II SA/Łd 442/12

Dnia 2 sierpnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 roku sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), art. 3 pkt 2, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 6, art. 8, art. 11a, art. 14, art. 15a, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm., powoływana także jako ustawa), § 3a Uchwały Nr LXXII/1370/06 Rady Miejskiej w Ł. z dnia 12 lipca 2006r. w sprawie podniesienia kwot niektórych dodatków do zasiłku rodzinnego (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2006r., nr 306, poz. 2368 ze zm.), a także Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. nr 129, poz. 1058), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., nr [...], odmawiającą M. N. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, jak również dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 w okresie od 1 listopada 2011r. W toku postępowania ustalono, iż organ I instancji ustalił, iż w 2010 roku, tj. kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2011/2012, uzyskano dochód w rodzinie w wysokości 12164,76 zł, co w przeliczeniu dało 506,87 zł miesięcznie na osobę i przekroczyło ustawowy próg dochodowy o 2,87 zł. Następnie organ I instancji stwierdził, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekroczył wysokości kryterium powiększonego o kwotę równą najniższemu zasiłkowi w rodzinie, tj. kwoty 572,00 zł, jednakże z uwagi na fakt, iż w poprzednim okresie zasiłkowym M. N. nie miała ustalonego prawa do świadczeń rodzinnych, wnioskowane świadczenie na okres zasiłkowy 2011/2012 nie przysługuje. Ponadto zgodnie z art. 8 ustawy, określone w ustawie dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w przypadku ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego, zatem brak uprawnień do zasiłku rodzinnego powoduje brak prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. N., która oświadczyła, iż razem z synem utrzymują się z jego renty rodzinnej, która stanowy ich jedyne źródło dochodu. W jej ocenie organ I instancji błędnie obliczył dochód w rodzinie uzyskany. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Kolegium, wymienioną na wstępie decyzją, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji oraz stwierdził, iż ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczeń rodzinnych, zasady ich wypłaty oraz wysokość, wobec tego organ I instancji i organ odwoławczy nie mogą w sposób uznaniowy, z pominięciem przepisów ustawy orzec o przyznaniu stronie zasiłku rodzinnego, oraz dodatków jeśli to nie wynika z przepisów prawa. W ocenie Kolegium organ I instancji właściwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a następnie wydał decyzję o odmowie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, która zdaniem organu odwoławczego była prawidłowa, odpowiednia do treści wszystkich dokumentów zebranych w aktach sprawy i unormowań prawnych dotyczących świadczeń rodzinnych. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do sądu administracyjnego wniosła M. N. podnosząc, iż w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono, w jaki sposób organ I instancji dokonał obliczenia dochodu w rodzinie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesionych. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, powoływana dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stwierdza nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem w ocenie Sądu organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż stosownie do art. 127 § 1 K.p.a. skuteczne wniesienie odwołania wszczyna postępowanie odwoławcze. Termin do wniesienia odwołania zgodnie z treścią art. 129 § 2 K.p.a. wynosi 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania, gdyż uchybienie terminu powoduje bezskuteczność tej czynności, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania jest zatem należyte zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Wniesienie odwołania z uchybieniem terminu obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia uchybienia terminu w drodze postanowienia, o czym stanowi art. 134 K.p.a., chyba że strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienie odwołania na podstawie art. 58 K.p.a. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, jeżeli organ II instancji prowadzi postępowanie odwoławcze w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a., bez jego wcześniejszego przywrócenia, dopuszcza się rażącego naruszenia określonej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych. Z powołanego przepisu wynika bowiem, iż decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne, natomiast uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Decyzja organu I instancji uzyskuje walor decyzji ostatecznej w momencie bezskutecznego upływu terminu do jej zaskarżenia. Dokonanie w związku z tym przez organ odwoławczy weryfikacji decyzji ostatecznej organu I instancji, korzystającej z ochrony trwałości, skutkuje rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z naruszeniem art. 16 § 1 K.p.a. (por. wyroki: NSA z dnia 19 lipca 2012r., sygn. akt I OSK 755/12; NSA z dnia 15 lipca 2009r., sygn. akt II GSK 1116/08; WSA w Ł. z dnia 30 marca 2012r., sygn. akt II SA/Łd 136/12; WSA w Kielcach z dnia 29 stycznia 2012r., sygn. akt II SA/Ke 821/11; WSA w Rzeszowie z dnia 6 grudnia 2011r., sygn. akt II SA/Rz 760/11; WSA w Warszawie z dnia 1 lipca 2009r., sygn. akt VIII SA/Wa 85/09; WSA w Kielcach z dnia 25 września 2008r., sygn. akt II SA/Ke 375/08 – wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 27 grudnia 2011r., co dokumentuje znajdująca się w aktach administracyjnych koperta, zawierająca stosowne oznaczenia dotyczące dat i awizacji. Wobec tego termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 10 stycznia 2012r. Tym czasem skarżąca wniosła odwołanie w dniu 10 lutego 2012r., na co wskazuje nie tylko data sporządzenia odwołania, jak również data jego wpływu do organu I instancji. W treści odwołania skarżąca nie wnosiła o przywrócenie terminu do jego złożenia, zatem organ odwoławczy był zobligowany do zastosowania powołanego wyżej przepisu art. 134 K.p.a. Jednakże pomimo uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia organu I instancji organ odwoławczy merytorycznie rozpoznał odwołanie. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji organu II instancji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. B.C. ----------------------- 4