I SA/Łd 1131/17

Dnia 21 lutego 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 roku. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z.W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] UNP:[...] w przedmiocie: podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2012 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 27 listopada 2017 roku A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. W. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2012 roku. W skardze tej zawarty był wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z trudną sytuacją finansową spółki. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że 7 listopada 2017 roku ogłoszona została upadłość spółki. Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka nie posiada żadnych nieruchomości ani środków trwałych. Kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł. Zysk za okres od 6 listopada do 31 grudnia 2017 roku wyniósł 50.496 zł. Na rachunku bankowym spółki znajduje się kwota 223.349 zł. Z nadesłanego rachunku zysków i strat na dzień 6 listopada 2017 r., poprzedzający ogłoszenie upadłości spółki wynika, że okres od 1 stycznia do 6 listopada 2017 roku zamknęła zyskiem bilansowym w wysokości 101.584 zł. Strona poniosła jednak stratę podatkową w wysokości 107.650 zł., przy przychodach na poziomie 4.448.533 zł. Z informacji udzielonej przez A. na wezwanie referendarza sądowego wynika, że szacunkowa wartość majątku spółki wynosi ok. 899.426 zł i składają się na nią towary o wartości ok. 229.406zł i należności krótkoterminowe o wartości 669.337 zł oraz środki pieniężne w wysokości 682 zł. W postanowieniu o ogłoszeniu upadłości określono prognozowane koszty postępowania upadłościowego na kwotę ok. 62.000 zł Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek jest częściowo zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r.,poz. 1369 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może zostać przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu (w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże") wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. W rozstrzyganej sprawie należy podkreślić, że syndyk masy upadłości działa we własnym imieniu, ale na rzecz upadłego. Oznacza to, że syndyk wchodzi w sytuację prawną upadłego. Na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania. Tak więc wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania syndykowi prawa pomocy (postanowienie NSA z 11 czerwca 2008r., sygn. akt II FZ 204/08, z 17 sierpnia 2010 r. sygn.. akt I GZ 249/10). Wymaga więc podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jedynym zaś kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, również w przypadku podmiotu w upadłości, jest kryterium finansowe. Zgodnie z art. 243 ustawy z dnia 28.02.2003r. prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016r., poz.2171 ze zm. ) Z masy upadłości zaspokaja się w pierwszej kolejności koszty postępowania upadłościowego, ale także należności powstałe z czynności syndyka. A zatem koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka w myśl art. 342 ust. 1 pkt 1 Prawa upadłościowego. Niewątpliwie przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. (por. postanowienie NSA z dnia 06.12.2012r., sygn. akt I FZ 430-441/12, postanowienie NSA z dnia 05.08.2013r., sygn. akt I FZ 318/13, postanowienie NSA z dnia 21.01.2015r., sygn. akt II GZ 931/14, postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II GZ 20/15, postanowienie NSA z dnia 15.12.2015r., sygn. akt I GZ 877/15). Skoro A. wniósł w sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości. Realizacja celu postępowania upadłościowego nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia tego typu koncepcji (post. NSA z 28 września 2011 r., I FZ 267/11). Tym bardziej, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że syndyk masy upadłości jest w stanie ponieść koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego (przechowywanie majątku upadłej, koszty materiałów biurowych, opłaty pocztowe i bankowe oraz inne związane bezpośrednio z zabezpieczeniem, zarządem i likwidacja masy upadłości), a jednocześnie nie może ponieść obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. Jak wynika z wniosku o prawo pomocy oraz nadesłanych dokumentów syndyk masy upadłości dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie kosztów postępowania upadłościowego i zaspokojenie znacznej części wierzytelności spółki, uwzględniając powyższe, wysokość wpisu sądowego od skargi (2.000zł ) uznać należało, że w celu zachowania prawa do rozpatrzenia sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie stronie prawa pomocy poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. AKE.