II SA/Łd 76/25
WyrokWSA w Łodzi2025-05-07
Skład orzekający: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Asesor WSA Beata Czyżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku zabezpieczenia budynku pofabrycznego, w sytuacji gdy zobowiązany podnosi, że wyjaśnienie sporu z ubezpieczycielem uniemożliwia realizację obowiązku, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia było zasadne, ponieważ zobowiązany nie wykonał w całości ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek zabezpieczenia budynku. Spór z ubezpieczycielem i kwestie odszkodowawcze należą do prawa cywilnego i nie mają wpływu na postępowanie egzekucyjne w administracji. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem nacisku finansowego, a jej wysokość powinna być ustalona tak, aby była skuteczna i motywowała do wykonania obowiązku, a niekoniecznie dostosowana do możliwości finansowych zobowiązanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi C. Spółki z o.o. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Grzywna została nałożona z powodu niewykonania przez Spółkę obowiązków zabezpieczenia budynku pofabrycznego, określonych w ostatecznej decyzji PINB z 9 kwietnia 2024 r. Spółka argumentowała, że spór z ubezpieczycielem uniemożliwia realizację obowiązku. Sąd oddalił skargę, uznając działania organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 7 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie: Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2025 roku sprawy ze skargi C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 27 grudnia 2024 r. nr 255/2024, znak WOP.7722.165.2024.DM w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wykonania robót budowlanych zabezpieczających budynek oddala skargę. dc
Zaskarżonym postanowieniem z 27 grudnia 2024 r. nr 255/2024, znak: WOP.7722.165.2024.DM Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z 23 września 2024 r. nr 145/2024, znak: PINB/52.2.AW.2024 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z 9 kwietnia 2024 r., nr 44/2024, znak: PINB/7356/13/MM/2021 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach (dalej w skrócie "PINB w Pabianicach" lub "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 682 z późn.zm. - dalej w skrócie "Pr. bud.") zobowiązał C. Sp. z o.o., jako właściciela nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (działka nr ew. [...], obręb [...]) do wykonania - w terminie do 21 czerwca 2024 r. - robót budowlanych przy budynku pofabrycznym, usytuowanym na ww. nieruchomości, polegających na:
1. wykonaniu skutecznego zabezpieczenia budynku przed dostępem osób trzecich poprzez zabicie deskami bramy i wejść na nieruchomość;
2. osiatkowaniu elewacji budynku w miejscach, gdzie cegła jest uszkodzona i zagraża wypadnięciem;
3. usunięciu wszystkich elementów ruchomych i przesuwnych z dachu oraz elewacji budynku;
4. zabezpieczeniu okien, które posiadają stłuczone szyby, które zagrażają wypadnięciem.
Wspomniana wyżej decyzja jest ostateczna i prawomocna.
10 lipca 2024 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (dz. nr ew. [...]), w trakcie których ustalił, że brama główna budynku była zamknięta na kłódkę, a otwory w bramie zabezpieczone siatką. Od strony południowo-zachodniej niezabezpieczony jest wjazd na przedmiotową nieruchomość. Znajduje się niekompletna brama z jednym skrzydłem w żaden sposób niezabezpieczona. Usunięto luźne elementy z dachu budynku jednak na elewacji wschodniej w zbliżeniu do przejścia pod budynkiem nadal są luźno zawieszone elementy drewniane. Na terenie nieruchomości znajdują się niezabezpieczone studnie. Budynek nie został osiatkowany w miejscach, gdzie cegła jest uszkodzona i zagraża wypadnięciem. Stłuczone szyby zostały usunięte, wstawiono kilka nowych okien. Nie został w całości wykonany obowiązek nałożony decyzją z 9 kwietnia 2024 r.
Upomnieniem z 23 lipca 2024 r., doręczonym zobowiązanej Spółce 29 lipca 2024 r., PINB w Pabianicach wezwał stronę do dobrowolnego wykonania obowiązku określonego w decyzji z 9 kwietnia 2024 r., pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji.
14 sierpnia 2024 r. organ pierwszej instancji przeprowadził ponowne oględziny wspomnianej wyżej nieruchomości, w trakcie których stwierdził, że od czasu poprzednich oględzin stan nieruchomości nie uległ zmianie, obowiązki określone w punktach nr 1, 2 i 3 decyzji z 9 kwietnia 2024 r. nadal nie zostały wykonane.
Następnie 2 września 2024 r. PINB w Pabianicach wystawił przeciwko C. Sp. z o.o. tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący obowiązku wynikającego z decyzji z 9 kwietnia 2024 r., nr 44/2024, znak: PINB/7356/13/MM/2021, który został doręczony zobowiązanej Spółce 6 września 2024 r.
Z notatki służbowej z 23 września 2024 r. wynika, że dokonano rozeznania na rynku wśród firm branży budowlanej oraz firm produkujących siatki zabezpieczające i ustalono, że przewidywany koszt wykonania robót określonych w decyzji z 9 kwietnia 2024 r. nr 44/2024 to kwota w wysokości do 8.500 zł.
Wobec poczynionych ustaleń postanowieniem z 23 września 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach, na podstawie art. 122 § 1 i 2 w zw. z art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.p.e.a."), nałożył na C. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością grzywnę w wysokości 8.500,00 złotych w celu przymuszenia do wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym nr [...] z 2 września 2024 r. oraz wezwał zobowiązaną do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia; ustalił opłatę za wydanie postanowienia w wysokości 68 złotych (art. 65a § 1 pkt 1 u.p.e.a.); wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z 2 września 2024 r. w terminie 7 dni. Organ pouczył również zobowiązaną Spółkę, że w razie niewykonania obowiązku w wyznaczonym terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Nałożoną grzywnę wraz z opłatą należy uiścić w terminie 30 dni wpłatą lub przelewem na wskazane konto bankowe Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach. W przypadku nieuiszczenia grzywny wraz z opłatą w wyznaczonym terminie zostaną one ściągnięte w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie C. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania, podnosząc zarzut naruszenia art. 119 § 1 w zw. z art. 121 § 4 w zw. z art. 12 § 2 u.p.e.a., poprzez nałożenie na Spółkę grzywny, w sytuacji gdy podjęła ona prace przygotowawcze zmierzające do wykonania nałożonego obowiązku, z tym zastrzeżeniem, że wdrożenie ich do realizacji wymaga uprzedniego wyjaśnienia sporu z ubezpieczycielem na tle okoliczności zdarzenia wywołującego szkodę, które miało miejsce na nieruchomości przy ul. [...] w P., co stanowi obiektywną okoliczność uniemożliwiającą realizację nałożonego na nią obowiązku, czego organ nie wziął pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy. Spółka podniosła również zarzut niezastosowania procedury z art. 6 § 1b u.p.e.a.
Powołanym na wstępie postanowieniem z 27 grudnia 2024 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi (określany dalej w skrócie jako "ŁWINB" lub "organ zażaleniowy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej w skrócie "k.p.a."), utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Zdaniem organu zażaleniowego w sprawie poza sporem pozostaje fakt, że zobowiązana nie wykonała w całości obowiązku nałożonego decyzją PINB w Pabianicach z 9 kwietnia 2024 r., nr 44/2024 (w zakresie pkt 1-3), co potwierdzają protokoły z oględzin przeprowadzonych 10 lipca 2024 r. i 14 sierpnia 2024 r. Zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a., obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej. Postępowanie egzekucyjne w analizowanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z procedurą. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. zobowiązanej zostało skutecznie doręczone upomnienie wzywające do dobrowolnego wykonania obowiązku. Następnie, zgodnie z art. 26 § 1 i § 5 pkt 1 u.p.e.a., organ pierwszej instancji 2 września 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy nr TW [...] zaopatrzony w klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej, spełniający wymagania, określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy został doręczony stronie 6 września 2024 r. Zobowiązana nie skorzystała z przysługującego jej prawa zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 u.p.e.a.
Wobec dalszego niewykonania ciążących na C. Sp. z o.o. robót budowlanych, postanowieniem z 23 września 2024 r. organ pierwszej instancji nałożył na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 8.500,00 zł oraz orzekł pobranie za wydanie przedmiotowego postanowienia opłaty w wysokości 68,00 zł. Wysokość opłaty egzekucyjnej ustalono, zgodnie z art. 64a § 1 pkt 1, zaś wysokość nałożonej grzywny jest zgodna z dyspozycją normy zawartej w art. 121 § 1, § 2 i § 4 u.p.e.a. Jak podkreślił organ zażaleniowy, organ pierwszej instancji uzasadnił wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia wskazując na konieczność zastosowania wobec zobowiązanej takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na niej obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. PINB w Pabianicach uznał, że kwota 8.500,00 zł powinna skutecznie przymusić C. sp. z o.o. do prawidłowego wykonania nałożonych obowiązków. Wyjaśnił także, że przy ustalaniu wysokości grzywny wziął przede wszystkim pod uwagę przybliżony koszt zastępczego wykonania nakazanych robót według obowiązujących cen rynkowych.
W dalszej kolejności ŁWINB nadmienił, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Stąd nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. Aby zatem środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony. Mając na względzie powyższe okoliczności, organ zażaleniowy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie zastosowanego środka egzekucyjnego i jego wysokości. Biorąc pod uwagę, że określone w decyzji z 9 kwietnia 2024 r. obowiązki zostały nałożone w związku z występującym stanem zagrożenia życia lub zdrowia mienia, bezpieczeństwem mienia lub środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr. bud.), konieczne jest niezwłoczne ich wykonanie. Jednocześnie biorąc pod uwagę długość okresu zaniechania realizacji obowiązku przez zobowiązaną oraz nałożenie grzywny w dolnych jej granicach, ŁWINB nie stwierdził podstaw do jej miarkowania.
Tym samym podniesiony przez C. Sp. z o.o. zarzut, że wysokość orzeczonej grzywny jest wygórowana nie zasługuje na uwzględnienie. Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów z oględzin wynika, że większość nakazanych decyzją robót nie zostało wykonanych, a wysokość wymierzonej grzywny mieści się w ustawowych granicach. Brak jest więc podstaw do kwestionowania czynności postępowania egzekucyjnego w tym zakresie.
Reasumując, organ zażaleniowy stwierdził, że zaskarżone postanowienie PINB w Pabianicach z 23 września 2024 r. jest zgodne z przepisami obowiązującego prawa.
ŁWINB odnosząc się do treści zażalenia wskazał, że ewentualny spór zobowiązanej z ubezpieczycielem nie ma wpływu na postępowanie egzekucyjne. Kwestia ustalenia zakresu szkody i podmiotu za nią odpowiedzialnego jest materią prawa cywilnego, a nie administracyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcie C. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie niniejszej z powodu naruszenia:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji wydanego z naruszeniem przepisów prawa tj.:
- art. 119 § 1 w zw. z art. 121 § 4 oraz w zw. z art. 12 § 2 u.p.e.a., poprzez nałożenie na Spółkę zaskarżonym postanowieniem grzywny w celu przymuszenia w kwocie 8.500,00 zł, za brak realizacji obowiązków wynikających z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach nr 44/2024 z 9 kwietnia 2024 r., w sytuacji w której, C. Sp. z o.o. podjęła prace przygotowawcze zmierzające do wykonania nałożonego na nią obowiązku, z tym zastrzeżeniem, że wdrożenie ich do realizacji wymaga uprzedniego wyjaśnienia sporu z ubezpieczycielem na tle okoliczności zdarzenia wywołującego szkodę, które miało miejsce w nieruchomości skarżącej przy ul. [...] w P., co stanowi obiektywną okoliczność uniemożliwiającą skarżącej realizację nałożonego na nią obowiązku, czego organ nie wziął pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła argumentację z zażalenia, podnosząc również zarzut naruszenia art. 6 § 1b u.p.e.a.
Odpowiadając na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest trafna.
Sąd rozpoznał sprawę niniejszą, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi mianowicie, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd badając w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi stwierdził, że odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego.
W rozpatrywanej sprawie osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie czy organ prawidłowo nałożył na stronę skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązków określonych w ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Pabianicach z 9 kwietnia 2024 r. nr 44/2024.
Dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy niniejszej i formułowanych przez stronę skarżącą zarzutów wyjaśnić w pierwszej kolejności trzeba, że decyzją z 9 kwietnia 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pabianicach, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr. bud., zobowiązał C. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością jako właściciela nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], do wykonania w terminie do 21 czerwca 2024 r. robót budowlanych przy budynku pofabrycznym, usytuowanym na w/w nieruchomości polegających na:
1. wykonaniu skutecznego zabezpieczenia budynku przed dostępem osób trzecich poprzez zabicie deskami bramy i wejść na nieruchomość;
2. osiatkowaniu elewacji budynku w miejscach, gdzie cegła jest uszkodzona i zagraża wypadnięciem;
3. usunięciu wszystkich elementów ruchomych i przesuwnych z dachu oraz elewacji budynku;
4. zabezpieczeniu okien, które posiadają stłuczone szyby, które zagrażają wypadnięciem.
Z zebranego w sprawie materiał dowodowego wynika, że strona skarżąca nie skorzystała z prawnej możliwości wniesienia odwołania od powyższego rozstrzygnięcia do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie poddania decyzji organu drugiej instancji kontroli sądu administracyjnego, wobec czego decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności i prawomocności w rozumieniu art. 16 § 3 k.p.a. Zgodnie z obowiązującą zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Wypływająca z art. 16 § 1 k.p.a. zasada trwałości decyzji administracyjnych w swoim formalnym aspekcie wyraża się w tym, że ostateczne decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawa. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Zasada trwałości decyzji administracyjnej powinna skutkować honorowaniem stanu prawnego wynikającego z ostatecznej decyzji. Oznacza to, że ani Sąd, ani organ administracyjny nie są uprawnieni do jej kwestionowania, w szczególności pod względem jej merytorycznej zasadności i są nią związani dopóki ostateczna decyzja rozstrzygająca określoną kwestię pozostaje w obrocie prawnym. Zasada ta zapewnia stabilizację i pewność obrotu prawnego. Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że strona skarżąca dotychczas nie uruchomiła żadnego z prawem przewidzianych trybów nadzwyczajnych, których celem byłaby zmiana bądź uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 kwietnia 2024 r. To zaś oznacza, że zakres orzeczonych wspomnianym rozstrzygnięciem obowiązków, nałożonych na stronę skarżącą, które - w ocenie Sądu - nie budzą zastrzeżeń jak i termin, w którym winny zostać wykonane, nie podlega jakiejkolwiek dyskusji. Konsekwencją funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej i prawomocnej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jest ciążący na stronie skarżącej pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego bezwzględny obowiązek ścisłego jej zrealizowania w zakreślonym decyzją terminie. Skarżąca Spółka nie może więc samodzielnie decydować, które obowiązki wykona w całości lub tylko w części bądź czy je w ogóle wykona, ani dokonywać ich modyfikacji, nie może również wykonywać przy obiekcie budowlanym, wobec którego została wydana wspomniana decyzja czynności (robót budowlanych) nie przewidzianych w rozstrzygnięciu. Nie może wreszcie decydować, kiedy obowiązki te wykonana, skoro w decyzji, która funkcjonuje w obrocie prawnym, precyzyjnie określono graniczny termin realizacji robót budowlanych.
W sprawie niespornym jest, że w terminie do 21 czerwca 2024 r. strona skarżąca, pomimo bardzo złego stanu technicznego budynku, co dobitnie potwierdza załączona do materiału aktowego sprawy dokumentacja fotograficzna, wykonała zaledwie obowiązek wynikający z pkt 4 decyzji PINB z 9 kwietnia 2024 r. Przeprowadzone przez organ 10 lipca 2024 r. oględziny nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], poprzedzające skierowanie do skarżącej Spółki upomnienia potwierdziły, że decyzja nie została wykonana. Kolejne oględziny przeprowadzone 14 sierpnia 2024 r., po doręczeniu stronie skarżącej upomnienia z 23 lipca 2024 r. dowiodły, że w dalszym ciągu nie zostały wykonane obowiązki nałożone ostateczną i prawomocną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 kwietnia 2024 r. w punktach 1, 2 i 3.
Powyższe okoliczności uzasadniały - w ocenie Sądu - uruchomienie wobec Spółki postępowania egzekucyjnego i zastosowanie środków, które skłonią zobowiązaną do realizacji obowiązków wynikających z decyzji.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 - dalej w skrócie "u.p.e.a."), egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 (czyli obowiązków o charakterze niepieniężnym pozostających we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego), gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (art. 6 § 1 zdanie 1 u.p.e.a.). Przed podjęciem czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wierzyciel może podejmować działania informacyjne wobec zobowiązanego zmierzające do dobrowolnego wykonania przez niego obowiązku (art. 6 § 1b u.p.e.a.). Według art. 7 § 1 - § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.
Zgodnie z art. 15 § 1, § 1a i § 1b u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Upomnienie zawiera pouczenie zobowiązanego, że w przypadku niewykonania w całości obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia zobowiązany ma obowiązek zawiadomienia wierzyciela, a po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - również organu egzekucyjnego, o zmianie adresu jego miejsca zamieszkania lub siedziby. Upomnienie zawiera imię i nazwisko, stanowisko służbowe oraz podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela. Upomnienie generowane automatycznie może nie zawierać podpisu tej osoby.
Zalegające w aktach sprawy upomnienie z 23 lipca 2024 r. skierowane przez organ pierwszej instancji do zobowiązanej Spółki, doręczone jej 29 lipca 2024 r. zawiera wszystkie wymienione wyżej elementy.
Wskazać następnie trzeba, że postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 u.p.e.a.).
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że 2 września 2024 r. organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy nr TW [...] stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, który zawiera określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. elementy: oznaczenie wierzyciela; dane zobowiązanego będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną: nazwę i adres jego siedziby, numer REGON, treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny; wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; datę wystawienia i numer tytułu wykonawczego; imię i nazwisko osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, a także jej stanowisko służbowe, jeżeli sposób opatrzenia tytułu wykonawczego podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1, umożliwia podanie tego stanowiska; podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela albo pieczęć, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5; datę podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela, a jeżeli tytuł wykonawczy został opatrzony pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5 - datę opatrzenia tą pieczęcią; pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby; pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu; datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku.
Jak stanowi art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. A zatem, jeśli decyzja stała się ostateczna, jej wykonanie nie zostało wstrzymane, to obowiązkiem organu jest wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W toku postępowania egzekucyjnego ostateczna decyzja organu administracji, a z taką bezspornie mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy, pozostaje poza kontrolą organu. Celem postępowania egzekucyjnego jest wyłącznie doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego, w tym wypadku przez skarżącą Spółkę, nałożonych na obowiązków. Organ właściwy do prowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej podlega przymusowemu wykonaniu.
Jak zostało to już zaakcentowane na wstępie rozważań obowiązki określone ostateczną i prawomocną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9 kwietnia 2024 r. w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego jak i w dacie wydania kontrolowanego obecnie rozstrzygnięcia nie zostały wykonane w całości. Organ egzekucyjny miał wobec tego pełne podstawy do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w trybie art. 122 u.p.e.a. Z art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a. wynika, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Według art. 121 § 2 i § 4 u.p.e.a. z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Stosownie do treści art. 122 § 1 - § 3 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: pkt 1 - odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; pkt 2 - postanowienie o nałożeniu grzywny. Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: pkt 1 - wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; pkt 2 - wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 125 i art. 126 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie. Na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia.
Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Szerokie możliwości uniknięcia zapłaty grzywny lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy aniżeli wykonanie zastępcze. Grzywna musi wobec tego stanowić pewne zagrożenie finansowe dla zobowiązanego, ponieważ tylko w takiej sytuacji spełni swoją rolę i zmotywuje zobowiązanego do wykonania zobowiązania.
W realiach rozpatrywanej sprawy organ pierwszej instancji przed wydaniem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia przeprowadził 14 sierpnia 2024 r. oględziny nieruchomości przy ul. [...] w P. Z zebranego materiał dowodowego wynika, że strona skarżąca nie brała w nich udziału, bowiem nie została zawiadomiona o ich terminie. Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Co prawda wspomniany warunek na gruncie rozpatrywanej sprawy nie został zachowany, niemniej jednak stwierdzone uchybienie należy ocenić jako nierzutujące w istotnym stopniu na wynik sprawy, ponieważ przeprowadzone od zewnątrz oględziny obiektu, potwierdzone protokołem i bogatą dokumentacją fotograficzną świadczą dobitnie o tym, że zobowiązana Spółka w dalszym ciągu nie wykonała w całości decyzji PINB z 9 kwietnia 2024 r. Okoliczność niewykonania nałożonego decyzją obowiązku nie jest zresztą kwestionowana przez stronę skarżącą. W rozpatrywanej sprawie Spółka zarówno na etapie kontrolowanego postępowania egzekucyjnego jak i w toku postępowania sądowego wskazuje na przyczyny niewykonania obowiązków wynikających z decyzji PINB z 9 kwietnia 2024 r., których źródłem ma być spór z ubezpieczycielem na tle okoliczności zdarzenia wywołującego szkodę, które miało miejsce w nieruchomości skarżącej przy ul. [...] w P. i toczące się postępowanie odszkodowawcze, co stanowi - jej zdaniem - obiektywną okoliczność uniemożliwiającą realizację nałożonych nań obowiązków. Podnoszone w tym zakresie okoliczności pozostają bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia. Wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny kieruje się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony. Ponadto, co trafnie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, podnoszona przez skarżącą kwestia istnienia sporu z ubezpieczycielem, rozstrzygana na gruncie przepisów prawa cywilnego, pozostaje poza zakresem prawa administracyjnego. Na marginesie zaznaczyć należy, że zobowiązana Spółka wskazując na podjęcie czynności przygotowawczych zmierzających do wykonania nałożonego na nią obowiązku, jak i na istniejący spór z ubezpieczycielem w żaden sposób nie uprawdopodobniła powyższych okoliczności.
W przekonaniu Sądu postanowienie o nałożeniu grzywny wydane przez organ pierwszej instancji zawiera wszystkie wymagane przepisem art. 122 § 2 u.p.e.a. elementy. Orzeczona postanowieniem grzywna w wysokości 8500 zł nie przekracza górnej granicy określonej w art. 121 § 2 u.p.e.a., a podstawa prawna nałożonej na stronę skarżącą opłaty egzekucyjnej za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny zawarta została w art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a. Ustalając wysokość grzywny organ wziął pod uwagę przybliżony koszt wykonania zastępczego nakazanych robót według obowiązujących cen rynkowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, podzielany zresztą przez Sąd, że sytuacja majątkowa zobowiązanego ma znaczenie w kontekście celowości i skuteczności nakładanej grzywny. Ustawodawca wprowadził tylko górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Nie jest to uznanie dowolne, ponieważ organ, ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, nie powinien przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 u.p.e.a.) i zasady niezbędności (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Wynika z nich obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Nie można natomiast z treści art. 121 u.p.e.a. wywodzić obowiązku uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego. Należy bowiem mieć na względzie, że może się on uwolnić od nałożonego obowiązku uiszczenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek o charakterze niepieniężnym (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2022 r., II OSK 713/19 i z 6 kwietnia 2022 r., I OSK 1335/21 - dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, przez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Dlatego nie ma tu zastosowania, wyrażona w prawie karnym, zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego (vide: wyroki NSA: z 31 sierpnia 2016 r., II OSK 2975/14; z 26 maja 2015 r., II OSK 2611/13; z 13 czerwca 2014 r., II OSK 106/13 - dostępne jak wskazano wyżej). By środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna winna być na tyle wysoka, by w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (vide: wyroki NSA: z 26 lipca 2012 r., II OSK 813/11; z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1475/19). W przekonaniu Sądu, wysokość grzywny orzeczona zaskarżonym postanowieniem powinna skłonić stronę skarżącą do wykonania w całości obowiązków określonych ostateczną i prawomocną decyzją PINB z 9 kwietnia 2024 r., zwłaszcza że obiekt budowlany znajduje się obecnie w stanie zagrażającym życiu lub zdrowiu ludzi.
Podsumowując poczynione dotychczasowe rozważania, Sąd stwierdził, że postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom obowiązującego prawa, tym samym brak jest podstaw do ich uchylenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego. W motywach poddanego sądowej kontroli rozstrzygnięcia organ jasno i rzeczowo wyjaśnił przesłanki natury faktycznej i prawnej, które skutkowały nałożeniem na skarżącą Spółkę grzywny w celu przymuszenia. Prowadząc postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania stron. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy. Chybione w związku z powyższym są podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 119 § 1 w zw. z art. 121 § 4 w zw. z art. 12 § 2 u.p.e.a.
Kończąc rozważania Sąd za niezasadny uznał również zarzut naruszenia art. 6 § 1b u.p.e.a. W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, co wyraźnie umknęło stronie skarżącej, przed wszczęciem spornego postępowania egzekucyjnego, wierzyciel 23 lipca 2024 r. wystosował do zobowiązanej Spółki upomnienie, w którym wzywał do wykonania obowiązku określonego decyzją z 9 kwietnia 2024 r., informując o ewentualnych konsekwencjach jego niewykonania.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło