III SA/Kr 1280/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki NSA Krystyna Kutzner Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. sprawy ze skarg K. Ś. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2014r. nr [ ] z dnia 6 maja 2014r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego P. G. - Kancelaria Radcy Prawnego, ul. [ ] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia 6 maja 2014 r., działając na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 kpa oraz art. 144 § 1 i 2 kpa i art. 144 kpa, orzekło odpowiednio: 1) w postanowieniu znak: [...] o odmowie przywrócenia K. Ś. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. znak: [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup spodni; 2) w postanowieniu znak: [...] o odmowie przywrócenia K. Ś. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r., znak: [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego specjalnego na pokrycie zaległości czynszowych za mieszkanie. Postanowienia powyższe zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Odwołania od wyżej opisanych decyzji Prezydenta Miasta K. Ś. złożył osobiście w dniu 7 lutego 2014 r. równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań w obydwu sprawach. Wniosek ten nie zawierał uzasadnienia. W uzasadnieniach zaskarżonych postanowień Kolegium podało, że obydwie zaskarżone decyzje zostały doręczone adresatowi w dniu 29 października 2013 r. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Ostatnim dniem do wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta Miasta był więc w obydwu sprawach 12 listopada 2013 r. Złożenie odwołań w dniu 7 lutego 2014 r. nastąpiło zatem po upływie terminu do ich wniesienia. Organ podkreślił, że powyższe terminy są terminami ustawowymi i wiążą zarówno organy administracji, jak i też uczestników postępowania. Nie mogą być zatem zmieniane, a jedynie na prośbę zainteresowanego (w razie uchybienia terminowi) mogą być przywrócone na zasadach określonych w art. 58-59 kpa. Ponadto organ wskazał, w uzasadnieniach, że decyzje w sprawach zostały K. Ś. doręczone prawidłowo. Odwołanie od powyższych decyzji K. Ś. złożył osobiście dopiero w dniu 7 lutego 2014 r., wnosząc równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pomimo wezwania przez Kolegium w piśmie z dnia 27 marca 2014 r. skarżący nie wskazał żadnych przyczyn uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Odwołujący się nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zdaniem Kolegium w sprawach tych brak było podstaw do orzeczenia o przywróceniu skarżącemu terminu do wniesienia odwołań. Wobec powyższego Kolegium nie miało możliwości ingerencji w trybie odwoławczym w ostateczne decyzje, zważywszy, że odwołania od decyzji i przysługują stronom wówczas, jeżeli decyzje nie są jeszcze ostateczne, a ostateczna jest zarówno decyzja, od której nie przysługuje odwołanie, jak i decyzja, która nie została zaskarżona w ustawowym terminie. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisane wyżej postanowienia SKO z dnia 6 maja 2014 r. znak: [...] i [...], złożył K. Ś., zarzucając naruszenie prawa do obrony poprzez nieuwzględnienie przywrócenia terminu do wniesienia skarg o wznowienie postępowania oraz naruszenie art. 145 kpa. Ponadto zarzucił naruszenie wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o pomocy społecznej. Skarżący wniósł o uchylenie, zmianę i stwierdzenie nieważności decyzji z naruszeniem prawa oraz stwierdzenie, że decyzje naruszały Konstytucję RP i ustawę o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniami z dnia 16 marca 2015 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie dla niego radcy prawnego. Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. Sąd połączył sprawy z ww. skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 1280/14. Pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargi, wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień. Zarzucił, że organ, znając stan zdrowia skarżącego, powinien był z urzędu wziąć pod uwagę, iż stan ten uniemożliwił wniesienie odwołania w terminie a uchybienie terminom nastąpiło bez winy skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę. Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł prowadzi do uznania, że skargę należało uznać za nieuzasadnioną, ponieważ zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich eliminację z obrotu prawnego. Podstawę prawną zaskarżonych postanowień stanowią przepisy art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 i art. 129 § 1 i 2 kpa. Zaskarżone postanowienia mają więc charakter rozstrzygnięć wyłącznie procesowych, zamykających stronie możliwość ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. kontroli Sądu podlegało więc, czy SKO prawidłowo zastosowało powołane w podstawie prawnej przepisy. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu są ostateczne postanowienia organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołań (art. 59 § 2 kpa). Ocena legalności zaskarżonych postanowień wymaga zatem ustalenia, czy organ w prawidłowy sposób zastosował art. 58 kpa. Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z kolei przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Na tle przytoczonej regulacji podnosi się, że instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób nie budzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu (zob. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r. sygn. akt II GSK 503/12). Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1534/13). Przede wszystkim jednak, to na stronie, a nie na organie, ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że przesłanki z art. 58 § 1 i 2 kpa zostały spełnione (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 933/10). W kontrolowanych postępowaniach skarżący zażądał przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta Miasta, składając jednocześnie odwołania. Skarżący w swoim wniosku - prośbie o przywrócenie terminu - nie wskazał, ani nie zasygnalizował żadnego powodu uchybienia terminowi, nawet po skierowaniu do skarżącego przez organ odwoławczy pisma z dnia 27 marca 2014 r. W świetle tych okoliczności Sąd orzekający w niniejszej sprawie za słuszne uznał stanowisko SKO, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż do uchybienia terminom do wniesienia odwołań doszło bez jego winy. Sąd stwierdził też, że Kolegium w sposób prawidłowy zareagowało na milczenie skarżącego w tym zakresie. Sądy administracyjne wskazują bowiem, że jeśli organ uzna, iż wskazane przez stronę okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, w tym także, realizując zasady wynikające z art. 7, art. 8 i art. 9 kpa, wezwać stronę do uzupełnienia wniosku lub o przedłożenie posiadanej dokumentacji mającej dla znaczenie dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 583/14; wyrok WSA w Opolu z dnia 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Op 162/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2717/11). Tak właśnie postąpiło Kolegium w kontrolowanych postępowaniach, gdy pismem z dnia 27 marca 2014 r. zwróciło się do skarżącego "o uzupełnienie wniesionego podania przez dostarczenie dokumentów wskazujących na przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania". Zwrócić należy uwagę, że Kolegium w piśmie tym nie wykorzystało kodeksowego sformułowania "wezwania do uzupełnienia braków podania", ale świadome sytuacji życiowej skarżącego wprost wskazało na możliwość przedłożenia odpowiednich dokumentów, które mogłyby być podstawą uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminów do wniesienia ww. odwołań i zażaleń. W ocenie Sądu, użyte przez organ sformułowanie stanowi prawidłowe wezwanie do uzupełnienia braków podania o przywrócenie terminu, którym to organ dodatkowo dał wyraz czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 kpa), mając na względzie interes skarżącego (art. 7 kpa) oraz jego indywidualne warunki. W ocenie Sądu Kolegium podjęło wszelkie niezbędne kroki w celu umożliwienia skarżącemu uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminów do wniesienia odwołania doszło bez jego winy. Skarżący jednak, pomimo inicjatywy organu, nie zareagował w żaden sposób, który mógłby zostać uznany za wykonanie dyspozycji art. 58 § 1 kpa. Odnosząc się do załączonych w obydwu sprawach plików zaświadczeń lekarskich dotyczących stanu zdrowia skarżącego, stwierdzić należy, iż sam fakt choroby nie jest wystarczającym uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu. Istotne jest bowiem, czy okoliczność ta była - dla zachowania terminu - nie do przezwyciężenia i czy strona dołożyła wysiłku by przeszkoda ta nie doprowadziła do naruszenia terminu (tak NSA w wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1599/12). Ponadto podkreślić należy, że nie istnieje takie domniemanie faktyczne, z którego wynikałoby, że każda długotrwała choroba danej osoby stanowi przeszkodę uniemożliwiającą w sposób obiektywny dokonywanie czynności w postępowaniu administracyjnym, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku (tak NSA w wyroku z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2267/11 – wszystkie powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w kontrolowanych postępowaniach, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że w okresie, w którym biegł termin do wniesienia odwołań, zaistniały okoliczności uniemożliwiające skarżącemu terminowe wniesienie odwołań od decyzji organu I instancji. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że decyzje Prezydenta Miasta zostały doręczone skarżącemu odpowiednio w dniu 29 października 2013 r., czyli ostatnim dniem do wniesienia odwołań był 12 listopada 2013 r. Natomiast skarżący nie wskazał na żadne okoliczności przemawiające za tym, że od 29 października do 12 listopada 2013 r. nie był w stanie dokonać czynności procesowej w postaci wniesienia odwołania. Zasadnie zatem uznało Kolegium, że K. Ś. nie uprawdopodobnił swojego braku winy w uchybieniu terminów do wniesienia odwołań. Wyjaśnić trzeba także, że prowadzenie wobec skarżącego licznych postępowań administracyjnych z zakresu pomocy społecznej nie stanowi wystarczającego powodu przywrócenia terminu do złożenia pisma w postępowaniu administracyjnym. Ponadto wskazać należy, że stawiane przez skarżącego zarzuty naruszenia przez organ art. 8, art. 87, art. 67 i art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak również art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5, art. 7 ust. 1 oraz 3-6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 3 pkt 3 pkt 1 i 3, art. 16 ust. 2, art. 19 ust. 13, art. 24, art. 36 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – należy uznać za oczywiście bezzasadne. W zaskarżonych postanowieniach SKO nie konkretyzowało bowiem norm wynikających z tych przepisów. Zarzuty te są zatem nieadekwatne kwestionowanym przez skarżącego rozstrzygnięciom, których podstawę prawną stanowiły przede wszystkim przepisy art. 58 i art. 59 § 2 kpa. Tych zaś przepisów - ani innych norm regulujących materialne i procesowe podstawy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – SKO nie naruszyło. Skoro zaś zarzuty skarg były niezasadne zatem nieuzasadnione, a Sąd nie stwierdził, by zaskarżone rozstrzygnięcia były dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby ich uchylenie, skargi należało oddalić. Dlatego też orzeczono jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 151 ppsa. Ponadto w punkcie II sentencji Sąd – stosownie do art. 250 ppsa – orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego działającemu na zasadzie prawa pomocy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota wynika z kolei – w każdej z połączonych spraw – z § 15 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).