III SA/Kr 832/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Bociąga NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 8 maja 2015 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 58 i 59 k.p.a. w związku z art. 123 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku S. N. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., nr [...] w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych - odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie prawnym i faktycznym: W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] 2014 r. Prezydent Miasta uznał dłużnika alimentacyjnego S. N. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zawiadomienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania zostało odebrane przez skarżącego osobiście pod adresem K ul. K w dniu 6 sierpnia 2014 r. Pomimo prawidłowego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania do dnia wydania decyzji dłużnik nie skorzystał z możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. W dniu 18 marca 2015 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W wniosku podał, że o wydaniu decyzji dowiedział się w 16 marca 2015 r., w Wydziale Spraw Społecznych. Podał również, że postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 4 kwietnia 2006 r. został ustanowiony kuratorem dla swojej matki A. R. wymagającej stałej opieki, dlatego przebywa i zamieszkuje w N. Dlatego 9 marca 2015 r. wymeldował się z mieszkania przy ul. K w K i złożył wniosek o wydanie nowego dowodu osobistego. Nie odebrał decyzji, ponieważ mieszka w N, gdzie opiekuje się matką. Nadto skarżący wskazał, że dochował tygodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania od decyzji. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżący dołączył postanowienie Sądu Rejonowego o ustanowieniu go kuratorem dla matki oraz kserokopię karty onkologicznej jego matki i wniosku o wydanie nowego dowodu osobistego. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył również wołanie od decyzji. Postanowieniem z dnia 8 maja 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa decyzja została skarżącemu prawidłowo doręczona, w sposób określony w art. 44 k.p.a. Kolegium wywiodło, że skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu co najmniej od kwietnia 2014 r., gdy wezwano go do zarejestrowania się jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy. W dniu 6 sierpnia 2014 r. odebrał osobiście zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 41 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, a w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Odnosząc się do prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, Kolegium wskazało, że skarżący w terminie 7-dni od dowiedzenia się o uchybieniu terminu złożył prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, dopełniając jednocześnie czynności, dla której termin był określony, czyli składając odwołanie, jednak nie wykazał, że uchybił terminowi bez swojej winy. Skarżący nie poinformował bowiem organu o zmianie adresu swego zamieszkania, mimo iż wiedział, że toczy się wobec niego postępowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie S. N. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na zaniechaniu wyjaśnienia okoliczności związanych z niedochowaniem przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania poprzez oparcie rozstrzygnięcia jedynie na fakcie udzielenia skarżącemu pouczenia o obciążających go obowiązkach bez jednoczesnego rozważenia okoliczności faktycznych (konieczność stałej opieki nad chorą matką, determinującą niemożność przebywania pod dotychczasowym adresem w K) usprawiedliwiających niedochowanie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonego orzeczenia z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej p.p.s.a.) tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozstrzyganej sprawy jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 maja 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. |Materialnoprawna podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego orzeczenia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks | |postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej "k.p.a." ). Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a| |gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. W myśl art. 41 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich | |przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. Obowiązek ten | |ciąży na stronie od daty dowiedzenia się o prowadzonym postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2005r., sygn. | |akt I OSK 43/05, publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl zaś art. 41 § 2 k.p.a., w razie zaniedbania obowiązku, doręczenie pisma pod| |dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Jednakże na organie ciąży, wynikający z art. 9 k.p.a., obowiązek pouczenia strony o powinności| |wynikającej z art. 41 § 1 k.p.a. | |Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zasadą jest doręczenie pisma organu| |do rąk adresata, będącego osobą fizyczną (art. 42 k.p.a.). Możliwe jest jednakże doręczenie zastępcze, stwarzające domniemanie | |doręczenia, o którym mowa w art. 44 k.p.a. Doręczenie zastępcze (zarówno na podstawie art. 43, jak i art. 44 k.p.a.) będzie jednak | |skuteczne wówczas, gdy zostanie dokonane pod prawidłowym adresem. | |W myśl art. 44 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy | |z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania | |pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku | |doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z | |informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, | |umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego | |pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W | |przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w| |terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem | |ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). | |Dla przyjęcia fikcji doręczenia na nieaktualny adres w przypadku niepoinformowania przez stronę organu o zmianie adresu w toku | |postępowania konieczne jest faktyczne doręczenie stronie pouczenia o skutkach zaniechania powiadomienia o zmianie adresu. Obowiązek | |powiadomienia organu administracji o zmianie adresu zamieszkania, powstaje jedynie w sytuacji gdy strona zostanie zawiadomiona o | |wszczęciu postępowania i dodatkowo pouczona o treści art. 41 § 1 i 2 k.p.a. | |Oceniając prawidłowość doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji rozstrzygnąć należy, czy doszło do prawidłowego | |doręczenia pierwszego pisma organu w postępowaniu. | |Wszczynając postępowanie z urzędu organ administracji publicznej zobowiązany jest ustalić adres do doręczeń oraz pouczyć stronę o | |obowiązku poinformowania o zmianie adresu i konsekwencjach prawnych wynikających z art. 41 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 | |września 2006 r. sygn. akt I OSK 1369/05, publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl). | |W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji doręczył skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2014 r. zawiadomienie o wszczęciu postepowania | |w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jednak nie pouczył go o obowiązku | |wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. i skutkach jego zaniedbania. Zatem organ błędne przyjął, że decyzja z dnia [...] 2014 r. wysłana na | |adres K ul. K (dwukrotnie awizowana) została prawidłowo doręczona. | |Odnosząc się do kwestii przywrócenia terminu wskazać należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu | |należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zasadniczą | |przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. | |Oceniając brak winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy.| |O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, | |eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. W orzecznictwie | |sądowym jednolicie przyjmuje się, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. | |O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z| |powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a zatem w sytuacji gdy strona w celu dochowania terminu zmuszona byłaby do podjęcia | |nadzwyczajnego wysiłku, przykładowo zagrażającego jej zdrowiu lub życiu albo narażającego ją na poważne straty (tak Naczelny Sąd | |Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2001 r., sygn. akt IV SA 279/00, postanowieniu z dnia 12 grudnia 2001 roku, sygn. | |akt II SA/Wr 1744/00, oraz postanowieniu z dnia 31 stycznia 2002 roku, sygn. akt I SA/Wr 2109/01, a także Wojewódzki Sąd | |Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 8 stycznia 2013 roku, sygn. akt II SA/Lu 1003/12, Baza Orzeczeń LEX nr 1270444; Wojewódzki | |Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 13 listopada 2012 roku, sygn. akt II SA/Op 331/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w | |Warszawie w wyroku z dnia 6 lipca 2012 roku, sygn. VI SA/Wa 449/12, wszystkie dostępne: http//orzeczenia.nsa.gov.pl) | |Jednak ponieważ w przedmiotowej sprawie skarżący nie został prawidłowo pouczony o obowiązku wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. i skutkach| |jego zaniedbania, co było wynikiem błędnego działania organu, to zasadnym jest uznanie, że skarżący nie ponosi winy w zakresie | |dochowania terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. | |Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu Kolegium weźmie pod uwagę powyższe stanowisko Sądu. | |Z tych wszystkich względów zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia | |2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. |