II SA/Łd 883/14

Dnia 17 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant st. sekr. sąd. p.o. asystenta sędziego Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. C. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania M. M., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] o odmowie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] znak: [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o odmowie przyznania M. M. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad K. M.. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało przeprowadzone na skutek przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na mocy decyzji z dnia [...] Organ I instancji wskazał, że w dniu 19 lipca 2013 r. M. M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad K. M.. W okresie od dnia 24 września 2007 r. do dnia 30 listopada 2007 r. M. M. pracowała w Miejskim A. Stosunek pracy ustał na skutek upływu okresu, na jaki zawarta była umowa o pracę. Od dnia 20 grudnia 2007 r. do 25 sierpnia 2011 r. M. M. była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Natomiast w okresie od 12 kwietnia 2011 r. do 20 czerwca 2013 r. K. M. była beneficjentem świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm., dalej powoływana również jako "u.ś.r"). Organ I instancji stwierdził, że nie istnieje związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem pracy przez wnioskodawczynię a koniecznością opieki. W okresie niepełnosprawności matki M. M. poszukiwała zatrudnienia jako osoba zarejestrowana w urzędzie pracy, a w związku z tym nie można przyjąć, że zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Zdaniem organu administracji na gruncie art. 16a u.ś.r. gotowość do podjęcia pracy nie jest wystarczająca przesłanką do przyznania świadczenia, ponieważ przepis wymaga rezygnacji z zatrudnienia. Poza tym w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] podkreślono, że ustawodawca nie wskazał w art. 16a u.ś.r., iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, tak jak to ma miejsce w art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy zawierającym uregulowanie dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu z dnia 28 października 2013 r. M. M. podniosła, że zrezygnowała z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Zaznaczyła, że K. M. jest osobą straszą, schorowaną, wymagającą stałej opieki i pomocy innej osoby. Przebywa w mieszkaniu M. M., bowiem jej własne mieszkanie pozbawione jest wody, prądu i gazu. Odwołująca podniosła, że matka ma problemy z poruszaniem i w związku z tym zajmuje się załatwianiem wszystkich spraw w imieniu matki. Poza tym M. M. zaznaczyła, że K. M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ podkreślił, że warunkiem koniecznym uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji powołano się na definicję świadczenia pielęgnacyjnego zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1758/07. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, że tak jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku, pojęcie potencjalnego zatrudnienia nie jest tożsame z pojęciem trwającego zatrudnienia, z którego - w myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. - osoba zainteresowana winna zrezygnować. Zdaniem organu II instancji osobę bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy uznać należy za osobę niepodejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lecz nie za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rejestracja osoby bezrobotnej nie mieści się w ustawowej definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawartej w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Organ wskazał, że stosunek pracy wnioskodawczyni ustał w wyniku wypowiedzenia przez pracodawcę w dniu 30 listopada 2007 r. M. M. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna w okresie od dnia 20 grudnia 2007 r. do dnia 25 sierpnia 2011 r., w której to dacie na własny wniosek utraciła status osoby bezrobotnej, uzyskując prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną na okres wsteczny od dnia 12 kwietnia 2011 r. Zatem w okresie bezpośrednio poprzedzającym zgłoszenie M. M. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego otrzymywała ona świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad matką, co było możliwe na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego i wypracowanego na tym tle orzecznictwa sądów. Organ wywiódł, że skoro niepełnosprawność K. M. potwierdzona orzeczeniem o niepełnosprawności datuje się od dnia 12 kwietnia 2011 r., a od dnia 20 grudnia 2007 r. do dnia 25 sierpnia 2011 r. odwołująca się była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą stanowiący konieczny warunek skorzystania ze świadczenia. Przepis art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie przewiduje przesłanki "niepodejmowania zatrudnienia". Uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje osobie, która pozostając w zatrudnieniu przerywa je z uwagi na konieczność opieki. Podsumowując organ uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie można uznać, aby M. M. zrezygnowała z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, a fakt ten skutkuje odmową przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W skardze z dnia 10 stycznia 2014 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o odmowie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego M. M. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podniosła, że decyzją z dnia [...] nr [...] zostało jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca wskazała, że w decyzji tej została uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, podczas gdy w zaskarżonej obecnie decyzji organ orzekł odmiennie w tym względzie. Nadto skarżąca dodała, że w celu ustalenia specjalnego zasiłku opiekuńczego został przeprowadzony wywiad środowiskowy przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł.. W skardze podkreślona została również okoliczność, że matka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i podlega konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M. M. zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, powoływana dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 p.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a u.ś.r., zgodnie z którym specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Warunkiem przyznania świadczenia jest spełnienie kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 2 u.ś.r. Nadmienić należy, że świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego wprowadzone zostało do porządku prawnego na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) obok świadczenia pielęgnacyjnego uregulowanego w art. 17 u.ś.r., którego to przyznanie zostało uzależnione od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Jak wynika z art. 11 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych decyzje o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego na dotychczasowych zasadach wygasły z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością jest, iż na M. M. ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do matki K. M., legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Poza tym z akt sprawy wynika, że skarżąca sprawuje faktyczną codzienną opiekę nad matką, udzielając jej pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. K. M. wymaga stałego wsparcia innej osoby z uwagi na wiek i stan zdrowia. Skarżąca zajmuje się załatwianiem wszelkich spraw w imieniu matki, ponieważ matka ma problemy z poruszaniem się. Nie ma również wątpliwości, że skarżąca była zarejestrowana w urzędzie pracy w dniach od 20 grudnia 2007 r. do 25 sierpnia 2011 r., wykazując gotowość do podjęcia zatrudnienia. Od dnia 12 kwietnia 2011 r., w którym K. M. uzyskała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, skarżąca miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad matką i nie podejmowała jednocześnie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W związku z wygaśnięciem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na skutek wyżej powołanej nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest spełnienie przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 16a u.ś.r. jako koniecznego warunku przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W rozpatrywanej sprawie organy administracji uznały, że skarżąca faktycznie nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek inną pracą zarobkową, co z kolei oznacza niepodejmowanie zatrudnienia, podczas gdy treść art. 16a u.ś.r. wymaga rezygnacji z trwającego zatrudnienia, a tej przesłanki M. M. już nie spełnia. Z powyższym podglądem, który znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, nie sposób się zgodzić. Przypomnieć należy, że od dnia 1 stycznia 2013 r. przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zostało uzależnione od wieku, w jakim osoba wymagająca opieki została dotknięta niepełnosprawnością. Możliwością przyznania owego świadczenia zostały objęte tylko osoby, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W ocenie składu orzekającego specjalny zasiłek opiekuńczy można uznać za kontynuację pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, którego niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia. W związku z tym pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" użyte przez ustawodawcę art. 16 a u.ś.r. należy rozumieć szeroko. Przy interpretacji powołanego przepisu uzasadnione jest takie rozumienie normy prawnej, aby zakresem pojęcia osób "rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" objąć również osoby, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Nie można bowiem pominąć celu przedmiotowego uregulowania, jakim jest zapewnienie środków utrzymania osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnymi, która to jednocześnie powoduje niemożność podjęcia pracy zarobkowej. Wprawdzie z literalnego brzmienia przepisu art. 16a u.ś.r. w aktualnym stanie prawnym nie wynika, iż przesłanką uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, obok rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jest również niepodejmowanie zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Analogiczny cel uregulowań zawartych w art. 16a u.ś.r. oraz art. 17 u.ś.r. prowadzi jednak do konstatacji, że krąg beneficjentów obu świadczeń winien być tożsamy. Celem specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem rekompensata za sprawowanie opieki nad niezdolnym do samodzielnej egzystencji członkiem rodziny. Należy mieć na względzie, że Państwo w myśl art. 69 Konstytucji RP nakłada na władze publiczne obowiązek pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej, a także obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej tym podmiotom (art. 68 Konstytucji RP). Zatem osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi wyręczają organy Państwa w podejmowaniu działań mających za zadanie udzielanie pomocy osobom niepełnosprawnym. Poza tym podkreślić należy, że przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osobie faktycznie rezygnującej z aktualnej aktywności zawodowej i jednoczesne orzeczenie o odmowie przyznania takiego świadczenia innej osobie niepodejmującej zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny stałoby w sprzeczności z zasadą równości wyrażoną art. 32 Konstytucji RP. Zgodnie z tą ostatnią zasadą wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym, muszą być traktowane równo, a ewentualne zróżnicowanie ich sytuacji winno być uzasadnione obiektywnymi przesłankami. Niepozostawanie w zatrudnieniu osoby zdolnej do pracy z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym winno być jednakowo traktowane w sytuacji rezygnacji z trwającego zatrudnienia jak i rezygnacji z podjęcia zatrudnienia, bowiem obie te czynności zmierzają do realizacji istotnej wartości konstytucyjnej, jaką jest zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej. Takie rozumienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej potwierdzają liczne orzeczenia sądów administracyjnych w tym zakresie (vide wyroki WSA: w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1312/13 oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1019/13; w Łodzi z dnia 1 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 120/14, z dnia 7 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1038/13, z dnia 5 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1146/13, z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 984/13, w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 580/14, w Poznaniu z dnia 19 września 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 901/14 oraz inne, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie można jedynie wskazać, że uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego, wskazuje, iż jest to m.in. osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w okresie od dnia 20 grudnia 2007 r. do dnia 25 sierpnia 2011 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Na własny wniosek utraciła jednak status osoby bezrobotnej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką i otrzymywania z tegoż tytułu świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu złożenia wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku skarżąca nie legitymowała się statusem osoby bezrobotnej i nadal pozostawała bez zatrudnienia. Bez znaczenia jest jednak okoliczność, czy skarżąca nie podejmując zatrudnienia, posiada jednocześnie status osoby bezrobotnej zarejestrowanej we właściwym urzędzie pracy i z jakich powodów nie podejmuje zatrudnienia, skoro wystarczającym dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest samo stwierdzenie niepozostawania wnioskodawcy w zatrudnieniu. W dalszej kolejności należy stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy fakt niepodejmowania zatrudnienia przez M. M. pozostaje w związku z koniecznością opieki. Skarżąca od dnia uzyskania przez K. M. orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym tj. od dnia 12 kwietnia 2011 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne przyznane decyzją z dnia [...] i wyrejestrowała się z urzędu pracy, rezygnując tym samym z pozostawania w gotowości do podjęcia pracy na rzecz sprawowania opieki. Okoliczność pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącą do momentu wejścia w życie nowelizacji u.ś.r. potwierdza, że skarżąca otrzymywała wsparcie w związku z opieką nad niepełnoprawnym członkiem rodziny, a ubieganie się przez nią po dniu 30 czerwca 2013 r. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z utratą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego służy zachowaniu ciągłości uzyskiwanych świadczeń. Trudno wymagać, by skarżąca chwilowo podejmowała zatrudnienie, zaniechawszy jednocześnie obowiązków związanych z opieką, w celu uzyskania świadczenia, którego funkcja jest w istocie tożsama z funkcją poprzednio uzyskiwanego świadczenia pielęgnacyjnego. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia spornej w niniejszej sprawie kwestii pozostaje również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt K 27/13 (publ. OTK-A 2013/9/134, Dz. U. poz. 1557) na mocy którego orzeczono, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał uznał, że zaskarżone przepisy naruszyły bezpieczeństwo prawne osób sprawujących opiekę oraz osób niepełnosprawnych. Obywatele, podejmując się opieki nad niepełnosprawnymi, opierali się na ustawowych przesłankach uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i działali w zaufaniu do państwa i stanowionego przez nie prawa. W wyniku wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzji uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku niespełnienia nowych warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, podmioty te pozbawione zostały słusznie nabytego prawa przy równoczesnym pozostawaniu bez zatrudnienia z uwagi na wcześniejszą rezygnację lub niepodejmowanie pracy zarobkowej. W podsumowaniu Trybunał zaznaczył, że przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją będzie wymagało interwencji ustawodawcy, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki z uwagi na dotkliwe skutki dla osób pozbawionych świadczeń pielęgnacyjnych. Z kolei postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt P 1/14 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte wskutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: czy art. 16a ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 Konstytucji RP. W uzasadnieniu Trybunał podał, że problem konstytucyjny został już ostatecznie rozstrzygnięty w wyroku w sprawie o sygn. K 27/13, a usunięcie rozbieżności pojawiających się w orzecznictwie sądów administracyjnych nie należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Zatem w gestii sądu administracyjnego rozpatrującego sprawę ze skargi na decyzję odmawiającą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego osobie, która pobierała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie decyzji, która wygasła z dniem 30 czerwca 2013 r. było dokonanie zgodnej z przepisami Konstytucji RP wykładni art. 16 a ust. 1 u.ś.r., co też Sąd uczynił w niniejszej sprawie. Ponownie rozpoznając sprawę organy rozważą możliwość przyznania M. M. specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwzględnieniem wyżej przedstawionych rozważań Sądu dotyczących interpretacji pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia" i poczynią ustalenia w zakresie spełnienia kryterium dochodowego,o którym mowa w art.16a ust. 2 u.ś.r. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. a.tp.