III SA/Kr 1176/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody z dnia 27 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata N. B. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu T. S. z pobytu stałego z lokalu numer [...] przy ul. D w K – na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj.: Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej "u.e.l.d.o." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U z 2013 r., poz. 267), dalej "K.p.a.". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 3 czerwca 2013 r. na wniosek D. N. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie T. S. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. D w K. Zgodnie z art.15 ust. 2 u.e.l.d.o. organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W efekcie powyższego zadaniem organu załatwiającego sprawy z zakresu ewidencji ludności jest stwierdzenie zaistnienia faktycznego i trwałego opuszczenia miejsca zameldowania. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że T. S. opuściła lokal mieszkalny położony w K przy ul. D i w nim nie zamieszkuje. W aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny sygn. akt [...] z dnia 8.07.2011 r. orzekający o eksmisji T. S. z przedmiotowego lokalu oraz wyrok Sądu Okręgowego Wydział II Cywilno-Okręgowy sygn. akt [...] z dnia 19.06.2012 r. oddalający apelację pozwanej (karta nr 11, 13 akt sprawy). W dniu 22 maja 2013 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym wykonał czynności eksmisyjne i lokal przy ul. D w K pozostaje w dyspozycji D. N. (protokół Komornika karta nr 2-10 akt sprawy). T. S. została skutecznie zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie meldunkowej i w dniu 17.07.2013 r. zapoznała się z aktami sprawy (karta nr 26 akt sprawy). Organ uznał zebrany materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Stwierdził, że czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. W sytuacji gdy osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, naturalną konsekwencją tej czynności jest obowiązek wymeldowania się. W przypadku gdy osoba nie dokona tego z własnej woli, do czego była zobowiązana, to wówczas organ gminy obowiązany jest na wniosek strony lub z urzędu wymeldować tę osobę w drodze decyzji administracyjnej. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Skoro T. S. opuściła lokal mieszkalny położony przy ul. D w K na skutek orzeczonej przez Sąd eksmisji oraz przeprowadzonych przez Komornika czynności egzekucyjnych i brak jest możliwości powrotu do przedmiotowego lokalu - to zdaniem organu I instancji spełniona została przesłanka warunkująca wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu. T. S. wniosła od powyższej decyzji odwołanie. Podniosła, że: "22 maja 2013 r. zostałam wysiedlona z mieszkania przy ul. D m [...] w K przez rzekomo właścicielkę i Panią komornik ul. W w asyście policji i pogotowia ratunkowego. Nie wiem dlaczego? ...I w taki sposób zrobiono ze mnie osobę bezdomną. A teraz mam się wymeldować". W dalszej części swego odwołania skarżąca podkreśliła, że w pierwszej kolejności winna otrzymać mieszkanie o podwyższonym standardzie, ponieważ jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i utrzymuje się z renty dla zupełnej sieroty, a sierocie w pierwszej kolejności należy się dach nad głową. Wojewoda decyzją z dnia 27 sierpnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na zebranym przez siebie materiale dowodowym, bowiem w powyższej sprawie doszło do wyprowadzenia skarżącej z lokalu przy ul. D w wyniku wykonania przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wyroku Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt [...], orzekającego o eksmisji. Dowodem w tej kwestii jest protokół z czynności egzekucyjnych dokonanych w dniu 22 maja 2013 r. pod powyższym adresem. W dniu 17 lipca 2013 r. T. S. w swoich wyjaśnieniach złożonych przed organem meldunkowym podała, że nie dokona wymeldowania z pobytu stałego z lokalu przy ul. D w K bowiem nie ma możliwości zameldowania się pod innym adresem. Przyznała, iż istotnie wobec niej została orzeczona eksmisja i komornik sądowy ją wykonał. Co prawda sąd przyznał jej prawo do otrzymania lokalu socjalnego, jednak lokal jaki zaoferowała jej gmina nie nadawał się do zamieszkania. Obecnie interwencyjnie została przyjęta do Przytuliska Brata Alberta i na ten adres należy kierować do niej korespondencję (k: 26 akt sprawy). W świetle powyższych okoliczności pozostawienie skarżącej zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby jedynie fikcją meldunkową niezgodną z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Jeżeli osoba zmienia miejsce pobytu, opuszczając lokal, w którym dotychczas przebywała, powstaje wówczas obowiązek meldunkowy polegający na zgłoszeniu organowi meldunkowemu tego faktu poprzez wymeldowanie się. Gdy osoba tego obowiązku nie dopełni z własnej woli, organ gminy obowiązany jest na wniosek strony mającej w tym interes prawny lub z urzędu wymeldować tę osobę w drodze decyzji administracyjnej. Taka sytuacja zaistniała w sprawie. Natomiast odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą w odwołaniu zarzutu co do zasadności jej wymeldowania z lokalu przy ul. D w K w świetle wykonanej eksmisji to organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się opuszczenie tego lokalu w wyniku przymusowej eksmisji. Zatem egzekucja wyroku orzekającego eksmisję czy opróżnienie i wydanie lokalu przez daną osobę (na skutek roszczenia windykacyjnego) jest aktem równoznacznym z ustaniem jej pobytu w tym lokalu w rozumieniu przepisów art. 6 ust. 1 u.e.l.d.o. Mieszkanie jest bowiem tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywającej w nim osoby, gdy stanowi dla niej wyłączne centrum życiowe. Jest to więc lokal, w którym koncentrują się jej codzienne sprawy, gdzie osoba ta przebywa, wypoczywa, prowadzi gospodarstwo domowe, a takim miejscem dla odwołującej się nie jest lokal, z którego została eksmitowana w dniu 22 maja 2013 r. Ponadto organ administracyjny, wydając decyzję w kwestii wymeldowania, bierze pod uwagę stan faktyczny jaki istnieje w dacie jej wydania. W dacie wydania przedmiotowej decyzji skarżąca nie mieszkała z zamiarem pobytu stałego w lokalu przy ul. D w K. T. S. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu. Poddała w wątpliwość prawidłowość działania komornika. Stwierdziła również, że eksmisja winna być cofnięta. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewoda po zapoznaniu się z zarzutami skargi nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia, gdyż decyzja odwoławcza odpowiada prawu. Przywołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 marca 2010 r., II OSK 579/09, LEX nr 597705; z dnia 18 stycznia 2011 r., II OSK 46/10, LEX nr 953076; z dnia 20 maja 2011 r., II OSK 915/10, LEX nr 992665). Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wadliwego wykonania przez komornika sądowego tytułu wykonawczego stwierdził, że zarzut ten nie mógł zostać rozpatrzony w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z pobytu stałego. Kwestionowanie prawidłowości działania komornika odbywa się w trybie przewidzianym przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego Część II postępowanie egzekucyjne, nie zaś w postępowaniu o wymeldowanie. Skarżąca złożyła pisma procesowe z dnia 28 października 2013 r., 15 listopada 2013 r. i 19 grudnia 2013 r. Podniosła w nich, że nie było podstaw by ją eksmitować, ponieważ wnioskująca D. N. ma dom w R oraz mieszkanie na os. C. Opisała swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. Wskazała, że kupujący mieszkanie z lokatorem winien o niego dbać, a nie dokonywać eksmisji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a. Sąd - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia nie można dopatrzyć się podstaw do uwzględnienia skargi. Kontrolowane postępowanie toczyło się na podstawie przepisów u.e.l.d.o. Ustawa ta określa pobyt stały jako zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1). Zgodnie z art. 5 ustawy osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego, a w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Bezspornym w sprawie jest fakt wykonania 22 maja 2013 r. eksmisji skarżącej z lokalu nr [...] przy ul. D w K, w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny sygn. akt [...] z dnia 8.07.2011 r., co skarżąca sama przyznaje w pismach i wyjaśnieniach. Zatem ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że od 22 maja 2013 r. skarżąca nie przebywa w przedmiotowym lokalu, a ww. wyrok eksmisyjny pozbawił jej jakichkolwiek praw do lokalu. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o., organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W sprawie poddanej kontroli na skutek wniesionej skargi, z argumentacji skarżącej podnoszonej w skardze jak i w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca w istocie nie kwestionuje ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organy. Skarżąca zarzuca wadliwe uznanie, że okoliczności te stanowią podstawę do wymeldowania z miejsca pobytu stałego oraz kwestionuje zasadność przeprowadzonej eksmisji. Decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012 r., sygn. II OSK 824/11, LEX nr 1219265). Trafnie organ odwoławczy wskazał, że przy ocenie zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu organ uwzględniał okoliczności faktyczne sprawy. Okoliczności te wskazują na to, że przyczyną trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego było wykonanie wyroku eksmisyjnego. Zasadnie organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o., uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2012 r., sygn. II OSK 526/11, LEX nr 1216746, z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 195/09, LEX nr 597453 oraz z dnia 23 marca 2010r. sygn. akt II OSK 579/09, LEX nr 597705). Słusznie również organ odwoławczy stwierdził, że mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywającej w nim osoby, gdy stanowi dla niej wyłączne centrum życiowe. Jest to więc lokal, w którym koncentrują się jej codzienne sprawy, gdzie osoba ta przebywa, wypoczywa, prowadzi gospodarstwo domowe, a takim miejscem dla odwołującej się nie jest lokal, z którego została eksmitowana w dniu 22 maja 2013 r. Odnosząc powyższe regulacje i rozważania do sprawy zdaniem Sądu, trafnie organ odwoławczy uznał w zaskarżonej decyzji, że nie ma podstaw do zmiany rozstrzygnięcia, gdyż decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu. Organ pierwszej instancji ustalił prawidłowo, że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.el.d.o. Fakt, że co do zasady opuszczenie powinno być dobrowolne nie oznacza, że w każdym przypadku wymeldowaniu z pobytu stałego może podlegać tylko taka osoba, która opuściła lokal dobrowolnie. Na równi z dobrowolnością należy traktować te sytuacje, w których dotychczas zameldowany, jak w niniejszej sprawie, nie ma prawa przebywania w lokalu, w którym nastąpiło jego zameldowanie. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o., które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji. Skarżąca nie może zgodnie z prawem dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana. Takie rozumienie opuszczenia lokalu jest uzasadnione tym, że prawo nie może chronić tych przypadków, które byłyby z nim sprzeczne. Taka sytuacja miałaby miejsce w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca została z lokalu wyeksmitowana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzenia do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Zarzuty skarżącej odnośnie wadliwości wyroku eksmisyjnego oraz przeprowadzenia jego egzekucji nie mogły przynieść zamierzonego rezultatu. W postępowaniu ewidencyjnym o wymeldowanie organy nie mogą badać prawidłowości orzeczenia sądu powszechnego, a także jego wykonania przez komornika. Jak zresztą podniósł organ I instancji, wyrok Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny sygn. akt [...] z dnia 8 lipca 2011 r. orzekający o eksmisji T. S. z przedmiotowego lokalu został poddany kontroli instancyjnej, a w konsekwencji Sąd Okręgowy Wydział II Cywilno-Okręgowy wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] apelację pozwanej oddalił. Również sytuacja mieszkaniowa wnioskodawcy – właściciela lokalu, nie może być przesłanką do odmowy wymeldowania lokatorki. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.e.l.d.o. jest wyłącznie aktem rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca obecnie nie zamieszkuje przy ul. D w K. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej zamieszkuje w Przytulisku Brata Alberta. Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a. O wynagrodzeniu wyznaczonego dla skarżącej adwokata orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z art. 29 ust.1 ustawy z dnia z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2009 r., nr 146, poz. 1188 ze zm.), określając ich wysokość na podstawie §19 pkt 1 i §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 461).