III SA/Kr 1424/13

WyrokWSA w Krakowie2014-03-27

Skład orzekający: Grażyna Danielec, Dorota Dąbek, Hanna Knysiak – Molczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która wyrejestrowała się z urzędu pracy, może być uznana za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co jest warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracyjne błędnie zinterpretowały przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rozwiązanie umowy o pracę z upływem okresu, na który została zawarta, lub wyrejestrowanie z urzędu pracy w celu sprawowania opieki, może być uznane za rezygnację z zatrudnienia. Status osoby bezrobotnej nie wyklucza możliwości uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeśli pozostałe przesłanki są spełnione. Organy nie zbadały związku przyczynowo-skutkowego między powstaniem niepełnosprawności a rezygnacją z pracy, skupiając się jedynie na dacie ustalenia stopnia niepełnosprawności.
Stan faktyczny
A. L. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką F. L., która posiadała znaczny stopień niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że A. L. nie zrezygnowała z zatrudnienia, ponieważ w momencie ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności matki była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. A. L. argumentowała, że wyrejestrowanie z urzędu pracy powinno być uznane za rezygnację z pracy, zwłaszcza że wcześniej pobierała świadczenie pielęgnacyjne.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Hanna Knysiak – Molczyk Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Burmistrz decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...] odmówił przyznania A. L. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką F. L. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 i art. 107 kpa, art. 1, art. 2, art. 3 pkt 1, pkt 5, pkt 6, pkt 10, pkt 11, pkt 12, pkt 16, pkt 21, pkt 22, pkt 23, art. 5 ust. 2, ust. 4-9, art. 16a ust. 1, ust. 2, ust. 4, ust. 6, ust. 7,ust. 8, art. 20 ust. 2, ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz.3) i rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959). Zdaniem organu I instancji A. L. nie spełniała przesłanki określonej w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ I instancji ustalił, że A. L. w okresie od 1 września 1994 r. do 30 czerwca 1997 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony jako uczeń zawodu cukiernik w Spółdzielczej Wytwórni Pieczywa Cukierniczego "A" w B. Po zakończeniu nauki w Zespole Szkół Zawodowych w okresie od 2 lipca 1997 r. do 20 maja 2010 r. A. L. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, zaś utrata statusu osoby bezrobotnej nastąpiła z dniem 21 maja 2010 r. Następnie od 22 maja 2010 r. do 30 czerwca 2013r. A. L. pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką F. L. Ponadto organ I instancji ustalił, że F. L. posiada orzeczony przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności znaczny stopień niepełnosprawności; a jej niepełnosprawność ma charakter trwały i datuje się od dnia 24 marca 2010 r. W dacie orzekania o znacznym stopniu niepełnosprawności A. L. nie pracowała, lecz była zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Burmistrz ustalił również, że łączny dochód rodziny sprawującej opiekę oraz rodziny wymagającej opieki w przeliczeniu na jednego jej członka wynosi 586,41 zł i nie przekracza kwoty kryterium uprawniającego do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego (623,00 zł). W świetle dokonanych ustaleń organ I instancji stwierdził, że pojęcie utraty statusu osoby bezrobotnej nie zostało uwzględnione w ustawowej definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a zatem nie można mówić o rezygnacji przez A. L. z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lecz co najwyżej o niepodejmowaniu przez nią zatrudnienia. Burmistrz wyjaśnił, że aby można było mówić o rezygnacji z zatrudnienia, wnioskodawczyni musiałaby pozostawać w zatrudnieniu lub wykonywać taką pracę zarobkową, która została zdefiniowana w treści art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i z pracy tej zrezygnować na rzecz sprawowania opieki. Od powyższej decyzji A. L. wniosła odwołanie. W jego uzasadnieniu podniosła, że mieszka sama z matką, która z powodu niepełnosprawności jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Dodała, że spełnia kryterium dochodowe, zaś jedynym argumentem nieprzyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego jest to, że nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Odwołująca się wskazała, że gdy poprzednio przyznano jej świadczenie pielęgnacyjne, uznano wyrejestrowanie z Urzędu Pracy jako rezygnację z pracy, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny. Ponadto A. L. powołała się na wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Go 55/13 i podkreśliła, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych, które wyrejestrowały się w Urzędzie Pracy, prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to zostałoby to w sposób wyraźny uregulowany w ustawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 września 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że na A. L., jako córce, ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do matki. Kolegium podkreśliło, że osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, aby została uznana za uprawnioną do specjalnego zasiłku opiekuńczego, musi w celu sprawowania opieki zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki. Kolegium przywołało też treść art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i zaznaczyło, że rezygnuje z zatrudnienia osoba, która pracę posiada i faktycznie przestaje ją wykonywać, zaś rezygnacja z zatrudnienia ma mieć na celu sprawowanie opieki. Następnie Kolegium wskazało, że A. L. w okresie od 1 września 1994 r. do 30 czerwca 1997 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony jako uczeń zawodu cukiernik w Spółdzielczej Wytwórni Pieczywa Cukierniczego "A" w B. Po zakończeniu nauki w Zespole Szkół Zawodowych w okresie od 2 lipca 1997 r. do 20 maja 2010 r. A. L. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Utrata statusu osoby bezrobotnej nastąpiła z dniem 21 maja 2010 r., a F. L. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od 24 marca 2010 r. Zdaniem Kolegium zestawienie tych faktów wskazuje, że odwołująca się nie mogła zrezygnować z zatrudnienia po to, aby opiekować się matką, gdyż w czasie, w którym matka uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, była osobą bezrobotną. Dlatego Kolegium uznało, że A. L. nie spełnia podstawowego warunku do przyznania specjalnego świadczenia opiekuńczego w postaci rezygnacji z zatrudnienia. Kolegium wyjaśniło również, że z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż osoby, które nigdzie nie pracowały lub osoby, które pracę utraciły, np. na skutek rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę, bądź stosunek pracy ustał z upływem czasu, na który był zawarty, nie są uprawnione do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Na poparcie swojego stanowiska Kolegium powołało wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 498/13, w którym orzeczono, że w obecnym stanie prawnym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. Zatem, zdaniem Kolegium, A. L. nie spełniła jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku i dlatego brak było podstaw do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Skargę na decyzję SKO złożyła A. L., domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie spełnia wymogów do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką F. L., w sytuacji kiedy skarżąca w dniu 21 maja 2010 r. została na własny wniosek wyrejestrowana z Powiatowego Urzędu Pracy, gdzie była zarejestrowana jako bezrobotna, poszukująca i chętna do podjęcia pracy zarobkowej, zaś wyrejestrowanie nastąpiło w momencie i w związku z koniecznością podjęcia całodobowej opieki nad matką; 2) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że skarżąca, która pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy od 2010 roku, przestała spełniać warunki do otrzymywania zasiłku, pomimo iż skarżąca od lat sprawuje całodobową opiekę nad matką, spełnia kryterium dochodowe oraz nie wykonuje pracy zarobkowej w związku z koniecznością stałej opieki nad matką, zaś fakt wyrejestrowania z Urzędu Pracy w 2010 r. winien być uznany za rezygnację z podjęcia z zatrudnienia przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: | |Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy | |administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów | |administracyjnych sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na | |decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik| |sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, | |jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę| |oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej| |sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. | |Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2013r., nr [...] w| |przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. | |Specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy z dnia 28 listopada 2003r. świadczeniach rodzinnych (Dz.U.| |z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych | |oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Przesłanki nabycia | |specjalnego zasiłku opiekuńczego zostały sformułowane w art. 16a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem | |zasiłek specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks | |rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy| |zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu | |niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy| |innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień | |opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód | |rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w | |art. 5 ust. 2 ustawy. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. | |Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, że zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli: | |1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku | |zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego | |świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom | |emerytalnemu i rentowym z innych tytułów; c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; d) | |legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; | |2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu | |dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w| |specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej | |opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; | |3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; | |4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego | |zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; | |5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego | |zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; | |6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że | |przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. | |W kontrolowanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej | |pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 art. 16a ustawy. Na skarżącej, jako córce osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu| |niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie | |ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ciąży zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny.| |Spełnione zostało też kryterium dochodowe, a rodzinny wywiad środowiskowy pozwala na przyjęcie, że skarżąca faktycznie sprawuje nad | |matką stałą opiekę. | |Bezsporne między stronami jest zatem, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką, która - zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw| |Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 6 maja 2010r. - została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z przedmiotowego | |orzeczenia wynika jednak, na co nie zwróciły uwagi orzekające w niniejszej sprawie organy, że ustalony stopień niepełnosprawności | |datuje się od 24 marca 2010r., natomiast nie można ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. Za błędne uznać zatem należy stanowisko| |orzekających w niniejszej sprawie organów, iż znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 24 marca 2010r. Należy wyraźnie odróżnić| |datę ustalenia stopnia niepełnosprawności od daty powstania niepełnosprawności. Rezygnacja z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej,| |stanowiąca przesłankę przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, winna pozostawać w związku przyczynowo – skutkowym z koniecznością | |opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Powinna ona zatem być rozpatrywana w związku z datą powstania niepełnosprawności, a nie | |z datą ustalenia stopnia niepełnosprawności, jak to uczyniły organy w niniejszej sprawie. Jak wyżej podniesiono, orzeczenie o stopniu | |niepełnosprawności z dnia 6 maja 2010r. nie rozstrzyga w jakiej dacie niepełnosprawność matki skarżącej powstała, lecz wskazuje, że nie| |da się ustalić od kiedy ta niepełnosprawność istnieje. Nie można zatem wykluczyć, że konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną| |matką i rezygnacji z tego powodu z pracy przez A. L. powstała wcześniej, przed datą ustalenia stopnia niepełnosprawności F. L. Tego | |jednak organy w niniejszej sprawie nie badały, poprzestając na zestawieniu daty ustania stosunku pracy skarżącej z datą ustalenia | |stopnia niepełnosprawności jej matki, a nie z datą powstania tej niepełnosprawności. Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności | |ma charakter deklaratoryjny w zakresie, w jakim potwierdza znaczny stopień niepełnosprawności. Wymóg legitymowania się takim | |orzeczeniem należy rozumieć jako wymóg potwierdzenia istnienia niepełnosprawności, w którym istotne znaczenie ma data jego powstania, a| |nie data potwierdzenia powstania tego stopnia niepełnosprawności, tj. data wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. | |Sąd podziela stanowisko organów, że jednym z warunków przyznania świadczenia z art. 16 a ust.1 o świadczeniach rodzinnych jest, aby | |osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z | |koniecznością sprawowania stałej opieki nad tą osobą. Za błędne należy jednak uznać stanowisko organów, że rozwiązanie umowy o pracę z | |upływem okresu, na który została zawarta, nie stanowi spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w | |rozumieniu art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca nie uzależnił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego od sposobu | |ustania stosunku zatrudnienia. Istotne jest jedynie, aby rezygnacja z zatrudnienia związana była z koniecznością sprawowania stałej | |opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organy orzekające nie rozważały tej kwestii, skupiając się na sposobie i trybie | |rozwiązania stosunku pracy skarżącej. | |Nieprawidłowy jest też pogląd organów, że skoro skarżąca ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia nie pozostawała w | |zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a wskazanej ustawy, to nie mogła spełnić przesłanki rezygnacji| |z zatrudnienia. W znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości | |uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16a ust. 8 omawianej ustawy, zawiera przesłanki| |wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie | |przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16 a ust.| |1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. | |Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach | |rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, że jest to osoba, która – przy | |spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego | |zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla | |bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmowano na tle art. 17 ust.| |5 tej ustawy, że nie było podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia| |lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia | |pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ | |zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust.| |4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA z dnia 18 lipca | |2013r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje | |świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa w jakich | |sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych (z prawem do zasiłku | |lub bez tego prawa). Jednocześnie wskazał m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, | |jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia | |24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1758/07 trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych | |możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z| |grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub | |świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.| |Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia | |przedemerytalnego, których przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy | |określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w| |stosunku do art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest | |przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA z dnia 11 czerwca | |2013r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA z dnia 8 sierpnia 2013r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA z dnia 3 grudnia 2013r., | |II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA z dnia 27 listopada 2013r., IV SA/Po 965/13). Jeżeli zatem wnioskodawczyni w niniejszej sprawie | |spełniłaby pozostałe przesłanki wymagane do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie można by go było jej odmówić tylko z tego | |powodu, że w chwili składania wniosku była osobą bezrobotną. | |Celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad | |członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest | |wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać | |się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Art. 16 a należy interpretować, mając na uwadze ten właśnie cel | |regulacji. Wobec powyższego rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie powyżej wskazanych okoliczności. Dopiero ocena powyższych faktów | |w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16 a wskazanej ustawy. | |Mając na uwadze wskazane powyżej argumenty należy uznać, że w niniejszej sprawie organy dokonały nieprawidłowej wykładnia art. 16 a | |ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki | |nad niepełnosprawną osobą. W toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły też przepisy regulujące zasady | |gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania | |administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267, zwany dalej K.p.a.), albowiem nie przeprowadzono należytego postępowania wyjaśniającego co do| |tego, czy przyczyny rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej miały bezpośredni związek z koniecznością sprawowania stałej | |opieki nad niepełnosprawną matką. Należy nadto zwrócić uwagę, że w rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że przed | |nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło z dniem 30 | |czerwca 2013 r. Wobec powyższego złożenie wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego musi być rozpatrywane nie jako | |oddzielne zdarzenie, ale jako kontynuacja działań skarżącej związanych ze sprawowaniem opieki nad matką. | |Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, mając na uwadze treść art. 135 p.p.s.a. zgodnie z | |którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub | |podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego | |jej załatwienia. | |Uznając, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym oraz przepisów postępowania,| |Sąd orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu | |przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012r., poz. 270). | |W ponownie prowadzonym postępowaniu, po uzupełnieniu jego braków zgodnie z zawartymi powyżej wskazówkami Sądu, organy administracyjne | |winny rozpoznać wniosek skarżącej mając na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. |

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło