III SA/Kr 522/14
WyrokWSA w Krakowie2014-07-03
Skład orzekający: Dorota Dąbek, Maria Zawadzka, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli nie podjęła zatrudnienia po ustaniu poprzedniego stosunku pracy, a niepełnosprawność członka rodziny powstała w tym okresie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wymagając faktycznej rezygnacji z zatrudnienia w momencie powstania niepełnosprawności u podopiecznego. Sąd podkreślił, że status osoby bezrobotnej nie wyklucza możliwości uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a kluczowe jest ustalenie, czy konieczność sprawowania opieki była przyczyną rezygnacji z zatrudnienia. Organy nie zweryfikowały tej okoliczności w sposób należyty.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania K. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad żoną, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy uznały, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ jego ostatni stosunek pracy ustał przed powstaniem niepełnosprawności żony, a on sam był zarejestrowany jako bezrobotny. Skarżący argumentował, że sprawuje stałą opiekę i nie może podjąć zatrudnienia z tego powodu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skarg K. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2014 r. nr [ ] z dnia 23 stycznia 2014 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji.
Prezydent Miasta w dniu [...] 2013 r. wydał decyzje:
1) znak: [...] oraz
2) znak: [...].
Tymi decyzjami organ I instancji odmówił K. S. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad żoną M. S. na okresy zasiłkowe 2012/2103 i 2013/2014. Jako podstawę prawną tych rozstrzygnięć Prezydent wskazał art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. poz. 3), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959) oraz art. 104 kpa.
Organ I instancji ustalił, że M. S. legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji wydanym do 30 listopada 2013 r., co jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Dlatego, zdaniem Prezydenta, po stronie osoby wymagającej opieki spełniony został warunek legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz dochód rodziny osoby, nad którą sprawowana jest opieka, wyniósł w 2012 r. 14.391,06 zł. a w przeliczeniu na osobę 399,75 zł. Tym samym spełniony został warunek kryterium dochodowego przewidzianego w art. 16a ust. 2, które wynosi 623 zł. Następnie organ I instancji wskazał, że K. S. ostatnio był zatrudniony w okresie od 17 grudnia 1997 r. do 31 maja 1998 r., a stosunek pracy ustał w wyniku wygaśnięcia umowy o pracę. K. S. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy od 6 czerwca 1998 r. do 14 listopada 1998 r., zaś od 15 listopada 1998 r. do 1 października 2003 r. przebywał w domu i nie pracował. Prezydent zaznaczył, że K. S. oświadczył, że sprawuje opiekę nad żoną od dnia powstania choroby w 2003 roku. Organ I instancji wyjaśnił różnice pomiędzy przesłankami przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego i podkreślił, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie, która faktycznie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Prezydenta nie nastąpiła faktyczna rezygnacja K. S. z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad M. S., ponieważ jej znaczny stopień niepełnosprawności został ustalony od dnia 27 czerwca 2011 r., a więc w okresie, gdy K. S. był nieaktywny zawodowo.
Od powyższych decyzji organu l instancji K. S. złożył odwołania, zarzucając naruszenie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną interpretację oraz przyjęcie, że zapis o rezygnacji z zatrudnienia oznacza rozwiązanie stosunku pracy w momencie wystąpienia choroby u osoby wymagającej opieki. Ponadto odwołujący się zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez dopuszczenie tworzenia fikcji prawnej polegającej na zarejestrowaniu się w urzędzie pracy jako bezrobotny, podczas gdy oczywistym jest, iż pracy tej nie może podjąć. Zdaniem odwołującego się organ I instancji naruszył też przepisy prawa procesowego, ponieważ nie działał na podstawie przepisów prawa, nieprawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy oraz pominął dowód z zeznań strony. Odwołujący się podkreślił, że jego żona wymaga stałej całodziennej opieki, a więc nawet gdyby otrzymał propozycję pracy, to nie mógłby jej podjąć, bo nie ma innej osoby, która mogłaby opiekować się żoną. K. S. powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych, z których wynika, że istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, lecz rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zdaniem odwołującego się sprawowanie opieki powinno być wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca z pracy była zdolna do pracy. Odwołujący się zaznaczył, że jest osobą zdolną do pracy i gdyby nie sytuacja rodzinna, na pewno byłby zatrudniony. Natomiast ze względu na konieczność sprawowania opieki nad żoną nie może zatrudnienia podjąć, a nie stać go na opłacenie pomocy zawodowego opiekuna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło odwołania K. S. i w dniu 23 stycznia 2014 r. wydało decyzje:
1) znak: [...] oraz
2) znak: [...].
Decyzjami tymi utrzymało w mocy opisane wyżej rozstrzygnięcia organu I instancji. Jako podstawę prawną swoich decyzji Kolegium podało art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 5, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456) w związku z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.).
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że uzyskany łączny dochód rodziny K. S. i M. S. w roku 2012 w przeliczeniu na osobę wyniósł 399,75 zł miesięcznie i nie przekraczał kryterium dochodowego uprawniającego do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kolegium przywołało ustalenia organu I instancji, z których wynikało, że M. S. posiada orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] z dnia 29 listopada 2011 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji do 30 listopada 2013 r. oraz orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 18 listopada 2013 r. orzekające o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 30 listopada 2014 r., zaś według informacji zamieszczonej w orzeczeniu Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała w dniu 27 czerwca 2011 r. Kolegium zwróciło uwagę, że ostatnie zatrudnienie odwołującego się ustało 31 maja 1998 r. w wyniku wygaśnięcia umowy o pracę, a następnie odwołujący się był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy od 6 czerwca 1998 r. do 14 listopada 1998 r., zaś opiekę nad żoną odwołujący się sprawuje od chwili powstania jej choroby w 2003 r. i od tego czasu odwołujący się nie podejmował zatrudnienia. Ponadto ze względu na niepodejmowanie zatrudnienia z powodu opieki nad żoną odwołującemu się zostało przyznane decyzją z dnia [...] 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 września 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. po uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Krakowie z dnia 29 maja 2013 r.
Kolegium powołało się na nowelizację ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. i uznało, że odwołujący się nie spełniał przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium przytoczyło wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 498/13 i stwierdziło, że skoro odwołujący się nie był zatrudniony po 31 maja 1998 r., a jego żona uzyskała orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji w dniu 29 listopada 2011 r., to K. S. nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki. Ponadto Kolegium wskazało, że istnieją jeszcze inne osoby, które również są zobowiązane do alimentacji M. S. (jej dorosły syn B. S.), dla których nie istnieją przeszkody o charakterze obiektywnym, które powodują niemożność sprawowania opieki.
K. S. zaskarżył do WSA w Krakowie obie wyżej opisane decyzje SKO. Zarzucił im naruszenie:
1) art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną interpretację oraz przyjęcie, że zapis o "rezygnacji z zatrudnienia" oznacza rozwiązanie stosunku pracy w momencie wystąpienia choroby u osoby wymagającej opieki;
2) przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez dopuszczenie tworzenia fikcji prawnej polegającej na zarejestrowaniu się w urzędzie pracy jako bezrobotny poszukujący pracy, podczas gdy oczywistym jest, iż pracy tej skarżący nie może podjąć;
3) przepisów prawa procesowego, w szczególności w zakresie obowiązku działania na podstawie przepisów prawa, obowiązku prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz pominięcia dowodu z zeznań strony.
W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "b") oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wyżej wskazanych zasad prowadzi do uznania, że skargi K. S. zasługują na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone decyzje jak i poprzedzające je decyzje organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), dalej u.ś.r., regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ten wprowadzony został do ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548).
Jak wynika z art. 16a u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wymienia negatywne przesłanki do przyznania tego zasiłku. Z art. 16a ust. 2 ustawy wynika z kolei, że świadczenie to przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.
Niesporne w sprawie jest, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Niesporne są również okoliczności dotyczące stanu zdrowia żony skarżącego, która posiada orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] z dnia 29 listopada 2011 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji do 30 listopada 2013 r. oraz orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 18 listopada 2013 r. orzekające o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 30 listopada 2014 r. Stosownie zaś do informacji zamieszczonej w orzeczeniu Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała w dniu 27 czerwca 2011 r. W toku postępowania administracyjnego nie była też kwestionowana okoliczność, że skarżący po raz ostatni był zatrudniony w okresie od 17 grudnia 1997 r. do 31 maja 1998 r., zaś w okresie od 1 września 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. skarżący uprawniony był do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną.
Natomiast sporną okolicznością w sprawie jest spełnienie przez skarżącego przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów skarżący, ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia, nie pozostawał w zatrudnieniu i nie wykonywał innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a u.ś.r., nie spełnia więc przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie. Wniosek powyższy nie został jednak, zdaniem Sądu, oparty na wszechstronnym i należytym rozważeniu okoliczności faktycznych sprawy w powiązaniu z wynikającą z art. 16a u.ś.r. regulacją. Zdaniem Sądu, fakt rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną, oraz spełnienie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2013 r. mają jednak istotne znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 16 a u.ś.r., a organy dokonały wadliwej wykładni obowiązujących przepisów. Organy nie ustaliły bowiem, czy to właśnie konieczność opieki nad żoną zmusiła skarżącego do rezygnacji z zatrudnienia w okresie poprzedzającym uzyskanie prawa doświadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczności te, istotne dla prawidłowego zastosowania art. 16a u.ś.r., nie zostały zweryfikowane i ocenione przez organ, a mogą one stanowić decydujące elementy stanu faktycznego sprawy, poprzez stwierdzenie istnienia związku rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego z koniecznością sprawowania opieki nad żoną, bądź braku tego związku.
Podkreślenia wymaga, że w znowelizowanej u.ś.r nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis art. 16a ust. 8 u.ś.r. zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym zasiłek ten nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Analogiczną treść zawiera też art. 17 ust. 5 u.ś.r. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 u.ś.r.).
Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "j" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.), definiując pojęcie bezrobotnego, wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 u.ś.r., który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca nie wykluczył nim osób bezrobotnych (z prawem do zasiłku lub bez tego prawa). Jednocześnie wskazał np., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1758/07 trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w tym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inna natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego. Uwagi powyższe zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16a u.ś.r., bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013 r. II SA/Łd 1026/13, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 965/13). Nadto, jak słusznie zauważył WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących – bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia przez takie osoby pracy po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodujące w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna". W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2013 r. skarżącemu przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną M. S., na okres od dnia 1 września 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r.
Wobec istnienia w sprawie okoliczności mogących wskazywać na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej tylko po to, aby sprawować opiekę nad żoną, a w konsekwencji by pobierać świadczenie pielęgnacyjne, rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie tych okoliczności, czego organy nie uczyniły, naruszając w ten sposób przepisy art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Dopiero ocena tych okoliczności w powiązaniu z całokształtem okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16a u.ś.r. W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Naruszenia tych norm postępowania doprowadziły w niniejszej sprawie do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a u.ś.r. Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy i zbadać, czy w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Zaznaczyć trzeba też, że skarżący jest niewątpliwie osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec żony. Skoro zaś w toku kontrolowanego postępowania jednoznacznie ustalono, że skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad swoją żoną, to dla kwestii przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego bez znaczenia pozostaje fakt, czy opiekę nad M. S. może też sprawować jej syn.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło