teren nieruchomości.
Skarżąca podkreśliła, że w dotychczasowych postępowaniach przed sądami administracyjnymi skarżąca nie dysponowała formalnym oświadczeniem użytkownika nieruchomości, toteż okoliczność ta nie była, jako nieistniejąca w trakcie postępowania, w ogóle brana pod uwagę przez sądy orzekające w sprawie rozbiórki kortu tenisowego.
W konsekwencji od skarżącej wymaga się wykonania obowiązku, który jest w świetle istniejących stosunków zobowiązaniowych niemożliwy do wykonania. Taki przypadek stanowi naruszenie zasady państwa prawa i wynikającej z niej zasady, iż nie można być zobowiązanym do wykonania rzeczy niemożliwych.
Skoro skarżąca nie może wykonać zobowiązania, to konieczne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest ono prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
Zaskarżonym postanowieniem Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie nr 499/2023 z dnia 19 lipca 2023 r. którym orzeczono o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8 w sprawie doprowadzenia do wykonania obowiązku rozbiórki kortu tenisowego o wymiarach ok. 18 m x 33 m wraz z ogrodzeniem/piłkochwytem o wysokości ok. 4 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości R., gm. Z. .
Przyczyną wydania zaskarżonego postanowienia było stwierdzenie przez organ, że w postępowaniu egzekucyjnym znak: PINB-P-52.6.21.8 nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a., będących podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Przedmiotowe postępowanie egzekucyjne znak: PINB-P-52.6.21.8 prowadzone jest w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB.7721.179.2017.AMAC, utrzymującej w mocy decyzję PINB nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14, którą nakazano skarżącej K. T., jako właścicielowi dz. nr [...] w R. , rozbiórkę kortu tenisowego o wym. ok. 18 m x 33 m wraz z ogrodzeniem/piłkochwytem o wysokości ok. 4 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z. .
Na ww. decyzję MWINB wniesiona została skarga do WSA w Krakowie, który wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/17 skargę oddalił.
Od ww. wyroku wniesiona została skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1584/18 oddalił skargę kasacyjną.
W piśmie skarżącej z dnia 18 października 2022 r., zawierającym m.in. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego znak: PlNB-P-52.6.21.8, powołano się m.in. na brak zgody użytkownika nieruchomości, na której zlokalizowany jest obiekt objęty nakazem rozbiórki, na wejście przez skarżącą (właścicielkę nieruchomości) na tę nieruchomość i dokonanie jakiejkolwiek zmiany w substancji tej nieruchomości, w tym do wykonania egzekwowanego nakazu rozbiórki, a także na deklarowane przez skarżącą wystąpienie do sądu o wydanie orzeczenia zezwalającego jej na wejście na teren nieruchomości celem wykonania egzekwowanego obowiązku. W ww. piśmie z dnia 18 października 2022 r. wskazano przesłankę umorzenia postępowania określoną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Zdaniem Sądu organ trafnie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie występuje niewykonalność faktyczna ani prawna egzekwowanego obowiązku, a tym samym brak jest podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Nie zaistniała bowiem taka zmiana stanu faktycznego, która wykluczałaby z technicznego punktu widzenia wykonanie egzekwowanego obowiązku rozbiórki. Brak jest również prawnych nakazów lub zakazów, które mogłyby zostać naruszone w wyniku wykonania obowiązku.
Jednocześnie organ zbadał w kontekście postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8 również inne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. i – zdaniem Sądu – słusznie stwierdził ich brak w okolicznościach niniejszej sprawy.
W skardze zarzucono zaskarżonemu postanowieniu m.in. naruszenie art. 7 Kpa w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. cyt.: "brak umorzenia postępowania na skutek jego niedopuszczalności w sytuacji, w której niedopuszczalność egzekucji zachodzi m.in. w sytuacji wygaśnięcia obowiązku lub jego nieistnienia a także w przypadku niemożliwości wykonania obowiązku".
W odniesieniu do powyższego Sąd wskazuje, że niedopuszczalność egzekucji określona w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym (np. z uwagi na wyłączenia, o których mowa w art. 14 u.p.e.a., dotyczące osób korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych), a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym lub nie posiadający stosownego upoważnienia, o którym mowa w art. 19 § 2a u.p.e.a., do działania w imieniu organu egzekucyjnego.
Przesłanki przedmiotowe niedopuszczalności egzekucji natomiast odnoszą się do przedmiotu egzekucji i jej podstaw. Z przesłanką przedmiotową niedopuszczalności egzekucji mamy do czynienia, gdy jej przedmiotem jest świadczenie niepodlegające egzekucji administracyjnej lub gdy tytuł wykonawczy został wystawiony przez podmiot nieuprawniony (P. Pietrasz [w:] J. Dembczyńska, P. Pietrasz, K. Sobieralski, R. Suwaj: "Praktyka administracyjnego postępowania egzekucyjnego", Wrocław 2008 r. str. 225).
W postępowaniu egzekucyjnym znak: PINB-P-52.6.21.8 nie zachodzi żadna ze wskazanych powyżej przyczyn niedopuszczalności egzekucji.
W przesłance niedopuszczalności egzekucji określonej w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie mieszczą się okoliczności dotyczące wygaśnięcia obowiązku albo jego nieistnienia, jak również odnoszące się do niemożliwości wykonania obowiązku.
Wygaśnięcie obowiązku albo jego nieistnienie nie stanowi przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 1 u.p.e.a. Okoliczności powyższe mogą być podstawą zgłoszenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej wskazanych w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. (zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części) oraz w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (zarzut nieistnienia obowiązku).
Podnoszona niemożliwość wykonania obowiązku koresponduje z przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego określoną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym), na którą to przesłankę powołano się w piśmie skarżącej z dnia 18 października 2022 r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w ocenie skarżącej niemożność wykonania obowiązku wynika z błędnego - jej zdaniem - działania organów administracji, które zaakceptował WSA w Krakowie i NSA, a polegającego na skierowaniu postępowania dotyczącego rozbiórki kortu tenisowego wobec skarżącej, a nie wobec użytkownika, względnie wobec skarżącej i użytkownika łącznie.
Należy tu wskazać, że skarżąca, kwestionując prawidłowość skierowania do niej obowiązku oraz jego wykonalność, w istocie kwestionuje prawidłowość ostatecznej decyzji administracyjnej, z której wynika egzekwowany w przedmiotowej sprawie obowiązek, tj. decyzji MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB.7721.179.2017.AMAC, utrzymującej w mocy decyzję PINB nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14.
Podkreślenia wymaga, że weryfikacja decyzji ostatecznej możliwa jest ewentualnie w drodze nadzwyczajnych postępowań administracyjnych (w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji), i to tylko w razie zaistnienia przesłanek przewidzianych w przepisach regulujących te nadzwyczajne postępowania administracyjne. Weryfikacji takiej nie może natomiast dokonać organ egzekucyjny w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego, ani wierzyciel, na wniosek którego takie postępowanie jest prowadzone (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2013 r. sygn. akt OSK 524/12).
Dalej trzeba wskazać, że decyzja MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak:WOB.7721.179.2017.AMAC poddana została kontroli sądowoadministracyjnej, w wyniku której WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/17 oddalił skargę na tę decyzję. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej od ww. wyroku WSA w Krakowie, NSA wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1584/18 oddalił skargę kasacyjną. Zarówno WSA w Krakowie, jak i NSA zajęty jednoznaczne stanowiska w przywołanej wyżej kwestii prawidłowości określenia przez organy nadzoru budowalnego adresata obowiązku orzeczonego w decyzji PINB nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14, utrzymanej w mocy decyzją MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB.7721.179.2017.AMAC.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1034/17 WSA w Krakowie stwierdził m.in. cyt.: "Wedle art. 260 § 1 k.c. użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych napraw i nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i zezwolić mu na dokonanie potrzebnych robót. Z tego krótkiego resume wynika, że treścią prawa użytkowania jest wyłącznie używanie rzeczy i pobieranie jej pożytków, a charakter tego prawa wskazuje na jego funkcję konsumpcyjną. W żadnym zatem razie użytkownik nie przejmuje tutaj uprawnień właściciela w zakresie dysponowania rzeczą, co powoduje, że nie mógłby być adresatem decyzji o rozbiórce. "Nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 P.b. podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji" (tak wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2017 r. II SA/Rz 292/17, LEK nr 2366916) (...) Prawidłowo zatem decyzja została skierowana do właściciela K. T., zwłaszcza, że sprzedaż miała miejsce w dniu 25 września 2013 r. (data aktu notarialnego), a więc po dacie wybudowania obiektu, która opiewała na 2011 r. Z aktu notarialnego wynika bowiem oświadczenie nabywcy - nowego właściciela, że stan faktyczny i prawny nieruchomości jest mu znany /k.108 akt adm./. W tej sytuacji przyjąć trzeba, że nabywca akceptował istnienie obiektu na działce, skoro nabył nieruchomość w określonym stanie faktycznym i prawnym. Wobec powyższego, a także wobec zawarcia w umowie sprzedaży prawa pierwokupu na rzecz inwestora, nie wynika jakiekolwiek prawdopodobieństwo sytuacji, aby nabywca chciał, by inwestor dokonał rozbiórki. W tej sytuacji adresatem decyzji o rozbiórce może być jedynie nabywca jako właściciel." 1.Nakaz rozbiórki, jak i wcześniejsze wezwania do dokonania czynności umożliwiających legalizację obiektu, może być kierowany do inwestora, który nie jest właścicielem terenu, na którym obiekt jest zlokalizowany jedynie wtedy, gdy realizacja samowoli budowlanej na cudzym terenie dokonana była bez wiedzy i aprobaty właściciela tego terenu. 2.Natomiast realizacja samowoli budowlanej i następnie zbycie nieruchomości, na której jest ona zlokalizowana determinuje, iż stroną postępowania zmierzającego do wydania nakazu rozbiórki lub legalizacji obiektu, powinien być nowy właściciel terenu, jako jedyny lub drugi obok inwestora adresat decyzji legalizacyjnej - zatwierdzającej projekt budowlany lub nakazującej rozbiórkę obiektu, także adresat nakazów, jakie organ nadzoru budowlanego formułuje w tym postępowaniu w stosunku do osób zobowiązanych.(...)" – tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r. II SA/Kr 368/17, LEK nr 2309386".
Powyższe stanowisko WSA w Krakowie poparł NSA, stwierdzając w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 1584/18 cyt: "W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że nakaz rozbiórki powinien być w pierwszej kolejności nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej i posiada tytuł prawny do nieruchomości. Jednak skierowanie decyzji do konkretnego podmiotu uwarunkowane musi być posiadaniem przez ten podmiot takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nałożonego obowiązku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3054/18, LEX nr 2866266). Wobec tego, wybór podmiotu zobligowanego do wykonania określonych obowiązków powinien być zawsze determinowany możliwością ich legalnego wykonania, co zależy od konkretnego stanu faktycznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1530/19, LEX nr 3030669). W niniejszej sprawie, choć inwestorem przedmiotowego kortu tenisowego był poprzedni właściciel nieruchomości, to jak prawidłowo wskazał sąd wojewódzki, sprzedaż nieruchomości miała miejsce w 2013 r., podczas gdy obiekt powstał w 2011 r., a nowa właścicielka miała świadomość, jaki jest stan faktyczny i prawny tej nieruchomości. Wobec powyższego jedynym podmiotem, który powinien być obciążony obowiązkiem wykonania nałożonego decyzją z 23 maja 2017 r. nakazu rozbiórki, jest skarżąca kasacyjnie, która jako obecny właściciel nieruchomości może nią dysponować."
Przywołane wyżej rozstrzygnięcia WSA w Krakowie oraz NSA w przedmiocie zgodności z prawem decyzji MWINB nr 356/2017 z dnia 23 maja 2017 r. znak: WOB.7721.179.2017.AMAC, utrzymującej w mocy decyzję PINB nr 16/2017 z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: PINB-7355/73/19/14, którą nałożono egzekwowany obowiązek świadczą o tym, że w ocenie ww. Sądów zaskarżona w niniejszej sprawie skargą decyzja MWINB oraz poprzedzająca ją decyzja PINB, nie są obarczone kwalifikowanymi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a., w tym również wadą niewykonalności określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Wskazać bowiem należy, że wojewódzki sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności decyzji, bierze pod uwagę również przesłanki do stwierdzenia jej nieważności, w tym także przesłankę niewykonalności decyzji, co znajduje swoje odzwierciedlenie w przepisie art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.
Trzeba też wskazać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca, określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Istota bowiem mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby, muszą brać pod uwagę istnienie i treść prawomocnego orzeczenia sądu (por. wyroki NSA: z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt I FSK 1358/06, z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 152/07).
Zauważyć należy, że argumenty, którymi skarżąca wykazuje niewykonalność nałożonego na nią obowiązku, są zbieżne z argumentami, jakimi skarżąca uzasadniała, wniesiony w toku postępowania egzekucyjnego znak: PINB-P-52.6.21.8, zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, rozpatrzony odmownie postanowieniem PINB nr 353/2022 z dnia 24 maja 2022 r. znak; PINB-P-52.6.21.8, utrzymanym w mocy postanowieniem MWINB nr 701/2022 z dnia 8 września 2022 r. znak: WSE.7722.25.2022.MZEG. Po rozpatrzeniu skargi na ww. postanowienie MWINB, WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1392/22 oddalił skargę. Wyrok ten jest nieprawomocny wobec wniesienia przez skarżącą skargi kasacyjnej do NSA.
Podnoszona w skardze okoliczność uzyskania przez skarżącą formalnego oświadczenia użytkownika nieruchomości M. B. (k. 7-8 akt sądowych) o braku zgody na wejście na teren nieruchomości w celu wykonania obowiązku, którym to oświadczeniem skarżąca - jak podaje - nie dysponowała w dotychczasowych postępowaniach przed sądami administracyjnymi, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Kwestia prawidłowości skierowania obowiązku do skarżącej oraz wykonalności tego obowiązku została już prawomocnie przesądzona, co wyjaśniono wyżej.
Zdaniem Sądu stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w odpowiedzi na skargę zasługuje na pełną aprobatę.
Rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem. Sąd uchyla zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło