III SA/Łd 114/25

Dnia 17 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2025 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 grudnia 2024 roku nr NS HŚ.906.6.2024 w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z 4 grudnia 2024 r., nr NS HŚ.906.6.2024, Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 416), art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1836), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 4 kwietnia 2024 r., nr 9 o braku podstaw do stwierdzenia u A.P. choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że organ pierwszej instancji po otrzymaniu 20 sierpnia 2020 r. zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej wszczął 15 września 2020 r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia u A.P. choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych). Organ pierwszej instancji 23 września 2020 r., 29 października 2020 r., 27 stycznia 2021 r., 10 lutego 2021 r., 12 lutego 2021 r., 18 lutego 2021 r. przeprowadził ocenę narażenia zawodowego oraz sporządził kartę oceny narażenia zawodowego na podstawie § 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, którą wraz ze skierowaniem na badania przesłał do jednostki orzeczniczej I stopnia –C w Łodzi. Skarżący po rozwiązaniu umowy o pracę 8 maja 2020 r. pobierał świadczenie przedemerytalne. Skarżący został dwukrotnie poddany badaniom specjalistycznym, stosownie do § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach orzeczniczych I i II stopnia, tj. w Przychodni A w Ł. oraz w Klinice B w Ł. Z ustaleń jednostki orzeczniczej I stopnia zawartych w orzeczeniu nr [...] z 23 lutego 2022 r. wynika, że początek dolegliwości u skarżącego pod postacią zniekształcenia okolicy kłębu lewego kciuka i zmniejszenia zakresu ruchów kciuka występuje od około 2019 r. W lutym 2020 r. przeprowadzono u niego leczenie chirurgiczne – usunięcie torbieli okolicy kanału nadgarstka (torbiel i zespół cieśni nadgarstka lewego prawdopodobnie wtórny do tej zmiany). Pomimo zakończenia pracy w zawodzie u skarżącego nastąpił nawrót choroby i 18 listopada 2021 r. wykonano reoperację lewego nadgarstka. W jednostce orzeczniczej I stopnia w badaniu elektroneurofizjologicznym ujawniono we włóknach ruchowych nerwu pośrodkowego lewego dość znacznie wydłużoną latencję końcową, znacznie obniżoną amplitudę odpowiedzi na całej długości nerwu, zwolnienie prędkości przewodzenia w dystalnym odcinku nerwu i brak fali F, przy prawidłowej prędkości przewodzenia w odcinku dosiebnym nerwu. W badaniu przewodnictwa nerwowego stwierdzono znaczne uszkodzenia aksonalno-demielinizacyjne włókien ruchowych i mniejszego stopnia uszkodzenie aksjonalno-demielinizacyjne włókien czuciowych nerwu pośrodkowego lewego. W ocenie jednostki orzeczniczej I stopnia przebieg kliniczny choroby nie był charakterystyczny dla zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i tym samym nie było podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Skarżący, nie zgadzając się z treścią orzeczenia z 23 lutego 2022 r., złożył wniosek do jednostki orzeczniczej II stopnia, tj. C w Ł. o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. 25 stycznia 2024 r. jednostka orzecznicza II stopnia wydała orzeczenie nr [...] również o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że w wywiadzie pacjent zgłaszał objawy występujące od około 2015 r. pod postacią zniekształcenia okolicy kłębu lewego kciuka, ze zmniejszeniem zakresu ruchu oraz osłabieniem siły chwytnej kciuka, drętwienie całej lewej kończyny górnej, szczególnie w nocy. Pacjent początkowo był leczony z powodu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, po zabiegach elongacyjnych na kręgosłup z poprawą stanu klinicznego. W związku ze stwierdzonym zanikiem mięśni kłębu kciuka i drętwienia palców I-III lewej ręki został skierowany na badanie EMG, podczas którego rozpoznano zespół cieśni nadgarstka lewego w stopniu zaawansowanym z prawdopodobnym wtórnym uszkodzeniem pnia nerwu pośrodkowego na całej długości. Z tego powodu pacjent był operowany w lutym 2020 r., a następnie reoperowany w listopadzie 2021 r. w związku z nawrotem dolegliwości. Ponadto w wywiadzie A.P. podał jeszcze informacje o występującej u niego chorobie zwyrodnieniowej uogólnionej oraz artroskopii stawu kolanowego prawego od około 2008 r. Przy przyjęciu na Oddział C w Ł. 6 grudnia 2023 r. pacjent zgłaszał osłabienie siły mięśniowej lewej ręki, manifestujące się wypadaniem przedmiotów z ręki, osłabienie czucia w palcach I-III ręki lewej. Negował występowanie drętwienia w kończynie górnej prawej. W badaniu w zakresie kończyn górnych stwierdzono słabszy ucisk lewej pięści. Pacjent zgłaszał niedoczulicę w zakresie unerwienia lewego nerwu pośrodkowego, zaniki mięśniowe w obrębie kłębu kciuka i przestrzeni międzykostnej obustronnie z przewagą po stronie lewej. Test Phalena lewostronnie dodatni, testy opukowe Tinela lewostronnie dodatnie. W badaniu przewodnictwa nerwowego ENeG/EMG stwierdzono cechy aksonalno-demielinizacyjnego uszkodzenia włókien czuciowych i ruchowych nerwu pośrodkowego prawego na poziomie kanału nadgarstka, co potwierdzono w próbie porównawczej D4M-D4U stwierdzając istotną (powyżej 0,4 ms) różnicę latencji końcowych w badaniu włókien czuciowych na niekorzyść nerwu pośrodkowego (1,26 ms). Odstąpiono od badania nerwów lewej kończyny górnej z powodu braku możliwości wstecznej przedoperacyjnej oceny. Na podstawie konsultacji neurologicznej rozpoznano prawostronny zespół cieśni nadgarstka w stopniu umiarkowanym według klasyfikacji Padua oraz stan po leczeniu operacyjnym lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka (w 2020 r. oraz w 2021 r.). Analiza czynności zawodowych w oparciu o zgromadzoną dokumentację uszczegółowiającą sposób wykonywania pracy w zakresie ruchów kończyn górnych wykazała, że w całym okresie zatrudnienia (tj. od 1987 r. do 2020 r. z przerwami), skarżący pracował w kilkunastu zakładach pracy na różnych stanowiskach, wykonując różnorodne czynności obciążające w różnym stopniu układ ruchu, w tym kończyny górne. W zależności od realizowanych zadań wykonywał m. in. czynności wymagające ruchów w stawach nadgarstkowych. Jednostka orzecznicza II stopnia oceniła, że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykazać związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym u skarżącego w 2019 r. zespołem cieśni w obrębie nadgarstka lewego, a sposobem wykonywanej przez niego pracy. Wykonywał on bowiem prace oburącz obciążając różne grupy mięśniowo — stawowe obu kończyn górnych, głównie prawą (jest on osobą praworęczną). W okresie poprzedzającym rozwój dolegliwości ze strony kończyny górnej lewej (w wywiadzie wskazał, że pierwsze objawy wystąpiły w 2015 r.) pracował w firmie D Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jako montażysta (łącznie około roku i 3 miesięcy). Następnie od listopada 2015 r. pracował w firmie E Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – praca na rzecz F (P). W spółce D skarżący zajmował się montażem elementów przeciwpożarowych z komponentów z wykorzystaniem narzędzi ręcznych (klucze podręczne, wkrętarki, nitownice, młotki, pilniki, śrubokręty) i wykonywał kolejno następujące czynności: zapoznanie się z zamówieniem, do wykonania, przygotowanie metalowego korpusu, wklejanie uszczelki, montowanie podstawy mechanizmu przy użyciu wkrętarki, montaż przegrody i cięgien łączących (przy użyciu podręcznych kluczy), uszczelnianie akrylem (używany pistolet mechaniczny do akrylu), naklejaniem etykiety. Większe elementy były podnoszone i montowane przez dwóch pracowników. Natomiast w F (P), praca skarżącego polegała na: pobraniu płyty, kontroli wzrokowej elementów płyty głównej, umieszczeniu płyty w podstawce, a następnie w maszynie do lutowania BGA, uruchomieniu odpowiedniego profilu, w zależności od sytuacji usunięciu układu BGA, oczyszczeniu padów z nadmiaru cyny przy użyciu lutownicy i plecionki z miedzi oraz topnika, doczyszczeniu izopropanolem (w aerozolu), nakładaniu topnika na pole lutownicze płyty po wcześniejszym oczyszczeniu oraz naniesieniu topnika i kulek cyny przy użyciu sita na układ BCG, umieszczeniu w maszynie BCG w celu wlutowania w miejsce zdjętego układu, uruchomienie programu w celu przylutowania nowego, po wylutowaniu układu i ostudzeniu płyty zdjęciu jej z maszyny. Między poszczególnymi czynnościami występowały przerwy (np. czekanie aż płyta się nagrzeje lub po wlutowaniu ostygnie). W okresie od 19 lutego do 11 maja 2018 r. w zakładzie tym pracował na stanowisku operatora, gdzie zajmował się recyklingiem opakowań tekturowych, ręcznym zdejmowaniem naklejek z opakowań lub przy użyciu opalarki, uzupełnianiem w opakowaniach gąbek lub wkładów. Jednostka orzecznicza II stopnia oceniła, że sposób wykonywania pracy w tych zakładach nie miał charakteru pracy monotypowej szczególnie obciążającej nadgarstek lewy, rozumianej jako praca wymagająca stosowania wysokopowtarzalnych ruchów maksymalnego zginania/prostowania w stawie nadgarstkowym, chwytu pensetowego palców czy stosowania dodatkowej siły nacisku powierzchnią dłoniową ręki przy jednoczesnym zgiętym grzbietowo nadgarstku, w długich przedziałach czasowych, stwarzających warunki, w których mogłoby dochodzić do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego, a w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Jak wynika z charakterystyki wykonywanej pracy zamieszczonej w karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, w której uszczegółowiono zakres wykonywanej pracy, czynności zawodowe były wykonywane przez pracownika we własnym tempie z możliwością stosowania mikroprzerw w pracy, nie były wymuszone rytmem maszyny lub przesuwającej taśmy. Cechy pracy monotypowej występowały w okresie późniejszym, tj. w okresie wykonywania przez skarżącego pracy dla spółki G., jednakże pomimo stwierdzanych wówczas cech pracy monotypowej, za brakiem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przemawiają przede wszystkim kwestie medyczne. W przypadku skarżącego rozwój schorzenia (ZNC lewej ręki) w stosunkowo krótkim okresie czasu, tj. po około roku (przyjmując, że pierwsze udokumentowane objawy wystąpiły w lipcu 2019 r.) od rozpoczęcia pracy na powyższym stanowisku w spółce G., świadczy o innej niż zawodowa etiologii. 4 kwietnia 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił brak wyczerpującego ustalenia okoliczności sprawy i kompleksowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz błędne stwierdzenie, że rozpoznana u niego choroba – zespół cieśni w obrębie nadgarstka nie została bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem spowodowana narażeniem zawodowym. Organ pierwszej instancji ustalając stan faktyczny sprawy pominął sposób wykonywania przez skarżącego prac u poszczególnych pracodawców i błędnie ustalił okres wystąpienia pierwszych objawów chorobowych. Według skarżącego ze skierowania na badania profilaktyczne z 7 listopada 2019 r. wystawionego przez spółkę G wynikało, że miał on wykonywać pracę o charakterze manualnym monotypowym. Świadczy to o tym, że był to wymuszony sposób wykonywania pracy mający wpływ na powstanie u niego choroby zawodowej. Okoliczność częstej zmiany pracy powinna pozostawać bez wpływu na ocenę dolegliwości jako choroby zawodowej. Organ drugiej instancji zwrócił się do jednostki orzeczniczej II stopnia o wyjaśnienie rozbieżności co do okresu wystąpienia u skarżącego pierwszych objawów chorobowych. W odpowiedzi w piśmie z 11 lipca 2024 r. C w Ł. poinformował, że pierwsze udokumentowane objawy choroby wystąpiły w 2019 r., jednakże nie ma to wpływu na treść merytoryczną orzeczenia lekarskiego z 25 stycznia 2024 r. Skarżący 25 lipca 2024 r. zapoznał się z całością akt sprawy, nie wnosząc uwag i zastrzeżeń. Skarżący w piśmie z 8 sierpnia 2024 r. wniósł dodatkowe uwagi do orzeczeń jednostek orzeczniczych I i II stopnia. 23 września 2024 r. organ drugiej instancji zwrócił się ponownie do jednostki orzeczniczej II stopnia z wnioskiem o wyjaśnienie rozbieżności między orzeczeniami z 23 lutego 2022 r. i z 25 stycznia 2024 r. oraz o ponowne dokonanie analizy czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącego w okresie od maja 2018 r. do maja 2020 r., biorąc pod uwagę, że pierwsze objawy choroby wystąpiły u skarżącego w 2019 r. oraz jednoznaczne wyjaśnienie przez C w Ł., który nadgarstek podlegał badaniu przez lekarza orzecznika ze względu na to, że w orzeczeniu wskazane zostały oba nadgarstki. Organ drugiej instancji zwrócił się ponadto o odniesienie się do uwag przedstawionych przez skarżącego w piśmie z 8 sierpnia 2024 r. C w Ł. odpowiedzi udzielił w piśmie z 18 października 2024 r., w którym poinformował, że ponownie przeanalizował całość dokumentacji medycznej oraz dotyczącej narażenia zawodowego skarżącego. Ustalono, że początek odczuwalnych objawów mógł mieć miejsce około 2018 r. W wyniku analizy sposobu wykonywania pracy przez skarżącego na stanowisku pracownika z działu produkcji w okresie od 21 maja 2018r. do 8 maja 2020 r. (do 11 listopada 2019 r. zatrudnienie w H Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – praca wykonywana na rzecz spółki G, od 12 listopada 2019 r. – zatrudnienie w spółce G) C w Ł stwierdził, że skarżący wykonywał zróżnicowane czynności obciążające w różnym stopniu układ ruchu, w tym kończyny górne i nadgarstki. W kwestii odstąpienia od badania przewodnictwa nerwowego w zakresie nerwów lewej kończyny górnej wyjaśnił, że w przypadku skarżącego rozpoznanie lewostronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka nie budziło wątpliwości. U osób, które były leczone operacyjnie w związku z [...](do których należy skarżący) nie wykonuje się badania ENeG z powodu braku możliwości wstecznej przedoperacyjnej oceny. Opis wykonanego badania przewodnictwa nerwowego lewej ręki (wynik z 6 września 2019 r.) wskazujący na "masywne uszkodzenie aksonalno-demielinizacyjne włókien ruchowych i włókien czuciowych nerwu pośrodkowego lewego wynikające z przewlekłego dystalnego do nadgarstka ucisku tego nerwu w przebiegu zespołu cieśni nadgarstka, co potwierdzono testem porównawczym" przemawia za długotrwałym (najprawdopodobniej wieloletnim, a nie kilkumiesięcznym) procesem rozwoju ZCN lewego, wtórnym do zmiany miejscowej (torbieli okolicy kanału nadgarstka). Za obecnością torbieli, jako pierwotnej przyczyny ZCN lewego, świadczy opis w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego z 11 lutego 2020 r. Opisane w karcie oceny narażenia zawodowego czynności zawodowe pracownika były wykonywane we własnym tempie z możliwością stosowania mikroprzerw w pracy i nie były wymuszone rytmem maszyny lub przesuwającej się taśmy, co minimalizuje ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka o etiologii zawodowej. W przypadku skarżącego rozwój schorzenia (ZCN lewego) w stosunkowo krótkim czasie od rozpoczęcia pracy na powyższym stanowisku w G, tj. po około roku (przyjmując, że pierwsze udokumentowane objawy wystąpiły w lipcu 2019 r. – dokumentacja S), świadczy o innej niż zawodowa etiologii. Ponadto fakt rozwoju u osoby praworęcznej (jaką był A.P.) lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka, tj. w ręce niedominującej, dodatkowo przemawia za etiologią pozazawodową. Przeprowadzona podczas pobytu A.P. w C w Ł. konsultacja neurologiczna poszerzona o badanie ENeG/EMG w zakresie nerwów obwodowych kończyny górnej prawej – wykazała prawostronny zespół cieśni nadgarstka w stopniu umiarkowanym według klasyfikacji Padua. Z uwagi na brak związku czasowego z wykonywaną pracą (zatrudnienie do 8 maja 2020 r.) nie znaleziono podstaw do stwierdzenia etiologii zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego. C w Ł. zwrócił uwagę na wysoce prawdopodobny czynnik pozazawodowy rozwoju zespołu cieśni nadgarstka u skarżącego, jakim jest torbiel lewej ręki, ujawniona podczas zabiegu operacyjnego przeprowadzonego w lutym 2020 r. Stwierdził, że nie można wykazać związku czasowego pomiędzy wykonywaniem tej pracy w odniesieniu do zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego, rozpoznanego na podstawie aktualnie wykonanego badania przewodnictwa nerwowego (ENeG/EMG z 6 grudnia 2023 r.), tj. po upływie powyżej roku od ustania potencjalnego narażenia zawodowego. Reasumując C w Ł. podtrzymał wnioski zawarte w orzeczeniu lekarskim z 25 stycznia 2024 r. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ drugiej instancji wskazał następnie, że skarżący 29 grudnia 1987 r. podjął pracę w I w Ł., gdzie był zatrudniony do 31 grudnia 1992 r. W tym okresie wykonywał przez 5 lat pracę na stanowisku montera urządzeń cieplnych i hydraulicznych oraz pomocy apretera (zakład zlikwidowany). Do obowiązków zawodowych A.P. należały: wymiana i naprawa pomp wodnych, wymiana uszczelek w aparatach farbiarskich, wymiana filtrów w zbiornikach oczyszczających i zmiękczających wodę, wymiana zaworów i uszczelnianie instalacji parowej, wymiana uszczelnień w kalandrach, obsługa oraz naprawa sprężarek jedno i dwustopniowych. Stosowanymi podczas pracy narzędziami były różnego rodzaju klucze, urządzenia pomiarowe typu suwmiarka, wiertarki, szlifierki. Od 1 stycznia 1993 r. do 30 listopada 2005 r. skarżący pracował w I Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na stanowisku montera urządzeń cieplnych i hydraulicznych, gdzie obsługiwał aparaty farbiarskie (barwiarki), a następnie kolejno na stanowiskach pomocy apretera i apretera, gdzie obsługiwał kalander. Od 24 maja 2006 r. do 28 lutego 2007 r. wykonywał pracę na stanowisku pracownika produkcji na linii montażowej kuchenek w J Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W., użytkownik K Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. Praca polegała na wyjęciu piekarnika z kontenera, ustawieniu go na taborecie, a następnie wykonywaniu montażu wyposażenia piekarnika. Od 1 marca 2007 r. do 9 kwietnia 2010 r. skarżący pracował w K Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na stanowisku pracownika produkcji na linii montażowej kuchenek. Praca polegała na wyjęciu piekarnika z kontenera, ustawieniu go na taborecie, a następnie wykonywaniu montażu wyposażenia piekarnika. Od 21 czerwca do 31 sierpnia 2011 r. pracował w L Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Łodzi na stanowisku montera – praca lekka bez narażenia. Od 7 września do 2 października 2011 r. skarżący pracował w Ł Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na stanowisku pracownika produkcji. Wykonywana praca polegała na pobraniu lewą ręką z wtryskarki gotowego komponentu, jego wizualnej kontroli, ręcznej (prawą ręką) obróbce przy użyciu nożyka typu skalpel komponentu i odłożeniu go do opakowania zbiorczego. Od 3 października 2011 r. do 31 lipca 2013 r. skarżący pracował jako pracownik produkcji w M Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na stanowisku obsługi maszyny do cięcia drutu firmy [..]. Od 7 grudnia 2013 r. do 7 stycznia 2014 r. pracował jako pracownik produkcji w N Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. W aktach sprawy brak zakresu obowiązków. Od 6 sierpnia do 5 listopada 2013 r. oraz od 8 stycznia 2014 r. do 18 lutego 2015 r. pracował jako montażysta w D. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. Do zakresu jego obowiązków należały: prace montażowe elementów przeciwpożarowych z komponentów z wykorzystaniem narzędzi ręcznych (młotki, klucze podręczne, piły, pilniki, śrubokręty, wkrętarki, nitownice). Od 5 do 31 października 2015 r. skarżący pracował jako pracownik pomocniczy w N Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. W aktach sprawy brak zakresu obowiązków. Od 12 listopada 2015 r. do 31 maja 2016 r. pracował jako pracownik serwisu w E Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. (obecnie O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością), zatrudniony przez F. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. Do zakresu jego obowiązków należało pobranie płyty, jej kontrola wzrokowa, umieszczenie płyty w podstawce, a następnie w maszynie do lutowania BGA, uruchomienie odpowiedniego profilu, czyszczenie padów z nadmiaru cyny przy użyciu lutownicy i plecionki z miedzi oraz topnika, doczyszczanie izopropanolem, nakładanie topniku na pola lutownicze płyty po wcześniejszym oczyszczeniu oraz naniesienie topnika i kulek cyny przy użyciu sita na układ BGA, umieszczenie go w maszynie BGA w celu wlutowania w miejsce zdjętego układu, uruchomienie programu, ostudzenie płyty i zdjęcie jej z maszyny. Od 1 czerwca 2016 r. do 11 maja 2018 r. pracował jako operator maszyny BGA i operatora w F Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. Do zakresu jego obowiązków na stanowisku operatora BGA należało pobranie płyty, jej kontrola wzrokowa, umieszczenie płyty w podstawce a następnie w maszynie do lutowania BGA, uruchomienie odpowiedniego profilu, czyszczenie padów z nadmiaru cyny przy użyciu lutownicy i plecionki z miedzi oraz topnika, doczyszczanie izopropanolem, nakładanie topniku na pola lutownicze płyty po wcześniejszym oczyszczeniu oraz naniesienie topnika i kulek cyny przy użyciu sita na układ BGA, umieszczenie w maszynie BGA w celu wlutowania w miejsce zdjętego układu, uruchomienie programu, ostudzenie płyty i zdjęcie jej z maszyny. Na stanowisku operatora zajmował się recyklingiem opakowań tekturowych (zdejmowanie naklejek z opakowań ręcznie lub przy użyciu opalarki, uzupełnianie w opakowaniach gąbek lub wkładów, jeśli opakowanie było bardzo zniszczone ręczne złożenie nowego). Od 21 maja 2018 r. do 11 listopada 2019 r. pracował jako pracownik produkcji w H. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. (zatrudniony przez spółkę G.). W trakcie pracy wykonywał następujące czynności: położenie na stole roboczym płyty polietylenowej z ponacinanymi elementami, wyjęcie z płyty ponacinanych kształtek polietylenowych, zgrzewanie kształtek polietylenowych gorącym powietrzem przy użyciu ręcznej opalarki elektrycznej, odłożenie gotowego produktu na taśmę i sprzątnięcie stanowiska. Od 12 listopada 2019 r. do 8 maja 2020 r. pracował jako pracownik produkcji w spółce G. Zakres wykonywanych prac tożsamy z zakresem prac wykonywanych w firmie H w okresie od 21 maja 2018 r. do 11 listopada 2019 r. W okresie zatrudnienia A.P. objęty był profilaktycznymi badaniami lekarskimi, w wyniku których nie orzekano przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej na zajmowanych stanowiskach, szkoleniami stanowiskowymi z zakresu BHP, a także miał zapewnione przerwy regulaminowe w trakcie zmian roboczych. Organ drugiej instancji ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym orzeczenia lekarskie wydane przez jednostki orzecznicze I i II stopnia nie stwierdzające choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka oraz karta oceny narażenia zawodowego sporządzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, należy uznać za wiarygodny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Nie znalazł podstaw do podważenia wiarygodności dokumentów zgromadzonych w sprawie, które nie były także kwestionowane przez strony postępowania. Opinie jednostek orzeczniczych I i II stopnia są jasne i wyczerpujące. Zostały wydane przez niezależne, specjalistyczne organy powołane ustawowo do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych. Organ drugiej instancji wskazał, że biorąc pod uwagę to, że o rozpoznaniu choroby zawodowej decydują względy medyczne, inspektor sanitarny nie może kwestionować rozpoznania zawartego w orzeczeniu lekarskim, jeśli zostało ono wydane na podstawie pełnej dokumentacji medycznej i zawodowej pracownika. Organ wydający decyzję związany jest treścią orzeczeń lekarskich, które oceniają stan zdrowia pracownika i określają, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także oceniają, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tego schorzenia. Takie orzeczenia lekarskie stanowią podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. Przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka ujęta została w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wynosi 1 rok. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W świetle wiedzy medycznej na rozwój zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (ZCN), oprócz czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, znaczny wpływ mają również czynniki pozazawodowe, tj. otyłość (stwierdzono, że wzrost BMI o 1 stopień powyżej przyjętej normy wiekowej zwiększa ryzyko rozwoju ZCN o 8%), niedoczynność tarczycy, zaburzenia gospodarki lipidowej, hormonalna terapia zastępcza, cukrzyca (niekwestionowany czynnik 2,5-3,5-krotnie zwiększający prawdopodobieństwo ZCN), reumatoidalne zapalenie stawów, zapalenie tkanek miękkich nadgarstka, choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego, zmiany pourazowe kości nadgarstka. ZCN jest najczęstszą neuropatią uciskową dotyczącą nerwu pośrodkowego kończyn górnych. Występuje przeważnie u kobiet około 50 roku życia, a w związku z pracą – częściej u mężczyzn, dotyczy głównie ręki dominującej, co jest warunkiem rozpoznania choroby zawodowej. Powstaje w wyniku uszkodzenia nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka w przebiegu wzmożonego w nim ciśnienia. Na typowy obraz kliniczny schorzenia składają się nocne parestezje, ból ręki i palców w obszarze zaopatrywanym przez włókna nerwu pośrodkowego, wybudzające chorego ze snu, niejednokrotnie z towarzyszącym promieniowaniem dolegliwości do przedramienia, ramienia, a nawet barku. Z czasem pojawiają się zaburzenia czucia najczęściej na I , II, III palcu i (rzadziej) połowie promieniowej palca IV, a następnie deficyty ruchowe (zaburzenia chwytności, zanik mięśni kłębu kciuka, niesprawność ręki). Powyższa mononeuropatia klasyfikowana jest jako najczęstsza choroba przeciążeniowa układu mięśniowo-szkieletowego. Zawodową etiologię ZCN można podejrzewać jedynie wówczas, gdy czynności wykonywane na stanowisku pracy charakteryzują się szybkimi, wielokrotnie powtarzalnymi w długich przedziałach czasowych, ruchami maksymalnego zginania i prostowania, odchylenia łokciowego i promieniowego, ruchami obrotowymi (z nawracaniem i odwracaniem przedramienia) w nadgarstku, ruchami chwytania palcami i/lub silnego ściskania całą ręką narzędzi pracy, bądź też gdy praca wymaga czynności wykonywanych w pozycji stwarzającej ryzyko przeciążenia struktur znajdujących się w kanale nadgarstka w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego, co w konsekwencji prowadzi do ucisku na pień nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Ma to miejsce wówczas, gdy w trakcie całej zmiany roboczej lub przez jej znaczną część wykonywane są szybkie wysokopowtarzalne ruchy, obejmujące najczęściej ruch maksymalnego zgięcia grzbietowego i dłoniowego. To właśnie szybkość wykonywanych ruchów w stawach w przeliczeniu na jednostkę czasu, nie zaś ich obciążenie liczone w kilogramach jest zasadniczym czynnikiem sprawczym wystąpienia zawodowego zespołu cieśni nadgarstka. Szczególnie niebezpieczna jest praca, gdy w krótkim czasie trwania czynności manualnej wykonywane są szybkie ruchy nadgarstka bez możliwości zmiany pozycji ręki. Różnorodność przyczyn tej choroby nakłada na lekarzy orzekających o rozpoznaniu lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej obowiązek przeprowadzenia wnikliwej diagnostyki zależnej jednocześnie od oceny warunków pracy, jak również uzyskanych wyników badań i konsultacji specjalistycznych. W świetle zebranego materiału dowodowego i dokonanych ustaleń organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Z ustaleń jednostek orzeczniczych I i II stopnia wynika, że zespół cieśni nadgarstka rozpoznany u A.P. nie jest przyczynowo związany z wykonywaną przez niego pracą zawodową. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia zarówno brak związku czasowego z wykonywaną pracą, jak i analiza zmian stanu zdrowia, ponieważ u badanego wysoce prawdopodobny czynnik pozazawodowy zespołu cieśni nadgarstka lewego – torbiel lewej ręki. Jednostka orzecznicza C w Ł. w orzeczeniu z 23 lutego 2022 r. wyraźnie podkreśliła, że przebieg kliniczny choroby u skarżącego nie jest charakterystyczny dla zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, co wynika z przeprowadzonego badania elektroneurofizjologicznego w Poradni B w Ł, w którym ujawniono we włóknach ruchowych nerwu pośrodkowego lewego dość znacznie wydłużoną latencję końcową oraz stwierdzono znaczne uszkodzenie aksonalno-demienilizacyjne włókien ruchowych i mniejszego stopnia uszkodzenie aksonalno-demelinizacyjne włókien czuciowych nerwu pośrodkowego lewego w badaniu przewodnictwa nerwowego. Jednostka orzecznicza C w Ł. również w orzeczeniu z 25 stycznia 2024 r. oraz w pismach uzupełniających z 11 lipca 2024 r. oraz 18 października 2024 r. zaznaczyła, że charakter pracy wykonywanej przez A.P. do 11 maja 2018 r. nie miał cech monotypii i nie powodował opisanych wcześniej przeciążeń struktur nadgarstków. Czynności wykonywane przez skarżącego mogły co prawda obciążać kończyny górne, jednak nie wymagały wykonywania takich ruchów, które mogłyby spowodować ucisk na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka lewego i prawego oraz przyczynić się w istotny sposób do powstania zespołu cieśni w obrębie obu nadgarstków. Pomimo występowania cechy pracy monotypowej w późniejszym okresie zatrudnienia (od 21 maja 2018 r.), podczas pracy na stanowisku pracownika produkcji w spółkach H oraz G, brak jest podstaw do wykazania związku czasowego wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka z wykonywaną wówczas pracą, bowiem rozwój schorzenia nastąpił w stosunkowo krótkim okresie czasu, tj. po około roku od rozpoczęcia pracy w firmie G. Wystąpienie u skarżącego torbieli lewej ręki ujawnionej podczas zabiegu operacyjnego przeprowadzonego w lutym 2020 r. również stanowi wysoce prawdopodobny czynnik pozazawodowy rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Fakt rozwoju u osoby praworęcznej (jak to miało miejsce w przypadku skarżącego) lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka, tj. w ręce niedominującej, dodatkowo przemawia za etiologię pozazawodową. Pomimo tego, że rozpoznana skarżącego choroba występuje w wykazie chorób zawodowych, to jednak brak drugiego elementu niezbędnego do stwierdzenia choroby zawodowej, jakim jest czynnik sprawczy występujący w środowisku pracy, który spowodowałby to schorzenie, nie daje podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Brak jest zatem przesłanek wskazujących na istnienie związku o wysokim lub przeważającym prawdopodobieństwie pomiędzy rozpoznaną chorobą a narażeniem zawodowym, co jest niezbędnym warunkiem do orzekania o etiologii zawodowej. Obowiązujące przepisy wymagają dla stwierdzenia choroby zawodowej wystąpienia łącznie trzech niezbędnych elementów: choroba rozpoznana u badanego musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych; w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia; musi istnieć co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi. Za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Wykonywana praca nie stwarzała narażenia zawodowego i nie była czynnikiem sprawczym. Obowiązki zawodowe skarżącego, do których należało: położenie na stole roboczym płyty polietylenowej z ponacinanymi elementami, wyjęcie z płyty ponacinanych kształtek polietylenowych (elementy lekkie wagowo), ich zgrzewanie (sklejanie) gorącym powietrzem przy użyciu ręcznej opalarki elektrycznej, odłożenie gotowego produktu na taśmę, sprzątanie stanowiska pracy, wymagały co prawda zaangażowania mięśni przedramion i ramion, w tym również ruchów w stawach nadgarstkowych we wszystkich płaszczyznach oraz ruchu pęsetowego palców, jednak były one wykonywane we własnym tempie z możliwością stosowania mikroprzerw w pracy i nie były wymuszone rytmem maszyny lub przesuwającej taśmy co minimalizuje ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka o etiologii zawodowej. Takiej choroby zawodowej u skarżącego nie stwierdzono, ponieważ rozpoznane schorzenie nie ma związku z wykonywaną pracą. Nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli właściwe jednostki orzecznicze nie dokonały rozpoznania klinicznego choroby zawodowej i wypowiadają się w danej sprawie negatywnie. Subiektywne przekonanie skarżącego, że zaistniała choroba ma jednak związek z wykonywaną pracą w świetle uzyskanych orzeczeń lekarskich, nie może zmienić tej oceny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję A.P. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 2351 i art. 2352 k.p. poprzez błędne przyjęcie, że rozpoznany lewostronny zespół cieśni nadgarstka nie jest co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem wynikiem narażenia zawodowego; 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez utrzymanie w mocy decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi w sytuacji, gdy wydana ona została w oparciu o orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się do przedmiotu sprawy w sposób jednoznaczny i wyczerpujący; 3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy, w tym oparcie się na orzeczenia lekarskich, które nie odnoszą się do przedmiotu sprawy w sposób jednoznaczny i wyczerpujący; 4. art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i błędne przyjęcie, że orzeczenie z 23 lutego 2022 r. Przychodni C w Ł. (jednostka orzecznicza I stopnia) i orzeczenie z 25 stycznia 2024 r. Kliniki B w Ł. (jednostka orzecznicza II stopnia) odpowiadają wymaganiom stawianym przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego opiniom biegłych. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że u pracodawców wykonywał czynności na stanowiskach pracy charakteryzujących się szybkimi (czynności wymuszone rytmem maszyny, rytmem przesuwającej się taśmy lub praca na akord), stale powtarzalnymi ruchami rak w pozycji stwarzającej ryzyko przeciążenia struktur znajdujących się w kanale nadgarstka w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego (w tym ruchami chwytania palcami i silnego ściskania), co w konsekwencji prowadzi do ucisku na pień nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Szybkie, powtarzalne ruchy stwarzające ryzyko przeciążenia struktur znajdujących się w kanale nadgarstka wykonywał również lewą ręką. Skarżący nie zgodził się z organem, że przeciwko zawodowej etiologii lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka przemawiać miały "mikroprzerwy" w pracy. Stwierdził, że pojęcie to nie jest w żaden sposób zdefiniowane. Organ nie próbował nawet wyjaśnić, na jakiej podstawie powołuje się na występowanie "mikroprzerw", a tym samym to twierdzenie organu jest całkowicie dowolne. Skarżący w całym okresie zatrudnienia wykonywał pracę o charakterze pracy monotypowej, która co najmniej z dużym prawdopodobieństwem jest źródłem lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka. W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Jak stanowi art. 2351 k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.). Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 października 2017 r., IV SA/Wr 302/17). Pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo", o którym mowa w art. 2351 k.p. nie odnosi się do zakładu pracy jako pracodawcy. Odnosi się natomiast do zakładu pracy, jako środowiska, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Spełnienie się tej przesłanki jest równoznaczne z brakiem możliwości wykluczenia dominującego wpływu czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy na zachorowanie na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych. Przesłankę "wysokiego prawdopodobieństwa" negować może wyłącznie porównanie oddziaływania czynników zawodowych i pozazawodowych prowadzące do stwierdzenia, że chorobę spowodowały przyczyny niezwiązane z zatrudnieniem, występujące poza środowiskiem pracy. Prawdopodobieństwo występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia także w innych zakładach pracy nie obala domniemania, o którym mowa w art. 235¹ k.p., gdyż nie odnosi się do prawdopodobieństwa wpływu czynnika szkodliwego dla zdrowia na zachorowanie, stanowiącego ratio legis omawianej regulacji. W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy pracownik świadczył pracę związaną z narażeniem zawodowym w kilku i więcej kolejnych zakładach, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową nie ma znaczenia, w jakim stopniu wpłynęły na tę chorobę poszczególne okresy zatrudnienia i jaka była możliwość (prawdopodobieństwo) zachorowania pracownika u poszczególnych pracodawców. Istotą sprawy o rozpoznanie choroby zawodowej jest potwierdzenie, że dane schorzenie ma swoje źródło w szkodliwych czynnikach występujących w środowisku pracy, a nie wykazanie, że praca u konkretnego pracodawcy spowodowała chorobę zawodową (por. wyrok NSA z 9 września 2012 r., II OSK 2502/11). W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały. W sentencji decyzji pracodawca nie jest w ogóle wskazywany. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą natomiast odstąpić od badania środowiska pracy, gdyż choroby zawodowe nie powstają poza środowiskiem pracy. Wskazanie to należy to jednak odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazanie zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2001 r., I SA 1780/00). Innymi słowy, nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania choroby zawodowej, ale wyłącznie, w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2020 r., II OSK 540/18). W art. 237 § 1 k.p. ustawodawca upoważnił Radę Ministrów do określenia drodze rozporządzenia: 1) sposobu i tryb postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy, 2) składu zespołu powypadkowego, 3) wykazu chorób zawodowych, 4) okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, 5) sposobu i tryb postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, 6) podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych – uwzględniając aktualną wiedzę w zakresie patogenezy i epidemiologii chorób powodowanych przez czynniki szkodliwe dla człowieka występujące w środowisku pracy oraz kierując się koniecznością zapobiegania występowaniu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, a wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej określa załącznik do tego rozporządzenia. Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 zdanie 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. Jak stanowi § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych) - w zakresie wszystkich chorób zawodowych; 3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego – w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; 4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 437) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (§ 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych określono, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie lekarskie wydaje się zatem m. in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. W myśl § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych – narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Przepis ten wskazuje, co należy uwzględnić przy ocenie sposobu wykonywania pracy, ale nie wymaga od organu przeprowadzania szczegółowych pomiarów co do stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym lub chronometrażu czynności danego pracownika. Czas w jakim realizowane są czynności powtarzalne, czy ocena stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym, mogą zostać ustalone w oparciu o różne źródła dowodowe. Stosownie do § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do: 1) pracodawcy – w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) – także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych; 2) lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej – w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych; 3) lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej – o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej; 4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego – w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji; 5) pracownika lub byłego pracownika – w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Z kolei § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowi, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organ orzekający wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Z regulacji tych wynika związanie organów inspekcji sanitarnej treścią opisanych powyżej orzeczeń – w zakresie poczynionych w nim ustaleń, dotyczących stwierdzonego schorzenia i jego przyczyn. W orzecznictwie przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w opinii lekarskiej wydanej przez uprawnioną jednostkę medyczną i braku uprawnienia do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej (por. np.: wyroki NSA: z 9 stycznia 2020 r., II OSK 395/18; z 10 grudnia 2019 r., II OSK 221/18; z 10 stycznia 2020 r., II OSK 398/18; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 20 maja 2002 r., OPS 3/02, ONSA 2003, nr 1, poz. 4). Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. O wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego przy tym nie decyduje obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2011 r., II OSK 2056/10; z 24 listopada 2011 r., II OSK 1809/11). Przeprowadzenie tego dowodu, w świetle § 8 ust. 1 w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, jest nie tylko obligatoryjne, lecz także nie jest dopuszczalne zastąpienie go innymi dowodami, w tym opinią innego biegłego, na przykład lekarza będącego wprawdzie biegłym sądowym, lecz nie zatrudnionym w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, czy też nie spełniającym wymagań kwalifikacyjnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 437). Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., II OSK 1056/15). Ani sąd, ani organy orzekające nie posiadają wiadomości specjalnych, którymi dysponuje biegły. Nie mogą w związku z tym wkraczać w merytoryczną zasadność orzeczenia lekarskiego. Mogą oceniać orzeczenie lekarskie jedynie pod względem formalnym. Z faktu, że orzeczenia lekarskie mają w sprawie choroby zawodowej charakter funkcjonalny opinii biegłego, wynika, że powinny one odpowiadać wymaganiom stawianym przepisem art. 84 § 1 k.p.a. Tym samym prawidłowe orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które pozwoli organowi administracji publicznej na ocenę jego rzetelności (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2014 r., II OSK 2734/12). Natomiast sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Skoro organ inspekcji sanitarnej orzekający w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nie jest upoważniony do analizy dokumentacji medycznej pod względem merytorycznym, to oczywiste jest, że nie gromadzi w aktach sprawy tejże dokumentacji, poza dokumentacją dołączaną przez strony jako dowód w sprawie. To uprawniona jednostka diagnostyczno-orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem pozwalającym na wydanie orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej. Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyroki WSA w Warszawie z 19 marca 2007 r., VII SA/Wa 2429/06 i z 5 listopada 2008 r., VIII SA/Wa 256/08), sąd uznał, że organy sanitarne, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnęły sprawę. Postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczął postępowanie kierując skarżącego na badanie do właściwej jednostki orzeczniczej w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W sprawie zebrano wystarczający materiał dowodowy – protokoły z postępowania przeprowadzonego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, karty oceny narażenia zawodowego, dokumenty z akt osobowych skarżącego – umowy o pracę, świadectwo pracy, karty szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy – instruktaż stanowiskowy, zaświadczenie lekarskie o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy, przebieg pracy zawodowej na podstawie akt osobowych, kartę informacyjną z leczenia szpitalnego, informację o zakończeniu leczenia, wynik badania przewodnictwa nerwowego (ENeG), historię zdrowia i choroby. 4 marca 2022 r. właściwa do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka orzecznicza – C w Ł. wydała orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej pod poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Skarżący skorzystał z możliwości wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). 25 stycznia 2024 r. C., jako jednostka orzecznicza II stopnia, także wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej pod poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. W rozpoznawanej sprawie obydwie jednostki orzecznicze (C w Ł. oraz D) zgodnie zatem stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Organ drugiej instancji w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wystąpił dwukrotnie do jednostki orzeczniczej II stopnia o udzielenie dodatkowych wyjaśnień, na które jednostka orzecznicza II stopnia odpowiedziała w pismach z 11 lipca 2024 r. i z 18 października 2024 r. W wyjaśnieniach tych jednostka orzecznicza II stopnia dwukrotnie podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego etiologii zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstków prawego i lewego. Z orzeczeń lekarskich wynika, że uwzględniono charakter wykonywanej przez skarżącego pracy, zgłaszane przez niego dolegliwości, dokumentację lekarską, w tym wyniki badań. Należy zwrócić uwagę, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej z 20 sierpnia 2020 r. dotyczyło nadgarstka lewej ręki i dopiero podczas poszerzonej konsultacji neurologicznej o badanie ENeG/EMG z 6 grudnia 2023 r. po ponad roku od ustania narażenia zawodowego (od 8 maja 2020 r. skarżący pobierał świadczenie przedemerytalne) rozpoznano u skarżącego zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego. W odniesieniu do rozpoznanego u skarżącego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka lewej jednostki orzecznicze stwierdziły wysoceprawdopodobny pozazawodowy rozwój tej choroby wskazując na przebieg kliniczny choroby, torbiel ujawnioną podczas zabiegu operacyjnego przeprowadzonego w lutym 2020 r. oraz okoliczność, że nie jest to ręka dominująca. W ocenie sądu wydane w rozpoznawanej sprawie orzeczenia lekarskie oraz dodatkowe wyjaśnienia udzielone przez jednostkę orzeczniczą II stopnia w pismach z 11 lipca 2024 r. i z 18 października 2024 r. w sposób wystarczający wyjaśniają poczynione rozpoznanie i metodologię tego rozpoznania oraz przeprowadzonych badań. Są logiczne. Wydane zostały na podstawie oceny narażenia zawodowego, dostępnej dla jednostek orzeczniczych dokumentacji medycznej i przeprowadzonych badań medycznych. Organy administracji nie miały podstaw do poddania ich w wątpliwość. Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej uwzględniały charakter wykonywanej przez skarżącego pracy. W świetle przedstawionych rozważań sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miały lub mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i został oceniony należycie, tj. zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, pozwalając organowi drugiej instancji na utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. d.j.