II SA/Kr 216/15

sygn. akt II SA/Kr 216/15 Kraków, dnia 9 października 2015r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.M. na decyzję Wojewody z dnia 10 grudnia 2014r., znak [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania postanawia: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi B.M. na decyzję Wojewody z dnia 10 grudnia 2014r., znak [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Skarżąca domagała się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż uważa, że jej dochód miesięczny jest za niski, aby płacić koszty sądowe. Wskazuje, iż jest w podeszłym wieku, żyje ze skromnej emerytury, która nawet nie pokrywa kosztów utrzymania. Pomagają jej finansowo dzieci. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem w USA. Źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane z tytułu emerytur wnioskodawczyni oraz jej małżonka w wysokości kolejno [...] dolarów oraz [...] dolarów. Łącznie zatem miesięczne dochody rodziny wynoszą 2 819,14 dolarów. Z oświadczenia skarżącej, znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż nie posiada ona majątku nieruchomego. Korzysta z pomocy dzieci. Nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Postanowieniem z dnia 15 maja 2015r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. B.M. wniosła w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Na wezwanie Sądu przedłożyła również szereg dokumentów, obrazujących jej sytuację materialną oraz wydatki rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) do rozpoznania sprzeciwu w sprawie, wszczętej przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. dniem 15 sierpnia 2015r., zastosowanie znajdują przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z brzmieniem art. 260 p.p.s.a. sprzed tej nowelizacji w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie (w sytuacji braku środków na pokrycie stosownych należności, np. wpisów) i przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa oraz społeczeństwo. Prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 stycznia 2015r., sygn. akt I OZ 21/15, Lex Omega nr 1640412; z dnia 4 grudnia 2012r., sygn. akt II OZ 1066/12, Lex Omega nr 1240784 oraz z dnia 3 kwietnia 2009r., sygn. akt I OZ 304/09, Lex Omega nr 564258). Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., rozumieć należy zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, ze nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2013r., sygn. akt II FZ 973/13, Lex Omega nr 1450625). Przyjmuje się też, że osoba uzyskująca stały miesięczny dochód, a ponadto posiadająca oszczędności pieniężne nie może być w uznana za spełniającą kryteria przyznania prawa pomocy; posiadanie majątku, w szczególności oszczędności i nieruchomości, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 września 2011r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex Omega nr 965945; z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11, Lex Omega nr 786724 i z dnia 15 września 2010r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex Omega nr 742485). Przedstawione przez B.M. dokumenty oraz informacje wskazują, że jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Łączny dochód rodziny jest stosunkowo wysoki i wynosi 2 819,14 dolarów miesięcznie. Skarżąca wykazała, że czynsz i ubezpieczenie mieszkania wymagają miesięcznego wydatku w kwocie 771,66 dolarów, wydatki na media i telefon – 133,20 dolarów miesięcznie, składki na ubezpieczenie zdrowotne – 282 dolarów miesięcznie oraz zakup lekarstw – 112,54 dolarów miesięcznie. Łącznie stanowi to kwotę 1299,40 dolarów. Skarżąca deklaruje przy tym, że wydatki miesięczne na wyżywienie i środki czystości sięgają 800 dolarów; zdaniem Sądu, brak jest podstaw do zakwestionowania tych danych, albowiem za pomocą dołączonych rachunków skarżąca wykazała poniesione wydatki na te cele w kwocie przekraczającej 600 dolarów. Kwota niezbędnych wydatków rodziny skarżącej wynosi zatem 2099,40 dolarów miesięcznie. Skarżąca wykazała ponadto poniesienie wydatków na próbę naprawy lodówki i zakup nowej lodówki (łącznie jest to kwota 835,51 dolarów). Istotnie, poniesienie tych kosztów spowodowało, że w konkretnym miesiącu koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej przekroczyły dochody, osiągane przez nią i jej męża. Jednak zakup lodówki nie jest wydatkiem absolutnie niezbędnym, zaś co ważniejsze – jest to koszt jednorazowy. W innych miesiącach do dyspozycji skarżącej oraz jej męża pozostaje kwota ponad 700 dolarów, a zatem równowartość ok. 2500 zł. W tej sytuacji przyznanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa oraz społeczeństwo nie wydaje się uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.