III SA/Kr 584/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 marca 2013 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego skargę oddala. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia 11 marca 2013 r., Państwowy Inspektor Sanitarny, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 148 oraz art. 149 § 3 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy postanowienie nr [....] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [....] 2012 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadły w następujących okolicznościach. Decyzją nr [....] z dnia [....] 2011 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. K. (dalej: skarżącego) choroby zawodowej. Organ stwierdził, że rozpoznana u skarżącego choroba nie figuruje w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.), który pod poz. 17 ("nowotwory złośliwe, powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznane za rakotwórcze u ludzi") wylicza 9 jednostek chorobowych, pośród których brakuje nowotworu migdałka podniebiennego. Pismem z dnia 18 września 2012 r., sprecyzowanym pismami z dnia 15 października i 15 listopada 2012 r., skarżący zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją. Skarżący oparł swoje żądanie na tym, iż bez własnej winy nie brał udziału w przebiegu postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej, a dokumentacja medyczna dowodzi, że rak migdałka podniebiennego, na który cierpi, jest chorobą zawodową, wywołaną wyłącznie w wyniku wykonywania pracy w stałym narażeniu na czynniki rakotwórcze. W ocenie skarżącego oznacza to, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne (nowe dowody), które powinny być wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Jednocześnie skarżący zauważył, że w decyzji z dnia [....] 2011 r. organ ustalił, że do czynności dezynfekcyjnych roślin w szklarni, w której pracował skarżący, używano formaliny (wodnego roztworu formaldehydu), która może być rakotwórcza dla ludzi. Postanowieniem z dnia [...] 2012 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny odmówił wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzając, że skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania po upływie terminu, określonego w art. 148 k.p.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący podniósł, że o wyłącznym wpływie formaliny i innych środków ochrony roślin (które oddziaływały na skarżącego podczas jego pracy) na powstanie u skarżącego choroby nowotworowej dowiedział się on w końcu sierpnia 2012 r., zaś wniosek o wznowienie postępowania złożył w dniu 18 września 2012 r. To zaś w ocenie skarżącego oznacza, że wniosek został złożony w otwartym terminie, wynikającym z art. 148 k.p.a. Skarżący przypomniał, że podstaw do wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego upatruje w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 marca 2013 r., Państwowy Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy ww. postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [....] 2012 r. Organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było uzasadnione. Przypomniał, że art. 148 k.p.a. zakreśla miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Organ zwrócił uwagę, że gdy strona żąda wznowienia postępowania z uwagi na to, że bez własnej winy nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu, powyższy termin biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (w niniejszej sprawie, termin ten rozpoczął bieg w maju 2012 r.). W uzasadnieniu decyzji wskazano ponadto, że skarżący nie udowodnił, że dopiero "w końcu miesiąca sierpnia br." dowiedział się, że formalina i inne środki ochrony roślin są bardzo toksyczne, powodują zaburzenia, uszkodzenia komórek u człowieka i prowadzą do powstania raka. Nie wskazał bowiem ścisłej daty, w której powziął tę wiedzę, ani źródeł jej uzyskania. W ocenie organu, dopiero sprecyzowanie zarówno daty, jak i treści okoliczności, o której skarżący miał się "niedawno dowiedzieć", pozwala organowi na ustalenie, czy podanie o wznowienie postępowania odniesie oczekiwany przez stronę skutek. Na marginesie organ zauważył, że w chwili doręczenia skarżącemu ostatecznej decyzji w sprawie (z dnia [...] 2011 r.), dowiedział się on, że ocena narażenia zawodowego dokonana przez organ pierwszej instancji potwierdziła jego pracę w kontakcie z formaliną, a więc skarżący był świadomy tej okoliczności już wtedy. Pismem z dnia 11 kwietnia 2013 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz o wznowienie postępowania w celu stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że o okolicznościach stanowiących podstawę wniosku o wznowienie postępowania dowiedział się po 25 sierpnia 2012 r. Skarżący zauważył, że choć znał treść decyzji z dnia [....] 2012 r., to jednak nie wiedział wówczas, że formalina i inne środki ochrony roślin, które stosował w pracy zawodowej były wyłączną przyczyną powstania u niego choroby nowotworowej. W odpowiedzi na skargę, Państwowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia nie wykazała, by naruszało ono prawo w sposób uzasadniający jego uchylenie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wznowienie postępowania administracyjnego, którego domagał się skarżący, jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest fakt, że w przeciwieństwie do postępowania odwoławczego i zażaleniowego, wznowienie postępowania może mieć miejsce tylko w ściśle określonych w ustawie przypadkach, wskazanych w art. 145 – 145b k.p.a. Podkreślić zatem należy, że podana we wniosku o wznowienie podstawa wznowienia wiążąco wyznacza granice tego nadzwyczajnego postępowania i organ prowadzący postępowanie dla ustalenia istnienia podstaw wznowienia nie może wyjść poza te granice (zob. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 267/10, LEX nr 1071234). W toku kontrolowanego postępowania skarżący powoływał się przede wszystkim na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przytoczony przepis wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej; oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji, przy czym nie były znane organowi, który wydal decyzję (zob. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 768/11, LEX nr 1252179). Z uwagi na powyższe, niedopuszczalnym jest wznowienie postępowania w sytuacji gdy strona przywołuje jako podstawę podania okoliczności nie istniejące jeszcze bądź istniejące już w dacie wydania decyzji ostatecznej i znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne (por. wyrok WSA z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 1200/09, LEX nr 577031). Już tylko na marginesie należy zauważyć, że okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., musi być to okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że – po uwzględnieniu tej nowej okoliczności – w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (zob. wyrok WSA z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 74/11, LEX nr 853003). Tymczasem zarówno w dacie wydania decyzji kończącej pierwotne postępowanie, jak i w chwili obecnej nowotwór ślinianki podniebiennej nie znajduje się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.). Sąd przypomina, że dla uznania choroby za chorobę zawodową nie wystarczy wykonywanie pracy w warunkach narażenia na szkodliwe czynniki, jeśli zdiagnozowana choroba nie wyczerpuje opisu choroby, wymienionej w powyższym wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1151/11, LEX nr 1151820). Organ wydający zaskarżone postanowienie trafnie wskazał, że w myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Nie ulega wątpliwości, że to na skarżącym ciążył obowiązek udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jego podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 833/11, LEX nr 1295816). Z uwagi na powyższe, w przypadku złożenia przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 k.p.a., organ administracji jest zobligowany odmówić wznowienia postępowania, albowiem wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, jako godzące w zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (zob. wyrok WSA z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 198/12, LEX nr 1348657). Sąd podziela ocenę organu, iż skarżący w nie wykazał jednoznacznego terminu, w jakim miał dowiedzieć się o tym, że formalina i inne środki ochrony roślin, które stosował w pracy zawodowej były wyłączną przyczyną powstania u niego choroby nowotworowej. Skarżący stwierdził, że o tym fakcie dowiedział się "pod koniec miesiąca sierpnia" 2012 r., a w skardze do sądu administracyjnego sprecyzował, iż "było to na pewno po 25 sierpnia 2012 r.". Tych twierdzeń nie poparł jednak żadnymi dowodami, które mogłyby zostać poddane weryfikacji przez organ administracji. Skarżący nie wskazał nawet, z jakiego źródła powziął wiedzę w tym zakresie, w szczególności czy dysponuje jakimkolwiek orzeczeniem lekarskim stwierdzającym, że choroba na którą cierpi została spowodowana wyłącznie czynnikami występującymi w miejscu pracy. Zatem skarżący usiłował dowieść dotrzymania terminu jedynie swoimi gołosłownymi twierdzeniami, niepopartymi żadnymi innymi dowodami. W świetle przytoczonego wyżej rozumienia art. 148 § 1 k.p.a. starania takie są niewystarczające. Sąd stwierdza zatem, że organy obu instancji prawidłowo uznały, iż skarżący w żaden sposób nie wykazał, że wniosek o wznowienie postępowania złożył w terminie wynikającym z tego przepisu. Dodatkowo podkreślić należy, że skarżący wnosząc o wznowienie postępowania administracyjnego podniósł, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [....] 2011r., co stanowi podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin jednego miesiąca na złożenie podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Pomiędzy skarżącym, a organem wydającym zaskarżone postanowienie nie było sporu co do tego, że skarżący dowiedział się o decyzji z dnia [....] 2011 r. w maju 2011 r., a zatem ponad rok przed dniem, w którym skarżący złożył podanie o wznowienie postępowania. To zaś oznacza, że Państwowy Inspektor Sanitarny trafnie ustalił, że wniosek o wznowienie postępowania z tej przyczyny został złożony również po terminie i nie może odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącego. Zatem zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Organy obu instancji prawidłowo odmówiły wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia [....] 2011 r., gdyż wniosek skarżącego w tym przedmiocie został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Wobec powyższego skargę oddalono na zasadzie art. 151 p.p.s.a.