III SA/Kr 1306/13

Kraków, dnia 4 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na pismo Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia 18 września 2013 r. nr [...] postanawia: wniosek oddalić. Postanowieniem z dnia 5 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił na podstawie art. 58 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) skargę A. S. na pismo Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia 18 września 2013 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. A. S. wniosła następnie skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2014 r., a pismem z dnia 27 maja 2014 r. sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2014 r. o oddaleniu wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 r. odrzucił sprzeciw skarżącej, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2014 r. oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2014 r. o odrzuceniu sprzeciwu w przedmiocie wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 31 października 2014r. WSA w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną A. S. od postanowienia tut. Sądu z 5 marca 2014 r. o odrzuceniu skargi. W zażaleniu na ww. postanowienie Sądu z dnia 31 października 2014 r., złożonym osobiście przez A. S. w dniu 19 lutego 2015 r. zawarła wniosek o "przywrócenie terminu 7-dniowego do odpowiedzi z uwagi, iż korespondencję otrzymała dnia 18 lutego 2015 r. ...". Postanowieniem z dnia 6 marca 2015 r. WSA w Krakowie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Również od ww. postanowienia skarżąca wniosła zażalenie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 lipca 2015 r. skarżącą została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od ww. zażalenia od postanowienia WSA w Krakowie z dnia 6 marca 2015 r. Pismem z dnia 29 lipca 2015 r. skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 15 września 2015r. skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 14 sierpnia 2015r. Pismem z dnia 30 października 2015 r. wezwano skarżącą do wskazania zmiany okoliczności sprawy poprzez wykazanie, że sytuacja majątkowa, życiowa uległa zmianie, w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 27 listopada 2015 r. W odpowiedzi na powyższe, skarżąca w piśmie z dnia 17 grudnia 2015r. wskazała, że jej sytuacja nie uległa pogorszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać złożony przed wszczęciem postępowania, zanim zostanie złożona skarga, jak również w toku postępowania, na każdym jego etapie zarówno przed sądem pierwszej, jak i drugiej instancji (zob. też P. Zaborniak, Wybrane kwestie stosowania prawa pomocy..., s. 21 i n.; G. Radecki, Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przed wpłynięciem skargi do sądu administracyjnego, ZNSA 2009, nr 4, s. 54 i n.). W postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r., I OZ 346/06, CBOSA, NSA wyjaśnił, że przez określenie "tok postępowania", zawarte w art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), należy rozumieć także postępowanie zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które ma przez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej doprowadzić do wzruszenia tego prawomocnego orzeczenia (podobnie postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., I OZ 745/09, LEX nr 552405,). Również w tym postępowaniu strona powinna mieć możliwość korzystania z prawa pomocy, jeżeli tylko spełnia przesłanki jego otrzymania. W przeciwnym razie byłaby ona pozbawiona skutecznego środka prawnego służącego przedstawieniu jej racji związanych z brakiem winy w uchybieniu terminowi, co mogłoby ograniczyć jej prawo do sądu. Na podstawie art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazać należy, że wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy, która to zmiana powinna zaistnieć po tym, gdy sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1163/13, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2014 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji wskazać trzeba, że złożenie ponownego wniosku, tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpoznanym, stanowi podstawę do zastosowania art. 165 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 431/08; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie ukształtowany jest także pogląd, że sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej, jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 P.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z dnia 7 listopada 2007 r. sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 P.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OZ 330/09). Przyjmuje się również, że "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek, za wadliwą. Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby zostać ocenione w korzystny dla niej sposób i tym samym mogłyby uzasadniać zmianę postanowienia z dnia 18 kwietnia 2014 r. W rozpoznawanym obecnie wniosku Sąd dysponuje takimi samymi dokumentami, które zostały już ocenione ww. postanowieniu. Skarżąca nie dołączyła do wniosku żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że zaistniały nowe okoliczności faktyczne lub prawne stanowiące podstawę do zmiany wydanego w sprawie postanowienia. Z uwagi na powyższe, argumentacja zawarta w postanowieniu z 18 kwietnia 2014 r. pozostaje aktualna i nie wymaga powtórzenia, co oznacza, że ma ona nadal moc obowiązującą. Sąd nie doszukał się bowiem podstaw do jego zmiany bądź uchylenia polegającego na przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego też mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oceniając wniosek skarżącej w świetle przesłanek art. 246 § 1 w zw. z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., orzekł jak w sentencji postanowienia, uznając że brak jest w sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy zawartych w tym przepisie.