III SA/Kr 1478/25
WyrokWSA w Krakowie2026-03-12
Skład orzekający: Ewa Michna, Bogusław Wolas, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP, która nie powtarza dosłownie brzmienia przepisu ustawowego określającego moment rozpoczęcia naliczania tego ekwiwalentu, stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP, która nie powtarza dosłownie brzmienia przepisu ustawowego określającego moment rozpoczęcia naliczania tego ekwiwalentu (tj. od zgłoszenia wyjazdu z jednostki), stanowi istotne naruszenie prawa. Przekroczenie przez organ stanowiący gminy norm kompetencyjnych poprzez modyfikację przepisu ustawowego, nawet jeśli nie jest to rażące, skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Suchej Beskidzkiej wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Makowie Podhalańskim dotyczącą ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP. Skarżący zarzucił uchwale istotne naruszenie przepisów, w tym art. 15 ust. 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, poprzez ustalenie stawki ekwiwalentu za udział w działaniach ratowniczych w kwocie 12 zł za każdą rozpoczętą godzinę, podczas gdy ustawa stanowi, że ekwiwalent nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki. Organ obrony prawnej argumentował, że nieprzepisanie fragmentu ustawy nie jest naruszeniem prawa, a oczekiwanie powielania treści ustawy jest niecelowe.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Bogusław Wolas (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Suchej Beskidzkiej na uchwałę Rady Miejskiej w Makowie Podhalańskim z dnia 27 marca 2024 r. nr LX.587.2024 w sprawie: ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników i kandydatów na strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Maków Podhalański stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Rada Miejskiej w Makowie Podhalańskim działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 40, ze zm.) w związku z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 233, ze zm.) podjęła w dniu 27 marca 2024 r. uchwałę nr LX.587.2024 w sprawie: ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników i kandydatów na strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Maków Podhalański.
Rada Miejska w Makowie Podhalańskim uchwaliła, co następuje:
§ 1.1. Ustala się wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Maków Podhalański:
za udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych w kwocie 12 złotych za każdą rozpoczętą godzinę
za udział w szkoleniach lub ćwiczeniach w kwocie 8 złotych za każdą rozpoczętą godzinę
§ 2. Ustala się wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla kandydatów na strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych, o których mowa w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych, za udział w szkoleniu w kwocie 8 złotych za każdą rozpoczętą godzinę.
§ 3. Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Makowa Podhalańskiego.
§ 4. Traci moc uchwała nr XL.391.2022 Rady Miejskiej w Makowie Podhalańskim z dnia 18 maja 2022 roku w sprawie: ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP z terenu Gminy Maków Podhalański za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach.
§ 5. Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 maja 2024 r. i podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prokurator Rejonowy w Suchej Beskidzkiej, w oparciu o art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 53 § 3 w zw. z art 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2022.329 t.j. z dnia 2022.02.09) - zwanej dalej: p.p.s.a. Skarżący zaskarżył uchwałę w całości i wniósł o stwierdzenie jej nieważności.
Skarżący zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie przepisów:
- art. 7, 94 Konstytucji, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559) - zwanej dalej u.s.g., oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2490) - zwanej dalej u.o.s.p.. poprzez ustalenie w § 1 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Maków Podhalański: za udział w działaniu ratowniczym i akcjach ratowniczych w kwocie 12,00 zł za każdą rozpoczętą godzinę, podczas gdy art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uprawnia radę gminy do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej", co stanowi niedopuszczalną modyfikację przepisu kompetencyjnego.
Skarżący powołał treść art. 15 ust. 1 u.o.s.p. oraz art. 48 u.o.s.p. i wskazał, że w zaskarżonej uchwale sposób naliczania ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych, określony został w sposób istotnie naruszający przepis prawa tj. art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Z treści cyt. art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wyraźnie wynika, że omawiany ekwiwalent pieniężny ma być naliczany "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Należy przez to rozumieć, że ekwiwalent powinien ustalony zostać w stawce godzinowej z oznaczeniem momentu rozpoczęcia naliczania godzin, za które przysługuje ekwiwalent. Jest to wytyczna delegacji ustawowej, więc organ stanowiący gminy został zobowiązany do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu". Realizacja tak określonego obowiązku wymagała, aby Rada Gminy w akcie podustawowym dała precyzyjnie wyraz temu, że ustalona przez nią wysokość ekwiwalentu dotyczy właśnie każdej rozpoczętej godziny od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Dopiero takie wskazanie pozwala na prawidłową realizację delegacji ustawowej żart. 15 ust. 2 u.o.s.p. i zapewnienia zachowanie spójności przepisów. Tymczasem w zaskarżonej uchwale organ przyjął, że stawka ekwiwalentu przysługuje za każdą godzinę uczestnictwa w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej oraz za każdą godzinę uczestnictwa w szkoleniu lub ćwiczeniu, co stanowi niedopuszczalną modyfikację przepisu kompetencyjnego, mogąc prowadzić do niedopuszczalnych wątpliwości interpretacyjnych i sporów jak liczyć należy ekwiwalent.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że prezentowany w skardze pogląd jakoby niewskazanie w treści uchwały Rady Miejskiej w Makowie Podhalańskim, a w zasadzie "nie przepisanie" fragmentu przepisu ustawowego miało stanowić rażące naruszenie prawa oraz niedopuszczalną modyfikację przepisu kompetencyjnego mogącą rodzić wątpliwości interpretacyjne, jest błędny.
W ocenie organu sprawa niniejsza wywołana skargą Prokuratora zasadniczo różni się od szeregu innych kierowanych przez upoważnione podmioty na gruncie uchwał podejmowanych przez rady gmin w oparciu o dyspozycję art. 15 ust. 2 ustawy, bowiem stanowi nie przeinaczenie zapisu rangi ustawowej lecz nieprzepisanie jej fragmentu wprost w całości do treści uchwały. Co więcej oczekiwanie aby treść uchwały rady gminy powielała treść ustawy jest oceniane negatywnie zarówno przez organy nadzoru jak i sądownictwo administracyjne z uwagi na niecelowość takiego zabiegu oraz naruszanie w ten sposób techniki prawodawczej.
Z kolei teza skarżącego odnosząca się do wątpliwości interpretacyjnych przy wskazaniu wprost w przedmiotowej uchwale Rady Miejskiej, iż dokonywane w oparciu o art. 15 ust. 1 i 2 Ustawy o ochotniczych strażach pożarnych ustalenie wysokości ekwiwalentu pieniężnego:
1. za udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych w kwocie 12 złotych za każdą rozpoczętą godzinę
za udział w szkoleniach lub ćwiczeniach w kwocie 8 złotych za każdą rozpoczętą godzinę jest zupełnie oderwana od rzeczywistości, bowiem podstawą do jakiejkolwiek najmniejszej nawet interpretacji czy wykładni treści uchwały pozostaje w pierwszej kolejności lektura ustawy, w której wyraźnie wskazano, że ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7 Ustawy, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia.
Organ zaznaczył, że skarżący w całości pomija kwestię jej § 1 ust. 1 pkt 2, który nie wymaga nawet przy przyjęciu zapatrywań prawnych skarżącego jakiegokolwiek uzupełnienia. Trudno więc zrozumieć dlaczego uchwała jest zaskarżana w pełnym zakresie skoro § 1 ust. 1 pkt 2 nawet w opinii skarżącego nie wymaga żadnych zmian, podobnie zresztą jak w odniesieniu do § 2, § 3, § 4 oraz § 5 uchwały.
Organ raz jeszcze podkreślił, że sytuacja opisana w skardze tycząca się w rzeczywistości jedynie § 1 ust. 1 pkt 1 uchwały (bowiem pozostały zapisy nie budzą wątpliwości także u Skarżącego), nie stanowi naruszenia prawa ponieważ nie powoduje modyfikacji zapisów ustawowych, będąc jedynie wypełnieniem delegacji i regulując wysokość ekwiwalentu pieniężnego poprzez wskazanie konkretnych stawek, bez ingerencji w czasookres jej naliczania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Makowie Podhalańskim z dnia 27 marca 2024 r. nr LX.587.2024 w sprawie: ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników i kandydatów na strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Maków Podhalański.
Skarga została wniesiona na podstawie art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 53 § 3 oraz art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 dalej jako "p.p.s.a.").
Zgodnie z powyższymi przepisami kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Zgodnie z brzmieniem art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Prokurator nie jest ograniczony żadnym terminem przy wnoszeniu skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Do grupy takich aktów należy natomiast zaskarżona w rozpoznawanej sprawie uchwała.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne są między innymi właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa. Stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd następuje tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa, zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a.
W literaturze przyjmuje się, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego takiego aktu powinno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego ustrojowoprawny, materialnoprawny lub procesowoprawny charakter. Akt organu jednostki samorządu terytorialnego jest natomiast zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz z ustawami.
Zgodnie z art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. 2025.1153) w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przepisy art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżniają zatem dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny oraz z ustalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, do istotnego naruszenia prawa należy zaliczyć naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały.
Raz jeszcze należy podkreślić, że z treści art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998/3/79, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2005 r., IV SA/Wa 821/05, Lex nr 192932).
W niniejszej sprawie istotne naruszenie prawa występuje, o czym będzie mowa niżej. Skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie.
W myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Stosownie do art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Niedopuszczalne jest zarówno pomijanie przez radę gminy materii przekazanej temu organowi do uregulowania na mocy delegacji ustawowej, jak i regulowanie tego, co zostało już uregulowane w źródle prawa powszechnie obowiązującego bądź też modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu. Podkreślić należy, że art. 7 Konstytucji RP nakazuje, aby wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Realizując kompetencję, organ musi uwzględniać treść normy ustawowej. Odstąpienie od tej zasady z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Zaznaczyć przy tym należy, że normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Natomiast obywatela obowiązuje zasada odwrotna, ponieważ może on czynić wszystko to, czego prawo mu nie zakazuje (por. M. Florczak-Wątor (w) P. Tuleja (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red., Warszawa 2023, art. 7).
Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowiły art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. 2025.1153) i art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U 2025.244). Zgodnie z pierwszym powołanym przepisem, do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Jest to norma kompetencyjna o charakterze ogólnym, odsyłająca do upoważnień zawartych w innych ustawach.
Takie szczególne upoważnienie zawiera art. 15 u.o.s.p., w myśl którego, strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny (ust. 1).
Ekwiwalent pieniężny otrzymują również: 1) kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1, 2) strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 - stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych (ust. 1a).
Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 i 1674) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy (ust. 3).
Zauważyć należy, że powołany art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wprost wskazuje, że wysokość ekwiwalentu nalicza się dla strażaka ratownika OSP "za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny". Posługując się terminologią przyjętą przez ustawodawcę należy zatem odróżnić "ustalenie wysokości ekwiwalentu" od "naliczenia wysokości ekwiwalentu". Ustalenie wysokości ekwiwalentu należy zatem do rady gminy, która w uchwale podjętej na podstawie art. 15 ust. 2 zdanie pierwsze u.o.s.p. ma obowiązek określić kwotową wysokość stawki dla strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu ("Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały"). Z kolei sposób naliczania ekwiwalentu określa art. 15 ust. 2 zdanie trzecie u.o.s.p., z którego wynika, że ekwiwalent oblicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny. Przy czym w orzecznictwie podkreśla się, że zwrot "od zgłoszenia wyjazdu z jednostki" odnosi się nie tylko do uczestnictwa w "działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej", ale również uczestnictwa w "szkoleniu lub ćwiczeniu" (por. wyrok NSA 12 czerwca 2025 r., III OSK 1337/24).
Określenie sposobu naliczania ekwiwalentu na poziomie ustawowym zasadniczo powinno czynić zbędnym normowanie go w uchwale ustalającej wysokość ekwiwalentu.
W aktualnym w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość powtórzenia w akcie prawa miejscowego zapisów ustawowych, o ile takie powtórzenie ma charakter dosłowny (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1284/14, CBOSA) i uzasadnione to jest względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego, stanowiąc określenie materii, która jest regulowana aktem prawa miejscowego. O ile powtórzenie w treści aktu niższej rangi tekstu ustawy wprost jest sprzeczne z zasadami techniki prawodawczej, to modyfikacja w takim akcie uregulowań ustawowych w sposób oczywisty i rażący stanowi przekroczenie norm kompetencyjnych dotyczących organu wydającego dany akt prawny.
Z takim przypadkiem mamy do czynienia w zaskarżonej uchwale, w której Rada Gminy określiła nie tylko wysokość ekwiwalentu dla strażaków ratowników OSP przez wskazanie stawki godzinowej (do czego była uprawniona i zobowiązana), ale także wskazała - odmiennie niż stanowi ustawa - że przysługuje on za udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych w kwocie 12 złotych za każdą rozpoczętą godzinę (ust.1) i za udział w szkoleniach lub ćwiczeniach w kwocie 8 złotych za każdą rozpoczętą godzinę (ust.2)
Taka regulacja zaskarżonej uchwały stoi w wyraźnej sprzeczności z zakresem upoważnienia ustawowego, które zezwala organowi stanowiącemu gminy jedynie na ustalenie wysokości ekwiwalentu, a nie na określenie sposobu jego obliczania. Ponadto decydując się na zbędne powtórzenie ustawy Rada Gminy uczyniła to w sposób niepełny, a mianowicie pominęła dalszą część przepisu art. 15 ust. 2 zd. 3 u.o.s.p., określającą moment, od którego nalicza się ekwiwalent, co może prowadzić do sporów na tym tle, a mianowicie wywodzenia, że taki ekwiwalent liczony powinien być nie od zgłoszenia wyjazdu, lecz okresu wcześniejszego, np. pojawienia się w jednostce OSP.
Co do wskazania w § 1 uchwały, że ekwiwalent przysługuje za każdą rozpoczętą godzinę "udziału" w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej (§ 1), szkoleniu lub ćwiczeniu (§ 2). Wskazać należy, ze ustawodawca w treści art. 15 ust. 1 (zdanie pierwsze) u.o.s.p. nie posłużył się terminem "udział", lecz terminem "uczestnictwo". Natomiast skorzystanie w uchwale z terminu innego niż ustawowy, dla określenia działania, które rodzi obowiązek naliczania ekwiwalentu (za każdą rozpoczętą godzinę "udziału" - jak stanowi zaskarżona uchwała, a nie za "uczestniczenie" - jak przewiduje ustawa) rodzi niebezpieczeństwo, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu w postaci naliczenia jego wysokości, pojęciu temu będzie nadawana treść inna od ustawowej. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z Wielkim Słownikiem Języka Polskiego "uczestnictwo" jest pojęciem szerszym niż "udział"; jest hiperonimem (określeniem nadrzędnym) dla pojęcia udziału, co oznacza, że nie można używać ich zamiennie.
Powyższa argumentacja dotycząca niedopuszczalnego stosowania słowa "udział" zamiast "uczestnictwo" odnosi się również do § 2 zaskarżonej uchwały określającej wysokość ekwiwalentu dla kandydata na strażaka ratownika OSP.
Zaprezentowane stanowisko jest niemal jednolicie przyjmowane w orzecznictwie, jaki i piśmiennictwie (por. wyroki NSA: z 13 września 2023 r., III OSK 2588/22, z 12 czerwca 2025 r., III OSK 1337/24, z 19 lutego 2025 r., III OSK 1596/23, z 9 kwietnia 2025 r.).
W związku z tym Sąd – na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.- stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło