II SA/Kr 696/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2025 r. sprawy ze skargi T. D. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 17 października 2022 r. znak SKO.OŚ/4170/41/2022 w przedmiocie odszkodowania za usunięcie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz strony skarżącej T. D. S.A. z siedzibą w K. kwotę 4 267 zł (cztery tysiące dwieście sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 października 2022 roku, znak: SKO.OŚ/4170/41/2022 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Tarnów z dnia 28 czerwca 2022 r, znak: IR.6131.311.2018 w sprawie (pkt 1) ustalenia odszkodowania za drzewa i ich usunięcie z terenu nieruchomości położonej w miejscowości K. W., gmina T., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 1,0139 ha, stanowiącej własność E. K.-G., w wysokości 21 661,44 zł (słownie: dwadzieścia jeden tysięcy sześćset sześćdziesiąt jeden 44/100, oraz (pkt 2) zobowiązania Spółki T. D. S. A. do wypłaty odszkodowania w terminie 14 od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Powyższa decyzja została w następujących okolicznościach. Decyzją z dnia 28 czerwca 2022 r., znak: IR.6131.311.2018 Wójt Gminy Tarnów: (pkt 1) ustalił odszkodowanie za drzewa i ich usunięcie z terenu nieruchomości położonej w miejscowości K. W., gmina T., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 1,0139 ha, stanowiącej własność E. K.-G. w wysokości [...] zł, oraz (pkt 2) zobowiązał Spółkę T. D. S. A. do wypłaty odszkodowania w terminie 14 od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Od decyzji odwołanie złożyła zobowiązana spółka zarzucając, iż jak wynika z treści opinii określającej wysokość odszkodowania sporządzonej przez biegłego z zakresu wyceny nieruchomości a w ślad za nią uzasadnienia zaskarżonej decyzji, na ustaloną kwotę odszkodowania składa się suma kwot za usunięcie drzew, szkody wynikłe z ograniczenia użytkowania i obniżenia walorów estetycznych w tym kosztów zalesienia i pielęgnacji usuniętego drzewostanu oraz wartości poniesionych nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych jak estetycznych. Organ błędnie ocenił opinię rzeczoznawcy jako sporządzoną zgodnie z przepisami m. in. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art 135 ust. 5 ugn określa dwie składowe odszkodowania tj. koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia (odpowiednio wydania decyzji o zgodzie na usunięcie drzew). Skoro przywołany przepis określa ramy czasowe oceny kosztów do dnia wydania decyzji zezwalającej na usuniecie drzew, to koniecznym było ustalenie jakie koszty poniósł właściciel do tego czasu. Zdaniem odwołującej konieczne było poczynienie w toku postępowania m. in. ustaleń, czy właściciel nieruchomości zalesił i czy pielęgnował drzewostan. Organ l instancji pomijając bezzasadnie wniosek o przesłuchanie świadka pozbawił odwołującą możliwości wykazania tej istotnej okoliczności. Gdyby bowiem okazało się, że drzewostan był samosiewny i niepielęgnowany, to nie można byłoby ustalić, że właściciel poniósł koszty zadrzewienia i pielęgnacji, lub były one niższe w przypadku pielęgnacji drzew samosiewnych, co z kolei mogłoby mieć ten skutek, że jako miarodajną do ustalenia odszkodowania byłaby wartość pozyskanego z wycinki drewna. Organ l instancji pomijając wniosek dowodowy w oparciu o oświadczenia drugiej strony która zaprzeczyła temu, że świadek był na miejscu wycinki naruszyła podstawową zasadę równego traktowania stron wyrażoną w art 8 kpa. Ustalenia czy świadek dysponuje wiedzą oraz czy był na miejscu może bowiem nastąpić dopiero po jego przesłuchaniu. Biegły w opinii a w ślad za nim organ w uzasadnieniu decyzji wyszli poza ramy określone przywołanym przepisem dokonując ustalenia odszkodowania w oparciu o dodatkowe pozaustawowe kryteria takie jak ograniczenie korzystania z nieruchomości, przy czym organ nie jest uprawniony w tym postępowaniu i w tym zakresie do ustalania odszkodowania, nie jest to bowiem sprawa o odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie decyzji właściwego starosty powiatowego (art. 124 i nast. ugn). Podobnie rzecz ma się z kryterium obniżenia walorów estetycznych, co wymyka się zakresowi pojęciowemu odszkodowania, gdyż jest ewentualnie elementem pozwalającym na ustalenie wysokości zadośćuczynienia, czego jednakowoż nie obejmuje kognicja Wójta, który orzeka o odszkodowaniu. Nadto podkreślono, że niezależnie od kwestionowania co do zasady wyceny odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości i obniżenie walorów estetycznych, wycena ta zawiera błędy merytoryczne, bowiem w punkcie 8.8.3 pkt a (str. 18 opinii) oraz 9.3 (str. 22 opinii) liczba pni do karczowania została oceniona przez biegłego na 27, podczas gdy zgodnie z decyzją zostało wycięte 19 drzew. Biegły nie podał przy tym żadnego racjonalnego argumentu przemawiającego za przyjętym przez niego ustaleniem. Organ przyjął szacunek ilości karp powołując się na "wartości które biegły uznał za stosowne" i "wiedzę oraz wieloletnie doświadczenie rzeczoznawcy". Trudno też uznać za przekonujące uzasadnienie, że karczowanie pozostałości krzewu jest karczowaniem drzewa i wymaga takich samych nakładów pracy i kosztów. Jak wynika z oznaczeń sposobu użytkowania określonego w wypisie z rejestru gruntów, nieruchomość w miejscach wykonania wycinki jest określona jako użytek rolny, co w konsekwencji eliminuje czynnik walorów estetycznych w wycenie (niezależnie od argumentacji podniesionej powyżej). W żadnym wypadku nie można przy tym podzielić argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu decyzji, że oznaczenie nieruchomości jako rolnej jest bez znaczenia dla ustalenia odszkodowania, bowiem zgodnie z § 43 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania sposób zagospodarowania nieruchomości uwzględnia się w wycenie odszkodowania. Organ dowolnie stosuje argumentację w tym zakresie bowiem z jednej strony w sytuacji gdy odwołująca podnosi konieczność uwzględnienia oznaczenia sposobu korzystania z gruntu uznaje, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie uwzględnia klas gruntu myląc zresztą pojęcie klasy gruntu ze sposobem użytkowania, z drugiej strony bez zastrzeżeń przyjmując, że składnikiem odszkodowania jest utrata estetyki i ograniczenie z korzystania z nieruchomości nie ujęte w art. 135 ust. 5 ugn. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód przy czym art. 135 ust. 5 ugn precyzuje sposób wyliczenia wartości. Ustawodawca używając sformułowania "poniesione szkody" w przepisie określającym zasady ustalania odszkodowań wyraźnie wskazał, że granicami limitującymi jego wysokość jest rzeczywiście poniesiony uszczerbek, który wylicza się w oparciu o wartość pozyskanego drewna lub kosztów nasadzeń i pielęgnacji drzew do czasu wydania decyzji. Takie ustalenie zasad determinuje konieczność ustalenia m.in. tego jakie nakłady majątkowe rzeczywiście poniósł poszkodowany do czasu powstania uszczerbku i nie pozwala na szacowanie szkody ponad jej rzeczywistą wysokość jak stało się w niniejszej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 17 października 2022r. nr SKO.OŚ/4170/41/2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916), art. 128 ust. 1, 2 i 4, art. 130, art. 135 ust. 5, art. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano na decyzję z dnia 25 kwietnia 2018 r. znak IR. 6131.140.2018r. wydaną przez Wójta Gminy Tarnów zezwalającą na usunięcie 19 drzew i 30 m2 krzewów. Rzeczoznawca dokonał oszacowania i ustalił: 1. Oszacowanie odszkodowania na podstawie art. 83e ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 135 ust. 5 "in fine" ustawy o gospodarce nieruchomościami - oszacowanie kosztów zalesienia i pielęgnacji usuniętego drzewostanu -10553,31 zł, 2. Oszacowanie odszkodowania na podstawie art. 83e ustawy o ochronie przyrody – szkoda wynikła z ograniczenia użytkowania i obniżenia walorów estetycznych - szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika) - odszkodowanie za usunięcie drzew - 11108,13 zł. W opisie nieruchomości przyjęto: Nieruchomość położona w miejscowości K. W., przy ulicy [...] W skład wycenianej nieruchomości wchodzi działka ewidencyjna o numerze [...] o powierzchni 1,0139 ha objęta księgą wieczystą [...] Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego gminy T. teren działki położony jest w konturze "A" - obszar ekstensywnej urbanizacji typu podmiejskiego i wiejskiego - tereny wyznaczone dla zabudowy mieszkaniowej, usługowo - mieszkaniowej, usługowej i zagrodowej. Strefa ograniczonego użytkowania od gazociągów wysokoprężnych oraz linii energetycznych. Kształt - wielokąt, kształt nieregularny. Przebieg granic - regularny. Dojazd poprzez służebność gruntową - droga asfaltowa. Uzbrojenie: gaz, wodociąg, kanalizacja, energia, teletechnika. Sieci: gazociągi, sieć elektroenergetyczna - napowietrzna linia elektroenergetyczna 110kV wysokiego napięcia relacji T. - Ś. 2. Działka zabudowana domem mieszkalnym jednorodzinnym. Na działce drzewostan, głównie liściasty - klon, dąb, brzoza, czeremcha, topola - wiek ok. 20-60 lat. W założeniach ogólnych rzeczoznawca przyjął: Zgodnie z art. 83e. ust. 2 ustawy o ochronie przyrody ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa lub krzewy oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron. W przypadku gdy Strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Umowa taka nie została zawarta, organ który wydał zezwolenie na wycinkę, ustala odszkodowanie odpowiednie stosując przepisy o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomości. Biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotem wyceny jest usunięty drzewostan, odpowiednie zastosowanie będzie miał art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W pierwszej kolejności zgodnie z art. 135 ust. 5 zdanie pierwsze oszacowano wartość drewna w usuniętym drzewostanie (pkt. 9.1). Biorąc pod uwagę, że mamy do czynienia ze stosunkowo młodym drzewostanem zostaną również oszacowane, zgodnie z art. 135.ust. 5 in fine, koszty zalesienia i koszty pielęgnacji drzewostanu (pkt 9.2). Do ustalenia odszkodowania zostanie przyjęta wartość większa. Biorąc pod uwagę, że odpowiednie zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami m.in. art. 128 ust. 4 stanowiący, że odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Na podstawie powyższego, można wywieść, że w związku z zaprzestaniem/porzuceniem prac polegających na usunięciu drzew, wystąpiła na działce szkoda w postaci pozostawienia nie usuniętych karczów drzew, pozostałości po wycince, zniszczeniu powierzchni działki, utraty wartości poprzez uniemożliwienie użytkowania działki a także w postaci walorów estetycznych działki. Na podstawie powyższego, można przyjąć, że szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika) - pkt 9.3. Wg organu odwoławczego biegły w sposób uprawniony odwołał się do treści art. 128 ust. 4 ugn dokonując oszacowania na potrzeby odszkodowania określonego w art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przepis ten w ust. 3 stanowi, że w przypadku, gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ugn dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Przepis ten nie zawiera zatem ograniczenia do konkretnych przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Uprawnionym jest zatem założenie, że art. 83e ust. 3 odsyła również do art. 128 ust. 4 ugn. Jak stanowi z kolei ten przepis, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Słusznie zatem rzeczoznawca założył, że w związku z zaprzestaniem/porzuceniem prac polegających na usunięciu drzew, wystąpiła na działce szkoda w postaci pozostawienia nie usuniętych karczów drzew, pozostałości po wycince, zniszczeniu powierzchni działki, utraty wartości poprzez uniemożliwienie użytkowania działki, a także w postaci walorów estetycznych działki. Na podstawie powyższego, można przyjąć, że szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika). O tym, że Spółka T. D. S.A. pozostawiła teren usunięcia drzew i krzewów dalece nieuporządkowany przekonuje chociażby dokumentacja zdjęciowa stanowiąca część operatu. Trudno przyjąć, że koszty działalności Spółki (a właściwie koszty zaniechań uporządkowania terenu) ma ponosić właściciel nieruchomości, w którego interesie nie było przecież usuwanie drzew i krzewów. Art. 135 ust. 5 ugn mówi o oszacowaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli zaś w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Wartość drewna rzeczoznawca ustalił na 1224,03 zł. Koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu ustalone zaś zostały na 10 553,31 zł. Rzeczoznawca opisał szczegółowo poszczególne koszty: wykaszanie chwastów i samosiewów na terenie niezadrzewionym, wykaszanie chwastów i samosiewów, wygrabianie i zebranie w stosy, wywiezienie samochodami na odległość 1,0 km, sadzenie drzew i krzewów liściastych form naturalnych na terenie płaskim w gruncie kategorii III, z zaprawą dołów do połowy głębokości, średnica i głębokość dołów 0,5 m, pielęgnowanie drzew liściastych form piennych - 5 lat, pielęgnowanie krzewów liściastych - 5 lat. Taka kwalifikacja kosztów jest prawidłowa w świetle wyroku WSA w Krakowie, z dnia 21 kwietnia 2022 r. II SA/Kr 233/22. W metodzie, określonej w art. 135 ust. 5 ugn chodzi o metodę odtworzeniową. Biegły prawidłowo zatem wyliczył, jakie koszty należałoby ponieść, chcąc odtworzyć drzewostan oraz stan przyrody, w tym krzewy, w takiej postaci, jaki miał miejsce przed usunięciem. Z tego też powodu zasadnie do kosztów doliczono sadzenie drzew i krzewów, zabiegi pielęgnacyjne (wykaszanie chwastów, trawy, wywożenie, pielęgnowanie drzew liściastych). Jeżeli chodzi o ilość drzew i krzewów, to co do ilości drzew - ilość ta wynika z decyzji Wójta Gminy Tarnów, na podstawie której dokonano ich usunięcia, a wyliczenie ilości krzewów zostało przestawione w operacie: przeszacowano powierzchnię zajmowaną przez krzewy przez liczbę sztuk krzewów (str. 16 operatu). Powyższą decyzję zaskarżyła zobowiązana spółka, zarzucając w skardze do WSA w Krakowie, że elementami składającymi się na wycenę odszkodowania są: • wartość drewna znajdującego się w drzewostanie; • koszty zalesienia i pielęgnacji do dnia wywłaszczenia. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 128 ust. 4 ugn odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód przy czym art 135 ust 5 ugn precyzuje sposób wyliczenia wartości. Ustawodawca używając sformułowania "poniesione szkody" w przepisie określającym zasady ustalania odszkodowań wyraźnie wskazał że granicami limitującymi jego wysokość jest rzeczywiście poniesiony uszczerbek który wylicza się w oparciu o wartość pozyskanego drewna lub kosztów nasadzeń i pielęgnacji drzew do czasu wydania decyzji. Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że ustawodawca nie przyjął innych elementów składających się na wysokość odszkodowania takich jak ograniczenie z możliwości korzystania z nieruchomości czy ocena walorów estetycznych. Tymczasem biegły, a w ślad za nim organy obu instancji przyjęły, wbrew przepisowi art. 135 ust. 5 ugn, jako podstawę określenia wysokości odszkodowania elementy pozaustawowe, co w konsekwencji spowodowało niezasadne zawyżenie odszkodowania. Nadto należy zwrócić uwagę na to, że ustawodawca używając w treści art 135 ust. 5 ugn sformułowania "do dnia wywłaszczenia" narzucił ramy czasowe dotyczące wyceny kosztów zadrzewienia i pielęgnacji. W tym świetle opinia biegłego jest sporządzona z naruszeniem przywołanego przepisu, albowiem biegły dokonał wyceny prac które hipotetycznie mogłyby być wykonane w przyszłości. Ten błąd nie został dostrzeżony pomimo tego, że był podnoszony w zarzutach odwoławczych. Nie jest zatem kwestią sporną jakie metody ma biegły dobierać do wyceny, pod warunkiem jednak, że nie stoją one w sprzeczności z wyraźnie określoną w art. 135 ust. 5 ugn normą. Należałoby ustalić w toku postępowania, czy do czasu wydania decyzji właściciel nieruchomości poniósł koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu. Jeśli bowiem okazałoby się, że takich kosztów nie poniósł lub były one niższe niż wartość drewna, to wycena a w konsekwencji treść decyzji byłaby inna. W toku postępowania administracyjnego skarżąca podnosiła, że drzewa rosnące na działce [...] były samosiewne, co w świetle przepisu art 135 ust. 5 ugn implikowało konieczność poczynienie ustaleń w tym zakresie. Skarżąca złożyła na tę okoliczność wnioski dowodowe w tym wniosek o przesłuchania świadka, który był na miejscu i miał wiedzę na temat tego czy drzewa były samosiewne, czy były sadzone i czy były pielęgnowane. Tymczasem sprzecznie z przepisem art 78 kpa w zw. z art 75 kpa Wójt Gminy Tarnów pominął dowód, pozbawiając odwołującą możliwości wykazania tej istotnej okoliczności, a w konsekwencji naruszył podstawową zasadę postępowania administracyjnego wynikającą z art. 7 i 8 kpa. W związku z tym skarżąca podniosła w odwołaniu zarzuty naruszenia art. 78 kpa i 75 kpa przez organ I Instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się jednak do tych zarzutów rażąco naruszając przepisy art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2023 roku, sygn. II SA/Kr 41/23 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że "brak jest podstaw by odszkodowanie za usunięcie drzew, w zakresie w jakim dotyczy usunięcia karczów drzew pozostałych po wycince i uporządkowania zniszczonej po wycince powierzchni działki - czego nie dokonała strona skarżąca, pozostawiając działkę dalece nieuporządkowaną - ustalone na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n., mogło jak przyjął biegły, obejmować utratę jej wartości w postaci walorów estetycznych działki, czy wykonanie trawnika. Operat szacunkowy, w oparciu o który organ ustalił wysokość odszkodowania uwzględnia w tym zakresie natomiast takie elementy jak szkodę wynikłą z ograniczenia użytkowania w postaci obniżenia walorów estetycznych oraz wartość nakładów poniesionych na przywrócenie walorów użytkowych przez usunięcie karp i estetycznych przez wykonanie trawnika. O ile usunięcie karp należy zakwalifikować do kosztów usunięcia z terenu pozostałości po wyciętych drzewach, to z całą pewnością walory estetyczne jak zasadzenie trawnika, nie mogą być w żądnym razie objęte normą prawną jaka wynika z art. 128 ust. 4 u.g.n., czy art. 135 ust 5 u.g.n. W tej części, szeroko rozumiane odszkodowanie za usunięcie drzew zostało ustalone o wadliwie sporządzony operat szacunkowy. Dlatego w ponownym postępowaniu organ zleci biegłemu aby zweryfikował dokonane wyliczenia co do odszkodowania, przy uwzględnieniu powyższych wytycznych. Kończąc rozważania należy w tej części natomiast wskazać, że wbrew zarzutom podnoszonym w odwołaniu, prawidłowym są ustalenia biegłego co do ilości pozostałych karp. O ile biegły tego nie wyakcentował wystarczająco wyraźnie, to jednak z operatu wynika (w szczególności str. 16), że liczba 27 karp, obejmuje łącznie karpy i po drzewach, i po krzewach. Nie jest zatem tak jak uważała skarżąca, że biegły przyjął do obliczeń inną liczbę karp po drzewach, niż obejmowało pozwolenie na usunięcie drzew. Liczba ta jest sumą karp po drzewach i po krzewach, gdzie karpy po drzewach ustalono w ilości wskazanej w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, a liczba karp po krzewach została ustalona przez biegłego na podstawie powierzchni poszczególnych krzewów. Powyższe ustalenia biegłego należy ocenić za prawidłowe i wystarczająco uzasadnione." Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Tarnowie. Po rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2025 roku, sygn. III OSK 2566/23 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W uzasadnieniu do wydanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "zastosowanie przepisów przywołanych w art. 83e ust. 3 u.o.p. polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128 u.g.n. w zakresie, w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw - w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia. Ponadto koniecznie jest odpowiednie zastosowanie z art. 130 ust. 1 u.g.n., który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania ustalać według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia prawa. Konieczne jest także odpowiednie zastosowanie art. 130 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 156 u.g.n., który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135 ust. 5 u.g.n. wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określenia wartości drzewostanu. Zasadnie też Sąd I instancji stwierdził (powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych), że ustalone na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły jak i koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu. Dalej NSA wskazał, że "art. 83e ust. 2 u.o.p. przewiduje odszkodowanie nie tylko za usunięte drzewo lub krzew. Oznacza to, że elementami składowymi odszkodowania powinny być również ewentualnie poniesione koszty usunięcia drzewa, jego wywozu, zalesienia lub pielęgnacji terenu. W tych kosztach mieści się, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odtworzenie trawnika zniszczonego na skutek usunięcia drzew. Powyższe oznacza, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 135 ust. 5 u.g.n. Przepis ten, regulujący zasady ustalania odszkodowania na podstawie wartości odtworzeniowej przy określaniu wartości drzewostanu leśnego lub zadrzewień, nie może być bowiem wykładany w sposób ograniczający przyznanie stronie "słusznego odszkodowania" z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Jak natomiast wynika z akt tej sprawy, zniszczenie trawnika miało bezpośrednio związek z usunięciem przedmiotowych drzew. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji orzekł, że odszkodowanie zawiera takie elementy jak "szkodę wynikłą z ograniczenia użytkowania (w istocie ograniczeniem tym jest sama wycinka), obniżenie walorów estetycznych oraz wartość nakładów poniesionych na przywrócenie walorów użytkowych, jak i estetycznych przez wykonanie trawnika. O ile usunięcie karp można zakwalifikować jako koszty usunięcia z terenu pozostałości po wyciętych drzewach, to z całą pewnością walory estetyczne (zasadzenie trawnika) nie mogą być objęte normą prawną z art. 135 ust 5 u.g.n.". Stanowisko to nie zostało jednak szerzej uzasadnione i w tym zakresie wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Jednocześnie Sąd I instancji nie odnosi się szczegółowo do wymienionych elementów uwzględnionych w operacie szacunkowym, stąd też kwestia ta nie była przedmiotem zarzutów kasacyjnych. (...) Stąd też ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji będzie zobowiązany ponownie odnieść się szczegółowo do konkretnych elementów odszkodowania uwzględnionych przez właściwe w sprawie organy administracji publicznej, z uwzględnieniem przedstawionej oceny prawnej." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07). W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2025 roku, sygn. III OSK 2566/23 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 maja 2023 roku, sygn. II SA/Kr 41/23 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W tym miejscu trzeba także wskazać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez "ocenę prawną", o której jest mowa w art. 153 p.p.s.a., rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego (np. braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego), wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. W zakresie oceny prawnej mieści się więc zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne, i - wreszcie - jakie, zdaniem sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem (wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 października 2022 r. I SA/Kr 795/22). Ocena prawna, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia. Związanie sądu w rozumieniu tego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2017 r. III SA/Wa 1790/16). Konsekwencją tego przepisu jest, że działania naruszające zasadę wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną przez sąd administracyjny. Zasadniczo ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia, zawierającego ocenę prawną. "Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy" (tak wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2024 r. I GSK 530/24). Powyższe oznacza, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany wskazaniami NSA zawartymi w wyroku z dnia 29 kwietnia 2025 roku, sygn. III OSK 2566/23. W uzasadnieniu do wydanego wyroku NSA wskazał m.in. że "zastosowanie przepisów przywołanych w art. 83e ust. 3 u.o.p. polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128 u.g.n. w zakresie, w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw - w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia. Ponadto koniecznie jest odpowiednie zastosowanie z art. 130 ust. 1 u.g.n., który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania ustalać według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia prawa. Konieczne jest także odpowiednie zastosowanie art. 130 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 156 u.g.n., który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135 ust. 5 u.g.n. wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określenia wartości drzewostanu. Zasadnie też Sąd I instancji stwierdził (powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych), że ustalone na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły jak i koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu". Dalej NSA podkreślił, że "art. 83e ust. 2 u.o.p. przewiduje odszkodowanie nie tylko za usunięte drzewo lub krzew. Oznacza to, że elementami składowymi odszkodowania powinny być również ewentualnie poniesione koszty usunięcia drzewa, jego wywozu, zalesienia lub pielęgnacji terenu. W tych kosztach mieści się, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odtworzenie trawnika zniszczonego na skutek usunięcia drzew. Powyższe oznacza, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 135 ust. 5 u.g.n. Przepis ten, regulujący zasady ustalania odszkodowania na podstawie wartości odtworzeniowej przy określaniu wartości drzewostanu leśnego lub zadrzewień, nie może być bowiem wykładany w sposób ograniczający przyznanie stronie "słusznego odszkodowania" z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Jak natomiast wynika z akt tej sprawy, zniszczenie trawnika miało bezpośrednio związek z usunięciem przedmiotowych drzew. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji orzekł, że odszkodowanie zawiera takie elementy jak "szkodę wynikłą z ograniczenia użytkowania (w istocie ograniczeniem tym jest sama wycinka), obniżenie walorów estetycznych oraz wartość nakładów poniesionych na przywrócenie walorów użytkowych, jak i estetycznych przez wykonanie trawnika. O ile usunięcie karp można zakwalifikować jako koszty usunięcia z terenu pozostałości po wyciętych drzewach, to z całą pewnością walory estetyczne (zasadzenie trawnika) nie mogą być objęte normą prawną z art. 135 ust 5 u.g.n.". Stanowisko to nie zostało jednak szerzej uzasadnione i w tym zakresie wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Jednocześnie Sąd I instancji nie odnosi się szczegółowo do wymienionych elementów uwzględnionych w operacie szacunkowym, stąd też kwestia ta nie była przedmiotem zarzutów kasacyjnych." Odnosząc się do zaskarżonej decyzji oraz podniesionych zarzutów, należy wskazać, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ustawy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) dalej jako - "k.p.a." w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast w myśl art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 2417/12). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy i okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego. Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Zatem przedmiot sprawy determinuje zakres postępowania wyjaśniającego (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21). Określenie w jakim obszarze i w jakim zakresie konieczne jest ustalenie w sprawie istotnych okoliczności faktycznych jest uwarunkowane przez normy prawne, które organ w sprawie będzie stosował. Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału została przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 83e ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 55) – dalej jako uOchrPrzyr, art. 128 ust. 1, 2 i 4, art. 130 oraz art. 135 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1899) – dalej jako "u.g.n." Zgodnie z art. 83e uOchrPrzyr "1. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. 2. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron. 3. W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości." W myśl art. 128 u.g.n.: "1. Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. 2. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw. 3. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości, stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tego prawa. 4. Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu." Stosownie do art. 130 u.g.n. "1. Wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio. 2. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości." Natomiast według art. 135 ust. 5 u.g.n: "przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia." W kontekście przywołanych norm należy wskazać, że odpowiednie zastosowanie przepisów przywołanych w art. 83e ust. 3 u.o.p. polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128 u.g.n. w zakresie, w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw - w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia, regulacji z art. 130 ust. 1 u.g.n., który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania określać według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawiania lub ograniczenia prawa oraz regulacji z art. 130 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 156 tej ustawy, który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135 u.g.n. wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określenia wartości drzewostanu, a także art. 154 u.g.n., według którego podjęcie decyzji dotyczącej wyboru podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości (drzewa i jego usunięcia) należy do rzeczoznawcy (zob. uzasadnienie do wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r. VIII SA/Wa 105/21). Stosownie do art. 135 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 83e ust. 3 uOchrPrzyr, jeżeli wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia (a taka sytuacja ma miejsce na gruncie niniejszej sprawy). Ponadto ustalona odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drewna, ale również koszty usunięcia drzewa lub krzewu. Dodatkowo odnosząc się jeszcze do elementów, które ma obejmować ustalone odszkodowane, istotne będzie zwrócenie uwagę na okoliczność, iż art. 135 ust. 5 zd. 2 u.g.n. stanowi, że jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Chodzi tutaj o koszty zalesiania i koszty pielęgnacji drzewostanu, które zostały poniesione przez właściciela nieruchomości jeszcze przed wywłaszczeniem (por. A. Nikiforów [w:] Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, red. E. Klat-Górska, Warszawa 2024, art. 135 oraz J. Dydenko, T. Telega [w:] J. Dydenko, T. Telega, Komentarz do niektórych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami [w:] Wycena nieruchomości. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, art. 135). Na gruncie niniejszej sprawy, której przedmiotem jest ustalenie odszkodowania za drzewa i ich usunięcie z terenu nieruchomości położonej w miejscowości K. W., gmina T., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 1,0139 ha zasadniczym i kluczowym dla postępowania środkiem dowodowym było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (rzeczoznawcy majątkowego). W tym celu organ (Wójt Gminy Tarnów) postanowieniem z dnia 8 grudnia 2021 roku, znak: IR.6131.311.2018 (k. 77 a.a.) powołał rzeczoznawcę majątkowego P. B. (uprawnienia zawodowe nr [...]) jako biegłego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za drzewa i ich usunięcie z terenu działki nr [...] położonej w miejscowości K. W. gmina T., powiat t. . Powyższe nawiązuje do art. 130 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 83e uOchrPrzyr, zgodnie z którym ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości a jak stanowi art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Analiza sporządzonego w toku postępowania administracyjnego operatu prowadzi jednak do wniosku, że nie czyni on zadość przepisom. W zakresie operatu i w kontekście podnoszonych pod jego adresem w skardze zarzutów, należy wskazać na bezzasadność argumentacji Skarżącej spółki, która przyjmuje, że cyt.: "ustawodawca używając w treści art 135 ust 5 uogn sformułowania "do dnia wywłaszczenia" narzucił ramy czasowe dotyczące wyceny kosztów zadrzewienia i pielęgnacji. W tym świetle opinia biegłego jest sporządzona z naruszeniem przywołanego przepisu, albowiem biegły dokonał wyceny prac które hipotetycznie mogłyby być wykonane w przyszłości . Ten błąd nie został dostrzeżony jednak przez Wójta Gminy Tarnów i został zignorowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomimo tego, że był podnoszony w zarzutach odwoławczych sformułowanych przez odwołującą się". Skarżąca nieprawidłowo odczytuje treść operatu, w którym wskazano, że dla oszacowania odszkodowania, którego dokonano na podstawie art. 83e uOchrPrzyr w zw. z art. 135 ust. 5 in fine u.g.n. – oszacowanie kosztów zalesienia i pielęgnacji, przyjęto 5 – letnią pielęgnację drzew (por. str. 15, 16, 20 operatu oraz strona 2 kosztorysu, stanowiącego element operatu). Wbrew jednak zarzutom i twierdzeniom Skarżącej nie chodzi tutaj wycenę prac, które mogłyby być wykonane w przyszłości, lecz są to koszty 5 – letniej pielęgnacji drzew w okresie poprzedzającym ich usunięcie. Powyższe wynika wprost w treści operatu, w którym wskazano założenia dla ustalonego odszkodowania w świetle art. 135 ust. 5 u.g.n. (por. str. 15, 16 i 19 opinii). Pozbawione uzasadnionych podstaw są również zarzuty, Skarżącej, która wskazuje, że niektóre z tych drzew były samosiejkami. Ustawa nie uzależnia wyliczenia odszkodowania od tego, czy usunięte drzewa były zasadzone przez właściciela działki, czy zasiały się samoistnie oraz czy były przez niego pielęgnowane. Odszkodowanie o którym mowa w art. 135 ust. 5 u.g.n. ustala się szacunkowo, przy hipotetycznym założeniu kosztów zalesienia i pielęgnacji drzew. Ta część odszkodowania, która obejmuje wartość oszacowania kosztów zalesienia i pielęgnacji wyciętego drzewostanu jak i nakładów niezbędnych dla przywrócenia walorów użytkowych (por. s. 15 – 16 i punkt 9.2. i część punktu 9.3. operatu) została ustalona w sposób prawidłowy. Podkreślić trzeba, że przyjęte rozwiązania, co do zakresu obliczeń (jak np. szacowanie wartości drewna w drzewostanie czy przyjęte czynności składające się na koszty zalesienia i pielęgnacji wyciętego drzewostanu) są zgodne z normą art. 135 ust. 5 u.g.n., a przyjęte do obliczeń wielkości wyjściowe jak np. liczna karp jest zgodna z liczbą usuniętych drzew. Na gruncie niniejszej sprawy rzeczoznawca ustalając odszkodowanie za drzewa i ich usunięcie przyjął stosownie do art. 135 ust. 5 u.g.n., że "szkoda odpowiada wartości nakładów niezbędnych do przywrócenia walorów tak użytkowych (poprzez usunięcie karp) jak i estetycznych (poprzez wykonanie trawnika)" (por. str. 1 operatu). Przy ustalaniu wartości przedmiotowego odszkodowania rzeczoznawca przedstawił kosztorys (por. str. 22 operatu oraz kosztorys w załączniku, w szczególności str. 3, 8), który obejmował m.in. karczowanie drzew (miękkich oraz twardych – poz. 7 – 11), wykonanie trawników parkowych siewem płaskim (poz. 14). Sąd wyraża przy tym stanowisko, że ustalona wysokość odszkodowania odpowiadająca wartości usuniętych drzew (krzewów) i wartości ich usunięcia mieści w sobie nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia z terenu nieruchomości, na której rosły jak i koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu (terenu). Przy czym w kosztach tych mieści się również odtworzenie trawnika zniszczonego na skutek usunięcia drzew. Podkreślić trzeba, że zniszczenie trawnika miało bezpośrednio związek z usunięciem przedmiotowych drzew (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 29 kwietnia 2025 roku, sygn. III OSK 2566/23). W tym kontekście jednak należy wskazać, że część odszkodowania, która dotyczy trawnika powinna obejmować i sprowadzać się do wskazani kosztów jego odtworzenia, to znaczy do wskazania takiej kwoty, która pozwoli na przywrócenie takiego trawnika, jaki wcześniej na nieruchomości faktycznie występował. Analiza operatu w tej jednak części, to jest dotyczącej kosztów przywrócenia takiego trawnika, prowadzi do wniosku, że w tym zakresie nie jest on prawidłowy. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że jak wynika z treści operatu, a ściślej opisu stanu nieruchomości teren po wycięciu drzew jest uporządkowany i użytkowany jako trawnik (por. str. 5 operatu). Stan i wygląd trawnika obrazują także zdjęcia zamieszczone w operacie (por. str. 8-13 operatu). Analiza tej części operatu, a w tym zdjęć prowadzi do wniosku, że trawa, która porasta całą działkę nie jest wysokiej jakości (por. też zdjęcie na str. 5 operatu). Grunt na przedmiotowej nieruchomości zasadniczo porośnięty jest rozmaitą roślinnością niską, której jednak nie można uznać za roślinność tego samego gatunku. Charakter tej roślinności zdaje się być charakterystyczny i typowy dla nieruchomości niezabudowanych, na których nie ma pielęgnowanych średniej czy wysokiej jakości trawników spotykanych częściej na terenach zabudowanych (np. wokół domów). W tym kontekście uzasadnione wątpliwości budzą te zapisy i ta część operatu, która dotyczy kosztów wykonania trawnika. Zwrócić należy uwagę, że charakterystyczne jest przyjęcie przez rzeczoznawcę w opinii, iż w ramach ustalonego odszkodowania wykonanie trawnika stanowi walor estetyczny (por. np. str. 22 operatu). Taka kwalifikacja jest jednak niezrozumiała. Przede wszystkim należy wskazać, że rzeczoznawca ustalając wysokość odszkodowania powinien ustalić jego rzeczywistą wysokość. Ustalenie rzeczywistej wysokości odszkodowania oznacza jednak odniesienie do rzeczywistego stanu nieruchomości, a nie do jakiegokolwiek innego stanu. W szczególności niezrozumiałe jest odnoszenie się do bliżej nieokreślonych walorów estetycznych. Jak wynika z treści opinii biegły wybrał podejście kosztowe i metodę kosztów odtworzenia, określając wartość odtworzeniową (str. 16 operatu). Stosownie natomiast do art. 135 ust. 5 u.g.n. określenie wartości odtworzeniowej drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia. Przy czym chodzi o koszt odtworzenia jego części składowych, czyli takich jakie faktycznie wcześniej istniały. W przypadku zatem trawnika sprowadza się to w istocie do ustalenia kosztów odtworzenia takiego trawnika, jaki został zniszczony na skutek usunięcia drzew. "Odtworzenie" oznacza przywrócenie czemuś dawnego wyglądu lub stanu (por. Słownik języka polskiego, PWN; https://sjp.pwn.pl/slowniki/odtworzy%C4%87.html). Będzie to oznaczało wyliczenie wartości przywrócenia takiego trawnika jaki był na nieruchomości przed usunięciem drzew i do takiego stanu w jakim się on znajdował w czasie ich usunięcia. Nie stanowi jednak ustalenia odszkodowania w rozumieniu art. 135 ust. 5 u.g.n. przyjęcie kosztów odtworzenia innego trawnika niż tego, który znajdował się na gruncie w czasie wycinki. Trzeba wskazać, że z treści opinii nie wynika jednak jaki trawnik był wcześniej. Jak wskazano powyżej analiza operatu zarówno w jego części tekstowej jak i graficznej (zdjęciowej) sygnalizuje, że nieruchomość porośnięta była trawą, jednakże nie sposób ustalić bliżej jaka to była trawa. Z pewnych fragmentów opinii można wnioskować, że nieruchomość była porośnięta także inną roślinnością, która znajdowała się wśród traw. Z tych względów, jak już zaznaczono, operat budzi istotne wątpliwości, które dodatkowo potęgowane są przyjęciem przez rzeczoznawcę estetycznego charakteru trawnika o charakterze parkowym (por. np. str. 22 operatu). Kwestia jednak pomimo, że ma zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości sporządzonego operatu nie została bliżej w nim omówiona ani przeanalizowana. Co więcej nie rozważył tego zagadnienia także organ. Powyższe jest o tyle szczególnie wymowne i znamienne, że zarzut nieprawidłowego wyliczenia wartości odtworzeniowej trawnika był przedmiotem zarzutów Skarżącej spółki, w tym był podnoszona w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Pomimo to jednak organ odwoławczy nie przeanalizował operatu pod tym kątem, ograniczając się w istocie po przywołania jego obszernych fragmentów. W tym zakresie należy wskazać, że operat szacunkowy winien spełniać przy tym wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109, z późn. zm.) - dalej jako "rozpWyc", oraz opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości oraz wychwyceniu cech różniących te nieruchomości od nieruchomości wycenianej i prawidłowym ustaleniu współczynników korygujących. Jest on dowodem w sprawie i co do zasady, podlega ocenie organu stosownie do przepisu art. 80 k.p.a. Ocena operatu szacunkowego dokonywana jest przez organ (sąd) w ograniczonym zakresie i może dotyczyć jedynie kwestii formalnych, a podważanie ustaleń wynikających z operatu nastąpić może jedynie kwestii oczywistej wadliwości operatu. W żadnym razie jednak kontrola ta nie może dotyczyć zakresu wiedzy specjalnej, jaką dysponuje rzeczoznawca majątkowy i którą wyraża w operacie. Zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne zatem wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Ocena mocy i wartości dowodowej operatu szacunkowego, dokonywana przez organ administracyjny nie może wkraczać w zakres objęty tzw. wiedzą specjalistyczną biegłego (por. uzasadnienia do wyroków NSA: z dnia z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. I OSK 2269/16, z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. I OSK 2023/17, z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 3367/18, z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 557/19, z dnia 18 maja 2020 r., sygn. I OSK 384/19). Zatem operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości a zasady i tryb ich sporządzania uregulowane zostały w rozdziale 1 działu IV u.g.n. oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Operat jest dowodem w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania i wpływa bezpośrednio na treść decyzji ustalającej wysokość odszkodowania dla strony wywłaszczonej. Stąd też podstawą ustalenia odszkodowania może być operat szacunkowy, który nie tylko spełniająca warunki formalne, ale przede wszystkim oparty jest o prawidłowo przyjętą podstawę prawną ustalenia odszkodowania. Dlatego też jest on dowodem, który podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie a następnie sądu. Jednocześnie należy podkreślić, że w orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego ustalający wartość nieruchomości nie ma charakteru wiążącego a jest opinią, która podlega ocenie właściwego organu administracyjnego i sądu. Dlatego też, sąd, kontrolując decyzję, w której poddawano ocenie operat szacunkowy, powinien dokonać kontroli zgodności operatu z obowiązującym stanem prawnym dotyczącym zarówno przyjętej podstawy prawnej w oparciu o którą ustalano wartość nieruchomości jak i wymogami dotyczącymi samego operatu (por. np. uzasadnienia do wyroków NSA: z dnia z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. I OSK 2269/16, z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. I OSK 2023/17, z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 3367/18, z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 557/19, z dnia 18 maja 2020 r., sygn. I OSK 384/19). Innymi słowy organ czy sąd nie są władny kwestionować opinii rzeczoznawcy, o ile opinia ta wypełnia standardy określone powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, nie zawiera błędów logicznych czy matematycznych. Zakwestionowanie operatu szacunkowego jest dopuszczalne, ale wyłącznie w oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, braki czy niekonsekwencje, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. Jakkolwiek zatem możliwość oceny prawidłowości operatu jest dosyć ograniczona, to jednak nie oznacza to, że jest ona wyłączona a organ może ograniczyć się wyłącznie po powielenia jego wniosków. Rolą organu jest zweryfikowanie i zbadanie operatu z punktu widzenia zarysowanych powyżej perspektyw. Tego jednak na gruncie niniejszego postępowania zabrakło. Organy ograniczyły się jedynie do przytoczenia wniosków i fragmentów operatu, uzasadniając w ten sposób jego prawidłowość, co stanowi naruszenie powołanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego (w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.). Sąd nie przesądza w tym miejscu, czy przyjęcie dla wartości odtworzeniowej trawnika, który istniał na nieruchomości (działka nr [...]), trawnika o charakterze parkowym jest prawidłowe czy też jest wadliwe. Dla możliwości dokonania takiej oceny niezbędne jest bowiem wskazanie jaki trawnik był na nieruchomości do chwili wycięcia przedmiotowych drzew. Ponadto niezbędna jest ocena czy wymieniony w operacie trawnik o charakterze parkowym jest trawnikiem porównywalnym z tym trawnikiem, który był na nieruchomości (działka nr [...]) do chwili wycięcia przedmiotowych drzew, czy też jest innym rodzajem trawnika, który nie może być jednak zestawiany z trawnikiem istniejącym wcześniej na nieruchomości (działka nr [...]), chociażby z tego powodu, że np. trawnik o charakterze parkowym jest trawnikiem jakościowo wyższym. Te kwestie powinny być omówione i wyjaśnione przez rzeczoznawcę a następnie ocenione przez organ. Ponadto wypada jeszcze podnieść, że dla wartości odtworzeniowej należy zestawić taki trawnik, który jest tożsamy czy analogiczny z trawnikiem, który był wcześniej na przedmiotowej nieruchomości. Te kwestie nie zostały jednak należycie wyjaśnione przez organy, a sporządzony w toku postępowania operat nie daje odpowiedzi na wskazane wątpliwości. To stanowi o wadliwości wskazanej opinii a w dalszej kolejności stanowi o naruszeniu przez organy administracji przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a i art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ zleci biegłemu aby zweryfikował treść opinii oraz dokonane wyliczenia, co do wysokości ustalonego odszkodowania, przy uwzględnieniu powyższych wytycznych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 ww. ustawy oraz § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Na zasądzoną kwotę składa się zwrot wpisu od skargi w wysokości 650 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 3600 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.