III SA/Kr 969/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Bożenna Blitek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. A. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił Firmie A R. A. kwotę długu celnego, podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu (typ-A00), w wysokości 35.718,00 zł z tytułu importu towaru zgłoszonego w dniu [...] 2011 r. do procedury celnej dopuszczenia do obrotu wg SAD OGL [..]. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony – adwokatowi D. W. w dniu 8 marca 2016 r. W dniu 23 lutego 2016 r. do Urzędu Celnego wpłynęło pismo adwokata M. G., do którego dołączono udzielone mu przez R. A. pełnomocnictwo do reprezentowania m.in. w sprawie [...]. Z treści pisma wynikało również, że pełnomocnictwo udzielone adwokatowi D. W. zostało wypowiedziane ze skutkiem natychmiastowym w dniu 23 lutego 2016 r. Pismem z dnia 10 marca 2016 r. adwokat D. W. zwrócił Naczelnikowi Urzędu Celnego m.in. decyzję z dnia [...] 2016 r. nr [...] z uwagi na to, że w dniu 23 lutego 2016 r. R. A. wypowiedział mu pełnomocnictwo. Pismem z dnia 23 marca 2016 r., nadanym na poczcie w tym samym dniu, R. A. wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu R. A. wyjaśnił, że w dniu 23 lutego 2016 r. wypowiedział pełnomocnictwo adwokatowi D. W. i swoimi sprawami zajmuje się teraz osobiście. R. A. wskazał, że w okresie od dnia 9 do 22 marca 2016 r. był niezdolny do pracy na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza psychiatrę. Natomiast decyzja organu I instancji została doręczona jego byłemu pełnomocnikowi w dniu 8 marca 2016 r., a więc w dniu, w którym objawy choroby nasiliły się u niego do tego stopnia, że musiał udać się do lekarza. R. A. stwierdził, że materia stanowiąca przedmiot postępowania przed organem I instancji jest na tyle skomplikowana, że osobiste zajmowanie się nią wymaga od niego pełnej sprawności umysłowej. Natomiast podczas przebywania na zwolnieniu odwołujący się przyjmował silne leki psychotropowe, co skutecznie uniemożliwiło mu podejmowanie jakichkolwiek czynności wymagających skupienia się. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 216, art. 217, art. 218, art. 219, art. 223 § 1 i § 2 i art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2015 r. poz. 858 z późn. zm.), Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez R. A. Organ wskazał, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona osobie umocowanej przed upływem 5 lat od dokonania zgłoszenia celnego. Osobą tą, działającą na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez R. A. w dniu 22 czerwca 2015 r. był adwokat D. W. Natomiast wypowiedzenie pełnomocnictwa adwokatowi D. W. przez R. A., odniosło skutek prawny w stosunku do organu celnego z chwilą zawiadomienia go o tym, a więc z dniem 23 lutego 2016 r., która w tym przypadku jest równocześnie datą wypowiedzenia pełnomocnictwa. Organ podkreślił przy tym, że wypowiedzenie pełnomocnictwa nastąpiło jednak już po podjęciu czynności doręczenia decyzji. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że późniejsze poinformowanie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie pozbawiło dokonanych czynności skuteczności, zaś poprawne zawiadomienie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa wywołuje skutek jedynie w odniesieniu do czynności procesowych podejmowanych od tego dnia, a pozostaje bez wpływu na skuteczność tego doręczenia. Odwołanie pełnomocnictwa w trakcie okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej nie może bowiem wpływać na prawidłowość dokonanego doręczenia, skoro korespondencja w chwili jej nadania została prawidłowo skierowana do umocowanego przez R. A. pełnomocnika, na wskazany przez niego adres. W takiej sytuacji na pełnomocniku spoczywał obowiązek poinformowania mocodawcy o podjętych przez siebie działaniach po odwołaniu pełnomocnictwa, w tym zwłaszcza o odebraniu skierowanej do niego przesyłki. Co w tym przypadku miało miejsce i zostało potwierdzone zarówno przez mocodawcę jak i osobę umocowaną. Wobec zatem faktu prawidłowego, skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że termin 14 dni na wniesienie odwołania od w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego upłynął w dniu 22 marca 2016 r. Oznacza to, że przesyłka pocztowa zawierająca odwołanie powinna była zostać nadana najpóźniej w dniu 22 marca 2016r. Natomiast nadanie jej w dniu 23 marca 2016 r. wskazuje jednoznacznie, że dokonano tego po upływie ustawowego terminu na wniesienie odwołania. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej R. A. wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 162 §1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania pomimo, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Skarżący podniósł, że w okresie od dnia 9 do 22 marca 2016 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie mógł w tym okresie wykonywać czynności służbowych, a sporządzenie odwołania od decyzji organu I instancji wymaga niezwykle wnikliwej analizy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w płaszczyźnie jego zgodności z prawem Sąd stwierdza, że wydane przez Dyrektora Izby Celnej rozstrzygnięcie – wbrew zarzutom skargi – nie narusza obowiązujących przepisów. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] 2016 r. nr [...]. Zgodnie z treścią art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., zwanej dalej O.p.): "Art. 223. § 1. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. § 2. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia: 1) decyzji stronie;" W przypadku gdy strona działa przez pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (145 § 2 O.p.). Wskazane powyżej przepisy znalazły zastosowanie w sprawie z uwagi na odesłanie zawarte w przepisie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2015 r. poz. 858 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez Dyrektora Izby Celnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu na podstawie przepisu art. 228 § 1 pkt 2 O.p. "Powyższe nie jest zależne od swobodnego uznania organu lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej" (por. II FSK 372/09, I SA/Łd 692/15 oraz B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2015, Wrocław 2015, str.1038). O zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment podjęcia postanowienia ziściły się przesłanki do jego wydania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Sednem sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest więc ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. To te właśnie determinanty są kluczowe z punktu widzenia zdiagnozowania stanu dochowania lub niedochowania 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej. (por. wyroki NSA: z dnia 6 czerwca 2003 r. sygn. akt SA/Bk 271/03, z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt II FSK 563/07, z dnia 7 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 9/09). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że R. A. udzielił w dniu 22 czerwca 2015 r. pełnomocnictwa adwokatowi D. W. do zastępstwa w sprawie przed Naczelnikiem Urzędu Celnego, dlatego decyzja z dnia [...] 2016 r. została wysłana w tym samym dniu na adres pełnomocnika D. W. W związku z niemożnością doręczenia decyzji, pismo zostało w dniu 22 lutego 2016 r. złożone na okres 14 dni w placówce pocztowej In Post S.A. Ostatecznie pismo zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego – adwokatowi D. W. w dniu 8 marca 2016 r. Z akt sprawy wynika ponadto, że w dniu 23 lutego 2016 r. w Urzędzie Celnym złożono informację o wypowiedzeniu przez R. A. pełnomocnictwa D. W. ze skutkiem natychmiastowym. Powołując się na tą okoliczność, przy piśmie z dnia 10 marca 2016 r. adwokat D. W. zwrócił Naczelnikowi Urzędu Celnego decyzję z dnia [...] 2016 r. podnosząc, że nie jest osobą upoważnioną do działania w przedmiotowej sprawie. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest więc to, czy skuteczne prawnie może być doręczenie skarżonej decyzji adwokatowi, który przestał być już pełnomocnikiem strony, w sytuacji, gdy o fakcie tym organ został zawiadomiony po wyekspediowaniu przesyłki zawierającej tą decyzję. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w orzeczeniu z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1231/13 "ustalenie, czy doręczenie powinno nastąpić na adres pełnomocnika, w tym to, czy pełnomocnik ten jest prawidłowo umocowany do działania za stronę musi nastąpić w dacie nadania pisma". Skoro więc na dzień 15 lutego 2016 r. adwokat D. W. był pełnomocnikiem skarżącego, organ I instancji nadając przesyłkę zawierającą jego decyzję miał podstawy do przyjęcia, że w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 145 § 2 O.p., wedle którego pisma doręcza się pełnomocnikowi, jeśli strona takowego ustanowiła. Co więcej, w wyroku z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 2586/10 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym "stan wiedzy organu o istnieniu pełnomocnictwa powinien zostać oceniony na dzień dokonania konkretnej czynności, w tym wypadku nadania przesyłki na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Nadanie przesyłki w sposób prawidłowy na wskazany adres wiąże się również z oceną skuteczności jej doręczenia". Natomiast zawiadomienie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa (w niniejszej sprawie w dniu 23 lutego 2016 r.) skutkuje tym, że od tego dnia organ obowiązany jest dokonywać czynność wobec strony osobiście lub wobec nowego pełnomocnika, o ile strona takiego ustanowiła. Sąd podziela również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym uwzględnienie okoliczności w postaci cofnięcia pełnomocnictwa w toku oceny skuteczności doręczenia (tj. poinformowania o takim cofnięciu po wysłaniu decyzji) prowadziłoby praktycznie do braku możliwości skutecznego doręczenia decyzji przez organ podatkowy. W takiej sytuacji skuteczne mogą okazać się bowiem celowe manipulacje przez stronę adresami do doręczeń dokonywane właśnie dla uniknięcia wywołującego skutki prawne doręczenia (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1614/10). Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo przyjął, że doręczenie decyzji nastąpiło zgodnie z przepisami prawa umocowanemu na dzień ekspedycji pisma pełnomocnikowi D. W. w dniu 8 marca 2016 r. Skoro bowiem dnia 15 lutego 2016 r. (data wysyłki decyzji) adwokat D. W. był pełnomocnikiem skarżącego, organ nadając przesyłkę zawierającą skarżoną decyzję, miał podstawy do zastosowania art. 145 § 2 O.p. Skoro zaś decyzja została doręczona w dniu 8 marca 2016 r., od tego dnia należało liczyć termin do złożenia odwołania. Termin ten upłynął więc dniu 22 marca 2016 r., a zatem odwołanie złożone w dniu 23 marca 2016 r. wniesiono po terminie. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.