III SA/Kr 163/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi małoletniego A. P., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego – matkę E. P., na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 20 grudnia 2024 r., znak: ON-I.9531.2.942.2024, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym przez małoletniego A. P., zwanego dalej skarżącym - reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego – matkę E. P. - postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r., znak: ON-I.9531.2.942.2024, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44, ze zm.) oraz art. 1-34 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej w skrócie k.p.a.) i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857), stwierdził niedopuszczalność odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Limanowej w dniu 31 października 2024 r. nr: ZO.8321.2.157.2024. Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 6 września 2024 r. M. P., przedstawiciel małoletniego A. P. (posiadający pełną władzę rodzicielską nad małoletnim), złożył wniosek w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Limanowej o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w celu uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, świadczenia pielęgnacyjnego oraz karty parkingowej. Orzeczeniem z dnia 31 października 2024 r., znak: ZO.8321.2.157.2024, Powiatowy Zespół do Sprawa Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył małoletniego A. P. do osób niepełnosprawnych, symbol przyczyny niepełnosprawności 12-C, na okres do 31 października 2027 r. w związku z koniecznością zapewnienia mu zarówno stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jak również koniecznością stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych takich jak samoobsługa, poruszanie się i komunikowanie z otoczeniem w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Ww. orzeczenie zostało skutecznie doręczone M. P. 13 listopada 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy). W dniu 15 listopada 2024 r. M. P. złożył w Powiatowym Zespole pisemne oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od orzeczenia z 31 października 2024 r. Jednocześnie oświadczył, że jest świadom, że z dniem doręczenia organowi oświadczenia, orzeczenie staje się ostateczne i prawomocne (oświadczenie w aktach sprawy). W dniu 22 listopada 2024 r. E. P., przedstawiciel ustawowy małoletniego A. P., złożyła bezpośrednio do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie odwołanie od ww. orzeczenia z dnia 31 października 2024 r. , które zostało za pismem z dnia 28 listopada 2024 r. przekazane zgodnie z właściwością do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Limanowej celem ustosunkowania się. Tenże przekazał odwołanie wraz z aktami administracyjnymi do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie za pismem z dnia 29 listopada 2024 r. Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r. organ odwoławczy orzekł o niedopuszczalności odwołania skarżącej. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 127 § 1 i 2 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. W myśl art. 127a § 1 i 2 k.p.a. w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak podał organ, w niniejszej sprawie w dniu 15 listopada 2024 r. M. P. skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 127 a§1 i 2 k.p.a., zrzekając się prawa do wniesienia odwołania od orzeczenia z dnia 31 października 2024 r. Orzeczenie to zawierało pouczenie, że z dniem doręczenia organowi administracji oświadczenia o zrzeczeniu się praw do wniesienia odwołania, orzeczenie staje się ostateczne i prawomocne. Orzeczenie z dnia 31 października 2024 r. stało się więc ostateczne i prawomocne z dniem 15 listopada 2024 r. i nie przysługuje od niego odwołanie. W związku z powyższym odwołanie wniesione przez E. P. jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, obejmujących zarówno przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Tym samym organ odwoławczy nie ma kompetencji do merytorycznego badania odwołania. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Jednocześnie wskazał, że E. P. przysługuje prawo złożenia w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ponownego wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności ,w zw. ze zmiana stanu zdrowia dziecka. W konsekwencji powyższego, organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Na powyższe postanowienie E. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w istocie podnosząc zarzuty dotyczące orzeczenia merytorycznego z dnia 31 października 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia). Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga ostała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wobec postanowień art. 119 pkt 3 P.p.s.a. i zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Postanowienie z art. 134 k.p.a. powinno być więc poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy odwołujący się mógł złożyć skutecznie środek zaskarżenia, w przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 7 i 77 k.p.a. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Prawo do wniesienia odwołania nie jest uzależnione od tego czy strona brała udział w postępowaniu zakończonym wydaną decyzją. Z przywołanego przepisu wynika, że legitymacja do wniesienia odwołania nie jest związana z udziałem danego podmiotu w postępowaniu, a jedynie ze statusem strony. Innymi słowy, odwołanie może wnieść strona niezależenie od tego czy brała udział w postępowaniu i niezależnie od tego czy doręczono jej decyzję kończącą postępowanie. Za utrwalone w orzecznictwie sądowym uznać należy stanowisko przyjmujące, że wniesienie odwołania przez stronę, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył (nie ogłosił) decyzji, jest możliwe z tym zastrzeżeniem, że odwołanie takie może być wniesione w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym tę decyzję doręczono. W przypadku wielości stron postępowania, termin do wniesienia odwołania rozpocznie bieg dla strony pominiętej w postępowaniu od daty ostatniego doręczenia. Dopiero w razie nieskorzystania przez strony z prawa do wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. decyzja w myśl art. 16 § 1 k.p.a. staje się ostateczna, niezależnie od tego, czy organ doręczył lub ogłosił ją wszystkim tym podmiotom, które winny być stronami. Decyzja ostateczna może być wzruszona tylko w trybie nadzwyczajnym. Z tego też względu po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania osoba, która w postępowaniu w I instancji nie brała udziału, nie ma prawa do wniesienia odwołania, przysługuje jej natomiast prawo żądania wznowienia postępowania przewidziane w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 864/23; wcześniej wyroki NSA: z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 118/19; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1335/19; z 24 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2275/14; z 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2296/14; z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1624/13; z 22 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3046/12). Przepis art. 127a § 1 k.p.a. stanowi natomiast, że w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. W myśl § 2 tego artykułu, z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Wskazać także należy, że piśmiennictwie dotyczącym tej regulacji wskazano, że "Zrzeczenie się prawa odwołania oparte jest na pełnej rozporządzalności z ograniczeniem, że w razie wielości stron, skuteczność zrzeczenia się prawa odwołania uwarunkowana jest zgodną w tym przedmiocie wolą stron. O prawie do zrzeczenia się prawa odwołania organ administracji publicznej obowiązany jest pouczyć w decyzji, ale ze wskazaniem konsekwencji prawnych zrzeczenia się odwołania. Konsekwencje te normuje art. 127a § 2 k.p.a. (B. Adamiak (w:) System Prawa Administracyjnego, t. 9, Prawo procesowe administracyjne, red. Hauser, A. Wróbel, Z Niewiadomski, Warszawa 2017, s. 316). Wskazuje się również, że "w przypadku wielości stron postępowania administracyjnego, zrzeczenie się odwołania przez jedną ze stron powodowałoby dla pozostałych stron postępowania, które nie zrzekły się tego prawa, przewidziane w § 2 skutki, a mianowicie ostateczność i prawomocność decyzji rozstrzygającej o interesach lub obowiązkach wszystkich stron postępowania. Oznaczałoby to, że zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania przez jedną stronę pozbawiałoby pozostałe strony prawa do wniesienia odwołania, a także prawa skargi do sądu administracyjnego. Sytuacja taka, zwłaszcza gdy decyzja rozstrzyga sporne interesy stron, jest nie do zaakceptowania z perspektywy państwa chroniącego prawa osoby, także proceduralne. Należy zatem przyjąć, że w sytuacji gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach stron postępowania, a szczególnie gdy rozstrzyga sporne interesy stron, zrzeczenie się przez jedną stronę prawa do wniesienia odwołania nie powoduje, że decyzja ta staje się ostateczna i prawomocna w stosunku do pozostałych stron (A. Wróbel (w:) A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII, https://sip.lex.pl/). Podzielając powyższe poglądy Sąd stwierdził, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie nieprawidłowo zastawał art. 134 k.p.a. orzekając o niedopuszczalności odwołania złożonego przez skarżącą, z przyczyn przedmiotowych. Nieprawidłowym było stwierdzenie, że na skutek zrzeczenia się w trybie art. 127a § 1 k.p.a. przez wnioskodawcę, tj. ojca małoletniego, prawa do wniesienia odwołania, przedmiotowe orzeczenie z dnia 31 października 2024 r., znak: ZO.8321.2.157.2024, stało się ostateczne i prawomocne w chwili złożenia tego oświadczenia. Takie stanowisko organu, jest błędne. Po pierwsze, dotyczy to sytuacji wielości stron. Wówczas zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania przez jedną ze stron nie ma wpływu na uprawnienia pozostałych stron (mogą one skorzystać z prawa do wniesienia odwołania, albo mogą się go zrzec). § 2 art. 127a k.p.a. wyraźnie bowiem stanowi, że decyzja staje się ostateczna i prawomocna po oświadczeniu o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez – ostatnią - ze stron postępowania. Nadto, brak jest przy tym zastrzeżenia, że unormowania te dotyczą wyłącznie stron, którym doręczono decyzję. Biorąc więc pod uwagę specyfikę i stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy zrzeczenie się prawa do odwołania zostało złożone przez jednego z rodziców, a więc przedstawiciela ustawowego małoletniego, w sytuacji gdy drugi z rodziców także jest przedstawicielem ustawowym, a z akt nie wynika by miał w tym zakresie ograniczoną bądź był pozbawiony władzy rodzicielskiej, nie mogło wywrzeć wskazanego w § 2 art. 127a k.p.a. skutku. W konsekwencji, Wojewódzki Zespół naruszył przepisy postępowania, tj. art. 134 k.p.a., jak również art. 127a § 1 k.p.a. Zrzeczenie się prawa do odwołania przez ojca nie wywarło skutków przewidzianych § 2 art. 127a k.p.a. – ostateczności i prawomocności kwestionowanego odwołaniem matki, a skarżącej w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym, orzeczenia. Rozpoznając zatem ponownie sprawę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie przeprowadzi postępowanie odwoławcze, przy uwzględnieniu powyższych uwag, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a. Będzie miał przy tym na uwadze, że rodzice, jako przedstawiciele ustawowi, reprezentują osobę małoletnią łącznie lub samodzielnie każdy z nich, jeżeli oboje mają władzę rodzicielską. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że zarówno matka, jak i ojciec są osobami legitymowanymi do działania w imieniu małoletniego, w tym w istotnych sprawach dotyczących jego stanu zdrowia. Regulacje prawne z zakresu prawa cywilnego i rodzinnego dotyczące czynności procesowych przedstawiciela ustawowego małoletniego korespondują z materią rozporządzenia. Skarga musiała więc wywrzeć zamierzony skutek. W tym stanie rzeczy wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.