II SA/Łd 592/24
WyrokWSA w Łodzi2024-11-21
Skład orzekający: Robert Adamczewski, Michał Zbrojewski, Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miejskiej w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza teren zabytkowej nieruchomości na zieleń publiczną, narusza przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz prawo własności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała Rady Miejskiej w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza teren zabytkowej nieruchomości na zieleń publiczną, nie narusza przepisów prawa. Sąd stwierdził, że art. 36 ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie zabytków nie ma zastosowania przy uchwalaniu planu miejscowego, a jedynie w procesie budowlanym. Ponadto, sąd uznał, że przeznaczenie terenu na zieleń publiczną jest zgodne z polityką przestrzenną miasta i realizuje interes publiczny, a ograniczenia prawa własności mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy i zasady proporcjonalności.Stan faktyczny
Skarżący, współwłaściciele zabytkowej nieruchomości, wnieśli skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi uchwalającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła część ich nieruchomości na zieleń publiczną. Zarzucili naruszenie przepisów o ochronie zabytków, twierdząc, że doszło do zmiany przeznaczenia zabytku bez wymaganego pozwolenia konserwatora zabytków oraz utraty charakterystycznych cech nieruchomości. Skarżący podnosili również zarzut naruszenia prawa własności i zasady proporcjonalności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 21 listopada 2024 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 roku sprawy ze skargi J. W., A.B., A. P. i i Z. P. na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 11 maja 2016 r. nr XXIX/756/16 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie alei [...] i ulic: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] oddala skargę. dc
Pismem z 5 lipca 2024 r. J.W., A.B., A. P. i Z. P., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy parnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę nr XXIX/756/16 Rady Miejskiej w Łodzi z 11 maja 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie alei [...] i ulic: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], powoływaną dalej jako: "m.p.z.p.".
Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie:
1. art. 36 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, powoływanej dalej jako: "u.o.z." poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i niewystąpienie przy sporządzaniu planu zagospodarowania przestrzennego o wydanie pozwolenia przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na zmianę przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku, w sytuacji, gdy przy tak określonym przeznaczeniu nieruchomości (tj. na zieleń publiczną) doszło de facto do zmiany przez organ uchwałodawczy przeznaczenia/sposobu korzystania z nieruchomości będącej zabytkiem;
2. art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz pkt 3 u.o.z., art. 4 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3 oraz pkt 6 u.o.z w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, powoływanej dalej jako: "u.p.z.p." poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i sporządzenie planu zagospodarowania przestrzennego w taki sposób, że:
a. obszary oznaczone symbolami 5.03 ZP oraz 5.01 MW/U w ustaleniach planu miejscowego nie odpowiadają historycznemu sposobowi zagospodarowania nieruchomości przy ul. [...] w Ł., gdyż. teren oznaczony jako obszar ZP - czyli zieleń publiczna nie odpowiada historycznemu sposobowi zagospodarowania, tj. prywatnemu ogrodowi [...];
b. zostaną utracone najbardziej charakterystyczne cechy ww. nieruchomości, gdyż odpadnie podstawowa cecha w postaci jednej działki zabudowanej z ogrodem [...] oraz nie zostanie również zachowany układ zagospodarowania nieruchomości;
c. doszło do niedopuszczalnego podziału nieruchomości zabytkowej i wydzielenia z niej całej części obejmującej zieleń i "odcinającej" ją od pozostałej części całości, co jest równoznaczne ze zmianą sposobu wykorzystania ogrodu [...];
d. skutkiem przyjęcia planu zagospodarowania przestrzennego z de facto podziałem jednolitej nieruchomości na część terenu z przeznaczeniem na zieleń publiczną, będzie zarządzanie różnymi częściami zabytku przez różne podmioty wskutek trwających już działań przejęcia części oznaczonej jako zieleń publiczna przez Miasto Łódź;
e. dochodzi do rozdrobnienia struktury zarządu mieniem zabytkowym i rozdzielenia części nieruchomości zabudowanej od części stanowiącej historycznie ogród co jest niezgodne z celami u.o.z. i tym samym sprzeczne z u.p.z.p..
3. art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 36 u.o.z. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i bezpodstawną ingerencję w przysługujące prawo własności nieruchomości zabytkowej i naruszenie zasady proporcjonalności i władztwa planistycznego.
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dot. działki nr [...] oraz nr [...], obr. [...] położonych przy ul. [...] w Ł. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wyjaśnili, że nieruchomość przy ul. [...] w Ł., której są współwłaścicielami, znajduje się na terenie historycznego układu urbanistycznego ulicy [...] obejmującego zabudowę na odcinku od [...] do al. [...] i ul. [...], wpisanego do rejestru zabytków na mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi 3 Konserwatora Zabytków m. Łodzi z 20 stycznia 1971 r. pod numerem rejestru [...]. Kamienica na ww. nieruchomości została wpisana do rejestru zabytków m. Łodzi na mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi Konserwatora Zabytków m. Łodzi z 20 stycznia 1971 r. pod numerem rejestru [...]. Ponadto nieruchomość jest położona na obszarze uznanym za pomnik historii na mocy zarządzenia Prezydenta RP z 16 lutego 2015 r. (Dz. U. 2015, poz. 315) "Łódź - wielokulturowy krajobraz miasta przemysłowego". Obszar ten jest także położony w granicach Parku Kulturowego ulicy [...], utworzonego na podstawie uchwały nr XXI/483/15 Rady Miejskiej w Łodzi z 9 grudnia 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Łódz. 2016 poz. 174). W ocenie skarżących przy sporządzaniu m.p.z.p. doszło do istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, tj. poprzez przyjęcie rozwiązań niezgodnych z normami konstytucyjnymi oraz zawartymi w ustawach materialnoprawnych, które to normy wyznaczają granice wykonywania władztwa planistycznego
Przytaczając treść art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z. stwierdzili, że przy tak ustalonym m.p.z.p. dla tej nieruchomości mamy do czynienia ze zmianą przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub zmiany sposobu korzystania tego zabytku. Część nieruchomości przy ul. [...] w Ł. obecnie przeznaczona na zieleń publiczną historycznie przeznaczona była na ogród, co potwierdza chociażby plan sytuacyjny z 1911 r. znajdujący się obecnie w Archiwum Państwowym w Łodzi, gdzie teren przeznaczony na zieleń publiczną w m.p.z.p. jest oznaczony jako ogród. Wedle wiedzy skarżących organ przy sporządzaniu planu nie dysponował pozwoleniem od konserwatora zabytków o którym mowa w ww. przepisie przez co doszło do dowolnej zmiany przeznaczenia/sposobu korzystania z nieruchomości przez organ uchwałodawczy.
Ponadto w ocenie skarżących przy uchwalaniu m.p.z.p. doszło także do naruszenia innych przepisów z ustawy o ochronie zabytków, tj. m.in. art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz pkt 3 u.o.z. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1, pkt 2), pkt 3 oraz pkt 6 u.o.z. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p. albowiem organ nie kierował się przepisami stojącymi na straży ochrony zabytków. Obszary oznaczone symbolami 5.03 ZP oraz 5.01 MW/U w ustaleniach m.p.z.p. nie odpowiadają historycznemu sposobowi zagospodarowania nieruchomości. Teren oznaczony jako obszar ZP - czyli zieleń publiczna nie odpowiada bowiem historycznemu sposobowi zagospodarowania, gdyż historycznie obszar ten stanowił ogród [...] na prywatnej posesji, nie zaś teren zieleni publicznej. Ogród [...] a zieleń publiczna nie są tożsamym przeznaczeniem i w ocenie skarżących nie można przyjąć, że w takim stanie rzeczy zostanie zachowany historyczny sposób zagospodarowania terenu. W konsekwencji tego zostaną utracone najbardziej charakterystyczne cechy nieruchomości, gdyż odpadnie podstawowa cecha w postaci jednej działki zabudowanej z ogrodem [...]m. W żaden sposób nie zostanie również zachowany układ zagospodarowania nieruchomości. Nie bez znaczenia pozostają bowiem obecne działania Miasta Łodzi co do administracyjnego podziału nieruchomości.
O ogród dbają jego współwłaściciele, którzy dosadzali drzewa, aby zapewnić jego zabytkowy charakter. Przez lata działka [...] stanowiła całość właśnie z uwagi na to, że uniknęła w uprzednich latach i systemach politycznych podziałowi i być może dlatego jej unikatowość i walory historyczne zostały ocalone. Cała działka nr [...] stanowi jednolite, spójne założenie architektoniczne. Sposób przeznaczenia nieruchomości w m.p.z.p. i w konsekwencji tego działania Miasta Łodzi dot. podziału nieruchomości i przejęcia jej na cele publiczne, doprowadzi do zniszczenia a co najmniej do utracenia historycznego charakteru przez kolejne miejsce w [...] Łodzi. Istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że na terenie wydzielonej nieruchomości powstanie kolejny niewielki skwerek, który po hucznym otwarciu następnie będzie dewastowany, a w dalszej kolejności będzie służył nocnym libacjom dla gości okolicznych nocnych klubowych znajdujących się na terenie ul. [...]. Już sama planowana przebudowa ogrodu [...]ego doprowadzi do jego bezpowrotnej zmiany poprzez dołożenie do niego urządzeń służących do rekreacji, ławeczek, koszy, ścieżek itp. W razie podziału nieruchomości powstanie tzw. "ślepy zaułek", co będzie skutkowało gromadzeniem się w nim osób spożywających alkohol i inne używki. Nie takie ma być historyczne przeznaczenie tego miejsca. Tylko pozostawienie nieruchomości jako jedna całość, tzn. niepodzielonej i bez wyodrębnienia terenu z przeznaczeniem na zieleń publiczną daje gwarancję jej zachowania i ochrony jej historycznego przeznaczenia.
Poczynione w m.p.z.p. ustalenia doprowadziły do niedopuszczalnego podziału nieruchomości i wydzielenie z niej całej części obejmującej zieleń i "odcinającej" ją od pozostałej części, co jest równoznaczne ze zmianą sposobu wykorzystania ogrodu [...], całego terenu zielonego. Jedynie pozostawienie całej nieruchomości jako jednej działki, bez wydzielania w planie terenu przeznaczonego na zieleń publiczną, daje możliwość odtworzenia pierwotnego historycznego zagospodarowania działki oraz zachowanie nadał istniejących jako zabytkowych. Przejęcie części nieruchomości na cele publiczne doprowadzi do zniszczenia a co najmniej do utracenia historycznego charakteru przez kolejne miejsce w [...] Łodzi i nadto pozbawi części nieruchomości jej właścicieli, którzy utracą bezpowrotnie obiekt swojego zaangażowania, który do tej pory jest nierozerwalnie związany z zamieszkiwanym przez nich budynkiem. Ponadto rzeczywistym skutkiem przyjęcia m.p.z.p. z de facto podziałem jednolitej nieruchomości na część terenu z przeznaczeniem na zieleń publiczną, będzie zarządzanie różnymi częściami zabytku przez różne podmioty. Część wydzielona na Zieleń Publiczną planowo ma bowiem zostać przejęta przez Miasto Łódź na cele publiczne. Taki stan rzeczy spowoduje zatem rozdrobnienie struktury zarządu mieniem zabytkowym i rozdzielenie części nieruchomości zabudowanej od części stanowiącej historycznie ogród. W ocenie skarżących godzić to będzie w cele u.o.z.
Następnie skarżący stwierdzili, że dokonując ustaleń w m.p.z.p. organ przekroczył swoje uprawnienie władztwa planistycznego, co kwalifikuje się jako naruszenie zasad sporządzania planu. Organ zobowiązany jest zawsze ważyć interes publiczny i interes prywatny, który zmierzać może zarówno do zmiany w zakresie zagospodarowania terenu, jak też do ochrony istniejącego jego stanu zagospodarowania. Wprawdzie przepisy Konstytucji RP dopuszczają ingerencję w prawo własności, musi ona jednak pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Jakkolwiek zatem radzie gminy przyznana została kompetencja do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu, to wprowadzenie na obszarze gminy określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności przez ustalenie w akcie prawa miejscowego przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu jest możliwe pod warunkiem, że ograniczenia te gmina wprowadza w odpowiedniej proporcji do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego. W konsekwencji organ bezpodstawnie ingeruje w przysługujące prawo własności nieruchomości zabytkowej i naruszenie zasady proporcjonalności i władztwa planistycznego.
W ocenie skarżących postanowienia m.p.z.p. naruszają wskazane przepisy prawa i uchwała organu nie tylko jest niezgodna z prawem, ale wywołuje dla nich samych negatywne konsekwencje prawne, gdyż ogranicza a nawet uniemożliwia realizację uprawnień jakim jest prawo własności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty są niezasadne i chybione.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że celem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest opis czy też utrwalanie stanu faktycznego. Plan jest aktem prawa kształtującym sposób inwestowania poprzez ustalenie przeznaczenia terenu, w szczególności odmiennego od istniejącego stanu faktycznego, tj. mającego być zrealizowanym w przyszłości, oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Podjęcie m.p.z.p. umocowane jest w przepisach obowiązującego prawa. Jej treść odpowiada wymogom stawianym przez u.p.z.p. i zgodna jest z ustaleniami obowiązującego w 2016 r. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi uchwalonego w 2010 r. Przed podjęciem uchwały, w trakcie procedury planistycznej przeprowadzono niezbędne analizy, inwentaryzację stanu faktycznego, wyważono relacje między interesem prywatnym oraz publicznym, gdy dostrzeżono rozbieżność między nimi. W trakcie sporządzania projektu zakwestionowanej uchwały przeprowadzono wszystkie wymagane przepisami prawa czynności proceduralne. Projekt uchwały poddany był procesowi uzgadniania z innymi organami administracji publicznej, a także szerokiemu uspołecznieniu konstruowanych rozwiązań i zapisów. W szczególności należy wskazać, iż organy planistyczne odniosły się z należytą starannością do wniosków i uwag wnoszonych w trakcie sporządzania projektu planu przez wszystkich zainteresowanych jego ustaleniami.
W ocenie organu sporządzając m.p.z.p. spełnione zostały wymogi u.o.z. Organ wskazał, że do spraw sporządzania planów miejscowych zastosowanie mają przepisy art. 18 - 20 u.o.z. Działając w sposób zgodny z nimi, przy określaniu ustaleń m.p.z.p. uwzględniono ochronę zabytków i opiekę nad zabytkami, co umożliwiło uzgodnienie projektu planu z Łódzkim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w wymaganym przepisami zakresie (postanowienia: WUOZ[?]A.5150.68.2015.KP z 17 czerwca 2015 r. i WUOZ-A.5150.21.2016.AD z 10 lutego 2016 r.). Ponadto przedstawiając wnioski do projektu planu (pismo [...] z 4 listopada 2011 r.) oraz warunki uzgodnienia projektu planu zawarte w dwóch postanowieniach odmownych (pisma: WUOZ-A.5150.41.2025.KB.PU.AG.MN z 26 marca 2015 r. i WUOZ-A.5150.11.2016.AD z 21 stycznia 2016 r.) ŁWKZ nie przedstawił jakichkolwiek wniosków lub uwag dotyczących zagospodarowania nieruchomości objętej skargą.
Następnie organ stwierdził, że art. 36 ust. 1 pkt. 9 u.o.z., na który powołują się skarżący, nie dotyczy czynności dokonywanych przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem znajduje się w Rozdziale III ustawy tyt. "Zagospodarowanie zabytków, prowadzenie badań, prac i robót oraz podejmowanie innych działań przy zabytkach". Plan miejscowy nie zmienia przeznaczenia zabytku lub sposobu korzystania z zabytku, jedynie ustala przeznaczenie terenu zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. Dopiero czynności polegające na faktycznej zmianie sposobu korzystania z nieruchomości i obiektów objętych planem następujące po wejściu w życie planu miejscowego muszą być zgodne z art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z. Zmiana taka może nastąpić np. w wyniku procedur administracyjnych podejmowanych na podstawie przepisów prawa budowlanego i to na tym etapie konieczne jest uzyskanie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Ustalenie planu miejscowego polegające na wyznaczeniu przeznaczenia terenu - zieleni urządzonej publicznej 5.03 ZP w miejscu użytkowanym obecnie na większości powierzchni nieruchomości również jako teren zieleni urządzonej (lecz nie zieleni publicznie dostępnej) - w postaci m.in. szpaleru drzew, trawników, krzewów, a historycznie - jak wskazują skarżący - w formie ogrodu, zostało uzgodnione w toku procedury planistycznej z Łódzkim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Ten organ właściwy w sprawach ochrony zabytków ocenił, że rozwiązanie przedstawione w projekcie planu zapewnia spełnienie wymogów u.o.z., w tym: zapobiega zagrożeniom dla zabytku, zapewnia ochronę zabytku przy realizacji inwestycji, umożliwia przywrócenia zabytku do jak najlepszego stanu i uwzględnia opiekę nad zabytkiem. Ustalone planem przeznaczenie terenu 5.03 ZP pod zieleń urządzoną w istocie gwarantuje kontynuację historycznego i współczesnego sposobu użytkowania tej części nieruchomości. Natomiast upublicznienie w przyszłości terenu zieleni (po nabyciu własności przez podmiot publiczny), będącej częścią zabytkowego układu urbanistycznego, nie stanowi dla niego zagrożenia, zaś umożliwienie do niego ogólnego dostępu leży w interesie społecznym, co również stanowi realizację celów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (popularyzacja, upowszechnianie wiedzy, zabezpieczenie i dostępność).
Skarżący opisują wyłącznie domniemany historyczny stan nieruchomości ("ogród", "ogród [...]") i porównują go ze stanem przewidzianym w planie miejscowym, natomiast nie zauważają, że obecny stan nieruchomości już został zmieniony względem stanu historycznego. Skarżący zastosowali zabieg polegający na przeniesieniu opisu stanu historycznego na stan istniejący poprzez użycie zwrotów, np.: "na terenie działki nr [...] historycznie znajduje się (czas teraźniejszy) ogród [...] ...", "planowana przebudowa ogrodu [...]ego doprowadzi do jego bezpowrotnej zmiany ..." itp. W rzeczywistości w owym "ogrodzie [...]" istnieją obecnie wtórne, zniekształcające go elementy zagospodarowania takie jak: miejsca postojowe, budynek gospodarczy, budynek techniczny (trafostacja) oraz dojazd obsługujący [...] nieruchomości. Ponadto nieruchomość przedzielona jest ogrodzeniem z bramą wjazdową. Działka nr [...] jest zatem, wprawdzie nie geodezyjnie, ale fizycznie podzielona i nie stanowi, jak twierdzą skarżący, spójnej całości. W ocenie organu to właśnie ustalenia m.p.z.p. zmierzają i umożliwiają przywrócenie historycznych walorów tej przestrzeni, ponieważ w terenie 5.03 ZP nie są dopuszczone miejsca postojowe lub budynki (cały teren znajduje się poza liniami zabudowy), zaś ogrodzenie może pojawić się w części działki zabudowanej zabytkowymi oficynami (w linii rozgraniczającej terenu 5.01 MW/U). Docelowe upublicznienie nieruchomości w części określonej w m.p.z.p. jako teren zieleni urządzonej wynika z potrzeb społecznych, których spełnienie jest realizacją interesu publicznego. Potrzebą tą jest przeciwdziałanie deficytowi ogólnie dostępnych terenów zieleni występującemu w [...] Łodzi, co stanowi jedno z działań zgodnych w polityką przestrzenną miasta Łodzi, określoną w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi zarówno z 2010 roku, jak i obecnie obowiązującego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa własności organ stwierdził, że nie jest ono prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. W niniejszej sprawie istotne jest ograniczenie wynikające z art. 3 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.p.z.p. Miejscowy plan stanowi podstawowy instrument prawny gospodarki przestrzennej gminy, gdyż przy jego uchwalaniu gmina dysponuje władztwem planistycznym i ma możliwość przeznaczenia terenów i określenia warunków ich zagospodarowania zgodnie z prowadzoną polityką przestrzenną. W istotę władztwa planistycznego gminy włączone jest uprawnienie, polegające na legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności. Określając przeznaczenie nieruchomości należącej zaledwie w udziale 80/1000 do skarżących organy planistyczne skorzystały z przysługującego im władztwa planistycznego w sposób należyty i wyważony. Plan został sporządzony i uchwalony w sposób nie naruszający ustaleń ww. Studium Miasta Łodzi z 2010 r., a także przepisów odrębnych.
Na marginesie organ wskazał, że struktura właścicielska działek wskazuje na udział gminy miasta [...] 872/1000, t.j. 87,2 % oraz udział osób prywatnych 128/1000, t.j. 12,8 %. Część nieruchomości (ww. działki łącznie o powierzchni ok. 3496 m2) przeznaczona planem na cele publiczne ma powierzchnię ok. 2117 m2, co stanowi niecałe 61 % powierzchni nieruchomości. Zatem część nieruchomości, która posiada przeznaczenie terenu na cele publiczne stanowi mniejszy udział w powierzchni nieruchomości niż udział gminy we własności tej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest w oparciu o kryterium legalności, tzn. zgodności kwestionowanego skargą aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. kontrola sądowa dokonywana jest w granicach sprawy administracyjnej, zaś sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast z uwagi na treść z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi jest uchwała Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 11 maja 2016 r., nr XXIX/756/16 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie alei [...] i ulic: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].
Uchwała ta, zgodnie z zapisem art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 199 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.z.p.", jest aktem prawa miejscowego objętym zakresem art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W związku z powyższym kontrola sądowoadministracyjna jest zatem dopuszczalna, koniecznym jest tym samym jej scharakteryzowanie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że niniejsza kontrola zainicjowana została w trybie i na zasadach określonych w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 446), powoływanej dalej jako: "u.s.g.". Skarga uregulowana w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest przysługującym podmiotom prawnym środkiem ochrony realnego, własnego interesu prawnego i realnych, własnych uprawnień przed rzeczywistym, nielegalnym wkroczeniem w te interesy. W przepisie art. 101 ust. 1 u.s.g. legitymacja skargowa została oparta na naruszeniu indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia, co oznacza, że legitymacja do wniesienia takiej skargi do sądu administracyjnego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym rozstrzygnięciem. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, muszą więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego.
Takie rozumienie legitymacji każdego skarżącego znajduje odzwierciedlenie również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003/8/4) stwierdził, że skarga na podstawie art. 101 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis (skargi powszechnej, obywatelskiej), zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. Posiadanie interesu prawnego w zakwestionowaniu uchwały rady gminy oznacza istnienie związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, wynikających z norm prawa materialnego, a zaskarżoną uchwałą. Istotnym warunkiem umożliwiającym zaskarżenie uchwały samorządowej jest nie tylko jej obiektywna niezgodność z prawem materialnym, kształtującym sytuację prawną podmiotu skarżącego, ale także konieczność wykazania, że uchwała w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza interes prawny skarżącego, przez co należy rozumieć ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu (por. wyroki: NSA z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1016/09 oraz WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1288/19, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA").
W świetle powyższych uwag, wątpliwości Sądu nie budzi legitymacja J.W., A. B., A.P. i Z.P. do wniesienia skargi przez kwestionujących treść planu miejscowego współwłaścicieli nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] tj. dz. o nr. ew. [...] i [...] w obrębie [...], która została objęta treścią zaskarżonej uchwały. Jeżeli zatem skarżący posiadają w sprawie interes prawny wynikający z przysługującego prawa współwłasności do działek o nr. ew. [...] i [...] granicami oceny przez Sąd naruszenia tego interesu prawnego jest zakres ustaleń zaskarżonej uchwały, które oddziaływać mają na zakres jego uprawnień właścicielskich.
Mając na uwadze zarzuty skargi należy wskazać, że stwierdzenie naruszenia interesu prawnego nie oznacza automatycznie zasadności skargi na uchwałę dotyczącą miejscowego planu. Naruszenie interesu prawnego może bowiem nastąpić w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego (art. 4 ust. 1 u.p.z.p.) w ramach którego rada gminy ustala w miejscowym planie przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz zasady zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Aby skarga okazała się zasadna, należy wykazać, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. Nie można bowiem w świetle powołanych przepisów kwestionować prawa rady gminy do wprowadzania na jej obszarze określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności poprzez ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu.
Jednocześnie nie można tracić z pola widzenia, że stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p. tylko istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Za istotne naruszenie prawa w tym zakresie, skutkujące nieważnością aktu planistycznego w całości lub w części, należy rozumieć jedynie takie, które prowadzi w konsekwencji do sytuacji, w której przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono zasad lub trybu sporządzania aktu planistycznego.
Poprzez "tryb sporządzania planu miejscowego", którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami prawa, należy rozumieć sekwencję czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu. Natomiast pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego", których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami prawa, należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z 25 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 1778/08 i z 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 215/08, CBOSA).
Przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu pod określone funkcje może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych przepisami u.p.z.p. zasad i trybu sporządzania planu.
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w tak określonych ramach Sąd nie stwierdził istotnych naruszeń trybu i zasad sporządzania planu skutkujących obowiązkiem stwierdzeniem nieważności uchwały.
Z przekazanej dokumentacji planistycznej sporządzanej w toku procedury planistycznej wynika, że uchwała została podjęta zgodnie z przepisami u.p.z.p. Czynności wymagane prawem w toku procedury planistycznej zostały dokonane w należyty sposób, co potwierdza cała dokumentacja planistyczna. Projekt przyszłego planu został zaopiniowany i skonsultowany ze wszystkimi wymaganymi do tego organami. Wszystkie zgłoszone uwagi zostały rozpoznane, o czym stanowi załącznik do Uchwały. Ogłoszenia o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego, o wyłożeniach, o przekazaniu projektu do konsultacji zostały prawidłowo dokonane. Całościowa analiza dokumentacji planistycznej prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zasady i tryb sporządzania planu miejscowego zostały zachowane. Zaskarżoną uchwałę podjęła właściwa miejscowo rada gminy, a jej projekt został sporządzony przez właściwego miejscowo prezydenta miasta. Tym samym, w opinii Sądu nie doszło do naruszenia art. 28 ust. 1 u.p.z.p. podczas procedury planistycznej zakończonej podjęciem zaskarżonej Uchwały.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1446) poprzez nieprawidłowe zastosowanie i niewystąpienie przy sporządzaniu planu zagospodarowania przestrzennego o wydanie pozwolenia przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na zmianę przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku, w sytuacji gdy przy tak określonym przeznaczeniu nieruchomości (tj. na zieleń publiczną) doszło de facto do zmiany przez organ uchwałodawczy przeznaczenia/sposobu korzystania z nieruchomości będącej zabytkiem, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu nie zasługuje on na uwzględnienie. Z przekazanej dokumentacji jak i decyzji przedstawionych przez skarżących wynika, że do rejestru zabytków wpisana jest wyłącznie kamienica a skoro art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z. mówi o zmianie przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku, to zgoda byłaby wymagana w przypadku zmiany przeznaczenia/sposobu korzystania z kamienicy, a nie terenu wokół, który tym zabytkiem nie jest. Ponadto Sąd stoi na stanowisku, że przepis ten nie ma zastosowania przy uchwalaniu planu miejscowego a jedynie zastosowanie ma w procesie budowlanym. Ustawa o ochronie zbytków i opiece nad zabytkami w zakresie art. 36 oraz ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane kompleksowo regulują kompetencje organów administracji w procesie budowlanym, związanym z zabytkiem oraz obiektami ujętymi w ewidencji zabytków Zmianę przeznaczenia nieruchomości lub sposobu korzystania z niej w rozumieniu art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z. należy łączyć, ze względów systemowych i aksjologicznych, z regulacją zamieszczoną w art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Tym samym organ uchwalając m.p.z.p. nie mógł naruszyć tego przepisu. Sąd pragnie zauważyć także, że w toku procedury planistycznej Łódzki Wojewódzki Konserwator Zabytków czterokrotnie uzgadniał projekt planu (2x pozytywnie, 2x negatywnie) i raz odniósł się także do nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] stwierdzając wyłącznie nieprawidłowe oznaczenie zabytku.
Odnosząc się do drugiego z zarzutów skargi należy zauważyć, że m.p.z.p. musi także uwzględniać stan faktyczny jaki istnieje na nieruchomości w dniu jego uchwalania. W przedmiotowej sprawie nie ma wątpliwości, że ogród [...] nie istnieje tam co najmniej od kilkudziesięciu lat. Także na rozprawie pełnomocnik potwierdził, że na nieruchomości znajduje się teren zielony z drogą przejazdową oraz miejscami parkingowymi od zawsze. Żądanie aby m.p.z.p. uchwalony w 2016 r. uwzględniał zapisy planów sytuacyjnych z okresu zaborów wydaje się zbyt daleko idące biorąc pod uwagę, że ustalenia zawarte w m.p.z.p. wskazują, że teren ten ma być wykorzystany pod zieleń publiczną co zagwarantuje kontynuację historycznego i współczesnego sposobu użytkowania tej części nieruchomości oraz jednocześnie umożliwi przywrócenie historycznego sposobu zagospodarowania nieruchomości i jej walorów, ponieważ aktualny stan faktyczny tej części nieruchomości jest częściowo zniekształcony poprzez miejsca postojowe, budynek gospodarczy, budynek techniczny (trafostacja) oraz dojazd obsługujący [...] nieruchomości. Skoro ogród [...] nie istnieje to nie zostaną utracone najbardziej charakterystyczne cechy ww. nieruchomości. Skoro do rejestru zabytków wpisana jest jedynie kamienica to nie mogło dojść do podziału nieruchomości zabytkowej a także nie może dojść do rozdrobnienia struktury zarządu mieniem zabytkowym. Na marginesie zauważyć należy, że większościowym udziałowcem całej nieruchomości jest gmina Ł.
Odnosząc się do trzeciego z zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że obowiązek uwzględnienia skargi powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane jednocześnie z naruszeniem przepisów prawa obowiązujących w dacie uchwalania planu normy prawa materialnego. W orzecznictwie podnosi się, że naruszenie interesu prawnego o jakim mowa w art. 101 u.s.g., powinno być obiektywne tzn. takie, które polega na naruszeniu subiektywnie pojmowanego przez skarżącego jego interesu i które obiektywnie polega na nieprzestrzeganiu przez organ norm prawnych powszechnie obowiązujących (por. wyrok NSA z 9 czerwca 1995 r. sygn. akt IV SA 346/93, CBOSA).
W przypadku skarg na uchwały w przedmiocie planu zagospodarowania przestrzennego brak naruszenia interesu prawnego strony ma miejsce wówczas, gdy naruszenie przepisów mieści się w granicach, tzw. władztwa planistycznego gminy przysługującego jej z mocy art. 3 ust. 1 u.p.z.p. Na mocy przepisów u.p.z.p. organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Wynika to wprost z treści art. 6 ust. 1 u.p.z.p. zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Władztwo planistyczne obejmuje samodzielne ustalenie przez gminę przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Podjęcie zatem uchwały w sprawie planu zagospodarowania przestrzennego nawet z naruszeniem interesów podmiotu skarżącego, ale w granicach tego władztwa, nie doprowadzi do uwzględnienia skargi (por. Z. Niewiadomski "Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz", C.H. Beck Warszawa 2006, s. 197 – 198 oraz wyroki: NSA z 26 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1765/07; WSA w Lublinie z 2 października 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 342/08 lub WSA w Białymstoku z 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 418/18, CBOSA).
Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela stanowisko NSA zawarte w uzasadnieniu postanowienia z 15 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 487/16, że obowiązek uwzględnienia skargi powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego strony skarżącej jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Kontrola sądu w sprawach dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie może dotyczyć celowości czy słuszności dokonywanych w planie rozstrzygnięć. Ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej. Nie uwzględnia się skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wówczas, gdy naruszony został wprawdzie interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gmina ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 355/11, CBOSA).
Mając na względzie powyższe uwagi natury ogólnej wyjaśnić należy, że skarżący twierdzą, że organ uchwalając m.p.z.p. dokonał bezpodstawnej ingerencji w przysługujące prawo własności nieruchomości zabytkowej i naruszył zasady proporcjonalności i władztwa planistycznego w związku z nieuwzględnieniem art. 36 u.o.z. przy uchwalaniu planu. Jak już wcześniej Sąd wskazał przepis ten nie ma zastosowania przy uchwalaniu m.p.z.p. dla tego zarzut ten Sąd uznał za nie zasadny.
Sąd wskazuje, że m.p.z.p. został sporządzony w oparciu o ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi uchwalonego uchwałą nr XCIX/1826/10 Rady Miejskiej w Łodzi z 27 października 2010 r., powoływanej dalej jako "Studium". Fragment nieruchomości skarżących został określony w m.p.z.p. jako zieleń publiczna. W Studium natomiast stwierdzono m.in.: "Obecne działania w zakresie poprawy jakości zieleni urządzonej i dostępności do niej mają charakter działań wpisanych w proces rewitalizacji przestrzeni śródmiejskiej, polegają na tworzeniu nowych przestrzeni zieleni urządzonej, dosadzaniu pojedynczych drzew i krzewów w ciągach przyulicznych czy wzbogacaniu rewitalizowanych skwerów w nowe nasadzenia bylin. W najbliższych latach planowane jest utrzymanie kierunku koncentracji działań odnowy zieleni w mieście na obszarze Strefy Wielkomiejskiej". Z treści Studium jednoznacznie wynika przeciwdziałanie deficytowi ogólnie dostępnych terenów zieleni występującemu w [...] Łodzi co stanowi jedno z działań zgodnych w polityką przestrzenną miasta Łodzi i realizuje interes publiczny w takim przeznaczenie terenu.
Organ pozostając związany zapisami Studium obowiązany był je zatem uwzględnić konstruując miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (art. 20 u.p.z.p.). W ujęciu systemowym zgodność między treścią studium, a treścią planu miejscowego postrzegana jest bowiem jako kontynuacja identyczności zasad zagospodarowania terenu ustalanych ogólnie w studium i podlegających sprecyzowaniu w planie miejscowym. Plan miejscowy ma jedynie doprecyzować te zasady i to w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji (por. wyroki NSA: z 1 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 85/14; z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 66/13 oraz z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2732/12, CBOSA).
Zestawienie zapisów Studium oraz m.p.z.p. zdaniem Sądu niewątpliwie prowadzi do konstatacji o zgodności przeznaczenia terenu rozumianej jako kontynuacji identyczności zasad zagospodarowania terenu ustalanych ogólnie w studium.
Wskazać w tym miejscu należy, że planowanie przestrzenne w gminie następuje w oparciu o przyznane gminie, w sferze jej zadań własnych, władztwo planistyczne (art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 u.p.z.p.), które realizowane jest w formie ustanawiania prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.). Zwrócenie uwagi na to zagadnienie jest istotne, albowiem należy mieć świadomość, że planowanie przestrzenne to nie tyle proces stosowania prawa w określonych przez nie granicach, ale też proces jego stanowienia na szczeblu gminnym. W ramach przyznanych gminie uprawnień może ona według własnego uznania kształtować i prowadzić politykę przestrzenną, której instrumentem jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Jednakże prawo to nie jest nieograniczone. Gmina jest w planowaniu przestrzennym związana normami wyższego rządu – ustawami i Konstytucją RP. Dotyczy zarówno zagadnień uregulowanych przepisami szczególnymi jak i też ogólnych zasad planowania przestrzennego i stanowienia prawa jako takiego. W myśl art. 6 ust 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Prawo własności jest prawem konstytucyjnie chronionym (art. 64 Konstytucji RP). Nie jest ono wszakże jedynym elementem podlegającym uwzględnieniu w zagospodarowaniu przestrzennym. Z przepisu art. 1 ust 2 u.p.z.p. wynika bowiem nakaz uwzględniania w zagospodarowaniu przestrzennym, innych niż własność okoliczności, takich jak wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, walorów architektonicznych i krajobrazowych, wymagań ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych, wymagania ochrony zdrowia (por. wyrok WSA w Łodzi z 8 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 980/22, CBOSA).
Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.p.z.p. ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu jak i zmian w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.
Co również istotne lokalny prawodawca uchwalając m.p.z.p. nie ograniczył prawa własności skarżących w sposób nadmierny albowiem ustalenia planu przeznaczające ten teren pod zieleń publiczną co zagwarantuje kontynuację historycznego i współczesnego sposobu użytkowania tej części nieruchomości oraz jednocześnie umożliwi przywrócenie historycznego sposobu zagospodarowania nieruchomości i jej walorów. W ocenie Sądu takie przeznaczenie nieruchomości odpowiada społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu tego terenu.
Sąd pragnie zauważyć, że projekt planu miejscowego był wykładany do publicznego wglądu zatem zagwarantowana została możliwość składania uwag. Jeden ze skarżący (J.W., Członek Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w Ł.) skorzystał z możliwości złożenia uwagi (Uwaga z Nr 5 z dnia 31 sierpnia 2015 r.) do projektu planu, nie została ona uwzględniona a organy uzasadniły dlaczego jej nie uwzględniają.
Mając na względzie poczynione powyżej uwagi Sąd stoi na stanowisku, że w przypadku zaskarżonego m.p.z.p. nie doszło do naruszenia władztwa planistycznego. O ile nie ulega wątpliwości, że przepisy planu nie spełniają oczekiwań skarzacych, to nie ma też podstaw do oceny, że gmina wprowadzając je nie wyważyła należycie ogólnych wartości wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p., które uwzględnia się w planowaniu przestrzennym.
Konkludując Sąd stwierdził, że wprawdzie zapisy zaskarżonej uchwały ingerują w uprawnienia skarżących jako współwłaścicieli nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], to jednak nie naruszają obiektywnego porządku prawnego i mieszczą się w granicach przyznanego prawodawcy lokalnemu władztwa planistycznego. Przy uchwaleniu zaskarżonej uchwały organ wyważył należycie interes społeczny i indywidualny skarżących. Nie doszło także do naruszenia zasady proporcjonalności. W tym miejscu należy stanowczo podkreślić, że prawo własności nie jest prawem nieograniczonym, a jego ochrona, choć gwarantowana zapisami Konstytucji RP (w szczególności art. 21 i art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3), nie ma charakteru absolutnego, dopuszcza określone ograniczenia, na co wskazuje sam art. 140 k.c., z którego wynika, że granice prawa własności wyznaczają: przepisy ustaw, zasady współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa. Jednym z takich ustawowych przepisów limitujących uprawnienia właścicielskie jest art. 6 ust. 1 u.p.z.p., który stanowi, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Z przepisu tego jasno wynika możliwość wprowadzania do planu miejscowego szczegółowych ustaleń ścieśniających zakres uprawnień właścicielskich na obszarze objętym tym planem (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 48/17, CBOSA).
Brak przekroczenia granic władztwa planistycznego wynika z możliwości odkodowania z procesu planistycznego motywów wprowadzonych ograniczeń. Skoro zatem art. 64 ust. 3 Konstytucji RP dopuszcza możliwość ograniczenia prawa własności w drodze ustawy, a u.p.z.p. upoważnia do wprowadzenia ograniczeń w planie miejscowym, co nastąpiło w sprawie niniejszej w sposób wyżej wskazany bez naruszenia prawa, to skargę należało uznać za bezzasadną. Jednocześnie nie można stwierdzić w tej sytuacji nadużycia władztwa planistycznego gminy, a w szczególności naruszenia zasady proporcjonalności. Podjęte przez organ rozstrzygnięcia w ramach planowania przestrzennego okazały się uzasadnione wymogami ładu przestrzennego, zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska oraz potrzebami interesu publicznego, a także uwarunkowaniami należącej do skarżących nieruchomości. Ustalenia planu pozostają zatem w zgodzie z obowiązującym prawem, zostały podjęte w granicach przysługującego organowi władztwa planistycznego, w którego ramach prawidłowo określono przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu należącego do skarżących.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło