III SA/Kr 2/20

WyrokWSA w Krakowie2020-03-10

Skład orzekający: Hanna Knysiak-Sudyka, Renata Czeluśniak, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia statutu sołectwa, podjęta bez przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami, narusza prawo w stopniu powodującym jej nieważność?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia statutu jednostki pomocniczej (sołectwa) musi być poprzedzona konsultacjami z mieszkańcami, zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Brak takich konsultacji, a w szczególności brak uchwały rady gminy określającej zasady i tryb ich przeprowadzania (art. 5a ust. 2 u.s.g.), stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały.
Stan faktyczny
Rada Gminy Lipnica Wielka podjęła uchwałę nr V/23/2003 w sprawie uchwalenia statutów dla sołectw, w tym Statutu Sołectwa Skoczyki. Prokurator Okręgowy w Nowym Sączu wniósł skargę na tę uchwałę w zakresie Statutu Sołectwa Skoczyki, zarzucając istotne naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym poprzez brak przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami oraz brak uchwały określającej zasady tych konsultacji. Organ administracji wniósł o umorzenie postępowania, wskazując na podjęcie nowych statutów i uchylenie starej uchwały.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność załącznika nr 3 do uchwały Rady Gminy Lipnica Wielka z dnia 6 marca 2003 r. nr V/23/2003, tj. Statutu Sołectwa Skoczyki.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Janusz Kasprzycki Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Nowym Sączu na uchwałę Rady Gminy Lipnica Wielka z dnia 6 marca 2003 r. nr V/23/2003 w sprawie uchwalenia Statutów dla Sołectw w Gminie Lipnica Wielka w odniesieniu do Statutu Sołectwa Skoczyki stanowiącego załącznik nr 3 do uchwały stwierdza nieważność załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały Rada Gminy Lipnica Wielka podjęła uchwałę nr V/23/2003 z dnia 6 marca 2003 r. w sprawie uchwalenia Statutów dla Sołectw w Gminie Lipnica Wielka. Uchwała ta została podjęta na podstawie 35 art. i 40 ust 2 pkt. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 141 poz. 1591 i z 2002 r. Dz. U. Nr 23 poz. 220, Nr 62 poz. 558, Nr 113 poz. 984, Nr 214 poz. 1806). Rada Gminy w Lipnicy Wielkiej uchwaliła, co następuje: § 1 Statuty Sołectw w gminie Lipnica Wielka stanowią załączniki do niniejszej uchwały. Statut Sołectwa Murowanica - Załącznik Nr 1 Statut Sołectwa Centrum - Załącznik Nr 2 Statut Sołectwa Skoczyki - Załącznik Nr 3 Statut Sołectwa Przywarówka - Załącznik Nr 4 Statut Sołectwa Kiczory - Załącznik Nr 5. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą uchwałę wniósł Prokurator Okręgowy w Nowym Sączu w zakresie Statutu Sołectwa Skoczyki, stanowiącego załącznik numer 3 do uchwały. Skargę wniesiono na podstawie art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 53 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302). Skarżący zaskarżonej uchwale zarzucił istotne naruszenie art. 35 ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. 2018 roku, poz. 994) poprzez niepoddanie projektu statutu sołectwa Skoczyki społecznym konsultacjom z mieszkańcami tego sołectwa w sposób, który powinien zostać uprzednio określony w uchwale rady gminy regulującej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami podjętej na podstawie art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Na podstawie art 147 § 1 p.p.s.a. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości w odniesieniu do Statutu Sołectwa Skoczyki, stanowiącego Załącznik numer 3 do uchwały. Skarżący wskazał, że w dniu 6 marca 2003 roku Rada Gminy Lipnica Wielka działając na podstawie art. 35 i art. 40 ust. 2 pkt 1 podjęła uchwałę numer V/23/2003 w sprawie uchwalenia statutów sołectw Gminy Lipnica Wielka, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 6 sierpnia 2003 roku pod numerem 216, poz. 2624. Jako Załącznik numer 3 do wskazanej uchwały przyjęto Statut Sołectwa Skoczyki. W ocenie skarżącego zaskarżona uchwała zapadła z istotnym naruszeniem art. 35 ust. 1 i art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym i jako taka powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego w całości. Skarżący zarzucił, iż Rada Gminy Lipnica Wielka podejmując zaskarżoną uchwałę nie poddała projektów przyjętych nią statutów konsultacjom z mieszkańcami przeprowadzonym w trybie, który powinna określić w uchwale podjętej na podstawie art. 5a ust. 2 u.s.g. w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały. Co więcej, z przekazanej dokumentacji wynika, iż Rada Gminy Lipnica Wielka w ogóle nie podjęła wymaganej normą art. 5a ust. 2 u.s.g. uchwały ustalającej zasady przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami. Skarżący wskazał, iż w odpowiedzi na pismo Prokuratora z dnia 11 maja 2018 roku, w którym Prokurator wnosił o udzielenie informacji na temat, czy projekty statutów jednostek pomocniczych Gminy Lipnica Wielka stanowiące załączniki do uchwały nr V/23/2003 Rady Gminy Lipnica Wielka były poddane konsultacjom z mieszkańcami, a jeśli tak, to w jakim trybie, Rada Gminy odpowiedziała Prokuratorowi, iż w zasobach archiwalnych Gminy Lipnica Wielka brak jest dokumentacji z przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami w sprawie projektów statutów sołectw, jak również uchwały Rady Gminy w tym zakresie. Natomiast Wydział Prawny i Nadzoru Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie na wcześniejsze zapytanie Prokuratora odpowiedział pismem z dnia 8 listopada 2018 roku, znak WN.II.021.53.2018, iż po przeprowadzonej kwerendzie archiwalnej nie otrzymał żadnej uchwały Rady Gminy Lipnica Wielka w przedmiocie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami w sprawie przyjęcia statutów jednostek pomocniczych gminy. Tymczasem projekt statutu nie tylko należy podać do publicznej wiadomości, ale konieczne jest przekazanie wyjaśnień mieszkańcom terenu, których statut ma dotyczyć oraz stworzenie realnych możliwości sformułowania przez te osoby uwag lub propozycji, a także - rozważenie tych propozycji czy zastrzeżeń. Takich rozważań organ stanowiący nie przeprowadził. Co jednak najistotniejsze w niniejszej sprawie, Rada Gminy Lipnica Wielka nie podjęła wymaganej art. 5a u.s.g. uchwały określającej tryb przeprowadzania konsultacji, co przemawia jednoznacznie za uznaniem, iż zaskarżona uchwała narusza art. 35 ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym. Skoro wymogiem ustawowym w zakresie trybu uchwalania statutu jednostki pomocniczej jest przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami, to już z tej regulacji wynika też obowiązek rady gminy posiadania szczegółowej dokumentacji wykazującej legalność jej działań, i to dokumentacji, z której treści wynikać powinno prowadzenie konsultacji w sposób sformalizowany, określony w wydanej uprzednio na podstawie art. 5a u.s.g. uchwale dotyczącej zasad ich przeprowadzania. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Rada Gminy Lipnica Wielka podejmując zaskarżoną uchwałę nie wskazała regulacji ustalającej zasady przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami. Skarżący stwierdził, że zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Rady Gminy Lipnica Wielka podjęta została z istotnym naruszeniem prawa, powodującym jej nieważność, tj. z istotnym naruszeniem przepisów regulujących procedurę jej podejmowania. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Lipnica Wielka wniósł o umorzenie postępowania i rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Organ wskazał, że w wyniku rzeczonej skargi Prokuratora Okręgowego w Nowym Sączu, po przeanalizowaniu zarzutów skarżącego dotyczących procedury uchwalenia w 2003 roku statutów dla sołectw w Gminie Lipnica Wielka w odniesieniu do Statutu Sołectwa Skoczyki, stanowiącego Załącznik nr 3 do uchwały oraz akt sprawy, przystąpiono w Gminie Lipnica Wielka do prac mających na celu podjęcie uchwały w przedmiocie uchwalenia nowych statutów sołectw. W dniu 29 marca 2019 r. Rada Gminy Lipnica Wielka podjęła uchwałę Nr VI/33/2019 w sprawie określenia zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Lipnica Wielka. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego w dniu 11 kwietnia 2019 r. pod numerem 2884. Na jej podstawie w dniach 26 kwietnia 2019 r. do 6 maja 2019 r. zostały przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami w sprawie ogłoszonych projektów statutów sołectw w Gminie Lipnica Wielka. W dniu 14 maja 2019 r. Rada Gminy Lipnica Wielka podjęła uchwałę Nr VIII/44/2019 w sprawie uchwalenia statutów sołectw w Gminie Lipnica Wielka, w tym dla Sołectwa Skoczyki. Uchwała Rady Gminy z dnia 14 maja 2019 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego w dniu 16 maja 2019 r. pod numerem 3971. Jednocześnie uchylona została uchwała Rady Gminy Lipnica Wielka z dnia 6 marca 2003 r. numer V/23/2003 w sprawie uchwalenia statutów dla sołectw w Gminie Lipnica Wielka. W ocenie organu z tej przyczyny postępowanie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 20 listopada 2018 na uchwałę Rady Gminy Lipnica Wielka z dnia 06 marca 2003 r. numer V/23/2003 w sprawie uchwalenia statutów dla sołectw w Gminie Lipnica Wielka w odniesieniu do Statutu Sołectwa Skoczyki, stanowiącego Załącznik nr 3 do uchwały stało się bezprzedmiotowe, dlatego organ wniósł o umorzenie postępowania na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Rady Gminy Lipnica Wielka nr V/23/2003 z dnia 6 marca 2003 roku w sprawie uchwalenia Statutów dla sołectw w Gminie Lipnica w zakresie Statutu Sołectwa Skoczyki, stanowiącego załącznik numer 3 do uchwały. Skarga została wniesiona na podstawie art. 8 § 1, art. 50 § 1, art. 53 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z powyższymi przepisami kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie z brzmieniem art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Prokurator nie jest ograniczony żadnym terminem przy wnoszeniu skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Do grupy takich aktów należy natomiast zaskarżona w rozpoznawanej sprawie uchwała. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne są między innymi właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa. Stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd następuje tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. W literaturze przyjmuje się, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego takiego aktu powinno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego ustrojowoprawny, materialnoprawny lub procesowoprawny charakter. Akt organu jednostki samorządu terytorialnego jest natomiast zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz z ustawami. W niniejszej sprawie istotne naruszenie prawa występuje, o czym będzie mowa niżej. Skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej uchwały na wstępie przytoczyć należy treść przepisu art. 35 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym: 1. Organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. 2. Statut może przewidywać powołanie jednostki niższego rzędu w ramach jednostki pomocniczej. 3. Statut jednostki pomocniczej określa w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej; 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej; 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji; 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Podstawy nieważności aktu organu gminy określa art. 91 ust. 1 u.s.g., według którego uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przepisy art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżniają zatem dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny oraz ustalonym orzecznictwem sądów administracyjnych do istotnych naruszeń prawa należy zaliczyć naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały – co (o czym będzie mowa niżej) miało miejsce w niniejszej sprawie. Należy wskazać, iż przepis art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 506) stanowi, że "jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy", natomiast art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przewiduje, że "organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami". Przepisy te nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że zaskarżona uchwała dotycząca statutu jednostki pomocniczej powinna była zostać podjęta dopiero po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami tej jednostki pomocniczej, której samorząd pomocniczy miał być uregulowany statutem. Dla spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, konieczne jest zatem uprzednie przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami tego sołectwa, któremu statut ma być nadany (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2012 r., II SA/Gd 458/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., III SA/Kr 66/13 i wyrok NSA z dnia 3 września 2013 r., II OSK 652/13). Wymóg przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami jednostki pomocniczej winien być rozumiany jako rzeczywiste omówienie z mieszkańcami proponowanych regulacji i umożliwienie mieszkańcom wyrażenia o nich opinii. Artykuł 5a ust. 1 u.s.g. stanowi, że w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy. Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy (art. 5a ust. 2 u.s.g.). Ustawodawca w art. 5a ust. 1 u.s.g. przewiduje zatem dwa rodzaje konsultacji: obligatoryjne oraz fakultatywne, przy czym konsultacje obligatoryjne przeprowadzane są na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 5a ust. 2 u.s.g. ustalenie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji następuje w drodze uchwały rady gminy. Rada gminy jest zobowiązana do określenia w sposób kompletny i wyczerpujący zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z jej mieszkańcami. Ustawa nie narzuca ani formy, ani trybu przeprowadzenia konsultacji, pozostawiając przedmiotowe kwestie w gestii rady gminy. Konsultacje adresowane są do mieszkańców gminy. Uczestnikami procesu konsultacji społecznych przeprowadzanych na podstawie art. 5a ust. 1 i 2 u.s.g. są zawsze dwa podmioty. Pierwszym jest organ konsultujący (decydent) uprawniony do rozstrzygania o sposobie wykonywania zadań publicznych. Jego rolą jest rozstrzygnięcie sprawy, która była przedmiotem konsultacji, a także zorganizowanie konsultacji społecznych pod względem prawnym oraz technicznym. Podmiotem konsultującym są organy gminy, gdyż tylko one posiadają kompetencję do rozstrzygania o sprawach publicznych ważnych dla lokalnej wspólnoty samorządowej. Drugim uczestnikiem konsultacji społecznych jest zbiorowy podmiot konsultowany, czyli mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego przeprowadzającej konsultacje (zob. Dolnicki Bogdan (red.), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, wyd. II, WKP 2018). Jednym z przepisów, w którym ustawa o samorządzie gminnym wprowadza wymóg przeprowadzenia obligatoryjnych konsultacji społecznych, jest art. 35 ust. 1 u.s.g. Uchwała dotycząca nadania statutu jednostki pomocniczej (sołectwa) powinna zostać podjęta dopiero po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami tej jednostki pomocniczej, której samorząd pomocniczy ma być uregulowany statutem. Inaczej mówiąc, dla spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, konieczne jest zatem uprzednie przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami tego sołectwa, któremu statut ma być nadany (por.m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 września 2018 r., III SA/Kr 288/18, lex nr 2451150 i powołane tam: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2012 r., II SA/Gd 458/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., III SA/Kr 66/13 i wyrok NSA z dnia 3 września 2013 r., II OSK 652/13). Konsultacje przeprowadza się jednak zgodnie z postanowieniami uchwały rady gminy ustalającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji. Wymagane jest bowiem przepisami prawa najpierw podjęcie uchwały w przedmiocie konsultacji z mieszkańcami, a dopiero, następnie, faktyczne przeprowadzenie takich konsultacji (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2019 r., III SA/Kr 1322/18, lex nr 2625329). O legalności działania organu rozstrzyga to, czy konsultacje poprzedzające określenie organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej odrębnym statutem przeprowadzone zostały na podstawie regulacji zawartych w uchwale określającej zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, stosownie do art. 5a ust. 2 u.s.g. W niniejszej sprawie Rada Gminy Lipnica Wielka w piśmie z dnia 22 maja 2018 r. wskazała, iż w zasobach archiwalnych Gminy Lipnica Wielka brak dokumentacji z przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami w sprawie projektów statutów sołectw jak również Uchwały Rady Gminy w tym zakresie. W ocenie Sądu należy przyjąć, że uchwalony w dniu 6 marca 2003 r. przez Radę Gminy Lipnica Wielka Statut Sołectwa Skoczyki nie został poddany społecznej konsultacji z mieszkańcami tego sołectwa, gdyż należy raz jeszcze podkreślić, iż sposób dokonywania konsultacji powinien być określony w uchwale rady gminy poprzedzającej czynność konsultacji. Wymóg przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami jednostki pomocniczej winien być rozumiany jako rzeczywiste omówienie z mieszkańcami proponowanych regulacji i umożliwienie mieszkańcom wyrażenia o nich opinii. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że w przypadku Statutu Sołectwa Skoczyki nie został spełniony wymóg przewidziany w art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wynik konsultacji w sprawie statutu nie jest wprawdzie wiążący dla rady gminy, ale ich brak należy ocenić jako istotne naruszenie prawa, które powinno skutkować stwierdzeniem nieważności uchwał rady gminy podjętych w sprawie określenia statutów jednostek pomocniczych (por. E. Olejniczak-Szałowska, Konsultacje we wspólnocie samorządowej, Samorząd Terytorialny 1997, nr 1-2, str. 116-117; por. też: P. Chmielnicki (w:) Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym, Warszawa 2004, s. 257). Raz jeszcze należy podkreślić, że z treści art. 91 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem. W orzecznictwie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998/3/79, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2005 r., IV SA/Wa 821/05,LEX nr 192932). Należy stwierdzić, że zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Rady Gminy Lipnica Wielka wydana została z istotnym naruszeniem prawa, powodującym jej nieważność, tj. z naruszeniem przepisów regulujących procedurę jej podejmowania. W tej sytuacji przedwczesne byłoby rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi, odnoszących się do treści zaskarżonej uchwały. Wskazane wyżej naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały powoduje bowiem jej nieważność w całości, bez względu na treść zaskarżonej uchwały. Wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym Sąd powinien umorzyć postępowanie, ponieważ Rada Gminy Lipnica Wielka podjęła uchwałę Nr VIII/44/2019 w sprawie uchwalenia statutów Sołectw w Gminie Lipnica Wielka w tym dla Sołectwa Skoczyki, i jednocześnie uchylona została uchwała Rady Gminy Lipnica Wielka z dnia 06 marca 2003r. numer V/23/2003 w sprawie uchwalenia statutów dla sołectw w Gminie Lipnica Wielka – nie jest zasadny. W tej sprawie nie zachodzi żadna przesłanka umorzenia postępowania sądowego, ponieważ postępowanie sądowe nie stało się bezprzedmiotowe. Fakt uchylenia zaskarżonej uchwały po dacie wniesienia skargi nie pozbawia możliwości oceny merytorycznej zaskarżonej uchwały. Utrata mocy obowiązującej uchwały na skutek kolejnej uchwały organu stanowiącego powoduje jedynie wyeliminowanie części jej przepisów ze skutkiem od daty uchylenia (ze skutkiem ex nunc). Natomiast stwierdzenie nieważności konkretnego przepisu uchwały wywołuje skutki od chwili jego podjęcia (ze skutkiem ex tunc). W tej ostatniej sytuacji dany przepis uchwały należy traktować tak, jakby nigdy nie został podjęty (uchwalony). Ma to swoje znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiego przepisu. Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 14 września 1994 r. sygn. akt W 5/94, opub. w OTK 1994, cz. II, poz. 44 przyjął, że zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że uchylenie lub zmiana zaskarżonej uchwały przed wydaniem wyroku nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania wniesionej na nią skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza prawo i na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło