II SA/Łd 625/25
WyrokWSA w Łodzi2026-01-09
Skład orzekający: Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Sędzia WSA Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale zakres tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wtedy, gdy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną obiektywnie uniemożliwia osobie sprawującej opiekę podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bądź wymaga rezygnacji z takiego zatrudnienia. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak przygotowywanie posiłków czy sprzątanie, nie są uznawane za wystarczające do wykazania takiego związku przyczynowo-skutkowego, ponieważ są to typowe czynności dnia codziennego, które mogą być wykonywane przez osoby pracujące zawodowo.Stan faktyczny
Skarżący ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) pierwotnie uchylił decyzje organów, ale Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę ponownej oceny materiału dowodowego w kontekście związku przyczynowo-skutkowego między opieką a brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie: Sędzia WSA Michał Zbrojewski Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 listopada 2023 r. znak: SKO.4114.700.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc
Tutejszy sąd, wyrokiem z 15 maja 2024 r., II SA/Łd 189/24, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 30 listopada 2023 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z 18 października 2023 r., odmawiającą przyznania I. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad matką I. G.1 w okresie od 1 września 2023 r. stwierdzając, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy, nie został spełniony warunek związany z datą powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Z akt sprawy wynika, że I. G. wniósł o ustalenie prawa do ww. świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że matka cierpi na reumatoidalne zapalenie stawów.
Zdaniem organu odwoławczego, czynności sprawowane przez wnioskodawcę nie pozostają w kolizji z podejmowaniem zatrudnienia, bowiem I. G.1 nie wymaga wyręczania jej w podstawowych czynnościach dnia codziennego. Jest zdolna do samodzielnego spożywania posiłków (nie wymaga karmienia przez osobę drugą), nie wymaga pomocy przy zażywaniu leków, czy korzystaniu z toalety. Choć ma trudności w poruszaniu się, to - jak strona sama wskazuje - porusza się samodzielnie przy pomocy balkonika i wychodzi na spacery. Wnioskodawca wprawdzie przygotowuje posiłki, to jednak I. G.1 samodzielnie może je spożywać. Wnioskodawca wykonuje więc tylko część czynności związanych z opieką nad osobą niepełnosprawną, natomiast aby można było mówić o opiece w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka ta musi być stała, długoterminowa i przede wszystkim wynikać z ograniczeń ruchowych osoby niepełnosprawnej. Sprawowana przez odwołującego opieka, w ocenie Kolegium nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a jest to warunek konieczny do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 u.ś.r. Jak zaakcentowało Kolegium czynności, jakie wykonuje odwołujący nie kolidują z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. I. G. może sprawować opiekę nad matką i jednocześnie świadczyć pracę (choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy), bowiem zarówno zakres sprawowanej opieki, jak i stan zdrowotny osoby niepełnosprawnej nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium ponadto wskazało, że wnioskujący jest osobą bezrobotną (zgodnie z weryfikacją o składkach na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od dnia 1 stycznia do 16 listopada 2023 r. nie świadczył pracy), a w konsekwencji nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co przesądza, zdaniem Kolegium, o braku możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uchylając decyzje organów obu instancji wskazał, że nawet jeśli zatrudnienie skarżącego ustało jakiś czas przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie świadczenia to nie wyklucza możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia. Fakt bowiem, że skarżący w okresie składania wniosku o przyznanie świadczenia, a także w okresie wcześniejszym był osobą bezrobotną, nie świadczy o tym, że nie spełnia on przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia, ale także niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne.
Ponadto sąd uznał, że okolicznością, która w sprawie wymaga ustalenia jest wymiar opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką, wskazując, że wśród dokumentów załączonych do akt administracyjnych jest wywiad środowiskowy z 18 września 2023 r., w którym pracownik socjalny stwierdził, iż skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, a rozmiar tej opieki (a ściślej czynności realizowane przez skarżącego) wynikają z załączonego do wywiadu oświadczenia skarżącego z 18 września 2023 r. W ocenie składu orzekającego, w sprawie niezbędna jest weryfikacja oświadczenia skarżącego przez pracownika socjalnego, konieczne jest zatem ustalenie i to przez pracownika socjalnego wymiaru opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką.
Wskutek skargi kasacyjnej, złożonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 6 sierpnia 2025 r., I OSK 1629/24 uchylił wskazany wyżej wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu sądowi.
NSA zauważył, że bez znaczenia dla związku przyczynowo-skutkowego są okoliczności pozostawania wnioskodawcy poza rynkiem pracy, a ważny jest jedynie zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym i wpływ na możliwość podejmowania zatrudnienia.
Jednocześnie NSA wskazał na zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym załączone do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego: szczegółowy opis czynności dotyczących opieki nad osobą niepełnosprawną z wyszczególnieniem godzin ich wykonywania, opis czynności wykonywanych podczas opieki nad osobą niepełnosprawną z uwzględnieniem ich częstotliwości ( k.5 i 6 akt adm. organu I instancji), oświadczenie określające zakres opieki ( k.16 i 16 verte), a także wywiad środowiskowy sporządzony przez pracownika socjalnego zawierający potwierdzenie zgodności z prawdą informacji zawartych w oświadczeniu złożonym przez skarżącego. W ocenie NSA właśnie podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny w sposób szczegółowy ustalił zakres czynności skarżącego w związku z realizowaną opieką. W oświadczeniu z 18 września 2023 r., na które w tej samej dacie w wywiadzie środowiskowym wskazuje pracownik socjalny (k. 18 i k.16 - 16 verte), wnioskujący I. G. wskazał na istotne fakty dotyczące sprawowanej opieki w kontekście ustalenia, czy zakres opieki daje podstawę do ustalenia związku przyczynowo skutkowego w sprawie. Pracownik socjalny pobrała od skarżącego pisemne dodatkowe oświadczenie, szczegółowo opisujące zdolność poruszania się osoby niepełnosprawnej, zdolność do samodzielnego spożywania posiłków czy zdolność do samodzielnego korzystania z toalety oraz czasookres przebywania skarżącego u matki. W oparciu o te ustalenia pracownika socjalnego, jak również dokumenty załączone do wniosku Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznało, że sytuacja matki nie pozbawia skarżącego możliwości podejmowania żadnej pracy. Jest on co najmniej w stanie podejmować zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium zwróciło uwagę, że matka skarżącego mieszka pod innym adresem niż skarżący, co świadczy o pewnym stopniu jej samodzielności, skoro możliwe jest pozostawienie jej przez dłuższą część doby bez opieki, co zostało ustalone właśnie w czasie wywiadu środowiskowego to znaczy, że radzi ona sobie z samodzielnym zamieszkiwaniem i nie wymaga opieki długotrwałej czy stałej.
W ocenie NSA złożone przez skarżącego wyjaśnienia dotyczące zakresu sprawowanej nad matką opieki są obszerne, szczegółowe, zrozumiałe i nie zachodzi potrzeba ich ponownego ustalania i gromadzenia przez organ dodatkowego materiału dowodowego podczas kolejnego wywiadu środowiskowego. Wszelkie ustalenia istotne dla określenia związku przyczynowo skutkowego opartego na potrzebach matki skarżącego zostały już przez skarżącego wyjaśnione w złożonych przez niego pismach i oświadczeniach oraz w wywiadzie środowiskowym. Wobec tego ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny dokona oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy i wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Sąd kontrolując ponownie legalność zaskarżonej decyzji, zgodnie z dyspozycją art. 170 i art. 190 p.p.s.a. związany oceną prawną i wykładnią dokonaną w tej sprawie przez NSA w uzasadnieniu wyroku z 6 sierpnia 2025 r., I OSK 1629/24.
Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia jedną z przesłanek wskazanych w tym przepisie.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest występowanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną przez nią opieką nad matką, jako jednej z przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Podkreślić należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 tej ustawy, zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 zawiera legalną definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przez którą rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Omawiana ustawa nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, iż świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11).
Odnosząc się do kwestii podniesionego przez organ braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy okolicznością sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności pojęcia przez sprawującego opiekę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, sąd na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego uznał stanowisko Kolegium w tym zakresie za uzasadnione.
Z akt sprawy wynika, że I. G.1 orzeczeniem z 8 lutego 2012 r., została zaliczona do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Opiekę nad nią sprawuje skarżący, który w oświadczeniu z 18 września 2023 r. złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, załączonym do wywiadu środowiskowego (stanowiącego podstawowy i obligatoryjny szczególny środek dowodowy), wskazując, że sprawuje bezpośrednią opiekę nad matką. Opieka polega na byciu codziennie u matki od rana samego do późnego popołudnia. Przygotowuje posiłki: śniadanie, obiad, kolację. W zależności od samopoczucia matki skarżący je podaje lub bardzo rzadko matka spożywa posiłki sama. Skarżący przyrządza herbatę, robi zakupy, wykupuję leki, załatwia sprawy urzędowe z pomocą żony. Matka po domu porusza się po domu opierając się o meble, a na krótkie spacery wychodzi o balkoniku. Skarżący pomaga matce przy ubieraniu się i myciu, z toalety matka korzysta samodzielnie, a skarżący ją odprowadza. Leki matka bierze samodzielnie. Oświadczenie skarżącego jednocześnie nie stoi w sprzeczności z jego oświadczeniem załączonym do wniosku, a stanowi jego uszczegółowienie.
Wobec tego przypomnieć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że czynności, takie jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności osoby opiekującej się niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Innymi słowy opieka, o której mowa w przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, to znaczy przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, czy gotowaniu, bowiem prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze (por. wyroki WSA: w Olsztynie z 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 493/21; w Krakowie z 24 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 326/21; w Gdańsku z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 48/21; we Wrocławiu z 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 39/21).
W ocenie sądu czynności opiekuńcze, które skarżący wykonuje, nie są podyktowane koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz są to czynności są związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego. Skarżący jako osobna bezrobotna większość opiekuje się matką od rana do późnego popołudnia, zatem opieka nad niepełnosprawną matką wykonywana jest przez część doby i polega na zwykłych, codziennych czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie wykraczają poza zakres podstawowej opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny.
Tym samym, w ocenie sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy czyni zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy, a koniecznością sprawowania przez niego opieki nad matką.
Takie czynności, jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (zob.m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Natomiast czynności związane z opieką nad matką, polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej czy podaniu leków, oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. np. wyroki NSA z: 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20; z 9 grudnia 2025 r., I OSK 2242/24; z 25 listopada 2025 r., I OSK 2072/24).
W ocenie sądu, mając na uwadze poczynione ustalenia zasadnie organy stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad matką. Związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być, jak już wskazano, bezpośredni i ścisły. W realiach niniejszej sprawy takiego rodzaju związku trudno się dopatrzyć. W konsekwencji, we wskazanych powyżej okolicznościach sąd uznał stanowisko organów za prawidłowe.
Podkreślić na koniec należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, co stanowiłoby alternatywę wynagrodzenia za pracę, a przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Wynikający z akt stan zdrowia niepełnosprawnej, który choć niewątpliwie wskazuje na pewne trudności choćby w poruszaniu się - nie uprawniał do podważenia przyjętego przez orzekające organy administracji publicznej zakresu czynności realizowanych przez skarżącego względem matki. Czynności te w ocenie sądu nie odznaczają się takim przymiotem, który uzasadniałby konieczność całkowitego niepodejmowania przez skarżącego pracy.
Zdaniem sądu w rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z przepisów art., 7 i art. 77 k.p.a. Nie naruszyły obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialnoprawnej decyzji, a mianowicie spełnienia określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanek, od których łącznego spełnienia uzależnione jest przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. W ocenie sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ wyprowadził merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło