I SA/Łd 1080/14

Dnia 4 marca 2015 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. W dniu 25 marca 2013 roku A. Z. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku ustalającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Do skargi załączony został formularz PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 9 maja 2013 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał A. Z. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.300 zł i oddalił wniosek zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu argumentował, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wnioskodawca zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu ponosząc z tego tytułu opłaty w wysokości ok. 850 zł miesięcznie, jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 3.500 m2 położonej w K. zabudowanej budynkiem usługowym, stanowiącej miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. W roku 2012 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący osiągnął dochód w wysokości 24.932 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w 2013 roku miesięczne obroty firmy w styczniu wyniosły 2.250 zł, w lutym 35.913 zł, zaś w marcu 22.086 zł. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (2.000 zł) oraz fakt, że w zawisłej przed tutejszym sądem ze skargi wnioskodawcy sprawie sygn. akt I SA/Łd1095/12 został ona na mocy postanowienia z dnia 8 kwietnia br. zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.600 zł stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, dlatego w celu zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie mu zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.300 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należało za nieuzasadniony. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach. Znacznej wartości majątek, który jest własnością skarżącego oraz wielkość obrotów prowadzonej przez niego działalności gospodarczej przeczy jego twierdzeniom o braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Skarżący w ramach prowadzonej działalności obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Powyższe wskazuje, że może on część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na częściowe pokrycie kosztów obecnego procesu. Wyrokiem z 26 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku ustalającą skarżącemu zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok W dniu 30 stycznia 2015 roku strona wystąpiła ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia. W skardze tej został ponowiony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wnioskodawca oświadczył, że wspólnie z zoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 1.700 zł brutto oraz prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza w której za 2014 roku uzyskał dochód rzędu 18.000 zł, co w przeliczeniu wynosi ok. 1.500 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że zamieszkuje w mieszkaniu będącym własnością żony, którego miesięczne koszty utrzymania zamykają się kwotą ok. 650 zł (czynsz i opłaty eksploatacyjne), on sam jest nadal właścicielem nieruchomości o powierzchni 3.500 m2 położonej w K. zabudowanej budynkiem usługowym, stanowiącej miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawca wskazał, że jego zona na zakup mieszkania zaciągnęła kredyt, który spłacają wspólnie a jego rata wynosi 800 zł miesięcznie, ponadto w marcu urodzi się im dziecko. Zarządzeniem z 12 lutego 2015 roku pełnomocnik skarżącego został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za rok 2013; udokumentowania wysokości dochodów żony wnioskodawcy, nadesłania odpisu z prowadzonej przez wnioskodawcę podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące październik, listopad i grudzień 2014 roku oraz styczeń br., nadesłania odpisów deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe, udokumentowanie wysokości ponoszonych świadczeń eksploatacyjnych oraz ponoszonych rat kredytowych, nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącego i jego żony za ostatnie 2 miesiące. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik wnioskodawca oświadczył, że skarżący nie posiada rachunków bankowych, zaś z żoną posiada rozdzielność majątkową i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Nadesłał odpis z księgi przychodów i rozchodów skarżącego za miesiące od października do grudnia 2014 roku z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął on w 2014 roku przychód w wysokości 348.692 zł poniósł koszty w wysokości 324.059 zł uzyskując dochód w wysokości 24.633 zł jego dochód za rok 2013 zgodnie z nadesłanym odpisem PIT za 2013 rok wyniósł 32.546 zł. W styczniu br. przychód z prowadzonej działalności wyniósł jedynie 275 zł, tak wiec w styczniu br była ona nierentowna. Wnioskodawca nie udokumentował dochodów żony, kosztów utrzymania gospodarstwa domowego ani wysokości spłacanych rat kredytowych, nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012 r.,poz. 270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Niniejszym wnioskiem skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego i dla siebie i rodziny. Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z 9 maja 2013 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 1.300 zł i oddalił wniosek w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych argumentując, że wnioskodawca nie może zostać uznany za trwale niezdolnego do poniesienia kosztów postępowania bowiem posiadany przez niego majątek oraz rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej wskazują, że jest wstanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowania ponad kwotę 1.300 zł wpisu od której został zwolniony. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego winno nastąpić w kontekście art. 165 p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a.. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy jako nową okoliczność strona wskazuje zawarcie związku małżeńskiego przeprowadzkę do mieszkania należącego do żony oraz fakt, że wnioskodawca spodziewa się narodzin dziecka. Powyższe okoliczności w żaden jednak sposób nie świadczą o pogorszeniu sytuacji majątkowej skarżącego. W dalszym ciągu z sukcesem prowadzi on działalność gospodarczą, uzyskiwane z niej dochody utrzymują się co roku na zbliżonym poziomie (w 2012 -24.932 zł., w 2013 – 32.546 zł, w 2014 - 24.633 zł). Także obroty z prowadzonej działalności na poziomie 300.000 zł rocznie wskazują, że był on wstanie mając od maja 2013 roku świadomość konieczności partycypacji w dalszych kosztach postępowania zgromadzić środki na pokrycie aktualnie obciążających go kosztów wpisu od skargi kasacyjnej. Uzasadnione wątpliwości wzbudza złożone na potrzeby obecnego postępowania oświadczenie wnioskodawcy dotyczące braku rachunku bankowego. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą oraz jest podatnikiem podatku VAT (tego dowodem są nadesłane przez nią deklaracje VAT-7). Wprawdzie przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) nie nakładają na przedsiębiorcę obowiązku posiadania rachunku bankowego związanego z wykonywaną działalnością gospodarczą, to jednak rachunek bankowy jest potrzebny przedsiębiorcy m.in. do zapłaty podatków, której podatnicy i płatnicy prowadzący działalność gospodarczą i obowiązani do prowadzenia księgi rachunkowej lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów dokonują w formie bankowych rozliczeń bezgotówkowych (przelewem), do zwrotu podatku VAT, który można otrzymać wyłącznie na rachunek bankowy, jak również do uregulowania składek ZUS, które powinny być odprowadzane w drodze obciążenia rachunku bankowego płatnika składek (przelewem). Wnioskodawca mimo wezwanie nie udokumentował także wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, ani wysokości spłacanych rat kredytu żony za mieszkanie. Nie udokumentował także wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego żonę zasłaniając się umową majątkową małżeńską ustanawiająca ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący nie przedłożył jednak umowy fakt ten potwierdzającej, umowa taka nie została także ujawniona w jego wpisie w CEIDG. Należy także wskazać, że okoliczność pozostawania przez wnioskodawcę w rozdzielności majątkowej z żoną nie ma znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych. Pozostawanie skarżącego w związku małżeńskim wiąże się bowiem z wzajemną pomocą i obowiązkiem alimentacyjnym. Istnienie tego obowiązku pozostaje przy tym bez związku z małżeńskim ustrojem majątkowym (art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 788) – dalej: "k.r.o.". Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, do wyżej wymienionych obowiązków zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r. sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r. sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8 oraz z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, LEX nr 948873) Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy miedzy małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11 postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości jest ona obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego w tym zakresie obowiązków, a złożone przez niego oświadczenia i dokumenty nie usuwają wątpliwości dotyczących posiadanych na utrzymanie rzeczywistych dochodów oraz ponoszonych kosztów utrzymania o niezbędnym charakterze. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia jego ponownego wniosku i przyznania mu całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. ak