II SA/Łd 1128/14
WyrokWSA w Łodzi2015-02-25
Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Jolanta Rosińska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba niepodejmująca zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego należy interpretować szeroko, obejmując również sytuację niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Taka interpretacja jest zgodna z celem świadczenia, jakim jest rekompensata dla opiekunów, i nie narusza zasady równości wobec prawa. Błędna, wąska interpretacja tej przesłanki przez organy administracji stanowiła podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca M. S. wniosła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na opiekę nad matką legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, gdyż nie podejmowała pracy z powodu własnej niepełnosprawności, a nie opieki nad matką, oraz że opieka miała charakter doraźny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując również na brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu ustawy obowiązującej do 1 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 25 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] nr [...]. a.bł.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. o odmowie przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 7 lipca 2014 r. M. S. wystąpiła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką T. S., legitymującą się bezterminowym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem, że wymaga ona konieczności stałej opieki osoby drugiej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta T., na podstawie art. 16a, art. 23 ust. 1, ust. 4e, art. 24 ust. 2, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm); Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013r., poz. 3) oraz art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267), odmówił przyznania M. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę T. S.. Organ ustalił, że od 2006r. M. S. nie podjęła żadnego zatrudnienia, zatem nie nastąpiła przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. W tym okresie strona korzystała ponadto z zasiłku stałego w związku z własną niepełnosprawnością. Niezależnie od powyższego organ przeanalizował sposób sprawowania opieki nad matką, który jak wynika z ustaleń nie ma charakteru stałego. Z oświadczenia dołączonego do wywiadu środowiskowego wynika, iż opiekę nad matką strona sprawuje kilka godzin dziennie, więc jest to opieka doraźna. Poza tym niepodejmowanie zatrudnienia jest spowodowane schorzeniem strony, zaś nie jest motywowane bezpośrednio podjęciem opieki nad T. S..
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. S.. Stwierdziła, że nieprawdą jest, iż sprawuje opiekę nad matką tylko kilka godzin dziennie. Opieka jest ciągła – robi zakupy, załatwia leki i lekarza. Sama jako osoba niepełnosprawna korzysta natomiast z rehabilitacji i wyznaczonych zabiegów. Odwołująca nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na opiekę nad chorą matką, a nie z powodu własnych schorzeń. W ocenie strony nie ma obowiązku wspólnego zamieszkiwania lub przebywania 24 godziny na dobę z matką aby sprawować nad nią opiekę. Jej zdaniem organ niepoprawienie zinterpretował przeprowadzony wywiad przez pracownika socjalnego, opacznie weryfikując informacje. Wniosła o przyznanie zasiłku z dniem 1 października 2014 r.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że w sprawie spełnione jest kryterium dochodowe do przyznania świadczenia, bowiem łączny dochód osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wyniósł 528,57 zł, nie przekracza więc kryterium, tj. kwoty 623,00 zł. Na skarżącej ciąży ponadto obowiązek alimentacyjny wobec matki T. S., zaliczonej orzeczeniem z dnia 9 grudnia 2013 r. na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 15 listopada 2013 r., co oznacza, iż od tego dnia powstała konieczność sprawowania nad nią opieki. W tym okresie skarżąca nie pozostawała w zatrudnieniu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z akt sprawy wynika mianowicie, że skarżąca w tym okresie pobierała świadczenie w formie zasiłku stałego przyznane decyzją organu I instancji z dnia [...] w związku z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia 6 maja 2013 r. zaliczającym M. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 5 maja 2016 r. Na wniosek M. S. decyzją z dnia [...] decyzja przyznająca zasiłek stały została uchylona z dniem 1 lipca 2014 r. W takiej sytuacji, zdaniem organu, można mówić jedynie o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki, a nie o rezygnacji z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy. Fakt niepodejmowania zatrudnienia w świetle dyspozycji art. 16a ustawy nie wywołuje jednak skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Organ podkreślił, że wprowadzona ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U z 2014 r. poz. 567) zmiana brzmienia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poszerzająca krąg osób uprawnionych do przedmiotowego świadczenia o osoby niepodejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. Zatem zgodnie z wolą ustawodawcy dopiero z tą datą ta kategoria osób będzie miała możliwość uzyskania omawianego świadczenia. Niezależnie od powyższego warunkiem niezbędnym do przyznania przedmiotowego świadczenia jest również sprawowanie stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Na podstawie zgromadzonych akt sprawy nie można jednak jednoznacznie stwierdzić, że M. S. nie sprawuje opieki nad swoją matką w sposób ciągły, a jedynie doraźny. Niemniej jednak, w przypadku M. S. brak jest spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i już ta okoliczność przesądza o braku podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M. S.. Wyjaśniła, że została poinformowana o konieczności rezygnacji z zasiłku stałego w chwili wystąpienia o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, później zasiłek stały jej przywrócono.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowi przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm ). Powołany przepis wprowadzony został ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r., poz. 1548), która znowelizowała ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013r. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje więc osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 16a ust. 1 ustawy). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy).
Bezspornie skarżąca jest objęta ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym wobec matki T. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem, że wymaga ona konieczności stałej opieki osoby drugiej w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Kwestią sporną jest natomiast to, czy skarżąca spełniła warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Organy przyjęły też, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe uprawniające do otrzymywania przedmiotowego świadczenia.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Jednakże w przedmiotowej sprawie sąd zajmuje stanowisko dotychczas prezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w analogicznych sprawach (por. wyrok z dnia 4 lutego 2014r., sygn. akt II SA/Łd 984/13; wyrok z dnia 8 maja 2014r., sygn. akt 245/14; wyrok z dnia 14 maja 2014r., sygn. akt II SA/Łd 328/14; wyrok z dnia 9 kwietnia 2014r., sygn. akt II SA/Łd 44/14, wyrok z dnia 4 marca 2014r., sygn. akt II SA/Łd 1131/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie sądu przepis, o którym mowa, chociaż w obecnym brzemieniu nie określa, iż warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to aktualna pozostaje wykładnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ugruntowana na tle świadczenia pielęgnacyjnego, określonego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przemawia za tym istota każdego z tych świadczeń, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Specjalny zasiłek opiekuńczy, podobnie jak świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność. Tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ustawy przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Zbieżność uregulowań dotyczących obydwu świadczeń rodzinnych pozwala zatem na stosowanie analogicznej wykładni tych samych przesłanek decydujących o przyznaniu każdego ze świadczeń. Natomiast przeciwna interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, w takim zakresie, w jakim pozbawia osoby pozostające bez pracy możliwości ubiegania się o to świadczenie.
Wbrew stanowisku organu administracji, rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie, tym bardziej, że przepis art. 16a ust. 8 ustawy enumeratywnie wylicza podmioty, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Wśród tych podmiotów niewątpliwie nie wymienia się osób bezrobotnych. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie. W związku z tym pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 ustawy, należy interpretować szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc jak zostało to już powiedziane - przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, rezygnują z własnej aktywności zawodowej.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013r., poz. 674) osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Skoro zatem, w drodze analogii, uznać należy, iż specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 16a ust. 1 ustawy), tak jak świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1 ustawy), może przysługiwać także osobom niezatrudnionym i niewykonującym innej pracy zarobkowej, które cechuje gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej, to tym samym warunkiem przyznania omawianego świadczenia nie jest wyłącznie pozostawanie w zatrudnieniu lub wykonywanie pracy zarobkowej. Pamiętać również należy, iż na gruncie stanu prawnego obowiązującego do dnia 1 stycznia 2013r. w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że interpretacja art. 17 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą istnieje wymóg, aby osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne udowodniła, że bezpośrednio przed podjęciem opieki pracowała, bądź była zarejestrowana jako bezrobotna, jest interpretacją jak najbardziej błędną (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2013r., sygn. akt II SA/Lu 1037/12 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymóg formalnego uzyskania statusu osoby bezrobotnej i rejestracji w urzędzie pracy sprzeciwiałby się zasadzie demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP), bowiem zmierzałby jedynie do formalnego, a tym samym fikcyjnego uzyskania statusu bezrobotnego. W wyroku z dnia 15 października 2013r., sygn. akt II SA/Łd 815/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że "Takie formalne i wąsko rozumiane pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w istocie prowadziłoby do erozji prawa, poprzez wymuszanie na osobach, które opiekują się niepełnosprawnymi członkami najbliższej rodziny i przez to rezygnują z aktywności zawodowej, podejmowania działań pozornych, zmierzających wyłącznie do tego, aby choćby przez krótki czas spełnić wymóg zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo bycia bezrobotnym, li tylko po to, aby móc z nich formalnie zrezygnować, a tym samym spełnić restrykcyjnie pojmowane przesłanki. Taki sposób rozumienia omawianej przesłanki należy odrzucić jako sprzeczny z istotą państwa prawnego i zasadą racjonalnego tworzenia prawa, a więc takiego, którego rozumienie nie zachęca obywateli do podejmowania fikcyjnej aktywności wyłącznie po to, aby uzyskać wsparcie ze środków publicznych dla swej szczytnej i społecznie pożądanej działalności". Można zatem przyjąć, że rezygnacja obejmuje dwie kategorie zachowań – zaprzestanie uczestniczenia w jakimś działaniu, jak i niepodejmowanie tego działania (np. rezygnacją jest zaprzestanie uczestniczenia w przedsięwzięciu, jak i niepodjęcie uczestnictwa w ogóle). Jednakże bez względu na to, czy owa "rezygnacja z zatrudnienia" oznacza rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też "niepodejmowanie zatrudnienia" jako nienawiązywanie stosunku pracy, to w każdym przypadku przesądzające znaczenie ma związek pozostawania bez zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Stwierdzić zatem należy, że faktyczne sprawowanie takiej opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową daje podstawy do uznania, iż została spełniona wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy przesłanka, a co za tym idzie, że skarżąca nie podejmowała zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w przepisie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w jego aktualnym brzmieniu wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki, nie wprowadzając pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia. Z tego wynika, że fakt rezygnacji z zatrudnienia (jak też jego niepodejmowania) może mieć miejsce dużo wcześniej, niż dzień złożenia wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ważne jest natomiast to, aby przyczyną rezygnacji z zatrudnienia albo niepodejmowania go wcale była okoliczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i żeby ten związek przyczynowy istniał w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia.
W świetle powyższych rozważań nie ma zatem większego znaczenia od kiedy skarżąca pozostaje osobą bezrobotną (czy to zarejestrowaną, czy nie), jeśli tylko na dzień orzekania przez organ administracji obowiązki związane z opieką nad matką w sposób obiektywny uniemożliwiały jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.
W tym miejscu podkreślić należy, że ustawą z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. poz. 567) przepis art. 16a ust. 1 został znowelizowany w ten sposób, że wyraźnie został dodany zapis specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje także osobom (po spełnieniu innych wskazanych w ustawie warunków), które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z tego wynika, że ustawodawca uwzględnił oczekiwania społeczne i uwzględnił w tym zakresie postulaty członków społeczeństwa bezpośrednio zainteresowanych prawem do spornego świadczenia. Co prawda nowelizacja art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych weszła w życie dopiero od dnia 1 stycznia 2015r., to jednak nie oznacza w żadnym wypadku, że dokonując właściwej interpretacji ww. przepisu w dotychczasowym brzmieniu organ administracji narusza konstytucyjną zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), której odbicie znajduje się w art. 6 k.p.a. W ocenie sądu nie można się zatem zgodzić ze stanowiskiem Kolegium, że intencją ustawodawcy było rozszerzenie kręgu uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego o osoby nie podejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej dopiero od dnia 1 stycznia 2015r. Zdaniem sądu intencją ustawodawcy było usunięcie wątpliwości interpretacyjnych i prawne uregulowanie sytuacji osób ubiegających się o przedmiotowe świadczenie oraz zrównanie wszystkich potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia – zarówno tych, którzy zrezygnowali z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, jak i tych którzy w tym celu zatrudnienia nie podejmowali w ogóle. Natomiast odroczenie obowiązania art. 16 ust. 1 ustawy w nowym brzmieniu było jedynie zabiegiem technicznym, mającym na celu związanie organów administracji nową treścią tego przepisu w celu jego jednakowego stosowania od początku roku 2015, bez konieczności jego interpretowania.
W kontekście powyższych wywodów i posiadanej wiedzy na temat zmiany prawa działania organów administracji w sprawie niniejszej jawią się jako mające cechy wprowadzenia w błąd skarżącej, która w owym czasie rezygnując z zasiłku stałego, kwoty nieznacznie ale wyższej od ewentualnego świadczenia opiekuńczego nie miała możliwości jego uzyskania, z uwagi na linię orzeczniczą organów i sytuację życiową skarżącej znaną też organowi. Sytuacja ta pozbawiła skarżącą na pewien czas pieniędzy z zasiłku stałego.
Warto również wskazać, że postanowieniem z dnia 17 lipca 2014r., sygn. akt P 1/14, Trybunały Konstytucyjny umorzył postępowanie w sprawie pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczącego zgodności z Konstytucją RP art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu nie pełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, o którym mowa w powołanym przepisie (postanowienie z dnia 12 grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Po 1026/13). Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że nie jest jego rolą usuwanie rozbieżności w orzeczeniach sądów administracyjnych. Tak długo, jak rozbieżności mogą być usunięte przez sądy administracyjne, a zwłaszcza przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest konieczne rozstrzyganie pytań prawnych opartych tylko na jednej ze stosowanych w praktyce interpretacji zakwestionowanego przepisu, gdy inne – również występujące w praktyce – przynoszą rezultat pozostający w zgodzie z Konstytucją. W świetle powyższego stwierdzenia sąd uznał, że odwołanie się do dotychczasowego orzecznictwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi uzasadniało rozstrzygnięcie zawarte w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku.
Reasumując kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż zbyt wąska, a tym samym błędna interpretacja pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" doprowadziła do naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający uznał ponadto, że w stanie faktycznym sprawy doszło do uchybienia przepisom postępowania tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie, organ I instancji przyjął bowiem, że skarżąca nie sprawuje stałej opieki nad matką, jednak tutejszy sąd podziela stanowisko Kolegium, według którego na podstawie zgromadzonych akt sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, że M. S. nie sprawuje opieki nad swoją matką w sposób ciągły, a jedynie doraźny. Sąd stanął na stanowisku, że sam fakt zamieszkiwania przez skarżącą w bloku obok nie wyklucza sprawowania stałej opieki nad jej matką. Spełnienie przesłanki sprawowania stałej opieki wymaga zatem głębszej analizy.
Wątpliwości sądu budzi także sposób dokonanej przez organy administracji oceny dochodu przypadającego na osobę w rodzinie skarżącej. Kolegium przyjęło, że łączny dochód osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wyniósł 528,57 zł i nie przekracza kryterium dochodowego tj. kwoty 623 zł. Organy uwzględniły zatem w dochodzie rodziny pobierany przez skarżącą zasiłek stały, przy czym decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta T. uchylił z dniem [...] decyzję przyznającą skarżącej zasiłek stały. Nadto, skarżąca w swojej skardze wspomniała, że zasiłek ten został jej "przywrócony". Organy w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć nie wypowiedziały się co do wpływu tej okoliczności na wysokość dochodu. Co więcej, z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 16 lipca 2014 r. wynika, że matka skarżącej pobiera emeryturę w wysokości 1319,23 zł, przy czym brak jest potwierdzenia wysokości tego dochodu, a załączone do akt zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 23 czerwca 2014 r. o wysokości uzyskanego przez T. S. dochodu w 2012 r. nie potwierdza podanej w wywiadzie środowiskowym wysokości emerytury. Stąd w celu ustalenia spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego powyższe okoliczności winny zostać wyjaśnione.
W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczące interpretacji pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" oraz dotyczące konieczności wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy.
LS
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło