II SA/Kr 1603/17

WyrokWSA w Krakowie2018-02-14

Skład orzekający: Sędzia WSA Beata Łomnicka, Sędzia WSA Krystyna Daniel, Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze w sytuacji, gdy w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości została już wydana ostateczna decyzja merytoryczna w oparciu o odwołanie innego podmiotu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Wojewoda prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze, ponieważ w sytuacji, gdy została już wydana ostateczna decyzja merytoryczna w oparciu o odwołanie innego podmiotu (Gminy Miasta K.), dalsze rozpatrywanie odwołania kolejnego podmiotu (Związku Działkowców) stało się bezprzedmiotowe i prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. jest uzasadnione, gdy organ odwoławczy stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody umarzającej postępowanie odwoławcze Związku Działkowców od decyzji Starosty o zwrocie działki. Wcześniej w tej sprawie zapadały orzeczenia sądów administracyjnych, w tym wyrok WSA w Krakowie z 30.04.2015 r. (II SA/Kr 225/15), który uchylił poprzednią decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania i wskazał na konieczność merytorycznego rozpoznania odwołania Związku Działkowców. Wojewoda wydał jednak decyzję o umorzeniu, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe z uwagi na wcześniejsze, ostateczne rozpatrzenie odwołania Gminy Miasta K. w tym samym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka (spr.) Sędziowie : WSA Krystyna Daniel WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] Związku Działkowców [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddala. Wojewoda decyzją z dnia 12 października 2017 r. [...] na podstawie: art. 9 a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), art. 16 ustawy z dnia 7.04.2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), po ponownym rozpatrzeniu - na skutek prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 225/15 - odwołania [...] Związku Działkowców [...] od pkt. l decyzji Starosty [...] z 15 listopada 2011 r. znak [...] (sprostowanej postanowieniem z 30 listopada 2011 r. znak: [...]) - umorzył postępowanie odwoławcze. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 15.11.2011 r. znak: [...], sprostowaną postanowieniem z 30.11.2011 r., Starosta [...] orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,3635 ha, obr. [...] m. K., obj. księgą wieczystą nr [...], na rzecz: C. B. (c. A. i W.) w 3/12 cz., A. C. (s. A. i W.) w 3/12 cz., C. O. (s. A. i T.) w 2/12 cz., J. O.(s. C. i E.) w 2/12 cz., A. O. (s. C. i E.) w 2/12 cz. (pkt 1) oraz o tym, że zwrot ww. nieruchomości następuje nieodpłatnie (pkt 2). Odwołanie od decyzji Starosty [...] z 15.11.2011 r. złożyła Gmina Miasto K., reprezentowana przez Prezydenta Miasta K.a oraz [...] Związek Działkowców [...]. Decyzją z 23.03.2012 r. znak [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wyrokiem z 30.07.2012 r., sygn. akt II SA/Kr 750/12, wydanym na skutek rozpoznania skargi A. C., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody w części dotyczącej uchylenia przez nią poprzedzającej decyzji organu I instancji w zakresie punktu l (pkt I) oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt II). Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej [...] Związku Działkowców [...] w K. od ww. wyroku WSA w Krakowie, wyrokiem z 24.06.2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ten środek zaskarżenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy - na skutek prawomocnych orzeczeń WSA w Krakowie z 30.07.2012 r., sygn. akt II SA/Kr 750/12 oraz NSA w Warszawie z 24.06.2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12 oraz mając na uwadze skutki wynikające z ocen prawnych zawartych we wszystkich dotychczas wydanych w przedmiotowej sprawie orzeczeniach sądów administracyjnych oraz zmiany stanu prawnego niniejszej sprawy przy niezmienionym jej stanie faktycznym - decyzją z 19.12. 2014 r. znak [...], sprostowaną postanowieniem z dnia 31.12.2014 r. znak: [...],[...] Wojewoda umorzył postępowanie zainicjowane odwołaniem [...] Związku Działkowców [...] w K. od pkt. l decyzji Starosty [...] z 15 listopada 2011 r. znak [...], w którym to zakresie był właściwy zgodnie z wiążącą oceną prawną zawartą w powołanych, prawomocnych orzeczeniach sądów administracyjnych, zaś w pozostałym zakresie dotyczącym dokonania rozliczeń związanych ze zwrotem przedmiotowej nieruchomości sprawa wróciła do Starosty [...] celem ponownego jej rozpatrzenia i wydania stosownego rozstrzygnięcia przy uwzględnieniu powołanych orzeczeń sądowych oraz aktualnego stanu prawnego dotyczącego zwłaszcza regulacji ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. W uzasadnieniu w/w decyzji uznano, iż [...] Związek Działkowców [...] nie posiada aktualnie interesu prawnego w niniejszej sprawie dotyczącej tylko i wyłącznie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a zatem odwołanie tego podmiotu nie mogło zostać, w ocenie organu odwoławczego, merytorycznie rozpatrzone, bowiem zostało złożone przez podmiot niebędący stroną przedmiotowego postępowania. Natomiast po ponownym rozpatrzeniu - na skutek prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30.07.2012 r., sygn. akt II SA/Kr 750/12 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24.06.2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12 - odwołania Gminy Miasta K., reprezentowanej przez Prezydenta Miasta K. od pkt. l decyzji Starosty [...] z 15 listopada 2011 r. znak [...] Wojewoda decyzją z dnia 19.12.2014 r. znak: [...] orzekł o utrzymaniu w mocy pkt. l zaskarżonej decyzji Starosty [...] z 15.11.2011 r. znak [...], orzekający o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3635 ha, obr. [...] m. K., obj. księgą wieczysta nr [...] na rzecz: C. B. (c. A. i W.) w 3/12 cz., A. C. (s. A. i W.) w 3/12 cz., C. O. (s. A. i T.) w 2/12 cz., J. O. (s. C. i E.) w 2/12 cz., A. O. (s. C. i E.) w 2/12 cz. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30.04.2015 r. sygn. akt. II SA/Kr 225/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody z dnia 19.12. 2014 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, zainicjowanego odwołaniem [...] Związku Działkowców [...] w K. od pkt. l decyzji Starosty [...] z 15 listopada 2011 r. wskazując, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 28 k.p.a., poprzez nieprzyznanie [...] Związkowi Działkowców [...] w K. statusu strony w postępowaniu odwoławczym i z tego powodu umorzenia postępowania. Rozpatrując ponownie odwołanie oraz całość materiału dowodowego zabranego w sprawie Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie Wojewoda - po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasta K., reprezentowanej przez Prezydenta Miasta K. od pkt. l decyzji Starosty [...] z 15 listopada 2011 r. znak [...], decyzją z dnia 19 grudnia 2014 r. znak: [...] orzekł o utrzymaniu w mocy pkt. l zaskarżonej decyzji Starosty [...] z 15 listopada 2011 r. znak [...] orzekającego o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,3635 ha, obr. [...] m. K., obj. księgą wieczysta nr [...] [...] na rzecz: C. B. (c. A. i W.) w 3/12 cz., A. C. (s. A. i W.) w 3/12 cz.,» C. O. (s. A. i T. i) w 2/12 cz., J. O. (s. C. i E.) w 2/12 cz., A. O. (s. C. i E.) w 2/12 cz. Skarga na w/w decyzję Wojewody nie została złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przez żadną ze stron postępowania. Organ odwoławczy w tym stanie rzeczy stwierdził, że rozpatrzenie odwołania [...] Związku Działkowców [...] od pkt. l decyzji Starosty [...] z 15 listopada 2011 r. znak [...] jest obecnie bezprzedmiotowe. Organ miał w szczególności na uwadze fakt wcześniejszego już ostatecznego rozpatrzenia odwołania Gminy K. od pkt. l decyzji Starosty [...] z 15 listopada 2011 r. znak [...], co tym samym skutkowałoby rozpatrzeniem kolejnego odwołania innej strony od pkt. l tej decyzji i wydanie ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a to w konsekwencji doprowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności. Z powyższych względów postępowanie zainicjowane odwołaniem ww. podmiotu stało się więc bezprzedmiotowe, w związku z czym podlegało ono umorzeniu. Organ wskazał także, że przed Wojewodą toczy się pod sygn. akt. [...] postępowanie, z wniosku [...] Związku Działkowców O. M. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody z 19.12.2014 r. znak: [...] Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła strona skarżąca [...] Związek Działkowców [...] reprezentowany przez Okręgowy Zarząd [...] Strona skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie i niezastosowanie art. 153 p.p.s.a., a tym samym całkowitego pominięcia wytycznych i zaleceń wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt: II SA/Kr 225/15 z dnia 30 kwietnia 2015 roku; art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego; art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezawieszenie niniejszego postępowania, do czasu zakończenia postępowania wstępnego prowadzonego przez Wojewodę pod sygn. akt: [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia 19 grudnia 2014 roku znak: [...] utrzymującą w mocy punkt l decyzji Starosty [...] z dnia 15 listopada 2011 roku znak: [...] (sprostowanej postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 roku znak: [...]), orzekającej o zwrocie działki nr [...] pół. w obrębie [...] m. K.; - art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niezawarcie uzasadnienia w kwestii niewykonania wytycznych wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, co doprowadziło do nierozpoznania odwołania [...] Związku Działkowców; art. 127 § 2 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie odwołania strony skarżącej; art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego wobec przyjęcia jego bezprzedmiotowości, w sytuacji gdy brak było podstaw do takiego rozstrzygnięcia, a z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt: II SA/Kr 225/15 z dnia 30 kwietnia 2015 roku jednoznacznie wynika, że organy zastosują się do wskazanych zaleceń i rozpoznają odwołanie [...] Związku Działkowców. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody w całości. Zdaniem strony skarżącej decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreśliła w szczególności, że w chwili wydania orzeczeń przez Sądy obu instancji w niniejszej sprawie, istniała decyzja Wojewody z dnia 19.12.2014 roku, w której utrzymano w mocy pkt l decyzji Starosty [...] z dnia 15 listopada 2011 roku znak: [...] Zatem wydając wytyczne co do dalszego postępowania, które są wiążące między innymi dla organów, w obrocie istniała powyższa decyzja, a mimo to zalecono merytoryczne rozpoznanie odwołania, czego Wojewoda, wbrew zaleceniom Sądu nie uczynił. Do kwestii wytycznych i oceny prawnej wyrażonej w w/w wyrokach, Wojewoda w ogóle się nie odnosi, naruszając szereg zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016.1066) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017.1369) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań wskazać należy, że niewątpliwie ma znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy okoliczność, że przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 30.04.2015 r., sygn. akt II SA/Kr 225/15 uchylił decyzję Wojewody z dnia 19.12.2014 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem [...] Związku Działkowców [...] uznając za błędne stanowisko organu, że odwołującemu się nie przysługuje status strony postępowania o zwrot nieruchomości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał także, że Wojewoda ma rozpoznać to odwołanie. Pogląd ten podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25.05.2017 r. w sprawie do sygn. I OSK 2177/15. Powyższe skutkuje konicznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10). Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15.01.1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p. p. s. a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Należy jednocześnie zaznaczyć, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 10 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1328/10 (LEX nr 1104099), w którym stanął na stanowisku, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Dokonując pod takim kątem oceny prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że nie jest ono obarczone wadą wynikającą z nieuwzględnienia oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30.04.2015 r., sygn. akt II SA/Kr 225/15. Istotę administracyjnego toku instancji stanowi przejście sprawy administracyjnej z jednej instancji do drugiej z inicjatywy strony dla realizacji zespołu celów, przy czym najistotniejszym spośród nich jest ochrona interesu indywidualnego (por. J. Zimmermann, Administracyjny tok instancji, Kraków 1986, s. 13-14). Środkiem prawnym uruchamiającym tok instancji w polskiej procedurze administracyjnej jest odwołanie. Konstrukcja prawna odwołania oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że postępowanie odwoławcze uruchamiane jest przez prawnie skuteczną (dokonaną z zachowaniem wymogów formalnych i w przepisanym prawem terminie) czynność procesową legitymowanego podmiotu, tj. strony czy też uczestnika na prawach strony (art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej "k.p.a."). Tok instancji nie może być więc uruchomiony z urzędu, lecz wyłącznie z inicjatywy podmiotu stojącego poza ramami organizacyjnymi administracji (por. A. Golęba, w: T. Woś (red.), Postępowanie administracyjne, Warszawa 2015, s. 383). Bez wniesionego skutecznie odwołania kompetencja jurysdykcyjna organu odwoławczego ma charakter niejako potencjalny, nie ulega aktualizacji. Organ odwoławczy nie może wtedy orzekać merytorycznie w sprawie administracyjnej, a gdyby to uczynił – jego decyzja byłaby obarczona kwalifikowaną wadą. Proceduralną konsekwencją powyższego jest usankcjonowana normatywnie konieczność wyróżnienia w postępowaniu przed organem odwoławczym trzech faz: fazy wstępnej, fazy rozpoznawczej i fazy orzeczniczej. "W fazie wstępnej organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu zbadanie, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W razie pozytywnego wyniku czynności fazy wstępnej organ nie wydaje żadnego aktu. Wówczas rozpoczyna się kolejna faza postępowania odwoławczego, w ramach której organ podejmuje czynności w celu rozpoznania sprawy. Natomiast jeśli organ stwierdzi niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminowi do jego wniesienia, wówczas ma obowiązek wydać postanowienie, które kończy nie tylko fazę wstępną, lecz także jednocześnie ostatecznie całe postępowanie odwoławcze" (A. Golęba, w: H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 921-922). Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 105 k.p.a. po ponownym rozpatrzeniu odwołania [...] Związku Działkowców [...] na skutek prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 30.04.2015 r. Wynika to wprost z części wstępnej decyzji z dnia Wojewody z 12.10.2017 r. Wskazana podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz treść decyzji wskazują bez wątpienia na wypełnienie zaleceń zawartych ww. powołanym wyroku. Należy przy tym wskazać, że umorzenie postępowania w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. wiąże się z bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego. Z bezprzedmiotowością tego postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy, a ustalenie to nie budzi jakichkolwiek wątpliwości (vide wyrok: NSA z dnia 18.04.1995 r., sygn. akt SA/Łd 2414/94, ONSA 1996, nr 2,poz.80; WSA w Gdańsku z dnia 7.12. 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 704/17). Z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Poza sporem jest, że od pkt I decyzji Starosty [...] z 15.11.2011 r. znak [...] zostały wniesione odwołania przez dwa podmioty: Gminę Miejska K. oraz [...] Związek Działkowców [...]. Poza sporem jest, że Wojewoda - po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasta K., decyzją z dnia 19.12.2014 r. znak: [...] orzekł o utrzymaniu w mocy pkt. l zaskarżonej decyzji Starosty [...] z 15.11.2011 r. Poza sporem jest także, i jest to okoliczność przesądzająca, że w dacie wydania zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji, wyżej wskazana decyzja była decyzją ostateczną (żadna ze stron nie zaskarżyła jej w toku instancji). Oznacza to, że w sprawie, której przedmiotem jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości, została wydana ostateczna merytoryczna decyzja, która zakończyła postępowanie odwoławcze w zakresie pkt. I decyzji Starosty [...] z 15.11.2011 r. W takim zatem stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dacie wydania decyzji z dnia 12.10.2017 r. przez Wojewodę, rozpatrzenie kolejnego odwołania, innej strony, wiązałoby się z wydaniem decyzji dotkniętej wadą nieważności. Z tego powodu prawidłowo organ odwoławczy stwierdził bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego odwołaniem [...] Związek Działkowców [...], co w konsekwencji musiało skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego. W związku z tym nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. oraz art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Także chybionym jest zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa albowiem brak było podstaw do zawieszenia postępowania odwoławczego z powodu wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z dnia 19.12.2014 r. znak: [...] Decyzja ta pozostawała w obrocie prawnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zatem wywoływała wszelkie skutki prawne z niej wynikające. Z uwagi na powyższe, skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło