III SA/Kr 1653/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody z dnia 14 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata W. S. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Decyzją z dnia 14 października 2015 r., nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267) zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U.2015.388), po rozpatrzeniu odwołania Z. S. (dalej skarżącego) od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r., nr: [...] orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym: Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2015 r., orzekł o wymeldowaniu skarżącego z lokalu przy al. J w K, gdyż uznał, że doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności, z uwagi na orzeczony wyrok eksmisyjny. W odwołaniu Z. S. zarzucił, że ustalenia dokonane przez organ są sprzeczne ze stanem taktycznym oraz niezgodne z obowiązującymi przepisami ustawy o ewidencji ludności. Podkreślił, że w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym (ZOL) przebywa jedynie czasowo do chwili zakończenia leczenia i wtedy powróci do swego miejsca stałego zamieszkania, którego nigdy nie opuścił w sposób dobrowolny i trwały. Decyzją z dnia 14 października 2015 r., Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. art. 25 ust. 1, art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz wskazał, że postępowanie o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego przy al. S w K zostało wszczęte na wniosek właścicielki lokalu, która podała, że skarżący przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym, a nadto pokreśliła, że Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny, wyrokiem z 30 lipca 2013 r., sygn. akt [...], nakazał skarżącemu opróżnienie lokalu mieszkalnego przy al. S w K i wydanie go w stanie wolnym właścicielce mieszkania. W wyroku tym Sąd ustalił, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego, którego obowiązek dostarczenia spoczywa na Gminie. W konsekwencji, Sąd wstrzymał wykonanie opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Jednak w dniu 25 sierpnia 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, dokonał komorniczych czynności egzekucyjnych polegających na opróżnieniu przedmiotowego lokalu z rzeczy stanowiących własność skarżącego i wydał opróżniony lokal właścicielce mieszkania (Km 921/14). Organ odwoławczy podkreślił, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, iż na równi z opuszczeniem lokalu należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu (por. wyrok NSA z dnia 28.01.2010 r., sygn. akt II OSK 195/09, wyrok NSA z dnia 5.01.2010 r., sygn. akt II OSK 24/09, wyrok NSA z dnia 9.07.2010 r., sygn. akt II OSK 1113/09). Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie opuszczenie nastąpiło przymusowo na skutek działań organów państwowych podjętych zgodnie z prawem (czynności egzekucyjne wykonane przez Komornika sądowego w oparciu o prawomocny wyrok Sądu orzekający o eksmisji). Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję strony skarżącego oznacza, że nie ma on tytułu prawnego do przebywania w przedmiotowym lokalu i jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i nawet jeżeli po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wejdzie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania będącego generalną przesłanką zameldowania i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania. W skardze do WSA w Krakowie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy Wojewodzie do ponownego rozpoznania. Skarżący zaprzeczył, że opuścił lokal w sposób dobrowolny i trwały. Podkreślił, że do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego został skierowany przez szpital, celem kontynuacji leczenia. O czynnościach Komornika został powiadomiony dopiero po upływie dwóch tygodni od dokonania eksmisji, co skutkowało złożeniem przez niego skargi na te czynności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718.), zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według określonego ww. przepisach kryterium zgodności z prawem, Sąd uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną. Nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji był przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U.2015.388), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny, rejestrowy. W konsekwencji wymeldowanie nie niweczy żadnych praw rzeczowych bądź obligacyjnych skarżącego do przedmiotowego lokalu. Natomiast realizacji tych praw skarżący dochodzić może jedynie na drodze postępowania cywilnego, przed sądem powszechnym. Jeżeli zatem dana osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Zdaniem Sądu Wojewoda w zaskarżonej decyzji zastosował prawidłową wykładnię przepisów ustawy o ewidencji ludności, odpowiednio stosując ją do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zasadniej przyjmując, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy. Nie ulega wątpliwości, że istotą postępowania ewidencyjnego jest rozstrzygnięcie o tym, czy dana osoba przebywa, czy nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie przez organ administracji publicznej, czy skarżący faktycznie opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się. Oczywiście należy ustalić także czy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącym poprzednio obowiązującej ustawy wskazywano, że wyrok eksmisyjny zwykle związany jest z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu. Dlatego w takim wypadku nieistotne jest badanie woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i nie przebywa w nim – na skutek wykonania prawomocnego wyroku sądu. W takim przypadku ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku przymusowego opuszczenia lokalu, jeżeli ten przymus wynikał ze zgodnego z prawem, władczego działania organów państwa, w związku z wykonaniem w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 23 marca 2010r., II OSK 579/09, Lex nr 597705; z dnia 18 stycznia 2011 r., II OSK 46/10, Lex nr 953076; z dnia 20 maja 2011r., II OSK 915/10, Lex nr 992665; z dnia 29 lutego 2012r., II OSK 2387/10, dostępny: http//orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu strony w spornym lokalu (wyrok NSA z dnia 4 października 2007 r. sygn. akt II OSK 519/07). Orzecznictwo to pozostaje aktualne w odniesieniu do obecnie obowiązującej ustawy. W przedmiotowej sprawie eksmisja skarżącego została wykonana przez komornika sądowego na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z 30 lipca 2013 r., sygn. akt [...]. Uwzględniając zatem powyżej powołane orzecznictwo sądowoadministracyjne uznać należy, iż dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie ma znaczenia zamiar i wola skarżącego przebywania w przedmiotowym lokalu, gdyż sam fakt dokonania komorniczych czynności egzekucyjnych polegających na opróżnieniu przedmiotowego lokalu z rzeczy stanowiących własność skarżącego i wydania opróżnionego lokalu właścicielowi mieszkania jest wystarczający dla ustalenia, że nastąpiło ustanie pobytu skarżącego w tym lokalu, co z kolei jest wystarczającą przesłanką do orzeczenia o jego wymeldowaniu. W ocenie sądu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty pełnomocnika skarżącego, zawarte w piśmie procesowym z dnia 5 lipca 2016 r., dotyczące naruszenia: art. 11 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Socjalnych i Kulturalnych ONZ, art. 25 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ, art. 34 Karty Praw Podstawowych oraz art. 75 Konstytucji RP. Postępowanie o wymeldowanie toczyło się bowiem na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności, w związku z tym powoływane powyżej przepisy nie mają w sprawie zastosowania. Dodatkowo podkreślić należy, że nikt nie kwestionuje, że skarżącemu na podstawie wyroku Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 30 lipca 2013 r., sygn. akt [...], przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Realizacji tego prawa skarżący nie może dochodzić w postępowaniu o wymeldowanie. Nieuzasadniony jest również zarzut skargi, że okresowa obecność skarżącego w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym nie powinna być traktowana przez organy administracji jako opuszczenie miejsca stałego pobytu, gdyż, jak już w przedmiotowej sprawie w stosunku do skarżącego została orzeczona i wykonana eksmisja, a zatem jest równoznaczne z ustaniem pobytu skarżącego w dotychczasowym miejscu zamieszkania i uzasadnia to jego wymeldowanie. Wykonanie takiego orzeczenia traktuje się jako dobrowolne i trwałe opuszczenie miejsce zamieszkania przez zobowiązanego i organy administracji nie badają wówczas czy spełniona została przesłanka dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1, 2 i 3 w związku z § 21 ust. 1c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r.r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2015.1801).