III SA/Kr 484/18
WyrokWSA w Krakowie2018-08-07
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Maria Zawadzka, Bożenna Blitek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa częściowego umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz rozłożenia na raty zaległości alimentacyjnych, przy uwzględnieniu sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, jest zgodna z prawem, gdy dłużnik nie wykazał istnienia szczególnie wyjątkowych okoliczności uzasadniających takie umorzenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły częściowego umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz rozłożenia na raty zaległości alimentacyjnych. Umorzenie takie ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania przez dłużnika szczególnie wyjątkowych okoliczności, wykraczających poza ogólne trudności materialne, które nie zostały w sprawie udowodnione. Sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie była na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać skorzystanie z tej instytucji, a sam skarżący nie wykazał braku możliwości zarobkowania.Stan faktyczny
Skarżący R. P. złożył wniosek o częściowe umorzenie oraz rozłożenie na raty zaległości alimentacyjnych, w tym umorzenie odsetek i rozłożenie sumy głównej na 40 rat. Wskazał na brak dochodów i utrzymywanie się z pomocy rodziny, opiekując się trójką własnych dzieci i uczestnicząc w wychowaniu córki z pierwszego małżeństwa. Organ I instancji odmówił, wskazując na niewystarczające wpłaty i dysproporcje między zgłaszaną trudną sytuacją a wydatkami (np. wyjazdy zagraniczne). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając sytuację skarżącego za niewystarczająco wyjątkową i podkreślając interes społeczny. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie matki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowo umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego skargę oddala
Decyzją z dnia 12 marca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2017.489) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257), po rozpatrzeniu odwołania R. P. (dalej skarżący) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta z dnia [...] 2018 r. nr [...] odmawiającą skarżącemu częściowego umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej otrzymanych przez osobę uprawnioną A. P. oraz rozłożenia na raty zaległości alimentacyjnych.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Pismem z dnia 2 września 2017 r. skarżący wniósł o częściowe umorzenie oraz rozłożenie na raty zaległości alimentacyjnych. W szczególności umorzenie odsetek od zaległości alimentacyjnych oraz rozłożenie na raty całości sumy głównej zaległości alimentacyjnych. We wniosku wskazał, że zamieszkuje w domu rodzinnym wraz z matką, ojcem, żoną i trójką dzieci, nie osiąga żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziny, sprawuje opiekę nad trójką własnych dzieci w wieku od 7-10 lat oraz uczestniczy w wychowaniu córki z pierwszego małżeństwa A. w wieku 17 lat. Skarżący wskazał, że dzięki pomocy rodziny jest w stanie spłacać ciążące na nim zaległości alimentacyjne ale wtedy, gdy zostaną one rozłożone na 40 rat, a odsetki umorzone.
Decyzją z dnia [...] 2018 r. Burmistrz Miasta odmówił skarżącemu częściowego umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej otrzymanych przez osobę uprawnioną – A. oraz rozłożenia na raty zaległości alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji organ powołał stosowne przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz wskazał, że zobowiązanie skarżącego na dzień sporządzania decyzji wynosiło z tytułu Funduszu Alimentacyjnego 5.320,72 zł w tym odsetki ustawowe 2.344,39 zł, a z tytułu zaliczki alimentacyjnej kwotę 4.284,00 zł. Natomiast z zestawienia wyegzekwowanych należności wynika, że na poczet zadłużenia skarżący łącznie wpłacił 1.169,55 zł. W odniesieniu do sytuacji dochodowej skarżącego organ wskazał na dysproporcje pomiędzy zgłaszaną przez skarżącego trudną sytuacją, a wydatkami rodziny takimi jak zagraniczne wyjazdy na urlop czy rezygnacja z zatrudnienia.
W odwołaniu skarżący zarzucił brak należytego uzasadnienia oraz odniesienia się do jego wniosku dowodowego o przesłuchanie matki, jak również niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego.
Decyzją z dnia 12 marca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że organ I instancji rozważał możliwość zastosowania ulg w spłacie zadłużenia alimentacyjnego art. 30 ust 1 jako organ właściwy dłużnika oraz art. 30 ust 2 jako organ właściwy wierzyciela. W odniesieniu do możliwości umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie przepisu art. 30 ust 1 organ I instancji wskazał, że wysokość i częstotliwość wpłat dokonywanych przez skarżącego nie umożliwiają wnioskowanego umorzenia, którego podstawą jest skuteczna egzekucja alimentów. Stanowska tego co do zasady skarżący nie kwestionował.
Organ I instancji nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku dłużnika alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kolegium podkreśliło, że decyzja organu I instancji była decyzją uznaniową i podejmując to rozstrzygnięcie organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, właściwie ocenił stan faktyczny i analizując sytuację materialną i życiową skarżącego wystarczająco uzasadnił swoje stanowisko.
Zdaniem Kolegium, sytuacja życiowa w szczególności materialna i rodzinna skarżącego nie może być uznana za sytuację wyjątkową, a zatem nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności. Nadto Kolegium podkreśliło, że umorzenie należności w przedmiotowej sprawie prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dzieci dłużnika na wszystkich podatników, a zatem sprzeciwia się temu interes społeczny. Po wyważeniu interesu dłużnika alimentacyjnego w sprawie oraz interesu społecznego należy przyznać pierwszeństwo temu drugiemu, gdyż brak jest w sprawie szczególnie uzasadnionych przypadków związanych z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika, które wskazywałyby na konieczność umorzenia należności.
Jednocześnie Kolegium wskazało, że sytuacja materialna skarżącego nie jest szczególna. Jest On człowiekiem zdrowym, w młodym wieku umożliwiającym podjęcie kolejnego zatrudnienia. Z dołączonego do akt sprawy pisma wynika, że uchylono decyzję Starosty Powiatu orzekającą o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej i jako osoba zarejestrowana jako bezrobotna może podjąć zatrudnienie więc sytuacja dochodowa dłużnika w każdej chwili ulec korzystnej zmianie, a nie pogorszeniu.
Kolegium wskazało również na obowiązek alimentacyjny, który ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców. Wynika to z faktu, iż alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy też edukację. Nie jest zatem uzasadnionym, aby pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników, tym bardziej, że celem zabezpieczenia społecznego jest zapewnienie bytu dzieciom rodziców, którzy nie są w stanie samodzielnie regulować należności na ich rzecz. Nie jest to pomoc bezzwrotna, a ustanowiona w interesie uprawnionych do pobierania świadczeń alimentacyjnych, dlatego uzasadnionym jest, że organ będzie oczekiwał uregulowania wypłaconych uprawnionym zaliczek od zobowiązanego z tytułu alimentów.
W ocenie Kolegium organ I instancji zasadnie uznał, iż sytuacja dochodowa skarżącego nie należy do sytuacji wyjątkowych, posiadając nową rodzinę, nie pracując i pozostając częściowo na utrzymaniu swoich rodziców może wyjeżdżać za granicę na wakacje z rodziną. Sam skarżący opisując kontakty z córka wskazuje na wyjazdy, kilkudniowe wycieczki z córką do Wiednia, Budapesztu, Bratysławy. Z wyjaśnień skarżącego wynika także, że bezpośrednio do rąk małoletniego dziecka przekazuje w miarę możliwości kwoty pieniężne na potrzeby dziecka, nie jest zatem nie jest tak by nie dysponował żadnymi środkami materialnymi. Z jego oświadczeń wynika, że przekazywane kwoty są zależne od chwilowej sytuacji materialnej. Z akt sprawy wynika także, iż dłużnik alimentacyjny nie korzysta z pomocy społecznej a zatem w inny sposób pozyskuje środki na utrzymanie siebie i swojej rodziny.
Tym samym trudno uznać, że może on skorzystać z przywileju umorzenia kwot alimentacyjnych płaconych zamiast przez skarżącego z budżetu państwa. Ponadto za prawidłowe Kolegium uznało twierdzenie, iż skarżący nie jest niezdolny do pracy w ogóle, zatem w przyszłości będzie miał możliwość spłacenia zadłużenia.
Odnosząc się do zarzutu nieprzesłuchania matki skarżącego, Kolegium wskazało, że zgłoszony wniosek może nie zostać uwzględniony jeśli zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wystarczająco potwierdza zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu braku uzasadnienie co do odmowy rozłożenia zaległości alimentacyjnych na raty Kolegium wskazało, że orzekając o odmowie umorzenia z powodów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji negatywnie rozpatrzył również wniosek o rozłożenie na raty zadłużenia w proponowany przez skarżącego sposób. Dodatkowo Kolegium podkreśliło, że skarżący jest niekonsekwentny w przedstawianiu swojej sytuacji materialnej gdyż z jednej strony kwestionuje brak rozłożenia na raty zaległości, z drugiej zaś strony utrzymuje iż nie ma żadnych dochodów. Tym samym de facto kwestionuje możliwość spłaty ewentualnych rat.
Mając na uwadze wyjątkowość zastosowania instytucji zwolnienia dłużnika z obowiązku zwrotu należności alimentacyjnych, możliwość podjęcia przez skarżącego zatrudnienia oraz brak wykazania szczególnej wyjątkowej sytuacji zdrowotnej czy rodzinnej dłużnik alimentacyjnego rozstrzygnięcia organu I instancji nie można uznać za dowolne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postepowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7, w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka , przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszelkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302), zwanej dalej "P.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2017.489), dalej jako "ustawa", zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Przy czym niesporne między stronami było, że nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki przewidziane w art. 30 ust. 1 ustawy.
Nie ulega wątpliwości, że decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego. Zatem organ ma możliwość, a nie obowiązek umorzenia przedmiotowych należności. Wybór sposobu załatwienia wniosku strony o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zależy od woli organu, nawet, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. Rozstrzyganie w ramach uznania administracyjnego wymaga od organu poczynienia ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), który to materiał dowodowy powinien być zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ orzekający w granicach uznania powinien również podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, by załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) poprzez wydanie decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Obowiązkiem organu administracji jest więc wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podjętego rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 1406/17).
Dodatkowo wskazać należy, na co słusznie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2429/16, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy i jako takie, zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi, powinny być interpretowane w sposób ścisły a nie rozszerzający. W związku z tym umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby takie szczególne okoliczności miały miejsce. (...) Za wyjątkową nie może być bowiem uznana sytuacja, będąca efektem działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 września 2010r., sygn. akt II SA/Sz 411/10, a także nadal aktualne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2009r., sygn. akt IV SA/Po 570/08, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 1166/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 23 stycznia 2007r., sygn. akt II SA/Bd 786/06 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2008r., sygn. akt I OSK 544/07 – opublikowane w centralnej Bazie Orzeczeń Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu działanie organów w niniejszej sprawie zakończone zostało wydaniem decyzji, która jest zgodna z prawem. Organy w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy i poddały go prawidłowej ocenie, nie naruszając granic uznania administracyjnego. Jak powyżej wskazano umorzenie należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego obowiązku alimentacyjnego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone są "w zastępstwie" osoby zobowiązanej, która ze względu na aktualnie trudną sytuację życiową nie jest w stanie podołać ciążącemu na niej obowiązkowi alimentacyjnemu. Już w preambule do ustawy zaznaczono, że dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny, a wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do Pomocy państwa w opisanym zakresie zmierza więc przede wszystkim do ochrony dóbr osób uprawnionych do alimentacji tak aby, poprzez brak środków z tytułu alimentów, nie pozostały pozbawione podstawowego zabezpieczenia materialnego. Pomoc ta nie jest nakierowana na zwolnienie osoby zobowiązanej z obowiązku alimentacyjnego wobec osób uprawnionych, który to obowiązek wynika z przepisów prawa. Zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, które wynikają z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. I OSK 1549/14).
Podkreślić również należy, że z istoty omawianego unormowania wynika, że podmiotem aktywnym w ramach postępowania dowodowego prowadzonego w trakcie tego postępowania administracyjnego jest strona występująca z żądaniem kierowanym do organu administracji, ponieważ to wnioskodawca obowiązany jest wykazać występowanie sytuacji wyczerpujących przesłanki umorzenia ciążących na nim należności. Dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest przy tym nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący nie wykazał istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem, choćby częściowym, ciążącego na nim zobowiązania.
Skarżący domagał się umorzenie odsetek od zaległości alimentacyjnych oraz rozłożenie na raty całości sumy głównej zaległości alimentacyjnych. W swoim wniosku do organu wskazał, że zamieszkuje w domu rodzinnym wraz z matką, ojcem, żona i trójką dzieci, nie osiąga żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziny, sprawuje opiekę nad trójką własnych dzieci w wieku od 7-10 lat oraz uczestniczy w wychowaniu córki z pierwszego małżeństwa w wieku 17 lat. Nadto skarżący wskazał, że dzięki pomocy rodziny jest w stanie spłacać ciążące na nim zaległości alimentacyjne, ale wtedy, gdy zostaną one rozłożone na 40 rat, a odsetki umorzone. Natomiast skarżący nie wskazał żadnych innych szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie chociażby odsetek od zaległości głównej i rozłożenia zaległości na raty.
Podkreślić należy, że z treści art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. A to oznacza, że co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów.
Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Nawet bardzo trudna sytuacja materialna czy zdrowotna nie uzasadnia sama z siebie umorzenia należności. Zawsze bowiem podstawą do przejęcia (czasowego) przez Państwo obowiązku alimentacyjnego rodzica jest bezskuteczność egzekucji należnych alimentów, spowodowana z reguły bardzo trudną sytuacją materialną, rodzinną zobowiązanego. Dotyczy to zatem ex definitione osób w bardzo trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Dla zwolnienia się z tego obowiązku dłużnik winien wskazać na okoliczności szczególne, wykraczające poza przyczyny przejęcia obowiązku alimentacyjnego przez Państwo (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. I OSK 1100/17, wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. II SA/Łd 1030/16).
Skarżący w trakcie postępowania administracyjnego nie pracował i tylko przez krótki okres czasu był zarejestrowany jako bezrobotny. W toku postępowania, co prawda w pismach podnosił, że nie stan zdrowia nie pozwala mu podjąć pracy, jednak na tą okoliczność nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że względy zdrowotne uniemożliwiają mu zarobkowanie. Wskazał jedynie na konieczność sprawowania opieki nad dziećmi (w wieku 7 i 10 lat), które musi odwozić do szkoły i na dodatkowe zajęcia pozaszkolne.
Zdaniem Sądu okoliczności te nie przesądzają jednak o braku możliwości zarobkowania. Wielu rodziców pracuje i radzi sobie ze sprawowaniem opieki nad swoimi małoletnimi dziećmi. Tym bardziej, że skarżący jest osobą zdrową, w wieku produkcyjnym (46 lat), zamieszkując u rodziców nie ponosi kosztów utrzymania domu, posiada wyuczony zawód – technik mechanik, który daje mu duże szanse znalezienia pracy. Trudno znaleźć zatem obiektywne przesłanki wyłączające skarżącego z możliwości znalezienia zatrudnienia. Zresztą skarżący jak sam oświadczył w piśmie z dnia 1 czerwca 2018 r. skierowanym do tut. Sądu, że zarejestrował działalność gospodarczą od dnia 7 maja 2018 r., wskazując, że "chybione są rozważania organu I instancji o braku możliwości zarobkowych skarżącego".
Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu jednoznacznie wskazują, że organ prawidłowo odmówił skarżącemu częściowego umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej otrzymywanych przez jego córkę A. oraz rozłożenia na raty zaległości alimentacyjnych.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno i czytelnie wynika, jakimi względami organ kierował się w swym rozstrzygnięciu. Organ wziął pod uwagę okoliczności wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz argumentację skarżącego co do jego sytuacji materialnej. Wynika z niej, że skarżący z jednaj strony wskazywał, że nie pracuje i jest na utrzymaniu swojej rodziny (rodziców i żony), a z drugiej strony wskazał, że córce robi stosunkowo drogie prezenty, wyjeżdża z nią do za granicę, a więc dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na spłatę należności alimentacyjnych.
Skoro jednak w trakcie postępowania skarżący konsekwentnie twierdził, że nie ma dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziny, to organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie ma obiektywnych możliwości spłaty zaległości alimentacyjnych nawet wówczas, gdyby organ przychylił się do prośby skarżącego i rozłożył mu tą należność na raty.
Podkreślić należy, że sam fakt, że skarżący od maja 2018 r., zarejestrował działalności gospodarczą i w związku z tym będzie osiągał dochody nie ma znaczenia dla rozpoznania niemniejszej sprawy, ponieważ sąd kontroluje legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, kiedy to skarżący nie pracował. Okoliczność ta może mieć co najwyżej znaczenie w przypadku złożenia przez skarżącego nowego wniosku do organu o umorzenie zaległości alimentacyjnych lub rozłożenie ich na raty, kiedy to skarżący zadeklaruje jakie z tytułu prowadzonej działalności osiąga dochody.
Sąd uznał za niezasadny także zarzut skarżącego dotyczący nieprzesłuchania jego matki. Skarżący bowiem nie wskazał na jaką konkretną okoliczność jego matka miałaby zostać przesłuchana, a jak powyżej wskazano sam skarżący nie wykazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Podsumowując, wskazać nalży, że skarżący nie wykazał, że jest niezdolny do pracy i tym samym zarobkowania mogącego umożliwić zarówno utrzymanie siebie, swojej rodziny, jak i spłatę wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło