III SA/Łd 170/16

III SA/Łd 170/16 POSTANOWIENIE Dnia 14 kwietnia 2016 r. Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.Ł. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania zwolnienia od kosztów sądowych AG III SA/Łd 170/16 U z a s a d n i e n i e W związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] 2015 r. w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu K.Ł., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, czworgiem dzieci i matką. Obecnie wnioskodawca jest niezdolny do pracy, pobiera świadczenie rehabilitacyjne z ZUS w wysokości ok. 1500 zł, co wystarcza tylko na bieżące potrzeby, wizyty lekarskie i leki dla wnioskodawcy. Żona skarżącego A.Ł. osiąga dochody z tytułu działalności gospodarczej w kwocie ok. 4500 zł, jednak skarżący nie jest uprawniony do korzystania z tych dochodów z uwagi na istniejący ustrój rozdzielności majątkowej między małżonkami. Żona skarżącego posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 17 ha i urządzenia rolne niezbędne do produkcji rolnej. Jej własnością jest również nieruchomość położona w W. Matka skarżącego uzyskuje emeryturę w kwocie 1050 zł, co pozwala jedynie na pokrycie kosztów leczenia (leki i koszty wizyt lekarskich). Pełnoletnia córka, wyprowadziła się z domu w związku z wyjazdem na studia, lecz pozostaje na utrzymaniu rodziców. Wnioskodawca oświadczył, że spłaca kredyt niekonsumencki zaciągnięty na zakup samochodu służbowego X – rata 2574 zł. W roku 2009 wnioskodawca zaciągnął wraz z żoną kredyt inwestycyjny – rata roczna to 6034,99 zł. Ponadto z uwagi na nierentowność skarżący zawiesił działalność gospodarczą od 1 października 2015 r. Skarżący oświadczył również, że przysługuje mu nieodpłatna służebność osobista mieszkania w budynku stanowiącym własność żony. W wykonaniu wezwania Referendarza sądowego z dnia 9 marca 2016 r. skarżący nadesłał dokumenty niezbędne do oceny jego sytuacji materialnej, w tym zeznania podatkowe za rok 2015, wyciągi z rachunków bankowych i umowy kredytowe. I tak, z zeznania PIT-36L za rok 2015 r. skarżącego wynika, że osiągnął on w roku 2015 przychód z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 900.111,08 zł, koszty uzyskania dochodu – 896,314,31 zł, dochód – 3.796,77 zł. Według PIT-37 uzyskał on inne dochody w kwocie 9.607,78 zł. Jego żona według PIT-36 uzyskała z tytułu działalności gospodarczej kwotę 332,143,69 zł, koszty uzyskania przychodu – 320.269,96 zł, zaś dochód – 11.873,73 zł, zaś z działalności wykonywanej osobiście – 3.093 zł. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie nawet w części. Wyjaśnienia wymaga, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W odniesieniu do przedstawionych przez skarżącego okoliczności należy wskazać, że Referendarz sądowy miał na uwadze podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z wysokością deklarowanych dochodów przez małżonków czy też koniecznością zawieszenia działalności gospodarczej. Przede wszystkim należy jednak zauważyć, że fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej pozostaje przy tym bez znaczenia na tle postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 8). Rozdzielność majątkowa odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). W judykaturze ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Mają oni bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej lub pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113-116/09, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125-126/09, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08 – niepubl.). Odwoływanie się do zasady wzajemnego wspierania się małżonków wydaje się być przy tym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uzasadnione tym bardziej, że skarżący przekazał żonie w formie darowizny dom wraz z gospodarstwem rolnym, który sam otrzymał od rodziców. I tak, mimo że wysokość deklarowanego przez małżonków z tytułu prowadzonych działalności gospodarczych dochodu nie jest znaczna (w roku 2015 – odpowiednio 11.873 zł i 3.796 zł), to jednak nie można tracić z pola widzenia, że jest to wartość jedynie bilansowa, a same rozmiary działalności są znaczne – obroty firm to wartość odpowiednio 332.142 zł i 900.111 zł. Kwoty te wyłączają możliwość uznania skarżącego i jego rodziny za osoby ubogie, co uzasadniałoby przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Powoływanie się zaś na fakt spłacania kredytów na zakup samochodu służbowego czy obsługi kredytów związanych z działalnością gospodarczą (niekonsumpcyjnych) nie może stanowić okoliczności świadczącej o trudnej sytuacji materialnej, gdyż obsługa tych kredytów wpisuje się w koszty uzyskania przychodów. Tym samym, należało uznać, że strona jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. AG