III SA/Kr 592/11
WyrokWSA w Krakowie2012-01-26
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Bożenna Blitek, Tadeusz Wołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia, pomimo braku udostępnienia przez organ formularza oświadczenia i niejasności co do winy strony w uchybieniu terminu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu. Sąd wskazał, że strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, ponieważ organ nie wykazał, że udostępnił jej wymagany formularz oświadczenia, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie. Ponadto, sąd podkreślił, że organy nie ustaliły należycie, czy czynność dla której termin był określony, została jednocześnie dopełniona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o płatność dla gospodarstwa niskotowarowego. Strona skarżąca nie złożyła oświadczenia w wymaganym terminie, argumentując, że oczekiwała na formularz od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a także podnosząc inne okoliczności mające świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Organy administracji dwukrotnie odmówiły przywrócenia terminu, uznając, że strona nie uprawdopodobniła braku winy i nie dopełniła wymaganych czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienia organów obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi M. Z. w niniejszej sprawie było postanowienie Nr [...] Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 marca 2011 r., którym utrzymano w całości postanowienie Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we WGN oraz w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Powyższe postanowienie poprzedzone było następującymi okolicznościami:
Decyzją Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2005 r. przyznano M. Z. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 5.179,24 zł, w tym środki unijne 4.142,84 zł i środki krajowe 1.036,40 zł, przy czym zastrzeżono, że m.in. – "Zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich- warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. W ciągu 7 dni po w.w. terminie należy złożyć Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Wymaganym załącznikiem do tego oświadczenia będzie dokument potwierdzający zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia".
Decyzją Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r. wstrzymano M. Z. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przyznaną decyzją Nr [...] z uwagi na brak oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć. Decyzja ta została doręczona M. Z. w dniu 9 marca 2009 r.
W dniu 12 marca 2009 r. M. Z. m.in. złożyła – co zostało stwierdzone w "notatce służbowej" z tej daty - wniosek o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia podając, że "nie złożyła oświadczenia, gdyż oczekiwała na przysłanie wniosku o zrealizowaniu płatności niskotowarowych" i wniosła "o uwzględnienie oświadczenia podanego we wniosku obszarowym". M. Z. dołączyła akt notarialny i umowy zakupu maszyn.
Jednocześnie M. Z. złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] 2009 r. Nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5. W wyniku tego odwołania decyzja ta została uchylona w całości decyzją Nr [...] z dnia [...] 2009 r. Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Postanowieniem z dnia [...] 2009 roku nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił M. Z. przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego uznając, że M. Z. nie złożyła stosownego oświadczenia.
W zażaleniu z dnia 22 kwietnia 2009 roku M. Z. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia wskazując przede wszystkim, że jej oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego spełnia wymogi ustawowe i powinno skutkować wypłatą przyznanej płatności w czwartym i piątym roku.
Postanowieniem z dnia [...] 2009 roku nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w całości zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z planem M. Z. zobowiązała się do zakupu maszyn rolniczych i zakupu lub dzierżawy gruntu. Termin do złożenia oświadczenia, o którym mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. minął w dniu 25 października 2008 r. "Strona złożyła oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia w dniu składania odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR – co prawda nie na przepisowym formularzu, jednakże w niniejszej sprawie kluczowym jest rozpatrzenie kwestii przywrócenia terminu". Zdaniem tego organu, M. Z. nie spełniła przesłanek art. 58 kpa.
Wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do sygn. akt I SA/Kr 1143/09 po rozpoznaniu skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia [...] 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonych postanowień doszło do "naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". W szczególności Sąd zauważył, że "sześciomiesięczny termin, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (a który później stanowi podstawę do ustalenia 7 - dniowego terminu dla złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia) liczy się od dnia wypłaty (tj. otrzymania przez beneficjenta) płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu. Oczywistym jest też, że ustalenie owego dnia wypłaty jest indywidualne dla każdej sprawy i stanowi niezbędny element stanu faktycznego w przedmiocie określenia terminowości złożenia rozważanego oświadczenia z pkt 2 ust. 1 § 8 rozporządzenia. W niniejszym przypadku zaś w aktach sprawy brak w ogóle dowodu wypłaty skarżącej płatności w trzecim roku realizacji planu." Sąd stwierdził także, że: "w opinii Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie wyjaśnił w sposób należy ani kwestii terminowego złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu ani problematyki braku winy w ewentualnym uchybieniu terminu M. Z. w złożeniu rozpatrywanego oświadczenia. W pierwszej kolejności zaznaczyć należyty, iż omawiany wniosek wnosi się zgodnie z art. 58 § 2 kpa w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Organ odwoławczy ustalił tylko, że wniosek ten skarżąca złożyła wraz z odwołaniem od decyzji o wstrzymaniu płatności. W ogóle zaś organ drugiej instancji (zresztą jak i pierwszej) nie odniósł się w tym zakresie do warunków z art. 58 § 2 wspomnianej ustawy." Nadto Sąd stwierdził, że: "nie mają racji organy, uznając, iż ich postępowanie w tym konkretnym przypadku w przedmiocie wypełnienia obowiązków informacyjnych strony co do zbliżającego się upływu terminu do złożenia spornego oświadczenia nie naruszało prawa." Sąd zaznaczył, że "organ znając najlepiej (z uwagi na bezpośredni kontakt) stopień wiedzy skarżącej odnośnie regulacji prawnych i wynikających z nich obowiązków, które ciążą na beneficjencie płatności, widział jednak potrzebę przypomnienia M. Z. o konieczności złożenia spornego oświadczenia i w związku z tym niejako z urzędu podjął w tym kierunku pewne działania. Zauważyć jednakże trzeba, że organ, chcąc poinformować skarżącą o zbliżającym się obowiązku złożenia rozważanego oświadczenia, skorzystał tylko z próby telefonicznego kontaktu w ciągu jednego dnia. Nie ponowił zatem tych prób w późniejszym okresie ani nie spróbował przesłać takiego przypomnienia np. listem. Wobec czego, zdaniem Sądu, skoro organ z własnej inicjatywy uznał, że koniecznym jest przypomnienie stronie o powinności złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego i jednocześnie nie podjął w tym zakresie odpowiadających należytej staranności kroków (którymi niewątpliwe byłaby próba pisemnego kontaktu ze skarżącą, a przynajmniej ponowna próba telefonicznego kontaktu w późniejszym okresie), to w chwili obecnej nie może on z faktu, iż nie miał prawnego obowiązku przypomnienia stronie o tym oświadczeniu, wywodzić w stosunku do niej z uwagi na jego nieterminowe złożenie negatywnych skutków prawnych. Takie postępowanie naruszałoby przede wszystkim zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów, wyrażoną w art. 8 kpa."
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem Nr [...] z dnia [...] 2011 roku odmówił M. Z. przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych w WGN oraz w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Na uzasadnienie podano, że trzecia rata płatności wpłynęła na rachunek M. Z. w dniu 28 kwietnia 2008 r., co oznacza, że termin do złożenia stosownego oświadczenia upływał z dniem 4 listopada 2008 r. Zdaniem organu I instancji, "bezspornym jest brak terminowego złożenia przez stronę oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć związanych z uzyskaniem 4 i 5 raty płatności WGN", gdyż oświadczenie takie M. Z. złożyła dopiero w dniu 12 marca 2009 r. i w dniu 3 listopada 2010 r. Nadto organ stwierdził, że "nie zostały spełnione wskazane w art. 58 i 59 kpa warunki umożliwiające przywrócenie terminu na złożenie przez stronę oświadczenia", gdyż "strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie w złożeniu wspomnianego oświadczenia nastąpiło bez jej winy oraz nie wniosła prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu".
Od powyższego postanowienia M. Z. złożyła zażalenie, w którym podniosła, że zrealizowała w pełni zobowiązanie WGN, gdyż do posiadanych 1,7 ha dokupiła 4,2 ha, a nadto zakupiła maszyny, na zakup których nie dostała dofinansowania. Wyjaśniła, że pismem z dnia 11 lipca 2007 r. powiadomiła Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o zakupie gruntów nr [...], [...] i [...], a następnie po wezwaniu jej do uzupełnienia dokumentacji na ustawowym formularzu, kierownik ten podpisał się pod decyzją, co jej zdaniem oznaczało przyjęcie przez niego wiadomości o zakupie gruntów. Podała, że kontrola przeprowadzona w jej gospodarstwie w dniu 6 czerwca 2007 r. potwierdziła zakup maszyn rolniczych takich jak ciągnik, glebogryzarka i podkaszarka. Jej pismo z 11 lipca 2007 r. zostało odnalezione w Biurze Agencji w dniu 3 stycznia 2011r. Nadto podała, że wielokrotnie pytała o formularze oświadczeń, których w Biurze Agencji długo nie było i zarówno w 2007 r. jak i w 2008 r. była informowana przez pracowników Agencji, że po nadejściu formularzy oświadczeń będą one wysyłane rolnikom. Dlatego czekała "na nadesłanie oświadczenia lub informacji, że takowe są dostępne". W dniu 3 stycznia 2011 r. próbowała ustalić w Biurze Agencji, kiedy formularze oświadczeń były dostępne dla rolników, ale nie uzyskała odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w całości zaskarżone postanowienie organu I instancji o odmowie przywrócenia terminu na złożenie oświadczenia. Organ uznał, że strona w niedostatecznym stopniu uprawdopodobniła brak swojej winy, gdyż "przepisy nie wymagają osobistego stawiennictwa Strony w siedzibie biura. skutecznie można dostarczyć oświadczenie za pośrednictwem poczty lub poprzez osobę trzecią". Podano, że pismo odwołującej się złożone w 2007 r. "dotyczyło wniosku strony o zmianę kwalifikacji zgłoszonych do płatności obszarów gruntów rolnych i nie można w żaden sposób potraktować go jako oświadczenia o zrealizowaniu celów w ramach realizacji programu niskotowarowego". Jako argument przemawiający za takim stanowiskiem organ wskazał przepis § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., z treści którego, zdaniem organu, wynika, że "cytowana regulacja jednoznacznie wskazuje na konieczność złożenia oświadczenia na formularzu udostępnionym przez Agencję, a nie w dowolnej formie pisemnej czy ustnej. Powyższy obowiązek jednoznacznie wynika z obowiązujących przepisów prawa i każde odstępstwo od w/w wymogów potraktować należałoby jako naruszenie prawa. Zatem podnoszona przez stronę okoliczność, iż składała oświadczenie jest bezpodstawna, ponieważ nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Oświadczenie złożone na wymaganym formularzu zostało złożone w Biurze Powiatowym dnia 03.11.2010 r.".
W skardze na powyższe postanowienie, złożonej do tut. Sądu, skarżąca M. Z. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu podkreślając, że "wprowadzenie w błąd, że oświadczenia będą przysyłane, brak oświadczeń w momencie zrealizowania zobowiązania, ogłoszona panująca susza, posiadanie informacji, że zakupiłam grunty i maszyny wyczerpują w pełni podstawę do wypłaty należnych dotacji w 4 i 5 roku, jak i przywrócenie terminu na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu celu w gospodarstwie niskotowarowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie i poprzedzające go postanowienie organu I instancji naruszają prawo.
Na wstępie rozważań należy zauważyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a.:
"Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Z treści przytoczonego przepisu, będącego przepisem bezwzględnie obowiązującym, wynika związanie organów administracyjnych oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu uchylającym decyzję czy postanowienie organu administracyjnego polegające na obowiązku organów do zastosowania się do oceny prawnej zawartej w wyroku bez względu na odmienne poglądy prawne organów administracyjnych czy sądów wyrażone w innych sprawach. Takie stanowisko sądu orzekającego w niniejszej sprawie znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 961/09 (opubl. LEX nr 746364): "Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej, zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach," czy w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 468/09 (opubl. LEX nr 744798): "Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji, sąd I instancji nie może pominąć kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte w poprzednim wyroku. Te kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i których strona nie kwestionowała poprzez zaskarżenie orzeczenia sądowego, ponownie oceniane być nie mogą."
Sąd zwraca uwagę na to, że przedmiotem postępowania jest sprawa rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przez M. Z. oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, które to oświadczenie – zgodnie z § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 286, poz. 3870 z późn. zm.) powinno być złożone w ciągu 7 dni od upływu 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności i jest warunkiem uzyskania płatności w czwartym i piątym roku - wraz z dokumentem potwierdzającym zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia. Kwestie przywrócenia terminu reguluje art. 58 kpa, który w § 1 i § 2 stanowi:
"Art. 58. § 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
§ 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin."
Mając na względzie powyższe ustalenia i rozważania Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracyjne ustaliły jedynie, że "trzecia rata płatności wpłynęła na rachunek M. Z. w dniu 28 kwietnia 2008 r., co oznacza, że termin do złożenia stosownego oświadczenia upływał z dniem 4 listopada 2008 r."
Sąd zauważa, że strona skarżąca pozostawała w przekonaniu, że powinna złożyć stosowne oświadczenie na formularzu, który to formularz miała udostępnić jej Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Biurze Powiatowym Agencji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że pomimo wyraźnego wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartego w wyroku z dnia 13 sierpnia 2010 r. do sygn. akt I SA/Kr 1143/09 o konieczności wykazania przez organ I instancji, czy organ ten zobowiązując się do podjęcia działań informacyjnych, mieszczących się w dyspozycji art. 9 kpa, w zakresie informacji o dostępności formularzy oświadczeń, dopełnił "wymogów należytej staranności tak, aby jego zachowanie nie miało charakteru pozornego" – organ ten w żaden sposób powyższego nie wykazał. Powoduje to przekonanie Sadu orzekającego, że brak jest winy M. Z. w nie złożeniu oświadczenia na przeznaczonym do tego celu formularzu.
Należy podkreślić, że organy obu instancji nie ustaliły, czy wniosek M. Z. był złożony w terminie określonym w art. 58 § 2 kpa, to znaczy, czy został złożony w terminie dni siedmiu od dnia ustania przyczyny uchybienia oraz czy jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu została dopełniona czynność, dla której termin był określony (czyli złożenie wymaganego oświadczenia).
Z akt administracyjnych wynika, że M. Z., mimo nie udostępnienia jej przez Agencję formularza oświadczenia, o uchybieniu obowiązkowi złożenia oświadczenia i jednocześnie o konsekwencjach, jakie w związku z tą sytuacją zostały wyciągnięte w stosunku do niej przez Agencję dowiedziała się z treści decyzji Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., którą wstrzymano M. Z. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego z uwagi na brak oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć. Decyzję tę M. Z. otrzymała w dniu 9 marca 2009 r., co wynika z dowodu doręczenia decyzji znajdującego się (w kserokopii) w aktach administracyjnych. To od tego dnia, zdaniem Sądu, należało obliczyć termin siedmiu dniu - z art. 58 § 2 kpa. Sąd zwraca uwagę, że data złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest między stronami bezsporna i jest nią dzień 12 marca 2009 r., a więc tym samym należy uznać, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ustawowym terminie dni siedmiu albowiem o braku złożenia oświadczenia mającego daleko idące konsekwencje powzięła wiadomość w dniu 9 marca 2009 r.
Sąd zwraca uwagę na to, że jak wynika z decyzji Nr [...] z dnia [...] 2009 r. Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (uchylającej decyzję z dnia [...] 2009 r. Nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5), M. Z., zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego zobowiązała się do: 1. zakupu maszyn rolniczych i 2. zakupu lub dzierżawy gruntu, co określono mianem "przedsięwzięcia". Przedmiotem oświadczenia, które M. Z. miała złożyć w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin 6 miesięcy od dnia wypłaty jej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu miała być informacja o zrealizowaniu tego przedsięwzięcia. Pomijając to, czy informacje złożone w innych sprawach w Powiatowym Biurze Agencji, a dotyczące zrealizowania tego przedsięwzięcia, powinny odnieść właściwy skutek w tej sprawie, Sąd zauważa, że z notatki służbowej sporządzonej w dniu 12 marca 2009 r. w siedzibie Agencji wynika, że oprócz wniosku M. Z. "o uwzględnienie oświadczenia podanego we wniosku obszarowym" skarżąca dołączyła akt notarialny i umowy zakupu maszyn, co – zdaniem Sądu – wyczerpuje ostatnią przesłankę art. 58 kpa - dopełnienia czynności, dla której termin był określony.
Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie, Sąd uznał, że organy administracji odmawiając skarżącej przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia naruszyły prawo, a w szczególności treść art. 58 § 1 i § 2 kpa albowiem skarżąca M. Z. złożyła prośbę o przywrócenie terminu uprawdopodobniając w stopniu wystarczającym, że uchybienie nastąpiło bez jej winy i prośbę tę wniosła w terminie dni siedmiu od ustania przyczyny uchybienia terminowi jednocześnie dopełniając czynności, dla której termin był określony. Stanowisko to organy administracji wezmą pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że należy w niniejszej sprawie całkowicie pominąć kwestię złożenia czy nie złożenia przedmiotowego oświadczenia na urzędowym formularzu udostępnionym przez Agencję, albowiem – co Sąd wyjaśnił już wyżej – organy obu instancji nie wykazały czy i w jaki sposób kiedykolwiek udostępniły skarżącej taki formularz.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie uchylając po raz drugi zaskarżone postanowienia skierował do organów administracyjnych sformułowane w sposób kategoryczny wnioski w przedmiocie dalszego załatwienia sprawy nie tylko z powodu znacznego upływu czasu od daty wstrzymania skarżącej płatności w 4 i 5 roku realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, ale przede wszystkim z powodu jednoznacznych poleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w wyroku z dnia 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1143/09, których organy administracyjne nie wykonały. Z poleceń tych wynika, że w niniejszej sprawie zarówno organy jak i Sąd przyjęły, że termin wynikający z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – jest terminem procesowym i strona może się bronić przed negatywnymi skutkami uchybienia takiego terminu wnosząc prośbę o jego przywrócenie. Stanowisko to znajdowało oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. jeszcze w wyroku z dnia 12 lipca 2011 roku, sygn. akt II GSK 744/10, dostępnym w internecie. Nie mniej jednak Sąd orzekający zwraca uwagę na to, że stanowisko sądownictwa administracyjnego w tym zakresie nie jest jednolite, a nawet, co należy podkreślić Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie przyjmuje w sposób coraz bardziej kategoryczny, że termin z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. jest terminem porządkowym. Takie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane jest w uzasadnieniach wyroków dostępnych w internecie (http://orzeczenia.nsa.gov.pl): z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 469/10; z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 596/10; z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II GSK 979/10; z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1067/10 czy z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1149/10: "analizowany termin, to termin szczególny, przewidziany w rozporządzeniu, który ze względu na skutki jakie wywołuje, charakterem najbardziej jest zbliżony do terminu porządkowego. Do istoty terminu porządkowego należy to, że nie powoduje on utraty prawa lub możności dokonania czynności przed właściwym organem."
Mając powyższe na względzie, a zwłaszcza treść przytoczonego wyżej art. 153 p.p.s.a powodującego, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1143/09, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy, co oznacza, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (według wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2059/09) – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w niniejszej sprawie uznał, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia organy obu instancji naruszyły art. 58 § 1 i § 2 kpa oraz art. 153 p.p.s.a. A zatem Sąd, na mocy powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1a) i c) p.p.s.a., orzekł - jak w pkt I wyroku.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania orzekając w tym przedmiocie – jak w pkt II wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło