III SA/Kr 1439/24

WyrokWSA w Krakowie2024-11-20

Skład orzekający: Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Janusz Kasprzycki, Katarzyna Marasek-Zybura

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy do osoby, która nie zawiesiła prawa do emerytury do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe czy nowe przepisy ustawy o świadczeniu wspierającym w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże, jeśli osoba nie zawiesiła prawa do emerytury do tego dnia, nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia, a posiadanie prawa do emerytury nie stanowi już przeszkody do przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca Z. M. wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia ze względu na pobieranie przez skarżącą emerytury. Po kilku odwołaniach i ponownych rozpoznaniach sprawy, w tym wyroku WSA uchylającym wcześniejsze decyzje, ostatecznie SKO utrzymało odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 listopada 2022 r. do nadal, wskazując na brak zawieszenia prawa do emerytury do 31 grudnia 2023 r. oraz zmianę przepisów od 1 stycznia 2024 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie z dnia 2 lipca 2024 r. znak: SKO.NP/4115/132/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 2 lipca 2024 r. nr SKO.NP/4115/132/2024 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) i art. 17, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 323, dalej jako: "u.ś.r.") oraz art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z. M. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Dąbrowy Tarnowskiej z 16 maja 2024 r., nr PŚ.5211.11.2022 w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem W. M. w okresie od 01.11.2022r. do nadal oraz przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 2.119,00 zł miesięcznie na okres od 01.06.2022r. do 31.10.2022r. w związku z opieką nad synem. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z dnia 30 maja 2022r., skarżąca zwróciła się do organu I instancji o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem, legitymującym się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 13.12.2002r. uchylającym w całości zaskarżone orzeczenie Powiatowego Zespołu do Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Dąbrowie Tarnowskiej z dnia 23.08.2002r i orzekającym o zaliczeniu ww. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność datuje się od dzieciństwa, natomiast ustalony stopień tej niepełnosprawności datuje się od Iipca 2002r. Po rozpoznaniu wniosku, Burmistrz Dąbrowy Tarnowskiej, decyzją z 12 lipca 2022 r., nr PŚ.5211.11.2022 odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego. W wyniku odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, decyzją z 1 września 2022 r., uchyliło zaskarżoną decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zdaniem Kolegium, organ I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., co skutkowało co najmniej przedwczesną odmową przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wskazał, że decyzją z dnia 6 kwietnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł o zawieszeniu wypłaty emerytury skarżącej od dnia 1 kwietnia 2022 r. Nadto Kolegium uznało, że organ I instancji winien ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w odniesieniu do potrzeb osoby jej wymagającej oraz braku możliwości podjęcia pracy przez skarżącą. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz Dąbrowy Tarnowskiej , decyzją z 15 listopada 2022 r. po raz kolejny odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że w niniejszej sprawienie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy, pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad synem a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie organu zakres czynności opiekuńczych nie jest tego rodzaju, aby wykluczał podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, zwłaszcza, że syn skarżącej uczestniczy w godzinach od 8 do 14 w terapii zajęciowej. Organ podniósł, że skarżąca jest uprawniona do renty, a zatem zachodzi negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku odwołania od ww. decyzji, SKO decyzją z 4 stycznia 2023 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. SKO podniosło, że w niniejszej sprawie nie zostało wykazane, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a opieką nad synem. Skargę na ww. decyzję do WSA w Krakowie wniosła skarżąca, który wyrokiem z 24 października 2023 r. sygn. III SA/Kr 406/23 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, Burmistrz Dąbrowy Tarnowskiej, decyzją z dnia 16 maja 2024r., odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem w okresie od 01.11.2022r. do nadal oraz orzekł o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 2119,00 zł miesięcznie na okres od 01.06.2022r. do 31.10.2022r. w związku z opieką nad synem. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji zwrócił uwagę, że skarżąca pobierała emeryturę w okresach od 01.10.2017r. do 31.03.2023r. oraz od 01.11.2022r. do nadal, a w okresie od 01.04.2022r. do 31.10.2022r. wypłata: emerytury została zawieszona. W opinii organu I instancji deklaracja skarżącej do zawieszenia pobierania emerytury nie wpłynie na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie nastąpiło to przed wejściem w życiu ustawy o świadczeniu wspierającym. W konsekwencji skarżąca nie zachowała, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na poparcie swojego stanowiska, organ I instancji przywołał treść art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym. Organ I instancji uznał, że aby można było mówić o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, należałoby wystąpić z wnioskiem do ZUS o wstrzymaniem emerytury przed wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym i wówczas jedyna negatywna przesłanka zostałaby wyeliminowana. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie wniosła skarżąca, kwestionując rozstrzygnięcie organu I instancji jedynie w zakresie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 01.11.2022r. do nadal. Skarżąca zwróciła się o ustalenie przez Kolegium, czy jedyną przesłanką negatywną umożliwiającą przyznanie wnioskowanego świadczenia jest pobieranie emerytury oraz poinformowanie jej o tym przed wydaniem decyzji, celem umożliwienia skutecznego doprowadzenia do zawieszenia wypłaty emerytury i wyeliminowania tej negatywnej przesłanki. Nadto wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Opisaną we wstępie decyzją SKO w Tarnowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie, zwracając uwagę, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Zgodnie z art. 63 pkt 1 tej ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r,. stosuje się przepisy dotychczasowe. W swoich rozważaniach Kolegium, zwróciło uwagę, że skarżąca miała przyznane prawo do świadczenia emerytalnego od 1 listopada 2022 r. do nadal. Skoro skarżąca nie zrezygnowała z pobieranego w powyższym okresie świadczenia emerytalnego, to odmówiono jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie do 31 grudnia 2023 r., w którym była uprawniona do świadczenia emerytalnego. W wyroku z dnia 23 listopada 2023r. I OSK 1887/22 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż choć emerytura jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium, skoro skarżąca do 31 grudnia 2023r. nie zawiesiła skutecznie prawa do emerytury i nie może tego uczynić z mocą wsteczną (art. 103 ust. 3 w zw. z art. 134 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2023, poz. 1251)), to zachodzi negatywna przesłanka przemawiająca za odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, iż od 01.01.2024 r. z mocy art. 43 pkt 4 lit. e u.ś.w., uległo zmianie brzmienie art. 17 ust. 5 u.ś.r., który w odniesieniu do osoby sprawującej opiekę stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zatem w okresie od 01.01.2024 r. posiadanie ustalonego prawa do emerytury przez osobę sprawującą opiekę nie stanowi już przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r., obowiązującego od 1.01.2024 r. nadanego przez art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w., wynika, że: "1. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi : interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego – jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji." W związku z powyższym, w okresie od 01.01.2024 r. przesłanką negatywną wykluczająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest wiek powyżej ukończonego 18 roku życia osoby niepełnosprawnej (syna skarżącej), nad którym sprawowana jest opieka. Na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 11 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji posiadającej istotne braki w zakresie uzasadnienia; - art. 7, art. 7a k.p.a. poprzez uchybienie zasadom postępowania administracyjnego, w tym zasadzie uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony, zasadzie rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, zasady szybkości postępowania; - art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że nie będzie miał on zastosowania do świadczenia przyznanego po 13 grudnia 2023r. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 6 maja 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Rabki-Zdroju z 13 marca 2024 roku w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką U. B., na okres od 1 stycznia 2024 r. na czas nieokreślony, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390), zwanej dalej u.ś.r. Problemem prawny, który pojawił się w niniejszej sprawie jest, czy do skarżącej należy zastosować art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm.), który stanowi w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe, w sytuacji gdy skarżąca nie zawiesiła prawa do emerytury do 31 grudnia 2023r. Na wstępie należy wskazać, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2024 r. wynikało, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą przedmiotowego świadczenia było bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy przy tym podkreślić, że świadczenie to nie było przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musiał zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musiało też wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało między innymi, jeżeli osoba sprawująca opiekę miała ustalone prawo do emerytury. Przy czym w orzecznictwie jednolicie przyjmowano, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Źródłem zaś takiego uprawnienia strony był przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja, umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną, dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych). Wyboru świadczenia wnioskodawca mógł zaś dokonać przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 z późn. zm.; w skrócie "u.e.r.f.u.s."). Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (zob. wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., I OSK 1665/22, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutkiem zawieszenia prawa do emerytury jest wstrzymanie jej wypłaty (art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s.), przez co odpada określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji utrwalił się pogląd, że prawo do tego świadczenia ustala się począwszy od miesiąca, w którym strona przedstawi organowi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Należy bowiem uznać, iż dopiero wówczas wpłynął do organu wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, o którym mowa w art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. wyroki NSA z: 22 września 2022 r., sygn. akt I OSK 2312/21; 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 209/21; 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1590/21; 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1586/21; 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1970/21). Skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyrok NSA z 28 lipca 2023.r., sygn. akt I OSK 1482/22). Z kolei z dniem 1 stycznia 2024 r. nastąpiła istotna zmiana w treści przepisu art. 17, gdyż na mocy art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), dalej jako "u.ś.w.", przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zmianie uległ zatem krąg osób uprawnionych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem aktualnie przysługuje ono tylko wskazanym osobom sprawującym opiekę nad osobą niepełnosprawną tylko do ukończenia przez podopiecznego 18 roku życia. Kwestie intertemporalne związane ze stosowaniem nowej regulacji prawnej zostały rozstrzygnięte w przepisie art. 63 u.ś.w. Stosownie bowiem do ust. 1 tego przepisu, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednocześnie jednak, w żadnym przepisie nie określono co oznacza zwrot "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.". Zdaniem Sądu, w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w. zamieniającego art. 17 u.ś.r.) organy administracji - rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. - zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2024 r., II SA/Gl 1811/23; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2024 r., IV SA/Po 105/24). Dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli kompletny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz badać, czy spełniają oni określone w ustawie przesłanki jego przyznania. W niniejszej sprawie Kolegium trafnie uznało, że skarżąca nie spełniała przesłanek, które skutkowałyby powstaniem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. ze względu na brak zawieszenia prawa do emerytury do wskazanego wyżej dnia, wobec czego - zdaniem organu, należało zastosować nową regulację art. 17 ust. 1 u.ś.r., ta zaś wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi osoby, która ukończyła 18 rok życia, gdyż niedopuszczalne jest pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i emerytury. Skarżąca z kolei emeryturę pobierała do dnia 31 grudnia 2023r. Natomiast organ nie mógł przyznać świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie regulacji obowiązującej do dnia 31 grudnia 2023r., a był zobligowany do stosowania nowych przepisów. Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych uznać należało, że o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzi spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b u.ś.r. na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r. (zob. Wyrok WSA w Poznaniu z 6.11.2024 r., II SA/Po 625/24, LEX nr 3779237). Stanowisko powyższe jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ z kolei trafnie uznał, że skarżąca na dzień 31 grudnia 2023r. nie spełniła wszystkich wymaganych przesłanek decydujących o przyznaniu jej świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie zawiesiła prawa do emerytury. Stąd niedopuszczalne było przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023r. Stąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło