II SA/Łd 913/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dominika Człapińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji uchylającej decyzję w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. a.bł. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M. R. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 141 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.), stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] organ I instancji uchylił z dniem [...] lipca 2016 r. własną ostateczną decyzję z dnia [...] w sprawie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko I. J.. Przedmiotowa decyzja został doręczona niepełnoletniemu domownikowi – I. J. ur. 3 grudnia 1999 r. – na adres strony, zatem nie można uznać, że została doręczona zgodnie z postanowieniami k.p.a. Jednocześnie, pismem z dnia 8 września 2016 r., data wpływu do organu 13 września 2016 r. strona odwołała się od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż w sytuacji, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdy osoba która odebrała przesyłkę okazuje się nie być dorosłym domownikiem adresata tej przesyłki, nie jest możliwe przyjęcie domniemania o prawidłowym doręczeniu zastępczym przesyłki. Organ ocenił, iż w niniejszej sprawie doszło do wadliwego doręczenia korespondencji w trybie art. 43 k.p.a., należało zatem stwierdzić, że doręczenie decyzji organu I instancji stronie było nieprawidłowe, nie mogło zatem skutecznie rozpocząć biegu terminu do wniesienia odwołania. Tym samym pismo z dnia 8 września 2016 r. stanowiące odwołanie strony zostało złożone przed doręczeniem stronie decyzji, od której się odwołuje. Potwierdza to pismo organu z dnia 15 września 2016 r., adresowane do strony, informujące, że w związku z nieskutecznym doręczeniem decyzji organu I instancji przesyła uwierzytelnioną kserokopię tej decyzji. Kolegium podkreśliło, iż warunkiem skuteczności dokonania czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania jest doręczenie decyzji stronie. Jednocześnie rozpoznanie takiego przedwczesnego odwołania stanowiłoby rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 16 § 1 pkt 2 k.p.a. Reasumując, w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym koniecznym było stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. R. zarzuciła m.in. błędne uznanie doręczenia decyzji jako nieprawidłowego i dyskryminację córki jako osoby, która dokonała odbioru przesyłki. Skarżąca wskazała również, że organ pominął ustalenie dochodów rodziny w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia, nie uwzględnił orzeczenia NSA z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Sz 54/16 uznającego prawo osoby niepełnoletniej do skargi na bezczynność organu, nie uwzględnił faktu doręczenia decyzji, interesu strony i wieku córki, która ukończyła 16 lat w dniu 3 grudnia 2015 r. może w sprawach karnych odpowiadać przed sądem jako osoba dorosła. Skarżąca wniosła o skierowanie do TK zapytania o konstytucyjność art. 43 k.p.a. w kontekście orzeczenia NSA, stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, wskazanie Kolegium konieczności ustalenia dochodów rodziny w dacie wydawania decyzji w sprawie w oparciu o faktycznie zapłacone podatki z uwzględnieniem odliczeń od przychodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie stwierdzając, iż skarżąca nie przedstawiła w skardze nowych zarzutów, które w jakikolwiek sposób kwestionowałyby podjęte rozstrzygniecie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem kwestionowanego przez stronę rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia). W przypadku stwierdzenia odpowiednio którejś z wad przewidzianych w art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględniając skargę może rozstrzygnięcie uchylić, stwierdzić nieważność lub niezgodność z prawem. W ocenie sądu kontrolowane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania M. R. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] narusza przepisy procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu odwoławczego stanowił przepis art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. W tym miejscu przypomnieć należy, że wyłącznym trybem weryfikacji nieostatecznej decyzji w ramach regulacji zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego jest postępowanie odwoławcze, które oparte jest w pełni na zasadzie skargowości. Może ono być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej - wniesienia odwołania w terminie określonym w art. 129 k.p.a. Zgodnie z art. 129 k.p.a. odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, przy czym przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono decyzję (art. 57 § 1 k.p.a.). Wydanie zatem decyzji przez organ i wysłanie na adres wskazany przez stronę winno doprowadzić do jej doręczenia, przy czym doręczenie w swych skutkach oznacza rozpoczęcie biegu terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. do złożenia odwołania. Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia co do zasady pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia (czy to w trybie art. 39 - 40 k.p.a., art. 42 k.p.a., czy też art. 43 k.p.a., bądź art. 44 k.p.a.) i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji zostało dokonane w dniu 5 września 2016 r. do rąk małoletniej córki skarżącej I. J., a także to, że skarżąca M. R. w dniu 13 września 2016 r. (data wpływu do organu) z zachowaniem 14 –dniowego terminu złożyła odwołanie, nie kwestionując faktu, terminu ani też sposobu doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...]. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Kolegium uznało, że doszło do wadliwego doręczenia korespondencji w trybie art. 43 k.p.a., należało zatem stwierdzić, że doręczenie decyzji organu I instancji stronie było nieprawidłowe, nie mogło zatem skutecznie rozpocząć biegu terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Niewątpliwie ma więc rację organ wskazując, że w treści wskazanego przepisu wymienia się dorosłego domownika i z doręczeniem do rąk takiej osoby przepis wiąże skuteczność doręczenia. Niemniej jednak w okolicznościach przedmiotowej sprawy organ pominął całkowicie niekwestionowaną okoliczność dotarcia przesyłki do adresata, czyli osiągnięcia celu doręczenia. Zdaniem sądu fakt ten ma istotne i zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie. Skład orzekający akceptuje bowiem pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 948/09, że jeżeli adresat nie kwestionuje faktu doręczenia mu przesyłki w terminie doręczenia zastępczego i nie podnosi jakichkolwiek skutków związanych z wadliwością tego doręczenia, to uznać należy, że doręczenie zastępcze było skuteczne skoro w jego wyniku przesyłka dotarła w terminie do rąk adresata. W takim przypadku skuteczność doręczenia powoduje, że jego cel tj. dotarcie przesyłki do adresata w określonym terminie został osiągnięty (wyrok dostępny w Systemie informacji Prawnej Lex - nr 746352). Analogiczny pogląd prezentuje orzecznictwo i doktryna zwracając uwagę, że w sytuacji kiedy doręczenie, niewątpliwie niezgodne z wymogami art. 43 k.p.a., bo zostało dokonane do rąk niepełnoletniego domownika, ale domownik ten niezwłocznie przekazał pismo adresatowi, a sam adresat nie kwestionuje faktu terminowego doręczenia, to uznać należy, że uchybienie procedurze doręczenia zastępczego nie miało wpływu na skuteczność doręczenia (vide: postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 995/09, Lex nr 552345; wyrok NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 948/09, Lex nr 746352; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1750/10, Lex nr 1070790; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1424/10, Lex nr 1151305; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1383/12, Lex nr 1241574; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1135/14, Lex nr 1750370, wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 78/16, Lex nr 2038013, oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2006, s.183). Powyższe uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego kwestionowanego postanowienia, bez potrzeby ustosunkowywania się w zakresie wniosku strony o skierowanie zapytania do TK. Mając na uwadze, że rozstrzygnięcie ma charakter procesowy, za przedwczesne uznać należało rozważania co do merytorycznych zarzutów, skierowanych do rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Ponownie rozstrzygając sprawę organ winien uwzględnić przytoczone wyżej motywy. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. LS