II SA/Łd 418/14
WyrokWSA w Łodzi2014-06-26
Skład orzekający: Anna Stępień, Renata Kubot-Szustowska, Czesława Nowak-Kolczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję ustalającą opłatę za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, nie rozpatrując wniosku strony o odstąpienie od tej opłaty?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie rozpoznał merytorycznie wszystkich żądań i argumentów strony, ograniczając się jedynie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji i wskazując, że wniosek o odstąpienie od opłaty będzie przedmiotem odrębnego postępowania. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę "od nowa" w jej całokształcie, a decyzja w przedmiocie odstąpienia od opłaty powinna poprzedzać ustalenie jej wysokości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. ustalającą dla skarżącej G.G. opłatę za pobyt jej syna w Pogotowiu Opiekuńczym. Skarżąca wniosła o odstąpienie od naliczania opłaty, wskazując na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną syna. Organ odwoławczy nie rozpoznał tego wniosku, wskazując, że będzie on przedmiotem odrębnego postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej i niemożność wykonania decyzji.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat K. P.-M. kwotę 240 zł powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat K. P.-M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS
II SA/Łd 418/14
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania G.G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku nr [...] w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka
w Pogotowiu Opiekuńczym.
Jak wynika z akt sprawy, wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. ustalił dla G.G. opłatę za pobyt syna Ł.G. w Pogotowiu Opiekuńczym Nr [...] w Ł. w wysokości 7.252 zł miesięcznie za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2013 r. oraz w wysokości 5.739 zł miesięcznie za okres od 1 kwietnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. syn G.G. - małoletni Ł.G. został umieszczony
w placówce opiekuńczo-wychowawczej i od dnia 30 marca 2012 r. przebywa
w Pogotowiu Opiekuńczym Nr [..] w Ł.. Za okres od 30 marca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. odstąpiono od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej wobec G.G..
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 135 ze zm.) rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych zostały ustalone na mocy Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych prowadzonych przez Miasto Łódź i w Pogotowiu Opiekuńczym nr [...] w Ł. zostały określone na 7.252 zł miesięcznie. Natomiast średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w tejże placówce od dnia 1 kwietnia 2013 r. ustalono zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. w wysokości 5.739 zł.
Organ podniósł, że pismem z dnia 23 lipca 2013 r. zawiadomił G.G.
o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, informując ją jednocześnie, że w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania może złożyć wyjaśnienia umożliwiające jej zastosowanie ulg przewidzianych w uchwale nr XLVII/920/12 Rady Miejskiej z dnia 29 sierpnia 2012r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Jednocześnie w sprawie poczyniono ustalenia, że G.G. nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej i w związku z tym nie ma możliwości podjęcia z urzędu decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt dziecka
w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Organ wskazał również, że G.G. nie złożyła żadnych wyjaśnień, które umożliwiłyby zastosowanie ulg przewidzianych we wskazanej wyżej uchwale, a ponadto, że z tytułu opłaty za pobyt dziecka
w placówce opiekuńczo-wychowawczej w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 30 listopada 2013 r. powstała należność w wysokości 67.668 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji G.G. wniosła o odstąpienie od naliczania i pobierania opłaty za pobyt swojego dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Podniosła, że syn Ł.G. jest dzieckiem niepełnosprawnym intelektualnie o upośledzeniu umysłowym w stopniu umiarkowanym. Syn uczy się szkole podstawowej przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym Nr [...] w Ł.
i przebywa w internacie tegoż Ośrodka. Odwołująca się wskazała, że jest osobą samotną i uzyskuje miesięczne dochody w wysokości 1400 zł. Zamieszkuje u siostry i miesięcznie ponosi wydatki na opłaty za mieszkanie około 300-400 zł. G.G. wyjaśniła, że nie może liczyć na wsparcie rodziny. Z uwagi na złe warunki mieszkaniowe i brak możliwości znalezienia pracy wyjechała z miejscowości, z której pochodzi. Ojciec dziecka nie interesuje się nim i nie łoży na jego utrzymanie. Odwołująca się podniosła, że ze względu na sytuację życiową nie jest w stanie zapewnić synowi właściwych warunków życia i rozwoju, ani nie jest w stanie ponosić kosztów utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., w wyniku rozpatrzenia odwołania G.G., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że na gruncie obowiązujących przepisów rodzice odpowiadają solidarnie za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Organy administracji są zobowiązane ustalić stan faktyczny sprawy odnoszący się do obojga rodziców z uwagi na to, iż może on mieć wpływ na ponoszenie opłat za pobyt dziecka. Rozliczenia pomiędzy rodzicami odbywają się w innym trybie stosownie do ich konkretnej sytuacji życiowej i materialnej. Obowiązek ponoszenia opłat przez oboje rodziców może zostać ograniczony lub zniesiony tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w przepisach prawa.
Decyzja ustalająca opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może być wydana na jednego z rodziców tylko w określonych przypadkach, jak np. w sytuacji, gdy jedno z rodziców nie żyje i obowiązek ponoszenia opłaty ciąży na żyjącym rodzicu lub odrębną ostateczną decyzją lub prawomocnym orzeczeniem sądu odstąpiono od ustalenia takiej opłaty za tożsamy okres od drugiego z rodziców. W decyzji należy podać, co się dzieje z drugim z rodziców dziecka i czy posiada dochody umożliwiające partycypowanie w kosztach pobytu dziecka w pieczy zastępczej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z dnia [..] r. Prezydent Miasta Ł. odstąpił od ustalenia opłaty dla J. G. za pobyt jego syna w Pogotowiu Opiekuńczym Nr [...] w Ł.. Natomiast G.G. dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji wniosła o odstąpienie od ustalenia wobec niej opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej za 2013 rok. Organ dodał, że całkowita opłata za pobyt Ł.G. w Pogotowiu Opiekuńczym Nr [...] w Ł. za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 marca 2013 r. wyniosła 21.756 zł. Z kolei opłata za okres od dnia 1 kwietnia 2013 r. do 30 listopada 2013 r. wyniosła 45.912 zł. Zatem całkowita opłata za okres 11 miesięcy roku 2013 została ustalona na kwotę 67.668 zł, co jest zgodne z ustaleniami organu I instancji. Do tak wyliczonej kwoty należy dodać opłatę za pobyt dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym Nr [...] w Ł. za grudzień 2013 r. w wysokości 5.739 zł, co łącznie daje kwotę 73.407 zł za cały rok 2013.
W konkluzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i zastosował przepisy dotyczące wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej. Jednocześnie organ podkreślił, że wniosek strony dotyczący odstąpienia od opłaty za pobyt dziecka
w pieczy zastępczej będzie przedmiotem odrębnego postępowania przed organem I instancji na podstawie art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] r. G.G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącej wydane w sprawie decyzje naruszają zasady sprawiedliwości społecznej i są niemożliwe do wykonania. Skarżąca podniosła między innymi, że organy wydając rozstrzygnięcia nie wzięły pod uwagę jej rzeczywistych dochodów
i możliwości ponoszenia odpłatności za pobyt syna w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Organy uchybiły obowiązkowi rzetelnego rozpoznania sprawy
i automatycznie przyjęły górną granicę opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej przewidzianą w przepisach lokalnych.
Do skargi G.G. załączyła zaświadczenia o zarobkach, a także złożyła wniosek o prawo pomocy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o odrzucenie skargi ze względu na brak własnoręcznego podpisu strony skarżącej. W przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi organ odwoławczy zawarł wniosek o oddalenie skargi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, że strona nie wskazała
w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego, które miałoby miejsce przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest prawidłowe, spójne i logiczne, mimo iż nie jest zgodne ze stanowiskiem strony.
G.G. w zakreślonym przez sąd terminie uzupełniła formalny brak skargi przez jej podpisanie.
Postanowieniem referendarza sądowego WSA w Ł. z dnia [...] przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, który na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014r. poparł skargę i wniósł
o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270 ze zm.), w skrócie: "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie podstawą materialnoprawną decyzji są przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
( t.j. .U. z 2013r., poz. 135 ze zm ), zwanej dalej "ustawą", a nadto zarządzenia Prezydenta Miasta Ł. w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych prowadzonych przez Miasto Ł.: nr 1981/VI/12 z dnia 27 marca 2012r.( Dz.Urz. Woj. Łódzkiego z 2012r., poz. 1087 ) oraz nr 3952/VI/13 z dnia 28 marca 2013r.
( Dz.Urz. Woj. Łódzkiego z 2013r., poz. 1792 ). Wynikają z nich odpowiednio średnie miesięczne wydatki na utrzymanie dziecka w Pogotowiu Opiekuńczym nr [...] w Ł. przy ul. [...] w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2013r. w wysokości 7.252 zł, a od 1 kwietnia do 31 grudnia 2013r. w wysokości 5.739 zł.
Stosownie do treści art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy - za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-wychowawczej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym – w przypadku umieszczenia dziecka
w placówce opiekuńczo-wychowawczej (...). Za ponoszenie opłaty, o której mowa
w ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie ( art. 193 ust. 2 ustawy ).
Opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem (...) w placówce opiekuńczo-wychowawczej (...) – art. 194 ust. 1 ustawy. Rada Powiatu określa,
w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie
z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ( art. 194 ust. 2 ustawy ). Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami , odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ( art. 194 ust. 3 ustawy ).
W oparciu o delegację ustawową wynikającą m.in. z art. 194 ust. 2 ustawy Rada Miejska w Ł. w dniu 29 sierpnia 2012r. podjęła uchwałę w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ( Dz.Urz. Woj. Łódzkiego z 2012r., poz. 2955 ), która weszła w życie z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2012r. ( § 14 uchwały ).
Stosownie do treści § 5 ust. 1 pkt 2 tejże uchwały – odstępuje się z urzędu od ustalenia opłaty od rodzica lub rodziców, których miesięczny dochód w przypadku osoby samotnie gospodarującej, nie przekracza 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach dopuszcza się możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty wobec rodziców, którzy nie spełniają wymogów wskazanych w ust. 1, na ich wniosek lub z urzędu, jeżeli:
1) występują udokumentowane przyczyny, takie jak np. długotrwała lub ciężka choroba, bezrobocie, bezdomność, niepełnosprawność, trudna sytuacja materialna powstała w wyniku zdarzenia losowego i inne, uzasadniające zastosowanie takiego odstąpienia;
2) ponoszą już opłatę za pobyt innych członków rodziny w pieczy zastępczej lub
w instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację;
3) mają ustalony obowiązek alimentacyjny na podstawie wyroku lub ugody
i realizują ten obowiązek ( § 5 ust. 2 wskazanej wyżej uchwały ).
Decyzje o odstąpieniu od ustalenia opłaty, wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 12 miesięcy ( § 7 uchwały ), a wniosek o umorzenie (...) lub odstąpienie od ustalenia opłaty winien zawierać m.in. informacje dotyczące aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty oraz dokumenty lub oświadczenia potwierdzające okoliczności podane we wniosku ( § 10 uchwały ).
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy poza sporem pozostaje okoliczność, że organ I instancji, pismem z dnia 23 lipca 2013r., zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt syna skarżącej - Ł.G. w Pogotowiu Opiekuńczym nr [...] w Ł. i pouczył ją o treści art. 194 ust. 3 ustawy, a także możliwości złożenia w terminie 14 dni od otrzymania powyższego zawiadomienia wszelkich wyjaśnień, zastrzeżeń, czy wniosków. G.G. zawiadomienie to otrzymała, kwitując je osobiście, w dniu 2 września 2013r. i nie podjęła żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia swojej sytuacji osobistej i materialnej. Organ I instancji, działając z urzędu, zwrócił się do Wydziału Pomocy Rodzinie i Dziecku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z zapytaniem, czy skarżąca korzystała w 2013r. z pomocy finansowej tegoż Wydziału i figuruje w jego systemie. Po uzyskaniu informacji negatywnej organ I instancji w dniu [...] wydał na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 2 oraz 194 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej decyzję ustalającą opłatę za pobyt syna skarżącej w Pogotowiu Opiekuńczym nr [...] w Ł. za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013r.
w miesięcznej wysokości odpowiadającej kwotom wynikającym z dwóch wskazanych wyżej zarządzeń Prezydenta Miasta Ł..
Od decyzji tej G.G. wniosła odwołanie, w którym prosi o odstąpienie wobec niej od naliczania i pobierania opłaty za pobyt syna w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Dodatkowo podniosła, że jest osobą samotną, jej zarobki netto na podstawie umowy zlecenia wynoszą 1400 zł. Nie ma żadnych oszczędności, bo jej dochody są przeznaczane na bieżące utrzymanie. Syn jest dzieckiem upośledzonym umysłowo w stopniu umiarkowanym, którym nie może się sama zająć ze względu na złe warunki mieszkaniowe i konieczność wykonywania pracy. Utrzymuje jednak
z nim kontakty oraz kupuje mu jedzenie, słodycze, niezbędne przybory szkolne. Stwierdziła ponadto, że syn jest aktualnie uczniem drugiej klasy Szkoły Podstawowej Specjalnej w Ł. przy ulicy [...] i przebywa w internacie ośrodka.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Uznano bowiem, że organ I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające i prawidłowo zastosował przepisy prawa. W końcowej części uzasadnienia decyzji Kolegium podniosło jedynie, że złożony przez skarżącą wniosek o odstąpienie od opłaty za pobyt dziecka w placówce będzie przedmiotem odrębnego rozpoznania przed organem I instancji na podstawie art. 194 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy z dnia 9 czerwca 2011r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę na decyzję SKO, nie podziela tego stanowiska.
Należy zwrócić uwagę na to, że stosownie do treści art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013r., poz.
267 ), dalej powoływanej jako K.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem prezentowanym w doktrynie, jak i w orzecznictwie, do uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Tym samym organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji. Zadaniem organu drugiej instancji jest bowiem ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa" w jej całokształcie, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania i argumenty strony
i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone ( por. np. wyroki NSA: z dnia 19 kwietnia 2012r. sygn. II OSK 190/11 – Lex nr 1219079, z dnia 21 lutego 2012r. sygn. II OSK 2720/11 – Lex nr 1145626 oraz wyroki WSA: z dnia 17 kwietnia 2013r. sygn. II SA/Kr 13/13 –Lex nr 1325761 i z dnia 12 grudnia 2012r. sygn. II SA/Bd 1044/12 – Lex nr
1361671 ).
W myśl art. 136 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów
w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę, iż wprawdzie skarżąca nie wyjaśniła przyczyn, dla których nie podjęła działań po otrzymaniu zawiadomienia
o wszczęciu postępowania przez organ pierwszej instancji w sprawie ustalenia opłaty za pobyt syna w Pogotowiu Opiekuńczym, ale w odwołaniu zawarła wniosek
o odstąpienie od naliczania wobec niej tejże opłaty, z przyczyn wskazanych
w odwołaniu. Ponadto podniosła, że jej syn nie przebywa już w Pogotowiu Opiekuńczym, gdyż jest uczniem Specjalnej Szkoły Podstawowej i przebywa
w internacie przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym nr [...] w Ł.,
w sytuacji gdy ustalona opłata obejmowała okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013r., co nie zostało wyjaśnione przed podjęciem decyzji zarówno przez organ pierwszoinstancyjny, jak i odwoławczy.
Na uwagę zasługuje również okoliczność, że decyzja organu pierwszej instancji
o ustaleniu opłaty za pobyt małoletniego w pieczy zastępczej za cały 2013 rok została wydana w dniu [...], kiedy to żaden z przepisów ustawy
o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie wskazuje, by organ mógł wydać decyzję o ustaleniu wysokości opłaty z datą wsteczną, gdyż rozstrzygnięcia te winny zapadać z poszanowaniem zasad obowiązujących w demokratycznym państwie prawnym ( art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ), zwłaszcza zważywszy na wysokość tychże opłat ( por. np. wyrok WSA z dnia 4 października 2013r. sygn. II SA/Sz 470/13 – Lex nr 1382602 ).
Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ( art. 7 K.p.a. ), a nadto prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej ( art. 8 K.p.a. ). Należy również zwrócić uwagę na treść art. 10 § K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Od powyższej zasady organy mogą odstąpić tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną ( art. 10 § 2 K.p.a. ), który to przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Reasumując, sąd doszedł do przekonania, że zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji wobec naruszenia art. 7, 8, 10 i 15 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy zobligowany będzie do uwzględnienia powyższych uwag i jednocześnie zwróci uwagę na to, iż wydanie decyzji w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, podejmowanej w trybie art. 194 ust. 3 ustawy, winno poprzedzać postępowanie w przedmiocie ustalenia tej opłaty ( por. np. wyrok WSA z dnia
1 sierpnia 2013r. sygn. II SA/Op 277/13 – Lex nr 1358946 ).
Dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane będzie do zawieszenia niniejszego postępowania do czasu wydania ostatecznej decyzji
w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty.
Na podstawie art. 152 P.p.s.a. sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zostało wydane
z uwzględnieniem art. 205 § 1 P.p.s.a oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c ( t.j. Dz.U. 2013r., poz. 461 ).
M.CH.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło