III SA/Kr 1397/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Katarzyna Marasek-Zybura Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 sierpnia 2025 r. nr UP-582/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 27 czerwca 2025 r. nr 1318/25; II. zasądza na rzecz skarżącej M. P. od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną przez M. P., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 19 sierpnia 2025 r., znak: 350000/71/572277/2025, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm., zwanej dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 27 czerwca 2025 r. nr 1318/2025. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Dnia 25 kwietnia 2025 r. skarżąca złożyła wniosek o częściowe umorzenie należności z tytułu składek po zmarłym W. P., powołując się na trudną sytuację zdrowotną i finansową. Decyzją z dnia 27 czerwca 2025 r. nr 1318/2025 organ pierwszej instancji odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ: 1) nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne wymieniona w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; 2) skarżąca nie wykazała zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a ww. ustawy, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; 3) skarżąca nie wykazała, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnego zdarzenia; 4) skarżąca nie wykazała, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiła możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzeni sprawy. Wymienioną na wstępie decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Prezes ZUS wskazał, że ustalił, iż skarżąca jest wdową; nie pracuje zawodowo i zarobkowo; pobiera emeryturę w kwocie 1.793,93 zł netto; nie posiada dochodu z innych źródeł; nie pobiera zasiłku/świadczenia z Urzędu Pracy; nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej ani nie korzysta z innych form pomocy; ponosi stałe wydatki: opłaty eksploatacyjne w kwocie 985,00 zł, koszty związane z leczeniem w kwocie 200,00 zł, inne w kwocie 375,00 zł; prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką K. P., która uzyskuje dochód w kwocie ok. 2.000,00 zł miesięcznie i wnukami – A. i B.; posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie ok. 13.000,00 zł, miesięcznie ok. 400,00 zł za okres od listopada 2008 r. do sierpnia 2018 r. w kwocie ok. 170.000,00 zł miesięcznie ok. 900,00 zł, które spłaca w układzie ratalnym z łączną kwotą spłaty w wysokości ok. 1.300,00 zł miesięcznie. Skarżąca jest właścicielką domu położonego w B., mieszkania o powierzchni 50 m2 położonego w K.; posiada środki transportu: SUZUKI GRAND VITARA z 2006 r., RENAULT MODUS z 2008 r. Skarżąca nie posiada innych składników mienia ruchomego, praw majątkowych ani wierzytelności; otrzymuje niskie świadczenie emerytalne (1.793,00 zł), a z uwagi na zaawansowany wiek i problemy zdrowotne potwierdzone orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jest pozbawiona możliwości osiągania dochodu z pracy zarobkowej. Przy obecnych kosztach utrzymania (energia, lekarstwa, wyżywienie i inne) otrzymywane świadczenie nie wystarcza skarżącej na zapewnienie godziwych warunków życia, nie uwzględniając nieprzewidzianych wydatków (tj. związanych ze zdrowiem czy opieką). Uregulowanie należności ww. upatruje w umorzeniu kwoty głównej i odsetek oraz kontynuowanie spłaty pozostałości zadłużenia w układzie ratalnym. Ze względu na stan zdrowia skarżąca pozostaje pod stałą opieką psychoterapeuty, poradni chorób wewnętrznych, fizjoterapeuty, psychiatry i ortopedy; ma rozpoznane zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (skolioza) i stawów biodrowych, nabyte zniekształcenie palców u rąk i stóp i stawu skokowego, ma wszczepy ortopedyczne i zrekonstruowany palec lewej stopy. Obecny stan zdrowia skarżącej wymaga przeprowadzenia operacji wymiany biodra i cieśni ręki. Posiadany stopień niepełnosprawności jest stały, ale może ulec pogorszeniu, a zatem możliwości finansowe nie poprawią się. Skarżąca zamieszkuje z córką, która jest w trudnej sytuacji finansowej i nie partycypuje w kosztach utrzymania domu i jej małoletnimi dziećmi; samochód RENAULT MODUS jest niesprawny i nie ma żadnej wartości, natomiast mieszkanie w K. zajmuje syn. W celu rozpatrzenia sprawy organ skorzystał z danych wygenerowanych z systemu informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji Pojazdów, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.971,35 zł brutto, 1.793,93 zł netto; od 22 czerwca 2025 r. jest zgłoszona do ubezpieczeń w ZUS jako zleceniobiorca przez [...] STOWARZYSZENIE [...] (NIP [...]), gdzie podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w czerwcu br. wyniosła 630,00 zł, tj. 508,74 zł netto, natomiast w lipcu br. 0,00 zł; od 1 sierpnia 2025 r. jest zgłoszona do ubezpieczeń w ZUS jako zleceniobiorca przez GMINNY OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W Z. (NIP [...]); skarżąca posiada dzieci, w tym córkę K. P., która od 1 lutego 2024 r. jest zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy u płatnika B. sp. z o.o. (NIP [...]), gdzie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w ostatnich trzech miesiącach kształtowały się następująco: - w maju br. - 6.048,30 zł (tj. 4.453,37 zł netto), - w czerwcu br. - 6.043,80 zł (tj. 4.449,83 zł netto), - w lipcu br. - 6.043,80 zł (tj. 4.449,83 zł netto), zatem córka uzyskała średni dochód w kwocie 4.451,01 zł netto, -na synów pobiera świadczenie wychowawcze 800+ w łącznej kwocie 1.600,00 zł miesięcznie. Skarżąca jest właścicielką nieruchomości: - obejmującej grunty rolne zabudowane (działki nr [...] i [...]) i sady (działki nr [...] i [...]) o łącznej powierzchni 0,7523 ha położone w B., dla których Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie prowadzi księgę wieczystą nr [...], - gruntowej obejmującej działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,6926 ha położone w J., dla których Sąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej prowadzi księgę wieczystą nr [...], - lokalu mieszkalnego o powierzchni 50,5000 m2 położonego w K., dla którego Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie prowadzi księgę wieczystą nr [...], - 6/24 udziału w nieruchomości o łącznej powierzchni 0,9791 ha położonej w J., dla której Sąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej prowadzi księgę wieczystą nr [...], Skarżąca ma zarejestrowane samochody osobowe marki: SUZUKI GRAND VITARA z 2006 r. o szacunkowej wartości 25.600,00 zł; PEUGEOT 207 z 2008 r. Organ odwoławczy powołał treść przepisu art. 28 ust. 2 pkt 1-6 i ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. oraz wskazał, że w przedmiotowej sprawie: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust.3 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie wystąpiła, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie decyzją z 9 marca 2023 r. nr 180400/71/77/2023-RED przeniósł na skarżącą odpowiedzialność za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek po zmarłym 25 września 2022 r. W. P.; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mają zastosowania, ponieważ skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej, z tytułu której powstały zaległości składkowe, ale została na nią przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłym mężu; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi, ponieważ skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej, z tytułu której powstały zaległości składkowe, ale została na nią przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania po zmarłym mężu; nie wystąpiła przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, ponieważ skarżąca pobiera świadczenie emerytalne wolne od potrąceń egzekucyjnych; dysponuje składnikami majątkowymi, które mogą stanowić przedmiot obrotu cywilno-prawnego w celu spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, tj. trzema własnościowymi nieruchomościami objętymi księgami wieczystymi nr [...], [...] i [...] i udziałami w nieruchomości o nr KW [...] oraz zarejestrowanym pojazdem marki SUZUKI GRAN VITARA z 2006 r., - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi, ponieważ nie uzyskano żadnych dokumentów z których wynikałoby, że ogłoszono upadłość o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne po zmarłym mężu nie zostało na obecną chwilę wdrożone; skarżąca dysponuje składnikami majątkowymi w postaci świadczenia emerytalnego, nieruchomości i pojazd. Zdaniem organu wobec skarżącej nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ powołał treść przepisów art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) i wyjaśnił, że ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia organy stwierdziły, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej lub jakiegoś nadzwyczajnego zdarzenia. Za takie zdarzenie nie może być uznane powstanie odpowiedzialności za długi spadkowe, jak również określenie przez ZUS zakresu odpowiedzialności, gdyż takie działanie organu wynika z przepisów prawa (art. 100 oraz art. 97 §1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz art. 31 i 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Wskazane problemy zdrowotne skarżącej nie stanowią, w ocenie organów, wystarczającej podstawy do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przesłanka wynikająca z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia nie zachodzi. Skarżąca dysponuje dochodem w postaci świadczenia emerytalnego, które przyznawane jest na stałe, podlega corocznej waloryzacji jest wypłacane niezależnie od stanu zdrowia. Ponadto pozostaje w zatrudnieniu jako zleceniobiorca i nie powołała się na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Z kolei przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Każda osoba przejściowo może wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji lecz ZUS jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie. Skarżąca wykazała, że córka posiada zobowiązania pieniężne z których otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę i nie partycypuje w kosztach utrzymania. Dlatego też organ postanowił przyjąć wartość minimum socjalnego i minimum egzystencji odpowiednio dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego. Budżet gospodarstwa domowego skarżącej w lipcu br. kształtował się na niższym poziomie od minimum socjalnego ustalonego 30 czerwca 2025 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w l kwartale 2025 r., które dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1.869,94 zł, natomiast wyższym od minimum egzystencji opracowanego przez IPiSS w 2024 r., które dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego wyniosło 902,39 zł. Zatem w niniejszej sprawie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Skarżąca nie korzysta z instytucji wsparcia skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku, co oznacza, że obecnie sytuacja finansowa nie wymusza konieczności sięgania po dodatkową pomoc ze strony państwa (zasiłki celowe, świadczenia pieniężne na zakup żywności itp.), aby zaspokoić niezbędne potrzeby egzystencjalne. To zaś w ocenie organu świadczy, że trudności finansowe nie mają charakteru trwałego i skarżąca jest w stanie zaspokajać swoje potrzeby materialne. Nadto od dnia 1 sierpnia 2025 r. skarżąca podjęła zatrudnienie jako zleceniobiorca. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 1044) w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej 1.010,00 zł. Na uwagę zasługuje także fakt, że państwo polskie wspiera w ostatnich latach finansowo emerytów przyznając im dodatkowe świadczenia pieniężne w postaci trzynastej i czternastej emerytury, co ma pozytywny wpływ na poziom zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych również skarżącej. Organ wyjaśnił, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać należności każdej osobie, która wykazuje wydatki związane z utrzymaniem (czynsz, opłaty eksploatacyjne, inne). Koszty bieżących opłat, jak również wyżywienia są stałymi miesięcznymi opłatami, które ponosi większość społeczeństwa i nie można nazwać ich nadzwyczajnymi ani nieprzewidywalnymi. Również posiadanie innych zobowiązań pieniężnych skarżącej (kredyty, w instytucjach spłacane po ok. 1.300,00 zł miesięcznie) nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Przepisy, na podstawie których ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Analizując sytuację materialną skarżącej organ uwzględnił okoliczność, że skarżąca jest właścicielką trzech nieruchomości oraz posiada udziały w czwartej nieruchomości, na których ZUS może dokonać zabezpieczenia hipotecznego. Ma także zarejestrowany pojazd marki SUZUKI GRANI) VITARA z 2006 r., którego szacunkowa wartość, tj. 25.600,00 zł pozwala na dokonanie na nim zastawu skarbowego na należności z tytułu nieopłaconych składek. Skarżąca ma dorosłe dzieci. Córka, z uwagi na własne obciążenia, nie partycypuje w kosztach utrzymania domu, a lokal mieszkalny w K. jest zajmowany przez syna. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809) zawiera jednak przepisy, z których wynika, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Przez wzajemne wsparcie należy rozumieć pomoc materialną, psychiczne wsparcie w chorobie, cierpieniu i kalectwie, pomoc intelektualną przy podejmowaniu ważnych decyzji lub załatwianiu spraw życiowych oraz pomoc fizyczną przy wykonywaniu różnych czynności. Zatem zarówno córka, jak i syn winni przynajmniej częściowo odciążyć finansowo skarżącą. Organ podkreślił, że skarżąca przyjęła spadek po zmarłym mężu z dobrodziejstwem inwentarza, a zatem świadomie wyraziła zgodę na nabycie wszystkich praw związanych ze spadkiem, a także przyjęła odpowiedzialność za długi spadkowe do wysokości stanu czynnego spadku (mąż był właścicielem nieruchomości na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej objętej księgą wieczystą nr [...]). Istotne znaczenie ma również fakt, że do niedawna skarżąca spłacała zadłużenie w układzie ratalnym. W dniu 25 kwietnia 2025 r. ponownie zwróciła się z wnioskiem o rozłożenie należności z tytułu składek na raty - sprawa w toku. Zatem dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na systematyczną spłatę zaległości w ZUS. Zdaniem organu subiektywne przekonanie wnioskodawcy o spełnieniu przesłanek do umorzenia nie uzasadnia rezygnacji z dochodzenia zaległości. Nie wykazała, że sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia jej spłatę zaległych należności wobec ZUS. Istnieje możliwość uregulowania zadłużenia w przyszłości, czy to w postępowaniu egzekucyjnym, czy we wnioskowanym układzie ratalnym. Podjęcie więc decyzji o umorzeniu należności biorąc pod uwagę powyższą argumentację, na chwilę obecną byłoby nieuzasadnione. Tymczasem instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznością związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. W przedmiotowej sprawie brak jest dowodów, że takie okoliczności zachodzą. Umorzenie należności publicznoprawnych w sytuacji, gdy organ nie podjął jeszcze przymusowego dochodzenia należności byłoby działaniem przedwczesnym i sprzecznym z interesem publicznym. W skardze na powyższą decyzje skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (dalej: Rozporządzenie) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę częściowego umorzenia wobec Skarżącej należności z tytułu składek, podczas gdy jej wiek oraz stan zdrowia wywołany przewlekłą chorobą trwale uniemożliwia jej podjęcie dodatkowego zatrudnienia i zapłatę pełnej kwoty należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a ponadto obciążenie jej obowiązkiem zapłaty należności z tytułu składek jako dług przejęty po zmarłym mężu w drodze dziedziczenia może doprowadzić do pozbawienia jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych; - art. 7 k. p. a. w zw. z art. 77 § 1 k. p. a. w zw. z art. 80 k. p. a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujący błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że przewlekłe schorzenia Skarżącej nie powodują braku możliwości zapłaty należności z tytułu składek, bowiem stale pobiera ona corocznie waloryzowane i wypłacane niezależnie od stanu zdrowia świadczenie emerytalne, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego powinno wynikać, że dochód osiągany z tytułu świadczenia emerytalnego wynoszącego na ten moment 1 793,93 zł netto w żadnym wypadku nie pozwala na pokrycie pełnej kwoty należności wynoszącej 186 696,83 zł; - art. 7 k. p. a. w zw. z art. 77 § 1 k. p. a. w zw. z art. 80 k. p. a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujący błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że, Skarżąca pozostaje zatrudniona jako zleceniobiorca, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego powinno wynikać, że zanim zdołała rozpocząć pracę musiała z niej zrezygnować z powodów zdrowotnych z dniem 2 lipca 2025 roku na skutek nasilenia się dolegliwości związanych ze schorzeniem bioder, które zmusiły ją do poruszania się o kulach ortopedycznych, trwale przekreślając tym samym jakiekolwiek możliwości dodatkowej działalności zarobkowej; - art, 7 k. p. a. w zw. z art. 77 § 1 k. p. a. w zw. z art. 80 k. p. a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujący błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że, brak umorzenia należności nie pozbawi Skarżącej możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego powinno wynikać, że przy uwzględnieniu osiąganych przez Skarżącą dochodów i średnich miesięcznych kosztach utrzymania obciążenie w postaci obowiązku spłaty pełnej kwoty należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może doprowadzić ją do stanu ubóstwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd dokonując bowiem kontroli według wyżej wskazanych kryteriów zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, stwierdził, ze Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył przy ich wydawaniu przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, co w świetle postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. obligowało Sąd do uchylenia tych decyzji. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 i ust. 3 ust 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199, zwanej dalej "ustawą. o systemie ubezpieczeń społecznych"), w brzemieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 614); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W niniejszej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne"), zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności. Podkreślić należy w pierwszej kolejności, że postępowanie w przedmiocie umorzenia "należności z tytułu składek" (a więc zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: składek oraz odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia, opłaty dodatkowej), unormowane w przywołanych powyżej przepisach art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia, co wynika z treści art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w świetle której należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6 tego przepisu. Zasadnie więc podkreślił w wyroku z dnia 4 kwietnia 2024 r. WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 532/23; LEX nr 3706968, że ustalenia, co do istnienia należności składkowych, powinny być poczynione w pierwszej kolejności i wyprzedzać analizę przesłanek dopuszczających umorzenie zaległości z tytułu składek w rozumieniu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów rozporządzeniem w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stojąc na tym samym stanowisku, organ przystępując do rozpatrzenia wniosku skarżącej o umorzenie części należności z tytułu nieopłaconych składek, zobowiązany był w pierwszej kolejności zbadać, czy są one wymagalne, dokonując w tym zakresie stosownych ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących przerwę lub zawieszenie biegu przedawnienia. Kwestia przedawnienia należności objętych wnioskiem skarżącej jest zatem kluczowym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie. Organ rozpoznając powyższą kwestię powinien zebrać materiał dowodowy odnośnie przedawnienia należności objętych decyzją i szczegółowo przedstawić jego ocenę w uzasadnieniu decyzji. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym odsetek) niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Tylko wobec faktycznie istniejących należności można wydać rozstrzygniecie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie należności lub odmowę jej umorzenia. Od tych bowiem ustaleń uzależniona jest późniejsza treść rozstrzygnięcia. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność umorzenia powyższego postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wskazane ustalenia są konieczne niezależnie od tego, czy skarżąca się na nie powołuje, czy też nie. To organ powinien dać temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przypomnieć jedynie należy, że przepis art. 24 ust. 5b z dniem 1 lipca 2004 r. – został znowelizowany na postawie art. 10 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264) i otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego". Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od dnia 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy z dnia 16 września 2011 r., do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 o systemie ubezpieczeń społecznych, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 o systemie ubezpieczeń społecznych, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (por. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353). Z kolei składki na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 1997 r., Nr 28, poz. 153 ze zm.) ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W przypadku przerwania biegu przedawnienia termin dochodzenia należności ulegał wydłużeniu do 10 lat, licząc od dnia wymagalności składki. Bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty lub każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej dłużnik został zawiadomiony. Należności z tytułu składek nie można było dochodzić, jeżeli od terminu wymagalności upłynęło 10 lat. W myśl art. 33 ust. 2 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. z 2003 r., Nr 45, poz. 391 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Odnośnie składek na Fundusz Pracy, to ma do nich również zastosowanie termin przedawnienia odnoszący się do składek na ubezpieczenie społeczne. Wynika to z treści art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze. zm.) oraz art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r., Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Uwzględniając powyższe regulacje obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych było więc ustalenie i przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji daty początkowej, od której liczony jest bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do poszczególnych konkretnych należności będących przedmiotem postępowania; czy jest to data wymagalności należności oraz zdarzeń które w odniesieniu do konkretnych należności mogły mieć wpływ na przedłużenie terminu przedawnienia. Innymi słowy, organ był zobligowany dokonać ustaleń i przedstawić w sposób jasny i zrozumiały w uzasadnieniu decyzji z jakich względów do przedawnienia przedmiotowych należności, przy uwzględnieniu zdarzeń mających wpływ na przedłużenie terminu przedawnienia, ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia liczony od 1 stycznia 2012 r. czy też inny termin i od jakiego dnia liczony. Ma to istotne znaczenie, bowiem do należności składkowych nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. (wedle reguł z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma, co do zasady, zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ale od dnia 1 stycznia 2012 r., przy zachowaniu wynikającej z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. zasady stosowania ustawy względniejszej. Nadto wziąć należy pod uwagę postanowienia in fine samego ust. 4 art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mianowicie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6 tego przepisu. W myśl ust. 5 art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Ust 5a stanowił zaś, że bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. Jak wynika z ust. 5b tego przepisu bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei w myśl ust. 5c ww. przepisu bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu. Zgodnie z ust. 5ca ww. przepisu jeżeli ogłoszenie upadłości, o którym mowa w ust. 5c, nastąpiło przed rozpoczęciem biegu terminu przedawnienia, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana (ust. 5d art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata (ust. 5e). Bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna (ust. 5f). Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia objęcia restrukturyzacją należności z tytułu składek, o których mowa w art. 160 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1588 i 2140 oraz z 2022 r. poz. 655), do dnia zapłaty ostatniej raty w przypadku rozłożenia na raty lub do dnia zapłaty w przypadku odroczenia terminu płatności (ust. 5g). Wreszcie, jak stanowi ust. 6 art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przeprowadził wystarczającej analizy w oparciu o przedstawione przepisy kwestii przedawnienia poszczególnych składek. Sąd nie podziela przy tym poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wypowiedzianego w wyroku z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 646/17. Zdaniem bowiem składu orzekającego w niniejszej sprawie Sądu skoro organy w decyzjach odmawiających umorzenia zaległości składkowych konkretyzują kwoty i okresy, których odmowa umorzenia dotyczy, to tym samym organy nie mogą się uchylić od wykazania, że należności te nie uległy przedawnieniu. Dodatkowo, wskazać należy, że zobowiązanemu (zwłaszcza w przypadku długotrwałej bezczynności organów egzekucyjnych, a więc z powodu braku czynności egzekucyjnych - niemożności podniesienia kwestii przedawnienia) nie przysługiwałby żaden inny środek procesowy, zmierzający do skutecznego wykazania, że należności, czy też ich część, objętych decyzją odmawiającą umorzenia zaległości uległa przedawnieniu. Orzekający w niniejszym składzie Sąd podziela przeważający pogląd sądów administracyjnych w tym zakresie i za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Op 183/22 aprobuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane w wyroku z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 927/20, zgodnie z którym wprawdzie przedmiotem postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, nie może być badanie zadłużenia a jedynie ustawowe podstawy umorzenia należności, to jednak w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek organ powinien odnosić się do konkretnej kwoty tych należności weryfikowalnej na podstawie wiarygodnych dokumentów. Przypomnieć także należy, że postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i rentowe może być prowadzone wówczas, gdy takie należności są nadal wymagalne, a dłużnik nie jest w stanie - jego zdaniem - ich uiścić. A zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wówczas, kiedy należności - umorzenia których domaga się strona - nie uległy przedawnieniu lub z innych przyczyn nadal są wymagalne. Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym orzeczeniu zauważył, że wadliwość prowadzonego przez organ postępowania będzie powodował brak ustalenia czy nastąpiło stwierdzenie przedawnienia należności, gdyż wówczas skutkowałoby to koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09 oraz wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2181/17). W związku z powyższym Sąd powinien mieć wiedzę czy nastąpiło stwierdzenie przedawnienia należności, gdyż wówczas skutkowałoby to koniecznością umorzenia takiego postępowania - jako bezprzedmiotowego (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 15/09). Z tych samych względów Sąd rozstrzygając wniosek w przedmiocie umorzenia należności powinien mieć dane umożliwiające stwierdzenie, że obowiązek spłaty należności w dacie wydania decyzji nadal obciąża skarżącą. Nie oznacza to, że w toku postępowania o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Sąd przejmuje obowiązki organu egzekucyjnego. Z tych względów należało też uznać, że jakkolwiek przedawnienie należności z tytułu składek nie stanowi przesłanki skutkującej ich umorzeniem, to podniesiona przez Sąd kwestia przedawnienia mieści się w granicach sprawy o umorzenie należności składkowych (wyrok NSA z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 1492/17). Należy podkreślić, że w każdym przypadku wniesienia wniosku o umorzenie zaległych składek organ powinien ustalać wymagalność należności z tytułu składek na dzień wydania decyzji (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 236/13). Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że organ rozpoznając wniosek o umorzenie składek w pierwszej kolejności winien ustalić ich prawidłową wysokość, odnosząc się również do kwestii ich ewentualnego przedawnienia w sposób, który pozwoli Sądowi dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Zadaniem organu jest zatem takie zebranie materiału dowodowego, a następnie dokonanie na jego podstawie ustaleń i wyciągnięcie z nich wniosków, by z jednej strony zobowiązany miał pewność przeanalizowania całokształtu jego sytuacji, z drugiej zaś, by decyzja ta poddawała się kontroli Sądu. W rozpatrywanej sprawie orzekające organy jedynie stwierdziły w uzasadnieniu kontrolowanych decyzji, "...że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu." W ocenie Sądu organy powinny jednak wyjaśnić i wykazać w decyzji to, czy i w jakim zakresie zaległe należności nie uległy przedawnieniu, czyniąc to na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Winny się w nim znaleźć konkretne dowody, w tym dokumenty, które pozwolą zweryfikować prawidłowość ustaleń organu, co do każdej z okoliczności, mających wpływ na bieg terminu przedawnienia konkretnych zaległości. Zwrócić bowiem należy uwagę na powtarzany w orzecznictwie pogląd, że organ winien wskazać, w stosunku do każdej z zaległych należności odrębnie, kiedy nastąpił termin wymagalności składki jako początek biegu terminu przedawnienia oraz w jakim okresie miało miejsce zawieszenie biegu przedawnienia. Zbiorcze przedstawienie ram czasowych w odniesieniu do wszystkich zaległości nie jest wystarczające, skoro każda z należności ma odrębny termin wymagalności a zatem i odrębny początek biegu terminu przedawnienia (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1046/20), tym bardziej, że jak wynika z dokumentów akt sprawy, w tym z dokumentu – "Informacja o stanie należności z tytułu składek od 01.01.1999 r.", sporządzonego w dniu 25 lipca 2025 r.(k. 27 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) wynika, że przedmiotowe zaległości dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, z Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Organ powinien zatem zgromadzić dokumenty potwierdzające konkretne czynności egzekucyjne jeżeli bieg terminu przedawnienia uzależniony był od tych czynności egzekucyjnych. Przy czym w aktach administracyjnych winny się znaleźć nie tylko dokumenty potwierdzające te czynności ale i również dowody ich doręczenia stronie. Ponadto, mając na względzie stanowisko orzekających organów co do braku podstaw do skorzystania z instytucji przewidzianej art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podkreślić należy, że w tym przepisie ustawodawca przewidział możliwość umarzania przez ZUS należności z tytułu składek w uzasadnionych przypadkach, mimo braku całkowitej nieściągalności, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Korzystając z upoważnienia ustawowego (art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. określił przesłanki umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z tym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane rzeczywiście w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tej ulgi. Organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma zatem obowiązek zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie z obowiązku opłacania składek, godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zasadę równego traktowania ubezpieczonych. Rozważenie zasadności wniosku skarżącej wymagało jednakże zindywidualizowanego podejścia do obu interesów, o których mowa w art. 7 k.p.a., w tym w szczególności także do kwestii szerokiego rozumienia pojęcia interesu publicznego. Warto przy tym podkreślić, że "uzasadnione przypadki", o których mowa w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, to nie tylko przypadki związane ze zdarzeniami losowymi, jak to podkreśliły organy, lecz i z sytuacją życiową zobowiązanego. Chodzi tu o zdarzenia wyjątkowe, a nawet drastyczne, powstałe z przyczyn całkowicie obiektywnych, niezależnych od dłużnika, a w niniejszej sprawie jego następców prawnych. Rozważenie zatem obu interesów, tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. Sąd zwraca uwagę na poruszone powyżej kwestie dotyczące słusznego interesu strony oraz interesu publicznego, z tego powodu, że dostrzega, iż Zakład jednostronnie i schematycznie podszedł do rozpoznania wniosku skarżącej, kładąc nacisk na zasadę równego traktowania ubezpieczonych oraz związany z nią obowiązek poboru należności publicznoprawnych. W przypadku zatem, gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków, powinien podjąć decyzję na korzyść strony postępowania. W przeciwnym razie przepisy dotyczące przyznania organowi możliwości rozstrzygania w oparciu o uznanie administracyjne stałyby się iluzoryczne i w praktyce nie spełniałyby swojej funkcji, pozwalającej organowi na samodzielny wybór jednego z kilku prawnie dopuszczalnych rozstrzygnięć w danej sprawie. Kontroli Sądu podlega w związku z tym nie sama zasadność odmowy umorzenia należności z tytułu składek - gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować tego organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej - lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast Sąd nie rozstrzyga o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 k.p.a.). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach prawnych Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie organy rentowe nie sprostały temu obowiązkowi. W ocenie organów ZUS skarżąca przyjęła spadek po zmarłym mężu z dobrodziejstwem inwentarza, a zatem świadomie wyraziła zgodę na nabycie wszystkich praw związanych ze spadkiem. Przejęła także odpowiedzialność za długi spadkowe do wysokości stanu czynnego spadku (mąż był właścicielem nieruchomości na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej objętej księgą wieczystą nr [...]). Istotne znaczenie ma również fakt, że do niedawna skarżąca spłacała zadłużenie w układzie ratalnym. W dniu 25 kwietnia 2025 r. ponownie zwróciła się z wnioskiem o rozłożenie należności z tytułu składek na raty - sprawa w toku. W ocenie Sądu zbyt pobieżnie, bez wniknięcia w indywidualne aspekty i sytuacji materialnej i sytuacji przede wszystkim zdrowotnej skarżącej, organy podjęły negatywne dla niej rozstrzygnięcia w obydwu instancjach. Trafnie zwrócił bowiem uwagę pełnomocnik skarżącej, że organy dopuściły się błędów w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, iż skarżąca pozostaje zatrudniona jako zleceniobiorca. Prawidłowa ocena zgromadzonego dotąd materiału dowodowego powinna doprowadzić jednak organy do stwierdzenia, że skarżąca zanim zdołała rozpocząć pracę musiała z niej zrezygnować z powodów zdrowotnych z dniem 2 lipca 2025 r. na skutek nasilenia się dolegliwości związanych ze schorzeniem bioder, które zmusiły ją do poruszania się o kulach ortopedycznych, trwale przekreślając tym samym jakiekolwiek możliwości dodatkowej działalności zarobkowej. Nadto, zbyt kategoryczne jest stwierdzenie organów, nie mające dostatecznie przekonujących argumentów znajdujących potwierdzenie w dowodach, że brak umorzenia należności nie pozbawi skarżącej możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, zwłaszcza mając na uwadze wskazaną pogarszającą się sytuację zdrowotną skarżącej. Organy orzekające zdają się rozumieć brak przesłanek do zastosowania ulgi w ten sposób, że skoro skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej, bo takim argumentem się posłużyły, to oznacza, iż występuje taki stan jej sytuacji życiowej, który widocznie pozwalał i pozwala jej na spłacanie zadłużenia bez uszczerbku dla siebie i rodziny niezbędnego dla utrzymania. Otóż podkreślić należy z całą stanowczością, że sam fakt niekorzystania przez skarżącą z pomocy opieki społecznej, nie mógł i nie może jednak przesądzać o odmowie przyznania ulgi. To zestawienie kwot zadłużenia ze stałymi dochodami skarżącej oraz posiadanym majątkiem ruchomym i nieruchomym ma znaczenie dla tej kwestii. Ponadto, przy wyłożeniu i zastosowaniu zwrotu normatywnego "zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych" trzeba przyjąć, że nie chodzi tu tylko o zachowanie standardu minimum koniecznego do przeżycia, ale o minimum godziwy poziom życia (por wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 308/24). Dokonując zatem porównania sytuacji materialnej wnioskodawcy z wysokością zaległej należności organ powinien zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania, w celu ustalenia, czy jest, czy też nie jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 1498/17). Patrząc z tej perspektywy, przy uwzględnieniu osiąganych przez skarżącą dochodów i średnich miesięcznych kosztach utrzymania obciążenie w postaci obowiązku spłaty pełnej kwoty należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych można mieć wątpliwości, czy przy jej stanie zdrowia, nie doprowadzi to ją do stanu ubóstwa. Ponadto ustalenia, że strona jest w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla niej, wymaga odniesienia się do wyników postępowania dowodowego w konkretnej sprawie i nie mogą być oparte na ogólnikach, a w szczególności organ powinien wyjaśnić, dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanej spłata należności nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W rozpatrywanej jednakże sprawie organy jedynie wymieniły wysokość uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, jakie ma wydatki oraz to że jest ona właścicielem 50 m2 domu, działek rolnych oraz dwóch pojazdów a także, że zamieszkująca z nią córka z wnukami nie partycypuje w kosztach utrzymania, do czego jest zobowiązana oraz, że posiadane przez skarżącą i nieruchomości i ruchomości mogą wygenerować środki finansowe poprzez ustanowienie na nich odpowiednio zabezpieczenia hipotecznego, czy też zastawu skarbowego. Nie dokonały jednakże , organy owego zbilansowania dochodów i wydatków skarżącej, nie dokonały ustaleń przy uwzględnieniu tych wielkości w odniesieniu do wielkości zadłużenia, czy skarżąca biorąc pod uwagę także i jej stan zdrowotny, jest w stanie spłacić powstałe zadłużenie zwłaszcza, że skarżąca ma zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i stawów biodrowych, które powodują trudności w poruszaniu się; skarżąca porusza się o kulach oraz uniemożliwiają, jak podniósł jej pełnomocnik, możliwość dodatkowego zatrudnienia. Powyższe pozwalało Sądowi na stwierdzenie, że organy tak naprawdę nie dokonały rzetelnej analizy tych okoliczności w kontekście minimum socjalnego i minimum egzystencji oraz wysokości obciążającej skarżącą zadłużenia oraz wysokości wydatków koniecznych celem zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jej i jej rodziny, na które o czym należy także pamiętać nie składają się wyłącznie koszty opłat za czynsz, media czy leki. Ustalenia organów, że skarżąca jest w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla sytuacji jej i jej rodziny, wymagało więc odniesienia się do wyników postępowania dowodowego i nie może być oparte na ogólnikach oraz domniemaniach, a w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie o efektywności egzekucji oraz dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyrok NSA z 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5568/16). W kontekście przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, z jednej strony organy wskazują na ustalenie okoliczności stanu zdrowia skarżącej, a z drugiej jednak strony podnoszą, że powyższe okoliczności nie uzasadniają umorzenia należności, gdyż pomimo tego stanu zdrowia skarżąca utrzymując się z emerytury posiada majątek, który może sprzedać celem spłaty zaległości bądź ustanowić na wchodzących w jego skład nieruchomościach gruntowych, czy ruchomościach (samochodach) odpowiednio zabezpieczenia hipotecznego, czy też zastawu skarbowego. Rozumowanie organu cechuje w tym zakresie brak uwzględnienia istotnych okoliczności dotyczących sytuacji życiowej oraz zdrowotnej, w jakiej znalazła się skarżąca, legitymująca się w dodatku orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Sądu nie jest zrozumiałe rozumowanie organów, że w stosunku do skarżącej nie została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia bowiem posiada ona nieruchomości, które może sprzedać w celu zaspokojenia zobowiązań wobec ZUS. W ocenie Sądu oczekiwanie organu że skarżąca w swojej trudnej sytuacji życiowej wyzbędzie się składnika majątku pozwalającego w minimalnym stopniu pokryć potrzeby materialne jego rodziny nie przemawia za prawidłową oceną spornej przesłanki. Organy nie mogą także pomijać przy podejmowaniu decyzji w tym względzie, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest już pogląd, który Sąd również podziela, że sytuacja, w której spłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa (korzystanie z pomocy społecznej) nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest zgodna również z interesem publicznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1766/13). Zdaniem Sądu, organ nie może pominąć w sprawie o umorzenie składek oceny, czy egzekucja tych należności z majątku zobowiązanego może pozbawić zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a w konsekwencji zmusi go do dalszego korzystania z pomocy społecznej. Nadto, wykładając przywoływany także przez orzekające organy § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należy także mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt. II GSK 1807/14). Sytuacja zatem i materialna i zdrowotna w perspektywie możliwości i możności na przyszłość spłaty powstałego zadłużenia z tytułu składek nie została w sposób należyty, bez cienia wątpliwości ustalona ani w sposób przekonujący uzasadniona, że działanie w ramach uznania administracyjnego, co do braku możliwości umorzenia powstałych zaległości z tytułu składek, nie przekracza ram działania w ramach tego uznania. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ, biorąc pod uwagę stanowisko Sądu stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a., ustali na podstawie zgromadzonych dokumentów jaka jest łączna, nieprzedawniona kwota zaległości i następnie rozważy wszechstronnie zebrany materiał dowodowy oraz dokona oceny możliwości płatniczych skarżącej w kontekście przesłanek umorzenia, przedstawiając wynik w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym skarga musiała odnieść zamierzony skutek. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), na które to koszty składały się jedynie koszty zastępstwa procesowego – 480 zł (zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), wobec zwolnienia skarżącej na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych