III SA/Kr 1233/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. sprawy ze skarg K. Ś. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014 r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. skargi oddala, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz radca prawnego P. G., Kancelaria Radcy prawnego w K, ul. [...], kwotę 720,- zł (słownie: siedemset dwadzieścia złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia 06. 05.2014r nr [...] nr [...] nr [...] po rozpatrzeniu wniosków K. Ś. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania 1/ od decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2011r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania panu K. Ś. zasiłku celowego na pokrycie zaległości czynszowych, 2/ od decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2012r. nr [...] orzekającej o przyznania K. Ś. zasiłku celowego w kwocie 300 zł na czynsz za listopad, grudzień 2011 i styczeń 2012 r., 3/ od decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2012r. nr [...] orzekającej o przyznaniu K. Ś. zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat na czynsz za luty 2012r. działając na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 k.p.a. oraz art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odmówiło K. Ś. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wyżej opisanych decyzji. Organ ustalił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. K. Ś. odwołania od powyższych decyzji wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 7 lutego 2014 r. Równocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednakże nie wskazał przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzje zostały prawidłowo doręczone Adresatowi, co jest niesporne. W przedmiotowych sprawach koniec terminu do wniesienia odwołania nastąpił, zatem - w myśl art. 57 § 1 k.p.a. - wraz z upływem ad 1/ dnia 14 grudnia 2011 r., ad 2/ dnia 27 stycznia 2012 r., ad 3/ dnia 29 lutego 2012 r., Natomiast odwołania we wszystkich tych sprawach złożone zostały 7 lutego 2014 r., zatem nastąpiły po upływie 14 dniowego terminu do ich wniesienia. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ wskazał, iż termin ustawowy jest terminem wiążącym zarówno organy administracji, jak i też uczestników postępowania. Nie może być zatem przez nikogo zmieniany - jedynie na prośbę zainteresowanego (w razie uchybienia takiemu terminowi) może on być przywrócony na zasadach określonych w art. 58-59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Organ stwierdził, że decyzje zostały prawidłowo doręczone K. Ś., co jak wskazano wyżej nie jest sporne. Odwołanie od powyższych decyzji złożył osobiście K. Ś. dopiero w dniu 7 lutego 2014 r. wnosząc równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednakże pomimo wezwania przez Kolegium w piśmie z dnia 27 marca 2014 r. nie wskazał przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia poszczególnych odwołan. K. Ś. zatem nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Brak jest zatem, w tych okolicznościach podstaw do przywróceniu terminu. Wobec powyższego, Kolegium wskazało, iż nie miało możliwości ingerencji w trybie odwoławczym w ostateczną decyzję zważywszy, że odwołanie od decyzji przysługuje stronom wówczas, jeżeli decyzja nie jest jeszcze ostateczna, a ostateczną jest zarówno decyzja, od której nie przysługuje odwołanie, jak i decyzja, która nie została zaskarżona w ustawowym terminie. Podkreślono, iż K. Ś. mimo wezwania przez Kolegium nie wskazał żadnych przyczyn, powodów uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nie uprawdopodobnił, więc że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W ocenie Kolegium, w tych warunkach, brak jest podstaw do przywróceniu terminu. Z powyższymi postanowieniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się K. Ś., który pismem z dnia 26 czerwca 2014r. wniósł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Postanowieniom tym skarżący zarzucił naruszenie prawa do obrony, gdyż nie przywrócono mu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Podniósł, że decyzje MOPS naruszają art. 8, 67, 68, 87 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy o pomocy społecznej: art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1, 3, 4, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, 3, ust. 3 pkt 1, 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2 pkt n, q, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 100 ust. 1. W konkluzji wniósł o uchylenie, zmianę i stwierdzenie nieważności decyzji z naruszeniem prawa oraz stwierdzenie, że decyzje naruszały Konstytucję RP i ustawę o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ powinien wsiąść pod uwagę znany z urzędu stan zdrowia skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.) oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia kryterium legalności, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skargi są niezasadna i nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem skargi K. Ś. są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołan od decyzji organu I instancji. Ocena legalności zaskarżonych postanowień wymagała, zatem ustalenia, czy organ dokonał prawidłowego zastosowania art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.). Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z kolei przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Na tle przytoczonej regulacji podnosi się, że instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób nie budzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2287/10. Istotne jest przy tym, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (wyrok NSA z dnia 28 lipca 2011r., sygn. akt II OSK 1096/11). Co jednak najistotniejsze, to na stronie, a nie na organie, ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że przesłanki z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zostały spełnione (wyrok NSA z dnia 17 maja 2011r., sygn. akt II OSK 933/10). W realiach kontrolowanej sprawy skarżący zażądał przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji organu I instancji, składając jednocześnie przedmiotowe odwołania. Skarżący w swoim wniosku nie wskazał, ani nawet nie zasygnalizował żadnego powodu uchybienia temu terminowi. Skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia temu terminowi doszło bez jego winy. Sąd zauważa, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy zareagowało na milczenie skarżącego w tym zakresie. Sądy administracyjne wskazują bowiem, że jeśli organ uzna, że wskazane przez stronę okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także, realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., wezwać stronę do uzupełnienia wniosku lub o przedłożenie posiadanej dokumentacji mającej dla znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 września 2014r., sygn. akt I SA/Ol 583/14, LEX nr 1510023; wyrok WSA w Opolu z dnia 1 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Op 162/13, LEX nr 1358934; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2012r., sygn. akt II SA/Wa 2717/11, LEX nr 1138996). Tak właśnie postąpił organ w kontrolowanym postępowaniu, bowiem pismem z dnia 27 marca 2014r. zwrócił się, do skarżącego "o uzupełnienie wniesionego podania przez dostarczenie dokumentów wskazujących na przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania". Sąd zauważa, że Kolegium w przytoczonym piśmie nie wykorzystało kodeksowego sformułowania "wezwania do uzupełnienia braków podania", ale świadome sytuacji życiowej skarżącego wprost wskazało na możliwość przedłożenia odpowiednich dokumentów, które mogłyby być podstawą uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminów do wniesienia w/w odwołania. W ocenie Sądu, użyte przez organ sformułowanie stanowi prawidłowe wezwanie do uzupełnienia braków podania o przywrócenie terminu, którym to organ dodatkowo dał wyraz czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.), mając na względzie interes skarżącego (art. 7 k.p.a.) oraz jego indywidualne warunki. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło wszelkie niezbędne kroki w celu umożliwienia skarżącemu uprawdopodobnienia, że do uchybienia ww. terminów do wniesienia odwołania doszło bez jego winy. Skarżący jednak nie ustosunkował się do tej inicjatywy organu w żaden sposób, który mógłby zostać uznany za wykonanie dyspozycji art. 58 § 1 k.p.a. Sąd zauważa ponadto, że nawet gdyby skarżący – odpowiadając na wezwanie organu uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie powinno przywrócić skarżącemu terminu do wniesienia w/w odwołania. Należy bowiem zwrócić uwagę na ścisły i nieprzywracalny termin złożenia podania o przywrócenie terminu, wynikający z art. 58 § 2 zdanie pierwsze k.p.a. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z tym przepisem prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z okoliczności sprawy może wynikać, że zdaniem skarżącego – z uwagi na datę złożenia wniosku o przywrócenie terminu w dniu 7 lutego 2014r. – przyczyny uchybienia terminu ustała najwcześniej na przełomie stycznia i lutego 2014r. Tymczasem w zbiorczych aktach postępowań administracyjnych prowadzonych w sprawach skarżącego (przesłanych do Sądu wraz z rozpatrywanymi skargami), zalegają liczne dokumenty wskazujące, że skarżący brał czynny udział w postępowaniach administracyjnych w sprawach pomocy społecznej prowadzonych przez organy obu instancji w okresie poprzedzającym koniec stycznia 2014r. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę na pisma skarżącego z dnia 28 sierpnia, 27 listopada oraz 18 grudnia 2013r., w których skarżący zwracał się do pracowników organu I instancji o przedstawienie szeregu informacji. Co jednak najistotniejsze, skarżący był w stanie w dniu 3 sierpnia 2013r. złożyć skutecznie odwołania od sześciu decyzji Prezydenta Miasta w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Okoliczności te potwierdzają decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2013r., którymi rozpoznano złożone odwołania. Dodatkowo o aktywności skarżącego odnośnie wszczynania postępowań o zasiłki z pomocy społecznej świadczy fakt, iż tylko w 2013r otrzymał pomoc w wysokości 13.979,35zł Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi, zatem na stanowisku, że najpóźniej w dniu 3 sierpnia 2013r. ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Sąd wskazuje przy tym, że choć wobec skarżącego są prowadzone liczne postępowania administracyjne z zakresu pomocy społecznej, to jednak sama ta okoliczność nie może stanowić nigdy wystarczającego powodu przywrócenia terminu do złożenia pisma w postępowaniu administracyjnym. Oceniając brak winy w uchybieniu terminu bierze się, bowiem pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 lutego 2014r., sygn. akt III SA/Gd 978/13, LEX nr 1471645). W tym miejscu należy ponadto wskazać, że stawiane przez skarżącego zarzuty naruszenia przez organ art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – należy uznać za oczywiście bezzasadne. W zaskarżonym postanowieniu Kolegium nie konkretyzowało, bowiem norm wynikających z tych przepisów. Zarzuty te są, zatem nieadekwatne kwestionowanemu przez skarżącego rozstrzygnięciu, którego podstawę prawną stanowiły przede wszystkim przepisy art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. Tych zaś przepisów – ani innych norm regulujących materialne i procesowe podstawy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło. Zarzuty skarg okazały się, zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone rozstrzygnięcie było dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a. W punkcie 2 wyroku Sąd – stosownie do art. 250 p.p.s.a. – orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.