II SA/Łd 252/18

Dnia 4 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2018 roku sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczeń rodzinnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. B.-K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A 270 lok. 202 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. A. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...], po rozpoznaniu zażalenia A.C., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: A. C. wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2017 roku, uzupełnionym w dniu 9 czerwca 2017 roku, wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] stycznia 2017 roku, nr [...] w sprawie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od dnia 1 stycznia 2012 roku do dnia 31 października 2012 roku. W uzasadnieniu wniosku jego autorka wskazała, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, bowiem leczy się neurologicznie i psychiatrycznie, nie zawsze jest w stanie zrozumieć treści kierowanej do niej pism. Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] roku odmówił wznowienia postępowania dostrzegając, że A.C. posiada pełną zdolność do czynności prawnych i nie została ubezwłasnowolniona. Ponadto sięgając do treści art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), organ napisał, że wniosek o wznowienie postępowania z powodu wskazanego przez stronę może zostać złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Kwestionując powyższe postanowienie zażalenie wniosła A. C. podnosząc, iż organ bezpodstawnie dokonał oceny jej stanu zdrowia, nie zasięgając w tym zakresie opinii biegłego. Jak podkreśliła, zły stan zdrowia i pobyty w szpitalu uniemożliwiły jej udział w postępowaniu, co wypełnia przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Dodatkowo nieprawidłowe leczenie od 2011 roku spowodowało jej uzależnienie od leków, co także przełożyło się na niemożność prawidłowego udziału w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołanym na wstępie postanowieniem, po rozpoznaniu zażalenia, utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i cytując treść art. 145 § 1 oraz art. 147 i art. 148 K.p.a. podkreślił, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] stycznia 2017 roku doręczona została stronie w miejscu jej zamieszkania w dniu 16 stycznia 2017 roku. Z uwagi na to, iż decyzja ta odebrana została przez dorosłego domownika – W.C., w sprawie nie można jednoznacznie i ponad wszelka wątpliwość ustalić kiedy dokładnie o jej wydaniu dowiedziała się wnioskodawczyni. Niewątpliwym natomiast pozostaje, iż o decyzji tej wiedziała najpóźniej w dniu 27 lutego 2017 roku, bowiem w tym dniu sporządziła wniosek o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń określonych ww. decyzją. Z tego powodu, Kolegium przyjęło, iż najpóźniej w dniu 27 lutego 2017 roku strona miała wiedzę o wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia [...] stycznia 2017 roku. Wniosek o wznowienie postępowania złożony został dopiero w dniu 27 kwietnia 2017 roku, a zatem dwa miesiące od dnia kiedy strona bezspornie dowiedziała się o wydanej decyzji. Jak zatem stwierdziło Kolegium, wobec niedochowania terminu wskazanego w art. 148 § 1 i 2 K.p.a., brak jest możliwości i podstaw do wznowienia postępowania, zatem wydane w sprawie postanowienie jest prawidłowe, stosowne do zgromadzonych dowodów i zgodne z obowiązującymi przepisami. W skardze na powyższe postanowienie A.C. domagając się jego uchylenia wniosła m.in. o: 1. dopuszczenie dowodu z akt sprawy [...] i [...]; 2. zobowiązanie gminy Ł. do wyjaśnienia na jakiej podstawie skoro Sąd dopiero w dniu [...] grudnia 2017 roku orzekł, że uprawniona do pobierania świadczeń jest kurator majątkowy czyli E.C. wcześniej pozbawił skarżącą praw do zasiłku, skoro nie została ona tego wcześniej pozbawiona ani też nigdy nie przestała sprawować fizycznej i prawnej opieki nad dzieckiem. Ponadto dlaczego nie respektuje prawomocnych orzeczeń Sądu; 3. dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy na okoliczność czy skarżąca ze względu na swój stan zdrowia mogła w rzeczonym okresie sporządzać jakiekolwiek pisma i działać w sprawie; 4. zwrócenie się z urzędu przez Sąd do Towarzystwa A i Fundacji B o ujawnienie dokumentacji medycznej i neuropsychologicznej odnośnie stanu zdrowia i możliwości działania skarżącej w przedmiotowym okresie. W motywach skargi jej autorka podkreśliła, że organ wydając decyzję z dnia [...] stycznia 2017 roku pominął także okoliczność, iż strona nie brała udziału w postępowaniu nie z własnej winy, a z uwagi na hospitalizację i stan zdrowia. Zdaniem skarżącej, osoba będąca w szpitalu lub w innym ośrodku leczniczym nie ma możliwości działania i termin w postępowaniu winien być przedłużony do czasu minięcia przeszkody, która uniemożliwia jej działania. Organy pominęły w sprawie stan zdrowia skarżącej. W postępowaniu administracyjnym nie miała ona prawa do pomocy prawnej z urzędu, a na zatrudnienie adwokata z wyboru skarżąca nie miała środków finansowych, a takowych nie mieli także jej rodzice. W skardze jej autorka podniosła także zarzuty skierowane do decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] stycznia 2017 roku podnosząc, że ograniczenie władzy rodzicielskiej nie jest i nie było przesłanką do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do świadczeń rodzinnych. Po ustaniu przyczyn uniemożliwiających działanie autorka skargi wnosiła o wznowienie postępowania w sprawie wskazując, że stan zdrowia, hospitalizacja, pobyt w ośrodkach terapeutycznych i rehabilitacyjnych uniemożliwiły jej udział w sprawie, dlatego nie brała ona udziału z nie własnej winy w postępowaniu nakazującym zwrot rzekomo niesłusznie pobranych świadczeń rodzinnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest ustalenie, czy wniosek skarżącej o wznowienie postępowania oparty na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., w sprawie dotyczącej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] stycznia 2017 roku w sprawie uznania za nienależnie pobrane i zwrotu świadczeń rodzinnych, został złożony w terminie wskazanym w art. 148 § 2 K.p.a. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż strona może żądać wznowienia postępowania w szczególności w przypadku gdy bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). W takim przypadku wniosek o wznowienie postępowania należy złożyć z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 2 K.p.a. Przywołany przepis wskazuje, iż miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Uwzględniając stan faktyczny przedmiotowej sprawy należy zauważyć, iż decydujące znaczenie ma wykładnia zawartego w art. 148 § 2 K.p.a. sformułowania "strona dowiedziała się o decyzji". W judykaturze panuje ugruntowany pogląd, iż przepis art. 148 § 2 K.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Wspomniany zwrot "strona dowiedziała się o decyzji", należy interpretować w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające jej zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Tym samym, dowiedzenie się o decyzji oznacza, że strona uzyskała informację pozwalającą jej zdefiniować fakt wydania decyzji, której jej nie doręczono w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi o takie dane jak nazwa organu, który wydał decyzję oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji, wystarczy, jeżeli posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy. Ciężar dowodu dochowania terminu spoczywa na stronie. Powyższy pogląd wyrażano wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki NSA: z dnia 23 listopada 2017 roku, sygn. I OSK 289/16; z dnia 25 maja 2017 roku, sygn. II OSK 2449/15; z dnia 14 lutego 2013 roku, sygn. II OSK 1927/11 i inne; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i wojewódzkich sądów administracyjnych (por. wyroki WSA w: Szczecinie z dnia 7 września 2017 roku, sygn. II SA/Sz 688/17; w Białymstoku z dnia 10 sierpnia 2017 roku, sygn. II SA/Bk 373/17; w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2017 roku, sygn. II SA/Kr 141/17; w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2013 roku, sygn. IV SA/Po 225/13 i inne). W tej sytuacji należy przyjąć, uwzględniając stan faktyczny przedmiotowej sprawy, że strona w dniu 27 lutego 2017 roku posiadała informacje wystarczające do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem w tej dacie wiedziała o fakcie wydania decyzji. W dniu 27 lutego 2017 roku strona sporządziła wniosek o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych określonych decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] stycznia 2017 roku. We wspomnianym wniosku strona wprost wskazała na datę wydania decyzji, jej numer oraz treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu informacje, którymi dysponowała strona w dniu 27 lutego 2017 roku wystarczą do sformułowania wniosku o wznowienie postępowania. Tymczasem wniosek o wznowienie postępowania strona złożyła w dniu 27 kwietnia 2017 roku, zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 K.p.a., co – jak słusznie orzekły organy – stanowiło podstawę do odmowy wznowienia postępowania. W tej sytuacji Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organów obu instancji, iż wniosek o wznowienie postępowania złożony w dniu 27 kwietnia 2017 roku, został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 K.p.a., tym samym postanowienia wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uznać należy za zgodne z prawem. Końcowo odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż żaden z nich – w kontekście wskazanych okoliczności – nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. W szczególności bowiem – w świetle art. 148 § 2 K.p.a. – poza wpływem na rozstrzygnięcie pozostają okoliczności związane z pozbawieniem skarżącej władzy rodzicielskiej. W dotychczasowym postępowaniu strona nie wniosła o przywrócenie terminu, zatem okoliczności związane z przebiegiem leczenia także nie wpływają na treść rozstrzygnięcia. Konkludując powyższe rozważania Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), Sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku o oddaleniu skargi w całości. O przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi w osobie adwokata orzeczono, jak w punkcie drugim wyroku, na mocy art. 250 P.p.s.a. oraz § 3, § 4 ust. 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1714). dc