III SA/Kr 1658/12
WyrokWSA w Krakowie2013-05-22
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Halina Jakubiec, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy emeryt policyjny (rencista policyjny lub osoba uprawniona do policyjnej renty rodzinnej) ma prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego po uchyleniu § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r.?Ratio decidendi
Emeryci policyjni, renciści policyjni oraz osoby uprawnione do policyjnej renty rodzinnej utracili prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z dniem 1 stycznia 2006 r. w związku z uchyleniem § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. Brak jest podstaw prawnych w ustawach o Policji oraz o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, które przyznawałyby takie uprawnienia tej grupie osób.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji, która utrzymała w mocy decyzję o uchyleniu decyzji przyznającej G. M. równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego i cofnięciu tego uprawnienia z dniem 1 stycznia 2006 r. G. M., jako osoba uprawniona do policyjnej renty rodzinnej, kwestionowała tę decyzję, argumentując m.in. naruszenie art. 162 § 1 pkt 1 KPA i brak interesu społecznego. Sąd administracyjny rozpoznał legalność tej decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 14 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata S. P. – Ż. Kancelaria Adwokacka Al. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.
Zaskarżoną przez G. M. decyzją z dnia 14 sierpnia 2012 r. znak [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2012 r. wydaną w trybie przepisu art. 163 kpa o uchyleniu z dniem 1 stycznia 2006 r. decyzji nr [...] z dnia [...] 2003 r. Komendanta Miejskiego Policji oraz cofnięciu z dniem 1 stycznia 2006 r. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Jako podstawę decyzji wskazany został przepis art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 91 ust. 1 i 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 z późn. zmianami). § 6 w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2002 r., nr 100, poz. 919 i Dz. U. z 2005 r. Nr 266, poz. 2246).
Uzasadniając decyzję Komendant Wojewódzki Policji wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.
G. M. jest osobą uprawnioną do świadczeń emerytalno - rentowych z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Pobiera policyjną rentę po zmarłym mężu – J. M., emerycie policyjnym. Decyzją z dnia [...] 2003 r. nr [...] Komendant Miejski Policji przyznał G. M., która uprawniona jest do policyjnej renty rodzinnej, równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego w wysokości 2 norm zaludnienia.
W dniu 1 stycznia 2006 r. weszło w życie rozporządzenie MSWiA z dnia 28 grudnia 2005 r. (Dz. U. Nr 266, poz. 2246), na mocy którego emeryci i renciści policyjni oraz osoby uprawnione do policyjnej renty rodzinnej utracili uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Komendant Miejski Policji decyzją z dnia [...] 2006 r. nr [...] stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 stycznia 2006 r. decyzji Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] 2003 r. o przyznaniu G. M. równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji Komendanta Miejskiego Policji (z dnia [...] 2006r. nr [...]). Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] utrzymał powyższe orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w mocy.
W wyniku rozpatrzenia skargi G. M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2010 r. (sygn. akt II SA/Wa 1860/09), uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji określając , że decyzja ta nie podlega wykonaniu.
Po ponownym postępowaniu administracyjnym w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] 2006r nr [...], z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem przepisu art. 162 §1 pkt 1 KPA.
W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] 2006r., Komendant Miejski Policji w dniu 21 maja 2012r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o cofnięciu G. M. uprawnienia do równoważnika pieniężnego (przyznanego decyzją z dnia [...] 2003r.) za remont zajmowanego lokalu.
W dniu 18 czerwca 2012 r. do Komendy Miejskiej Policji wpłynęło oświadczenie mieszkaniowe Pani G. M. do ustalenia uprawnień do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości za lata 2006-2012.
Powołując się przepis art. 163 Kpa oraz na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2011 r. (sygn. akt III SA/Kr 1412/10) dotyczącym podobnej sprawy, w którym Sąd ten wyraził pogląd, że zgodnie z obecnym stanem prawnym dopuszczalne są decyzje w przedmiocie cofnięcia uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego ,Komendant Miejski Policji wydał w dniu [...] 2012 r. decyzję nr [...] uchylając z dniem 1 stycznia 2006 r. decyzję nr [...] z dnia [...] 2003 r. Komendanta Miejskiego Policji w sprawie przyznania G. M. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem 2 norm zaludnienia oraz cofnął z dniem 1 stycznia 2006 r. prawo do tego świadczenia.
Od powyższej decyzji G. M. złożyła odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji. Skarżąca żądając jej uchylenia jako niezgodnej z prawem i zobowiązania Komendanta Miejskiego Policji do wypłaty należności z tytułu równoważnika za remont lokalu mieszkalnego.
Rozpatrując odwołanie organ podzielił ustalenia oraz stanowisko zawarte w decyzji organu pierwszej instancji wskazując , że dniem 1 stycznia 2006 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. (Dz. U. Nr 266, poz. 2246) zmieniające rozporządzenie MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. Mocą przepisu 1 § 1 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2005 r. uchylony został § 8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. W tej sytuacji należy uznać, że z chwilą wejścia w życie rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2005 r. uchylającego §8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., emeryci renciści policyjni oraz osoby uprawnione do policyjnej renty rodzinnej stracili uprawnienia do przedmiotowego równoważnika.
Nadto organy podkreśliły, że stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II SA/Wa 18860/09) nie rozstrzygało kwestii uprawnień G. M. do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Sąd wskazał jedynie, że niedopuszczalne jest stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Komendanta Miejskiej Policji [...] z dnia [...] 2003 r. przyznającej zainteresowanej równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 KPA niepołączone z wydaniem decyzji o cofnięciu przyznanego wcześniej prawa do równoważnika.
Przedstawiając motywy prawne podjętej decyzji organ przypomniał , że do dnia l stycznia 2006 r. obowiązywał § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. U. Nr 100, poz. 919) w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, przy czym w myśl § 8 w/w rozporządzenia jego przepisy stosowało się również do emerytów i rencistów policyjnych oraz osób uprawnionych do policyjnej renty rodzinnej. Mocą § 8 w/w rozporządzenia emeryci, renciści policyjni oraz osoby uprawnione do policyjnej renty rodzinnej posiadali więc uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. W dniu 1 stycznia 2006 r. weszło w życie rozporządzenie MSWiA z dnia 28 grudnia 2005 r. (Dz. U. Nr 266, póz. 2246) zmieniające rozporządzenie MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. Przepisem § l rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2005 r. uchylony został § 8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. W tej sytuacji należy uznać, że z chwilą wejścia w życie rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2005 r., uchylającego § 8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., emeryci i renciści policyjni oraz osoby uprawnione do policyjnej renty rodzinnej utracili uprawnienia do przedmiotowego równoważnika.
Stwierdzić należy, że ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty korupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, póz. 67 z późn. zm.), nie gwarantuje emerytom i rencistom policyjnym oraz osobom uprawnionym do policyjnej renty rodzinnej prawa do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. W myśl art. 29 ust. 1 w/w ustawy: "Funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy". Głównym celem art. 29 w/w ustawy jest umożliwienie dalszego korzystania przez osoby uprawnione na podstawie tej ustawy z mieszkań przydzielonych im decyzją administracyjną. Osoby, które nie posiadają wskazanych mieszkań, mogą ubiegać się o pomoc finansową zgodnie z art. 30 wskazanej ustawy. Przepis art. 29 nie formułuje ogólnego nakazu stosowania do emerytów i rencistów policyjnych całości przepisów o uprawnieniach mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji, lecz jedynie obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów szczegółowych. Jeżeli ustawowe prawo emerytów i rencistów policyjnych obejmowałoby również inne uprawnienia, z rozdziału 8 ustawy o Policji, to zamieszczenie w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym art. 30 nie byłoby potrzebne, gdyż uprawnienie, o którym mowa w ostatnim artykule, wynikałoby z samego art. 29 tejże ustawy. W świetle art. 30 można wywnioskować, że uprawnienia mieszkaniowe funkcjonariuszy, które nie zostały wyraźnie wymienione w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym, nie przysługują emerytom i rencistom policyjnym oraz osobom uprawnionym do policyjnej renty rodzinnej.
Organ powołał się na stanowisko tak wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 27 października 2008 r. (Sygn. akt U 4/08). Wyrok ten co prawda dotyczy uprawnień emerytów i rencistów policyjnych do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, jednakże może mieć zastosowanie w tej sprawie, z uwagi na zbliżoną konstrukcję prawną obu równoważników.
W sprawie rozpatrywanej należy zdaniem organu uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2004 r. (Sygn. akt K 7/04). Trybunał Konstytucyjny dokonując m.in. oceny zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 91 ust. 2 ustawy o Policji, stwierdził, że krąg podmiotów uprawnionych do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego w sposób oczywisty określa przepis art. 91 ust. l ustawy, który to stanowi o przyznaniu przedmiotowego równoważnika jedynie policjantowi. Zdaniem Trybunału przedmiotowe świadczenie przewidziane zostało w ustawie, jako przywilej związany z pełnieniem służby. Trybunał stwierdził też, że: przepisy wykonawcze w tej materii zasadniczo mogą mieć tylko znaczenie techniczno-proceduralne; zaś materialnoprawne w wąskim tylko zakresie, w jakim ustanawiać mogą korzystniejsze (późniejsze) terminy zwrotu świadczenia.
Wykładnia powołanych przepisów prawa prowadzi do jednoznacznego stanowiska, że uprawnienie do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego przysługuje wyłącznie funkcjonariuszom Policji pozostającym w czynnej służbie, a nie emerytom i rencistom, gdyż inaczej byłoby to wyraźnie wskazane w ustawie. Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2008 r. (I OSK 1012/07).
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ustawa o Policji nie stanowiła podstawy do przyznania przedmiotowego równoważnika emerytowi lub renciście policyjnemu. Przepis art. 91ustawy o Policji w swojej treści jednoznacznie ogranicza prawo do równoważnika wyłącznie do czynnych policjantów. Wydane na podstawie art. 91 rozporządzenie wykonawcze w brzmieniu obowiązującym do dnia l stycznia 2006 r. wykraczało poza granice delegacji ustawowej. Konieczne było więc uchylenie § 8 w/w rozporządzenia. Skoro nie istniał i nie istnieje żaden inny przepis ustawy, który pozwalałby w zakresie prawa do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego traktować emerytów policyjnych w sposób analogiczny, jak policjantów w służbie czynnej to cofnięcie równoważnika za remont lokalu mieszkalnego z dniem l stycznia 2006 r. było naturalną konsekwencją uporządkowania regulacji prawnej i dostosowania treści przepisów wykonawczych do zgodności z zapisami ustawy o Policji.
W dalszej części rozważań organ przypomniał, że pogląd taki podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lipca 2011 r. (sygn. Akt I OSK 409/11) oraz wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. (sygn. Akt I OSK 465/11), a także WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 16 lutego 2010 r. (sygn. Akt IV SA/Wr 575/09). NSA w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r. (I OSK 409/11) stwierdził, że "powołanie jako formalnej podstawy decyzji cofającej uprawnienie, przepisu § 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. U. nr 100, poz. 919, ze zmianami), nie narusza prawa. Stosownie do tego przepisu, decyzję o cofnięciu uprawnienia do wypłaty dotychczas przyznanego równoważnika, wydaje się, jeżeli policjant przestał spełniać warunki, o których mowa w § l ust. l rozporządzenia lub uległy zmianie jego uprawnienia do liczby norm zaludnienia". Z kolei WSA w Warszawie w wyroku z dnia 9 grudnia 2009 r. (VIII SA/Wa 621/09), a wcześniej WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 listopada 2006 r. (II SA/Wa 1689/06), stwierdził, że uchylony § 8 rozporządzenia, stanowił podstawę pozwalającą stosować § l pkt l rozporządzenia do emerytów i rencistów policyjnych. Skoro z dniem l stycznia 2006 r. odpadła ta podstawa, to emeryci policyjni nie spełniają warunków określonych w § l ust. l rozporządzenia, jako że w ogóle tego przepisu do nich nie stosuje się. Również w wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. (II SA/Wa 1335/06) WSA w Warszawie opowiedział się za cofnięciem emerytom i rencistom policyjnym uprawnień do równoważnika za remont lokalu jako drogę właściwą do dostosowania stanów faktycznych do obowiązującego prawa. Sąd ten stwierdził, że § 6 rozporządzenia MSWiA z 28 czerwca 2002 r. uzasadnia wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przez osoby pobierające świadczenia z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego wobec utraty przez emeryta policyjnego danego uprawnienia. Decyzja taka miałaby charakter deklaratoryjny, a za jej wydaniem przemawia konieczność regulowania stanów faktycznych zgodnie z obowiązującym prawem. Prawidłowość powyższego stanowiska została potwierdzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r. (I OSK 407/10).
Organ jeszcze raz podkreślił, że stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II SA/Wa 1860/09) nie rozstrzygało kwestii uprawnień Pani G. M. do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Sąd wskazał jedynie, że niedopuszczalnym jest stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Komendanta Miejskiego Policji [...] z dnia [...] 2003 r. przyznającej zainteresowanej równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego na podstawie art. 162 § l pkt l KPA niepołączone z wydaniem decyzji o cofnięciu przyznanego wcześniej prawa do równoważnika. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r. (I OSK 409/11), podkreślił, iż przepis § 6 rozporządzenia MSWiA z 28 czerwca 2002 r. jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 163 KPA. Nakazuje on wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do dotychczas przyznanego równoważnika, m.in. w przypadku gdy policjant przestał spełniać warunki, o których mowa w § l ust. l tego rozporządzenia. Z przepisu tego jednoznacznie wynika więc, że prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przysługuje osobie, która łącznie spełnia 2 przesłanki: jest policjantem w służbie stałej i ani on ani członek jego rodziny w miejscu pełnienia służby ani w miejscowości pobliskiej nie posiadają żadnego z lokali wymienionych w tym przepisie. Z uwagi na podobną konstrukcję prawną rozporządzeń określających prawo do równoważnika za brak i za remont lokalu, wywody te można więc zastosować w sprawie dotyczącej równoważnika za remont lokalu.
W związku z powyższym zastosowanie w sprawie znajduje art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego stanowiący że: " Organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne", § 6 rozporządzenia MSWIA z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. U. z 2002 r., nr 100, poz. 919, ze zmianami), stanowi podstawę do uchylenia z dniem l stycznia 2006 r. decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Policji oraz cofnięcia Pani G. M. z dniem l stycznia 2006 r. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Od powyższej decyzji G. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi podniesiony został zarzut niewłaściwego zastosowania art. 162 § 1 pkt 1 kpa, gdyż w ocenie skarżącej brak jest przepisu szczególnego uzasadniającego przyjęcie , ze z dniem wejścia w życie zmiany prawa polegającej na braku podstaw do przyznania policyjnym emerytom i rencistom uprawnień do równoważnika za remont lokalu, wygaszeniu ulegają decyzje przyznające to uprawnienie w oparciu o wcześniejszą regulację , która uprawnienie to dawała. Organy nie wykazały tez interesu społecznego uzasadniającego pozbawienia wcześniej przyznanego skarżącej uprawnienia do równoważnika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia z powodów wskazanych w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 169/ nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi, zarzutami, wnioskami oraz powołana podstawą prawną. W ramach tej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie jest bezsporny. Przedmiotem sporu jest natomiast ustalenie, czy skarżącej przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Dla rozstrzygnięcia powyższego indywidualnego sporu koniecznym jest rozważenie ogólnego zagadnienia jakim jest sytuacja prawna funkcjonariuszy zwolnionych ze służby, a uprawnionych do policyjnej emerytury lub renty w zakresie świadczeń i uprawnień związanych z zaspakajaniem potrzeb mieszkaniowych.
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz.58 z późn.zm./ w rozdziale 8 zatytułowanym "Mieszkania funkcjonariuszy Policji" - reguluje jakie świadczenia i uprawnienia przysługują funkcjonariuszom. Zgodnie z regulacją zawartą w powyższym rozdziale są to: prawo do lokalu mieszkalnego /art.88/, prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu /art.91/, prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego /art.92/, pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, domu /art.94/.
Jak stanowi art.91 ust. l ustawy Policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem liczby członków rodziny (....). Ust. 2 art. 91 zawiera delegację dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia w drodze rozporządzenia wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania oraz zwracania równoważnika o którym mowa, uwzględniając podmioty uprawnione do jego otrzymania, sposób ustalania wysokości równoważnika, wzory wymaganych dokumentów, organy właściwe do jego przyznawania, odmowy przyznania, wypłaty, cofania albo żądania jego zwrotu, a także sposób postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania.
Na podstawie wskazanej delegacji ustawowej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał dnia 28 czerwca 2002r. rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego /Dz.U. Nr 100, poz. 919/. W rozporządzeniu zostały uregulowane zagadnienia o których mowa w delegacji ustawowej, a nadto w § 8 określono "przepisy rozporządzenia stosuje się do emeryta, rencisty policyjnego oraz osób uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym policjancie oraz po zmarłym emerycie lub renciście o których mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji...".
W oparciu o wskazany § 8 rozporządzenia przyznawano emerytom policyjnym prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Przesłanki przyznawania prawa do równoważnika , odmowy przyznania, cofania, zwracania stosowano analogiczne jak dla funkcjonariuszy pozostających w służbie. Na podstawie powyższego stanu prawnego ukształtowała się praktyka, że prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego przysługuje również emerytom policyjnym.
Powyższe rozporządzenie zostało zmienione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego /Dz.U. Nr 266, poz 2246/. Zmiana rozporządzenia, która weszła w życie 1 stycznia 2006r. polegała m.in. na skreśleniu § 8. A zatem w rozporządzeniu MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, począwszy od 1 stycznia 2006r. nie ma przepisu, który pozwalałby stosować powyższe rozporządzenie do emerytów policyjnych.
W związku z powyższą zmianą stanu prawnego organ II instancji wyraził pogląd, że począwszy od 1 stycznia 2006. brak podstawy prawnej do otrzymywania przez emerytów policyjnych równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podzielając co do zasady pogląd, że emerytom policyjnym nie przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za istotne w sprawie uznaje przypomnienie następującej argumentacji.
Przede wszystkim ustawa z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji reguluje sytuację prawną funkcjonariuszy policji i w żadnym przepisie w żaden sposób nie odnosi się i nie reguluje sytuacji prawnej emerytów policyjnych. Również w treści delegacji ustawowej zawartej w art. 91 ust. 2 będącej podstawą prawną wydania rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r. brak przyzwolenia ustawodawcy na rozszerzenie zakresu podmiotowego rozporządzenia w stosunku do zakresu podmiotowego ustawy. Stąd też można mieć daleko idące wątpliwości, czy § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r. stanowiący, iż przepisy rozporządzenia stosuje się do emeryta, rencisty policyjnego nie został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej.
Nadto rozważając sytuację prawną emeryta, rencisty policyjnego należy sięgnąć do ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ..../Dz.U. z 2004r. Nr 8, poz. 67 z późn.zm./ Jest to bowiem podstawowy akt prawny, który określa nie tylko zasady nabycia prawa do emerytury, renty, ale również określa jakie świadczenia przysługują w ramach zaopatrzenia emerytalnego. Zgodnie z art.2 pkt 2 lit. c powołanej ustawy, w ramach zaopatrzenia emerytalnego przysługują na zasadach określonych w ustawie takie uprawnienia jak: prawo do lokalu mieszkalnego albo do pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Uprawnienia te zostały sprecyzowane w przepisach art. 29 i art. 30 ustawy.
Przepis art. 29 ust. l ustawy stanowi, że funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych. W rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy.
Z kolei przepis art. 30 ustawy stanowi, że emerytom i rencistom policyjnym zapewnia się pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy.
Tym samym ustawa z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji uregulowała, że emeryci i renciści policyjni mogą korzystać: z prawa do lokalu mieszkalnego i z pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Natomiast wskazana wyżej ustawa nie wyposażyła emerytów i rencistów policyjnych w takie uprawnienia jak prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, czy prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu remontu lokalu.
W świetle przedstawionego stanu prawnego należy stwierdzić, że zarówno w ustawie z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, jak i w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji, brak podstawy prawnej, która pozwalałby przyznać emerytowi policyjnemu prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu, lub prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu remontu lokalu. Tym samym obowiązujący do 1 stycznia 2006r. § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, stanowiący, iż rozporządzenie stosuje się do emeryta, rencisty policyjnego mógł naruszać zarówno ustawę z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji jak i ustawę z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji. Z uwagi jednak, że przedmiotowy § 8 rozporządzenia został uchylony, kwestia rozważania jego zgodności z wymienionymi ustawami stała się bezprzedmiotowa. Dlatego też Sąd podziela pogląd wyrażony w rozpoznawanej sprawie przez organ II instancji, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstawy prawnej, która pozwalałby na przyznanie emerytom policyjnym prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Organ administracyjny jako datę utraty podstawy prawnej przyjął dzień 1 stycznia 2006r. tj wejście w życie rozporządzenia MSWiA z dnia 28 grudnia 2005r., które uchyliło § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r., w czasie bowiem obowiązywania § 8 rozporządzenia organy administracyjne nie były władne do samodzielnej oceny, czy przepis ten nie narusza przepisów ustaw. Rozporządzenie MSWiA z dnia 28 grudnia 2006r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, którym uchylono § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r., nie zawiera żadnych przepisów o charakterze przejściowym, tym samym skutkiem uchylenia § 8 jest utrata prawa do równoważnika i niemożność nabycia tego prawa przez emerytów policyjnych. Uchylenie § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r. mogło być spowodowane dostrzeżeniem braku ustawowej podstawy do przyznawania emerytom i rencistom policyjnym prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego, stąd też i brak przepisów przejściowych.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie skarżącej jako uprawnionej do renty rodzinnej po zmarłym policjancie przysługiwał równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, określony w art. 91 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji, a przyznany na podstawie decyzji nr [...] 2003r nr [...] do 31 grudnia 2005r., albowiem z dniem 1 stycznia 2006r. przestał obowiązywać powoływany § 8.
Prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego jest przyznawane na podstawie decyzji administracyjnej w postępowaniu, które wszczynane jest wyłącznie na wniosek zainteresowanej osoby. Ustalenie uprawnień do otrzymania równoważnika jego wysokości dokonuje się na podstawie oświadczenia majątkowego, zmiana statusu prawnego osoby uprawnionej do równoważnika z funkcjonariusza na emeryta policyjnego uzasadniała złożenie nowego wniosku o przyznanie tego świadczenia.
Jak wcześniej Sąd wskazał, powołane przepisy ustaw nie przyznają emerytom policyjnym ani uprawnionym do renty, lub renty rodzinnej po policjancie prawa do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Gdyby bowiem z przepisów ustawowych można było wywieść posiadanie takiego prawa przez emeryta policyjnego, to fakt uchylenia § 8 rozporządzenia MSWiA nie miałby istotnego znaczenia. Nie można bowiem poprzez zmianę przepisów wykonawczych pozbawić danej osoby prawa, które wynika z ustawy.
W analizowanym stanie prawnym mamy jednak sytuację odmienną, przepisy ustawowe nie przyznały emerytom policyjnym prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego, natomiast w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy o Policji, z dnia 28 czerwca 2002r.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając z przekroczeniem delegacji ustawowej, przyznał takie uprawnienie emerytom policyjnym w § 8 rozporządzenia, a następnie rozporządzeniem z dnia 6 kwietnia 2005r. uchylił § 8. Tym samym wskazane przez organ II instancji przepisy ustawowe tj. art. 92 ust. l ustawy o Policji, art. 29 ust. l ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji ... nie mogą stanowić podstawy prawnej przyznania równoważnika pieniężnego emerytowanemu funkcjonariuszowi, albowiem takiej podstawy nie zawierają.
Stąd też w rozpoznawanej sprawie zasadniczym problemem, który wymagał rozstrzygnięcia i rozważenia było ustalenie czy emerytom i rencistom policyjnym przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu remontu zajmowanego lokalu mieszkalnego. Kwestię tę co do zasady organ II instancji ustalił prawidłowo.
Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisu art. 162 § 1 pkt 1 Kpa nie mogły odnieść zamierzonego skutku , albowiem organy działały w oparciu o przepis art.163 Kpa i w pełni oraz prawidłowo uzasadniły motywy jego zastosowania, wskazując na § 6 rozporządzenia MSWiA wyżej powołanego jako przepis szczególny uzasadniający wydanie decyzji o cofnięciu przyznanych uprawnień.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło