II SAB/Łd 153/15

Dnia 4 listopada 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 roku sprawy ze skargi H. K.-S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej H. K.-S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS W dniu 4 września 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu (11 sierpnia 2015 r.), skarga H. K.-S. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała przebieg postępowania podkreślając, iż zostało wszczęte w dniu 18 marca 2013 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] do rozpatrzenia sprawy. W dniu 4 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie II SAB/Łd 142/13 wydał wyrok, w którym uznał bezczynność Starosty [...] w sprawie o zwrot nieruchomości i nakazał załatwienie sprawy w terminie dwóch miesięcy. Dalej decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, zaś decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 8 maja 2015 r. WSA w Łodzi wydał wyrok, w sprawie II SAB/Łd 17/15, w którym ponownie uznał bezczynność Starosty orzekł, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i nakazał załatwienie sprawy w terminie jednego miesiąca. Decyzją z dnia [...] organ I instancji ponownie odmówił zwrotu nieruchomości. W dniu 10 czerwca 2015 r. skarżąca wniosła odwołanie do Wojewody [...], natomiast w dniu 21 lipca 2015 r. zażalenie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju na niezałatwienie sprawy w terminie. W dniu 27 lipca 2015 r. Wojewoda na piśmie poinformował, że zgromadzono już materiał dowody umożliwiający merytoryczne rozpatrzenie sprawy i wyznaczył nowy termin jej załatwienia na dzień 15 września 2015 r. Skarżąca podsumowała, iż w jej ocenie sposób prowadzenia postępowania jest oburzający, ignorowane są reguły prowadzenia postępowania wynikające z kodeksu postepowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania, dodatkowo podkreślając, iż w dniu [...] wydał decyzję ostateczną, która zakończyła postępowanie odwoławcze zainicjowane przez skarżącą odwołaniem od decyzji organu I instancji z dnia [...]. W dalszej części uzasadnienia swej odpowiedzi na skargę organ zawarł obszerne rozważania co do stanu bezczynności i zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, zwracając uwagę na terminy wynikające z art. 35 i art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia jako: k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) został zmieniony na podstawie art.1 pkt 40 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., a zatem w niniejszym postępowaniu – wszczętym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. – należy stosować art. 149 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. - w brzmieniu tego przepisu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015 r., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto Sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (§ 2), a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 10 lutego 2015 r. (M. P. z 2015 r., poz. 179) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2014 r. wynosiło 3.783,46 zł. Podkreślić trzeba, iż użycie w art. 149 § 1 zdanie drugie wyrazu ,,jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 k.c. wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Dokonanie żądanej czynności lub wydanie żądanego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 powołanej ustawy procesowej, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy (pogląd ten został podzielony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2626/12 – dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Ponadto, Sąd ocenia zasadność skargi na bezczynność wniesionej w trybie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. według stanu na dzień jej wniesienia, a nie na dzień orzekania przez sąd administracyjny. Wniosek taki należy również wyprowadzić z treści art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., który dotyczy obowiązku stwierdzenia przez sąd, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzanie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, którego to obowiązku nie znosi załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi, czy szerzej ustanie stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, będące podstawą umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zakresie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania poprzez zobowiązanie organu do podjęcia konkretnych działań w określonym terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy ze skargi H. K.-S. stwierdzić należy, iż w dacie złożenia skargi do Sądu Wojewoda [...] pozostawał w bezczynności. Niemniej jednak w dniu 26 sierpnia 2015 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji, wydał merytoryczne rozstrzygnięcie, którego kopia znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Wobec powyższego, w ocenie Sądu stan bezczynności ustał co obliguje Sąd do rozstrzygnięcia stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż z uwagi na załatwienie sprawy co do istoty postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Na marginesie wyjaśnić trzeba, iż nie jest przedmiotem merytorycznej kontroli decyzja Wojewody [...] z dnia [...], niemniej jednak fakt jej wydania powoduje, iż organ ten nie pozostaje już bezczynny co uzasadnia orzeczenie w pkt 1 sentencji w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając zaś na uwadze charakter i stopień skomplikowania przedmiotowej sprawy, a także upływ czasu od wpłynięcia odwołania do organu (22 czerwca 2015 r.) do załatwienia sprawy (26 sierpnia 2015 r.), Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt: II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., akt: II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt: II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt: II SAB/Sz 34/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji. W pkt 3 sentencji Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, obejmującym żądanie wymierzenia grzywny organowi. Uznał bowiem, iż uchybienie terminu było nieznaczne, a organ wskazał na przyczyny "usprawiedliwiające" ów stan bezczynności, co uzasadniało odstąpienie od wymierzenia organowi grzywny. Na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania sądowego jak w pkt 4 sentencji. LS