I SA/Łd 278/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2006r. – wrzesień 2007r. i listopad 2007r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za październik i grudzień 2007r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. J. J. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2006r. – wrzesień 2007r. i listopad 2007r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za październik i grudzień 2007r. W tej skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając ten wniosek podał, że wyegzekwowanie określonej zaskarżoną decyzją zaległości z należnymi odsetkami naraża skarżącego na poważne straty, skutkujące zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej. Posiadane dotychczas środki pieniężne w kwocie 335 tys. zł w całości zostały wyegzekwowane przez Dyrektora Izby Celnej na poczet nieprawomocnej decyzji określającej podatek akcyzowy, uchylonej w dniu 26 czerwca 2012r. Działanie organów celnych spowodowało zupełny brak środków finansowych w obrocie i zmusiło skarżącego do całkowitego wstrzymania podstawowej działalności w zakresie produkcji surówki spirytusu. Egzekwowanie należności określonych zaskarżoną decyzją byłoby możliwe jedynie ze sprzedaży egzekucyjnej zabezpieczonego przez organ podatkowy majątku produkcyjnego. Ponadto określona wysokość zobowiązań budzi poważne wątpliwości, co do prawidłowości podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, a na dodatek nie rozstrzyga okresu, za który należy liczyć odsetki. Wskazane okoliczności w pełni uzasadniają wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa podatkowego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową instytucją, a przesłanki uzasadniające jej zastosowanie nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004r., FZ 496/2004, LexPolonica). Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązując stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakłada na nią jednak obowiązku ich udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Uprawdopodobnienie zaistnienia tych przesłanek oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością – zmaterializowania się trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonego aktu. W interesie wnioskodawcy leży zatem takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności i jego uzasadnienie, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie skarżący, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazał na narażenie go na poważne straty, skutkujące zaprzestaniem działalności gospodarczej, wyegzekwowanie zaległości z tytułu podatku akcyzowego w kwocie 335 tys. zł, skutkujące brakiem środków w obrocie i wstrzymaniem podstawowej działalności w zakresie produkcji surówki spirytusu, zabezpieczenie przez organ podatkowy majątku produkcyjnego, brak podstaw faktycznych i prawnych decyzji oraz brak rozstrzygnięcia okresu naliczania odsetek. Ustosunkowując się do tej argumentacji zauważyć trzeba, że zakończenie bytu prawnego przedsiębiorstwa wywołuje niewątpliwie skutki trudne do odwrócenia i wysoce szkodliwe. Dla udzielenia ochrony tymczasowej nie jest jednakże wystarczające powoływanie się na ewentualną możliwość zaprzestania działalności bez poparcia tych przypuszczeń konkretnymi faktami wskazującymi na duże prawdopodobieństwo zaistnienia tych skutków (por. postanowienia NSA z dnia 17 listopada 2009r., I FSK 1243/08 i z dnia 20 grudnia 2011r., II GZ 537/11 oraz postanowienia NSA z dnia 12 października 2005r., II FSK 1231/05; z dnia 9 listopada 2005r., I FZ 480/05; z 15 grudnia 2005r., I FZ 633/05). Poza wyrażeniem subiektywnej obawy zlikwidowania działalności gospodarczej, skarżący nie wykazał konkretnych okoliczności uprawdopodabniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie potwierdzają tego, zdaniem Sądu, jego twierdzenia o braku środków finansowych w obrocie i o ograniczeniu produkcji spirytusu wskutek wyegzekwowania zaległości celnej, wynika z nich jedynie ograniczenie rozmiaru prowadzonej działalności w zakresie produkcji i sprzedaży alkoholu etylowego, nie zaś zaprzestanie jej prowadzenia w ogóle, co pozbawiałoby skarżącego środków egzystencji czy byłoby równoznaczne z zagrożeniem dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Działalność ta nadal jest prowadzona, a skarżący osiąga przychód, choć prawdopodobnie w mniejszych rozmiarach niż poprzednio. Biorąc natomiast pod uwagę szeroki zakres prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, obejmującej poza produkcją i sprzedażą spirytusu także usługi transportowe, handel produktami rolnymi, węglem i melasą ograniczenie produkcji spirytusu nie stwarza niebezpieczeństwa zakończenia działalności. Zresztą skarżący nawet nie uprawdopodobnił stosowną argumentacją, że takie zagrożenie jest realne. Także zabezpieczenie majątku produkcyjnego nie stwarza zagrożenia zaprzestania działalności gospodarczej, zabezpieczenie skutkuje bowiem tylko zakazem rozporządzania przez skarżącego tym majątkiem poprzez jego zbycie czy obciążenie innymi prawami. Nadto zabezpieczenie z mocy prawa nie może prowadzić do zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego, lecz jedynie zagwarantowanie w przyszłości tego zaspokojenia. Oznacza to, iż skarżący może nadal korzystać z zabezpieczonego mienia zgodnie z jego przeznaczeniem, pobierać pożytki, a więc nadal może prowadzić przy jego użyciu działalności gospodarczej, co zresztą sam skarżący potwierdził we wniosku, w którym stwierdził jedynie o ograniczeniu rozmiarów produkcji spirytusu. Wskazane we wniosku okoliczności nie rodzą zatem niebezpieczeństwa spowodowania szkody czy spowodowania nieodwracalnych skutków. Szkoda występuje bowiem wówczas, gdy nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (zob. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 25 października 2005r., I OZ 1074/05, czy postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004r., GZ 138/04 – nie publikowane). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Jak już wyżej wskazano przedmiotem zaskarżonej decyzji jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Nie ulega wątpliwości, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Rodzaj obowiązku objętego tą decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Ponadto skarżący może skorzystać z przewidzianej w Ordynacji podatkowej instytucji odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej, umorzenia jej w całości lub części wskazując właśnie na ważny interes podatnika lub interes publiczny (art. 67a § 1). Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (postanowienie NSA z dnia 7 października 2009r., II FSK 1549/09). Podnieść nadto należy, iż samo wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają zatem charakter wyłącznie tymczasowy. Co do zasady więc, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych, okres obowiązywania ochrony tymczasowej i tak kończy się z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Orzeczeniami tymi będą zarówno wyroki, jak i postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzeniu postępowania. Także wątpliwości skarżącego co do prawidłowości podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej oraz braku okresu naliczania odsetek, jak i przedstawiona w skardze argumentacja, mająca w ocenie skarżącego uzasadniać uwzględnienie skargi, nie ma wpływu na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Rozpatrując taki wniosek sąd ocenia jedynie, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dokonuje wówczas oceny zasadności skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. np. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2008r., I OZ 47/08; z dnia 1 kwietnia 2008r., I OZ 209/08; z dnia 3 lipca 2008r., I OZ 493/08; z dnia 18 czerwca 2008r., I OZ 386/08; z dnia 13 czerwca 2008r., I OZ 410/08 oraz postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2005r., II OZ 513/05). Oceny takiej sąd administracyjny dokonuje bowiem dopiero wydając wyrok w rozpatrywanej sprawie (art. 132 p.p.s.a.). Zgromadzona dokumentacja sprawy może co najwyżej posłużyć weryfikacji twierdzeń strony pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2008r., II OZ 766/08, Lex nr 493672). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu. AK.