I SA/Łd 40/16

Dnia 2 marca 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 16 grudnia 2015 roku M. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 15.763 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazał, że jest osobą bezrobotną samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Pozostaje w związku małżeńskim jednak posiada z żoną rozdzielność majątkową i pozostaje w separacji faktycznej. Jedyny majątek będący własnością skarżącego stanowi garaż o powierzchni 20 m2. Zarządzeniem z 27 stycznia 2016 roku pełnomocnik podatnika został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wskazanie bieżących źródeł utrzymania wnioskodawcy wobec likwidacji prowadzonej uprzednio działalności gospodarczej; nadesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżącego za dwa ostatnie lata podatkowe; udokumentowanie czyją własnością jest nieruchomość przy ul. A. 3/5 stanowiącego miejsce zamieszkania wnioskodawcy oraz miejsce wykonywania jego zlikwidowanej działalności gospodarczej, udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy, nadesłanie umowy małżeńskiej ustanawiającej rozdzielność majątkową z żoną wnioskodawcy, udzielenie informacji o sytuacji majątkowej i źródłach utrzymania żony wnioskodawcy, ewentualne udokumentowanie dokonanego podziału majątku, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył, że źródłem utrzymania skarżącego jest wyłącznie wsparcie rodziny, które ogranicza się do świadczeń w naturze. Nieruchomość, w której zamieszkuje skarżący stanowi własność jego żony i wnioskodawca nie pokrywa kosztów jej utrzymania dlatego ich wysokość pozostaje bez znaczenia dla oceny przesłanek udzielenia prawa pomocy. W związku z tym, że pozostaje on w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej i w faktycznej separacji z żoną nie może uzyskać informacji dotyczących jej majątku. Przedstawił także kserokopie zeznań podatkowych skarżącego za lata 2013 i 2014, z których wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w latach tych odnotował straty odpowiednio w wysokości 186.753 zł oraz 18.922 zł. Nadesłał również umowę majątkową małżeńską o wyłączeniu wspólności ustawowej z 26 marca 2007 roku. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie udzielił, żadnych informacji dotyczących posiadanych na utrzymanie dochodów ani wysokości ponoszonych wydatków swojego niezbędnego utrzymania. Oświadczył jedynie że pozostaje w ustroju rozdzielności małżeńskiej z żoną i pozostaje z nią w faktycznej separacji. W oświadczeniu z 5 lutego 2016 roku nadesłanym na wezwanie referendarza sądowego wskazał, że mieszka w nieruchomości należącej do żony, która pokrywa koszty jego utrzymania nie udokumentował jednak wysokości tych wydatków. Ponadto oświadczył, że utrzymuje się wyłącznie dzięki wsparciu w postaci świadczeń w naturze otrzymywanych od rodziny. W oświadczeniu z 5 lutego br. złożonym do sprawy sygn.. akt I SA/łd 833/15 wskazał, że wsparcia udziela mu teściowa, która odmówiła podania informacji dotyczących sytuacji materialnej. W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich pokryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Postawa skarżącego w przedmiotowym postępowaniu konsekwentnie odmawiającego udzielenia jakichkolwiek informacji dotyczących wysokości kosztów swego niezbędnego utrzymania oraz sytuacji majątkowej i finansowej członków rodziny, na których utrzymaniu się on znajduje czyni jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. W sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, i możliwości płatniczych bądź wzbudza, wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych obowiązków w żaden sposób nie udokumentował wysokości ponoszonych kosztów utrzymania ani sytuacji materialnej utrzymujących go członków rodziny. Wobec nieudzielenia jakichkolwiek informacji we wskazanym zakresie w sprawie brak jest praktycznie możliwości przeprowadzenia kompleksowej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie jego sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09). W formularzu PPF skarżący wskazał, że z żoną pozostaje w separacji faktycznej i rozdzielności majątkowej małżeńskiej w kolejnym oświadczeniu twierdził, że zamieszkuje w mieszkaniu będącym jej własnością i to żona pokrywa wszystkie wydatki związane z jego utrzymaniem. W oświadczeniu z 5 lutego w sprawie sygn. akt I SA/Łd 83/15 wskazał zaś teściową jako osobę udzielającą mu wsparcia materialnego. Wnioskodawca mimo wezwania nie udokumentował sytuacji materialnej oraz wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego żonę zasłaniając się umową majątkową małżeńską ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej. Należy jednak wskazać, że okoliczność pozostawania przez wnioskodawcę w rozdzielności majątkowej z żoną nie ma znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych. Pozostawanie skarżącego w związku małżeńskim wiąże się bowiem z wzajemną pomocą i obowiązkiem alimentacyjnym. Istnienie tego obowiązku pozostaje przy tym bez związku z małżeńskim ustrojem majątkowym (art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 788) – dalej: "k.r.o.". Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, do wyżej wymienionych obowiązków zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r. sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r. sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8 oraz z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, LEX nr 948873) Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11 postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe w kontekście niewiarygodności jego twierdzeń o pozostawaniu w separacji faktycznej z żoną, w sytuacji w której zamieszkuje on w mieszkaniu będącym jej wyłączną własnością i ponoszeniu przez nią kosztów jego utrzymania oraz udzielaniu mu przez matkę żony wsparcia materialnego powoduje, że złożone przez niego oświadczenia i dokumenty nie usuwają wątpliwości dotyczących posiadanych na utrzymanie rzeczywistych dochodów oraz sytuacji materialnej jego rodziny. Z uwagi na powyższe w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego i przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. AKE.