II SAB/Kr 182/16

Dnia 16 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. T. – redaktora naczelnego portalu [...] na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący J. T. – redaktor naczelny portalu [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Starosty [...] przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 17 listopada 2016 r. wezwał skarżącego do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Nadto, w wykonaniu zarządzenia Starszego Referendarza Sądowego pismem z dnia 18 listopada 2016 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on redaktorem naczelnym portalu informacyjnego [...], z zastrzeżeniem, że w przypadku nieusunięcia wskazanych braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, skarga zostanie odrzucona, stosowanie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.). Wezwania zawierały prawidłowe pouczenia o skutkach niezłożenia opłaty i nieuzupełnienia braków skargi w terminie. Opisane powyżej zarządzenia, zostały odebrane w dniu 5 grudnia 2016 r. W terminie otwartym dla uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. w dniu 12 grudnia 2016 r., skarżący uiścił należny od wniesionej skargi wpis. Niemniej jednak, pomimo upływu zakreślonego terminu, skarżący nie złożył do akt sprawy dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on redaktorem naczelnym portalu informacyjnego [...]. Pismem z dnia 13 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, przedkładając jednocześnie oświadczenie wspólników spółki [...] s.c. wskazujące, że jest on redaktorem naczelnym portalu [...], kopię umowy spółki cywilnej [...] potwierdzającej, kto jest jej wspólnikiem oraz wypisy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej wspólników spółki cywilnej [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że uzupełnienie wymaganych dokumentów wymagało przedłożenia oświadczenia podpisanego przez wspólników [...] s.c., tj. skarżącego oraz jego matkę J. T., która w tym terminie przebywała poza miejscem zamieszkania z uwagi na formalności związane ze spadkiem po jej ojczymie, a w związku z tym nie mogła ona podpisać ww. oświadczenia. Skarżący podkreślił przy tym, że J. T. podpisała wymagane oświadczenie w pierwszym możliwym terminie, tj. jeden dzień po upływie zakreślonego przez Sąd terminu. Ponadto na wezwanie Sądu o uprawdopodobnienie okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu, skarżący w dniu 11 stycznia 2017 r. (data stempla pocztowego) przedłożył oświadczenie J. T., w którym wskazała, że w dniach od 1 do 12 grudnia 2016 r. przebywała poza miejscem zamieszkania, gdzie załatwiała sprawy formalne związane ze spadkiem otrzymanym po zmarłym ojczymie i dlatego nie mogła we wcześniejszym terminie podpisać oświadczenia wspólników spółki. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2017 r. (sygn. akt II SAB/Kr 182/16), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił skarżącemu termin do uzupełnienie braków formalnych skargi. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Starosta [...] zarzucając naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie dokonał czynności w postępowaniu sądowym polegającej na uzupełnieniu braków formalnych złożonej skargi bez swojej winy oraz że uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, podczas gdy przy dołożeniu należytej staranności możliwe było usunięcie braków formalnych w terminie wyznaczonym przez Sąd, a skarżący w sposób zawiniony terminowi temu uchybił oraz podczas gdy sam fakt przebywania wspólnika spółki [...] s.c. w odległości 300 km od miejsca zamieszkania nie stanowił okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I OZ 813/17) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W uzasadnieniu postanowienia, Sąd ten podniósł, że Sąd I instancji nie rozważył dostatecznie wszechstronnie, czy stosownie do treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wnioskodawca zwracając się o przywrócenie terminu uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu, a mianowicie nie rozważył tego, czy wnioskodawca dochował w sprawie należytej staranności, w tym czy miał możliwość zachować termin przez podjęcie działań odpowiadających temu standardowi staranności. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do możliwości przezwyciężenia (usunięcia) przyczyn uchybienia terminu przez wnioskodawcę, w tym czy mieściłyby się w granicach wymaganego standardu staranności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei, zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika zatem, że przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma charakter wyjątkowy i uzależnione zostało przez ustawodawcę od kumulatywnego spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, a jednocześnie niewystępowania przesłanek negatywnych. I tak, jedną z pozytywnych przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w jego uchybieniu. Wymaga przy tym podkreślenia, że kryterium braku winy, jako przesłanki pozwalającej na przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można bowiem mówić dopiero wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dlatego też przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15, LEX nr 1643289). W okolicznościach przedmiotowej sprawy jako bezsporny należało uznać fakt uchybienia przez skarżącego terminu do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on redaktorem naczelnym portalu informacyjnego [...], ponieważ termin ten upłynął w dniu 12 grudnia 2016 r. Jednocześnie, zdaniem Sądu, skarżący złożył rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem wymogów określonych w art. 87 p.p.s.a. Z okoliczności sprawy wynikało bowiem, że skarżący w dniu 13 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego), tj. w pierwszym możliwym dniu po powrocie wspólnika spółki cywilnej [...], którego podpis był wymagany pod oświadczeniem potwierdzającym, że skarżący jest redaktorem naczelnym portalu [...], złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przedmiotowy wniosek, dochowując tym samym terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., a nadto, załączył wymagane dokumenty, dokonujący tym samym czynności, której uchybił (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Stąd też w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione wymogi formalne, o których mowa w powołanych wyżej przepisach umożliwiające rozpoznanie przedmiotowego wniosku. W ocenie Sądu, w pełni należy podzielić stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego w niniejszej sprawie, zgodnie z którym brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się przy tym z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy (zob. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 1164/14, LEX nr 1595448 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OZ 682/14, LEX nr 1532885). Tym samym, słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, że aby można było odnieść się do kwestii zasadności przywrócenia terminu w pierwszej kolejności konieczne jest określenie, czy przyczyny uchybienia terminu przez wnioskodawcę mieściły się w granicach opisanego standardu staranności. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący dopuścił się jednak niedbalstwa w przedmiotowej sprawie, gdyż inicjując postępowanie sądowoadministracyjne powinien mieć na uwadze, że jako redaktor naczelny portalu [...], a zarazem wspólnik spółki cywilnej [...], będzie mógł zostać zobowiązany do wykazania umocowania do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a w związku z tym powinien on podjąć stosowne czynności procesowe zmierzające do zabezpieczenia swoich interesów. Niemniej jednak, również postawa skarżącego po wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi wskazywała na brak dochowania przez niego należytej staranności, a mianowicie skarżący nie podjął żadnych czynności, by przeszkodę uniemożliwiającą zachowanie terminu usunąć, w szczególności nie uprawdopodobnił, czy nie miał on możliwości pokonania dystansu niecałych 300 km, jaki dzielił go od drugiego wspólnika samochodem, ewentualnie czy nie mógł on skorzystać z usług firmy kurierskiej lub zatrudnianego przez niego pracownika. Dlatego też zdaniem Sądu – wobec nieuprawdopodobnienia przez skarżącego, iż nie miał on możliwości pozyskania podpisu wspólnika w terminie otwartym do uzupełnienia braku formalnego skargi – należało uznać, że uchybienie terminowi miało w tym przypadku charakter zawiniony. Nieuwagi lub zaniedbania strony nie można bowiem kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 740/14, LEX nr 1502258). Ponadto, chcąc uczynić zadość przedmiotowemu wezwaniu, skarżący mógł także przedłożyć postanowienie o wpisie portalu [...] do rejestru dzienników i czasopism Sądu Okręgowego w [...], który to dokument czyniłby zadość nałożonemu na skarżącego obowiązkowi, nie powodując tym samym konieczności zaangażowania drugiego ze wspólników spółki cywilnej [...]. Na marginesie wskazać również należy, że w przypadku skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej skarżący nie był ograniczony terminem do jej wniesienia, a zatem mógł on z odpowiednim wyprzedzeniem zgromadzić wymagane dokumenty niezbędne do skutecznego wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, przy uwzględnieniu zapadłego w sprawie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego, iż jest on redaktorem naczelnym portalu informacyjnego [...] i mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.