III SA/Kr 112/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody z dnia 7 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: odrzucić skargę Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 lipca 2019 r. skarżący M. O. został wezwany, stosownie do przepisu § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt II OZ 944/2019 oddalił zażalenie. W dniu 29 stycznia 2020 r. M. O. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 22 maja 2020 r. referendarz WSA w Krakowie oddalił wniosek M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W wyniku rozpoznania sprzeciwu od powyższego postanowienia WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Następnie zarządzeniem z dnia 2 września 2020 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 29 lipca 2019 r. w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego wezwania został doręczony skarżącemu w dniu 12 października 2020 r. W odpowiedzi na powyższe skarżący nadesłał pismo z dnia 19 października 2020 r. w którym zawarł wniosek o zwolnienie od uiszczania kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 214 § 1 i art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) strona wnosząca skargę jest zobowiązana uiścić należny wpis sądowy. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a - sąd nie może podjąć żadnej czynności na skutek pisma (w tym skargi), od którego nie została uiszczona opłata sądowa (w tym wpis sądowy), chyba że stronie przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych określone w art. 239 P.p.s.a. lub zostanie przyznane na jej wniosek stosowne prawo pomocy obejmujące zwolnienie od tych kosztów. Stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Podkreślić należy, że po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd ma obowiązek, ponownie wezwać skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jednolicie w orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy czyni nie byłym wcześniejsze wezwanie do uiszczenia opłaty, względnie przerywa bieg terminu wskazanego w zarządzeniu przewodniczącego, a po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne jest ponowne wydanie zarządzenia w przedmiocie wezwania do opłacenia pisma w ustawowym terminie (por. orzeczenie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 12/09). Należy zatem uznać, że w przedmiotowej sprawie skarżący został prawidłowo wezwany zarządzeniem z dnia 2 września 2020 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 29 lipca 2019 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, w terminie 7 od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Rozważenia w sprawie wymaga jaki skutek na bieg terminu do uiszczenia wpisu wywiera - w terminie otwartym dla uiszczenia wpisu - złożenie ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie został zaprezentowany pogląd, zgodnie z którym ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w kolejnym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego rozstrzygnięcia nie ma wpływu na toczące się postępowanie, a zatem nie przerywa terminu do opłacenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 marca 2012 r. sygn. II GZ 95/12 wskazał, że o ile postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do art. 165 P.p.s.a. - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności. Stosownie bowiem do art. 168 § 1 P.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Sąd po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, ma obowiązek stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a. ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wówczas, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 P.p.s.a. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. II FZ 115/10). Oczywiście, skarżący ma prawo złożyć taki wniosek po raz kolejny, ale ewentualne przyznanie prawa pomocy dotyczyć będzie kosztów przyszłych, nie ulega bowiem wątpliwości, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku i nie działa ono z mocą wsteczną (por. postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2664/10). Odmienne postępowanie Sądu mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 328/17; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FZ 125/17 oraz powołane w nim postanowienia tego Sądu z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16, oraz z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14). Podkreślić należy, że w myśl art. 167 a P.p.s.a. do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Skoro zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 29 lipca 2019 r. (o uiszczenie wpisu od skargi) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, a później złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to uznać należy, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie przerwał biegu terminu do uiszczenia wpisu. Dlatego też stwierdzić należy, że skarga podlega odrzuceniu, gdyż w ustawowym terminie nie został uiszczony wpis od skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 220 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.